De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Ministerie van Verkeer en Waterstaat Rijkswaterstaat Infrastructuurplanning in Nederland: issues en trends op weg naar duurzaamheid Symposium “Naar duurzame.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Ministerie van Verkeer en Waterstaat Rijkswaterstaat Infrastructuurplanning in Nederland: issues en trends op weg naar duurzaamheid Symposium “Naar duurzame."— Transcript van de presentatie:

1 Ministerie van Verkeer en Waterstaat Rijkswaterstaat Infrastructuurplanning in Nederland: issues en trends op weg naar duurzaamheid Symposium “Naar duurzame weginfrastructuur” Rijksuniversiteit Groningen / Rijkswaterstaat Grand Kasteel Woerden, 22 maart 2010 Jos Arts

2 Inleiding Waar komen we vandaan? Waar staan we nu? recente ontwikkelingen Meer met de markt Gebiedsgericht werken Op weg naar duurzame weginfrastructuur Samenspel tussen Publiek Private Samenwerking, Gebiedsgerichte Benadering en Duurzame Ontwikkeling

3 Waar komen we vandaan? Weginfrastructuur: onderwerp van overheidsplanning marktfalen infrastructuurvoorziening sociaal-economische belang milieueffecten SVV I Vraag Aanbod NVVP NoMo SVV II Wegenplan De Jong & Geerlings, 2004

4 Waar komen we vandaan? Planning van nieuwe weginfrastructuur blijkt complex grote belangen: gezondheid, eigendom, welvaart schaarse ruimte: concurrerende ruimteclaims ‘glocalisering’: globalisering en regionalisering veranderende rol (Rijks)overheid: decentralisatie, marktwerking, participatie toenemende invloed (EU)regelgeving: dynamisch en complex

5 Waar komen we vandaan? Zwaar, sectoraal instrumentarium voor planning weginfrastructuur Zware organisatie: V&W / RWS verantwoordelijk voor hele beleidskolom (beleid – planning – bouwen – gebruik – beheer) Planwet Verkeer en Vervoer + Wet Ruimtelijke Ordening => Nota Mobiliteit (“NoMo”) = eigen beleidslijn Wet en Besluit Infrastructuurfonds + spelregels MIT => MIRT projectenboek (jaarlijks geactualiseerd) (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte & Transport Tracéwet en Wet milieubeheer: tracé/m.e.r.-procedure => Tracébesluit (  bestemmingsplan, zware procedure) Regels voor wegbeheer => Beheerplannen en programmering

6 Tracéwetprocedure !! Conclusie: Sterk gecentraliseerde planning (vanwege nationaal belang, Nimby) Zwaar (sectoraal) instrumentarium (regelgeving, beleid, budget, organisatie) Planproces voor wegen is uitgebreid en complex proces! (Centrale plaats Tracébesluit) Waar komen we vandaan?

7 Conclusie: Sterk gecentraliseerde planning (vanwege nationaal belang, Nimby) Zwaar (sectoraal) instrumentarium (regelgeving, beleid, budget, organisatie) Planproces voor wegen is uitgebreid en complex proces! (Centrale plaats Tracébesluit) Tracéwetprocedure !! Waar komen we vandaan? Ervaring belanghebbende

8 Waar komen we vandaan? Ontwikkeling aangelegde (snel)wegen…

9 Waar staan we nu? Recente ontwikkelingen: Omstreden en vastlopende plan- & besluitvorming… Commissie Elverding Programma Sneller en Beter Spoedaanpak  Structurele verbeteringen MIT => MIRT Meerjarenprogramma infrastructuur ruimte en transport Rijkswaterstaat organisatie Agentschapsvorming, publieksgericht, marktwerking, duurzaamheid

10 Waar staan we nu? Beleid Programmering Verkenning Planstudie Realisatie Gebruik Wetgeving MIRT, NSL Nota Ruimte, Nota Mobiliteit, Mobiliteitsaanpak Cie. Elverding Vervlechting / PPS Nwe. Wro, herz. Spoedwet en Tracéwet, Crisis/herstelwet, herz. m.e.r. etc. Ontwikkelingen, aanknopingspunten: Politieke aandacht (Cie. Elverding, Cie Ruding etc.) Intern bewustzijn (Projectdirectie Sneller Beter,Coördinatie planstudies) Aandacht wetgever: Spoedwet, lange / korte Tw-procedure, nieuwe Wro, NSL Verbreding programmering: MIT => MIRT Sterker betrekken andere OH-en: HWN + OWN Sterker betrekken andere initiatiefnemers decentrale OH-en, markt (vervlechting) Instandhouding, beheer en onderhoud, verkeersmanagement Vele samenhangende ontwikkelingen…

11 Waar staan we nu? Complexiteit opgave vergt verbreding scope (=> in tijd, ruimte en actoren) Tijd: sterke focus op formele (aanleg) besluit, TB alles afhechten => ketenbenadering: planvorming i.r.t. bouw en onderhoud (realiseerbare en beheerbare infra) => Versterkte marktwerking (PPS) Ruimte: sterk lineaire insteek (binnen => buiten) focus op faciliteren mobiliteitsbehoefte, acceptabele effecten => gebiedsbenadering: van lijn- naar gebiedsopgave herontwikkelen,meerwaarde, meervoudig ruimtegebruik Routeontwerp, MIRT, gebiedsgerichte verkenning Actoren: rijk: primaire actor met veel macht (formeel, budget) anderen: hindermacht (vragen info, maatregelen, geld) ‘suikeroom-syndroom’ => eerder en meer betrekken, samen optrekken participatie (stakeholders, shareholders)

12 Meer met de markt Traditioneel trekkende rol voor overheid Rol marktpartijen doorgaans beperkt en versnipperd, nadelen: Na TB weinig ruimte voor innovatie Weinig prikkels doordenken levenscyclus Beperkt gebruik kracht v.d. markt Beleid op versterkt inzetten markt “markt tenzij”, vele instrumenten: Marktscan Marktverkenning, ideeëncompetitie Public Private Comparator Vervlechting D&C, DBFM contracten

13 Strategie Is afhankelijk van doel dat je wilt bereiken (innovatie, projectbeheersing, tijdswinst) Doelen kunnen conflicteren Zicht op meerwaarde is cruciaal Meer met de markt Belangrijke factoren: Tijdstip van start vervlechting / PPS Scope van project Rol van markt doelen & strategie 3 Tijdswinst (N31 Z-H) late start lijninfra-scope toetsende rol markt (geen interactie: parallellisatie) 2 Projectbeheersing (2eCoen) redelijk vroege start scope is indifferent toetsende rol markt (beperkte interactie) 1 Innovatie (A2 Maastricht) vroege start gebiedsgerichte scope ontwikkelende rol markt (interactie: vervlechting)

14 Meer met de markt Issues: Veel ervaring opgedaan met diverse vormen van marktinschakeling Vervlechting is mogelijk binnen bestaande regelgeving, maar niet eenvoudig kan tot tijdswinst leiden, maar m.n. richten op kwaliteit Parallellisatie leidt tot tijdswinst, maar slechts beperkte mogelijkheden tot creativiteit Door de markt in een toetsende dan wel ontwikkelende rol te benutten kunnen hardere gegevens gebruikt worden en kan de projectbeheersing verbeteren Voorwaarde voor succesvolle marktinschakeling is een heldere strategie van de publieke partijen (vastgelegd in een publiek-publieke overeenkomst) Er moet voldoende te halen zijn aan beide kanten: wat is de meerwaarde? overheid (innovatie, projectbeheersing, tijdswinst), markt (‘business’, kennis) Financiering markt relevant ? (financiële crisis !!)

15 Meer met de markt Issues: Erkennen spanning tussen twee ‘werelden’ : r.o. en milieu (publieke, langdurige, en democratische procedure) aanbesteding (vertrouwelijke, snelle en zakelijke procedure) Aandachtspunten: Lange procedures (tracéwet, concurrentiegerichte dialoog), transactiekosten Focus op risico’s i.p.v. kansen Juridificering (dichttimmeren contract) Adaptief vermogen nodig bij langdurige samenwerking (wat is hard, wat flexibel?) ‘Echte’ PPS is > contract andere vormen nodig dan D&C, DBFM => alliantie, partnering => Vervlechting m.n. relevant voor combinatieprojecten (weg + gebied)

16 Gebiedsgericht werken Infrastructuur en ruimtelijke ontwikkeling: I. Programmering: MIRT II. Corridorbenadering: Routeontwerp III. Planvorming: verkenningen Advies Commissie ‘Elverding’: van lijn-naar gebiedsgerichte benadering Noodzaak zorgvuldige afstemming ruimtelijke functies (infra, wonen, werken, recreatie, natuur). Noodzaak verkennen gecombineerde projectontwikkeling in een gebied in een vroege fase.

17 Kabinet Balkenende IV: MIT wordt MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport) Meerwaarde creëren door beter afgestemde, samenhangende investeringen (rijks)infra en ruimtelijke ontwikkeling beter afstemmen Accent op gebiedsgerichte aanpak via integrale visies gebieden Samenwerking V&W, VROM, LNV, EZ en decentrale overheden Betreft: transport infra, woningbouw, bedrijventerreinen, water, natuurontwikkeling Implementatie beleid Nota Ruimte Nota Mobiliteit ‘Pieken in Delta, ‘Agenda Vitaal Platteland’ Sectorale en gebiedsgerichte aanpak: Gebiedsgericht werken

18 MIRT projectenboek (vanaf 2007) - formuleren doelstelling/visie per gebied (kernwaarden => kansen risico´s) => projecten Nieuwe MIRT spelregels (2009) - Inventariseren diverse spelregelkaders (MIT, SNIP, Procedure Nota Ruimtebudget) - Uniformeren en versimpelen (facetten bestuurlijk, financieel, besluitvorming) - Gebiedsgerichte verkenning met brede samenwerking Bestuurlijke overleggen MIRT (landsdelig), parlementaire behandeling - Gebiedsagenda’s - MIRT-onderzoek  MIRT-verkenning (PM: t.z.t. naar één budget?) Gebiedsgericht werken

19 Routeontwerp: Nauwe relatie tussen infra en ruimtelijke ontwikkeling => ad hoc ontwikkelingen langs snelwegen (‘verommeling’) Corridorbenadering gericht op verbetering ‘ruimtelijke en milieukwaliteit’ (gebruikswaarde, toekomstwaarde en belevingswaarde) door integratie m.b.t.: lengte, breedte (landschap), tijd (duurzaamheid) Relateert aan zowel inhoud (ontwerp principes; technische specificaties) als proces (coördinatie met andere overheden, welstand) ‘Kunst van het verbinden’ partijen, fasen, en schaalniveaus (route, gebied, weg, plaats) standaard vs specifieke benadering Vier pilots (A12 ‘regenboog’, A27, A4, A2) V&W, VROM, LNV => Steunpunt gebiedsgericht werken DVS Gebiedsgericht werken

20 Vergt niet alleen meer vanuit infra, maar ook van r.o. Zorgvuldige afstemming diverse ruimtelijke functies (transportinfra, woningbouw, kantoor/bedrijventerreinen, water, natuur, recreatie) Voorkomen (auto)mobiliteit Verzachten grens weg en omgeving (ruimte voor infra) Heldere integrale toekomstvisie voor gebied Creëren meerwaarde (infra als drager ruimtelijke ontwikkeling)  Routeontwerp  Meervoudig ruimtegebruik (  toekomstvastheid!)  Integrale gebiedsvisies  Programmatische aanpak: MIRT, lucht, stikstof (gebiedsgericht, samenwerking overheden)

21 Gebiedsgericht werken Gevolgen van gebiedsbenadering: “Ruimte voor infrastructuur” - Effecten infra op gebied: inpassing => herontwikkeling (t.b.v. bijv. parallelbanen systeem) - Effecten ruimtelijke ontwikkeling op mobiliteit / infra (milieuruimte) Groter plangebied bij projecten => meer (soorten) procedures afstemmen tracéwet, r.o.-procedures (nieuwe Wro), aanbesteding? (‘proces architectuur’) Grondverwerving, grondexploitatie (issue van ‘zelfrealisatie’) => nieuwe Wro, Grondexploitatiewet naast kostenverhaal ook waardevermeerdering verevenen (‘value capturing’)? beter afgestemde, samenhangende investeringen => MIRT en lokale en markt financiering Projectbeheersing  gebiedsgericht werken tijd, geld, scopeprocesmatige aanpak RWS als agentschappublieksgericht Wie is regisseur? Rijks of regionale opgave?

22 Footprint Rijkswaterstaat: RWS emissie: 1 mln. ton CO 2 per jaar = 0,5% van NL 75% CO 2 productie RWS door grondverplaatsing (baggeren, kustsuppletie, ophogen) RWS doet ruim 60% van alle grondverzet in NL Huidige stroomrekening RWS: 30 mln.€ per jaar (2008), grootste stroomverbruik: gemalen, wegverlichting, tunnelinstallaties RWS-medewerkers rijden samen km per jaar voor het werk We beginnen niet bij nul; er gebeurt al veel: Grootschalig hergebruik materialen: >99% Life-cycle cost management ‘Sloopgericht’ bouwen ZOAB wegdekken: veilig én stiller Dynamische wegverlichting in buitengebied: dimmen bij weinig verkeer Ecologische beheer wegbermen en natuurlijke oevers RWS beheert 70% van de Ecologische Hoofdstructuur en Natura 2000 gebieden 22 Op weg naar duurzame infrastructuur

23 Rijkswaterstaat kan verschil maken, vanwege: de omvang van zijn investeringen; invloed op de inrichting van Nederland (wegen, vaarwegen, water); taken op het gebied van natuurbeheer; invloed op de markt en andere overheden (“launching customer”); internationale positie (m.n. voor waterthema’s). Ambitie: RWS agenda 2012: “Rijkswaterstaat wil in 2012 dé toonaangevende, publieksgerichte en duurzame uitvoeringsorganisatie van de overheid te zijn.” Programmaplan RWS duurzaam (2009): 1) Zeker Duurzaam: duurzame energie in areaal beheer en aanleg 2) Duurzaam Facilitair RWS 3) Duurzaam Inkopen (EMVI) + Ruimtelijke kwaliteit van infrastructuur verbeteren (infrastructuur die positieve bijdrage levert aan omgeving en maatschappij) 23 Op weg naar duurzame infrastructuur

24 Duurzame ontwikkeling Verder kijken dan neus lang is:

25 Intermezzo: onderzoeksprogramma i.h.k.v. samenwerking RWS en RUG: Sturing Programmabenadering Project  programmamanagement Implementatie (EU) regelgeving in praktijk (rechtvaardigheid, efficiëntie, duurzaamheid) Milieugebruiksruimte Op weg naar duurzame infrastructuur

26 Rijkswaterstaat kan verschil maken, vanwege: de omvang van zijn investeringen; invloed op de inrichting van Nederland (wegen, vaarwegen, water); taken op het gebied van natuurbeheer; invloed op de markt en andere overheden (“launching customer”); internationale positie (m.n. voor waterthema’s). Ambitie: RWS agenda 2012: “Rijkswaterstaat wil in 2012 dé toonaangevende, publieksgerichte en duurzame uitvoeringsorganisatie van de overheid te zijn.” Programmaplan RWS duurzaam (2009): 1) Zeker Duurzaam: duurzame energie in areaal beheer en aanleg 2) Duurzaamheid Facilitair RWS 3) Duurzaam inkopen (EMVI) + Ruimtelijke kwaliteit van infrastructuur verbeteren (infrastructuur die positieve bijdrage levert aan omgeving en maatschappij) 26 Samenspel PPS, Gebiedsbenadering Duurzame Ontwikkeling

27 Afzonderlijke ontwikkeling weg en gebied (bijv. N31 Zurich Harlingen, 2e Coentunnel) Gecombineerde ontwikkeling weg & gebied (bijv. A4 Steenbergen) Integrale ontwikkeling weg & gebied (bijv. A2 Maastricht) Integrale (duurzame) ruimtelijke ontwikkeling (bijv. ZO Brabant) Benaderingen hangen samen Maatwerk, proportioneel werken mogelijk:

28 Issues: Relevantie vroege planfase (definitie project in verkenning) Probleemdefinitie: brede scope (relevante issues, plangebied, stakeholders) Analyse en ontwerp: integrale benadering, synergie (structuurvisie, plan-MER?) van acceptabele effecten, mitigatie en risico’s beheersen naar herontwikkeling, kansen en meerwaarde creëren Doel: heldere visie en doelen nodig (ruimtelijke kwaliteit = ?) Samenspel PPS, Gebiedsbenadering Duurzame Ontwikkeling

29 Issues: Coördinatie: tussen partijen en binnen organisatie Commitment: tussen overheden publiek-publieke samenwerking Betrokkenheid anderen: belanghebbenden (participatie +), markt (PPS) Verwachtingenmanagement: shareholders of stakeholders? (vertrouwen) Samenwerking met markt: prijs èn kwaliteit (EMVI) Meerwaarde creëren en verevenen t.b.v. gebied (value-capturing) Uitwerking in volgende fasen: 1 groot project, programma, …? Momentum houden! Projectbeheersing  procesbenadering (> scope) Projectmatig werken  gebiedsgericht werken tijd, geld, scopeprocesmatige aanpak agentschappublieksgericht regisseur1 van de spelers Samenspel PPS, Gebiedsbenadering Duurzame Ontwikkeling

30 PPS en gebiedsgerichte benadering kunnen goed samengaan en voorwaarden bieden voor duurzame ontwikkeling (infra en omgeving) Belangrijke uitdagingen voor RWS:  Verbreding scope nodig om uit impasse te komen  beheersbaarheid projecten? (behoefte  complexiteit,  stabiliteit)  Dit vergt diversiteit in benaderingen (geen “one size fits all”) Maatwerk kan en moet, proportionaliteit  Flexibiliteit en adaptief management project relateren aan netwerk- en gebiedsmanagement (projectplanning => programmaplanning?)  Bij kiezen, weg uiteindelijk helderheid hebben over waar we naar toe willen Hebben we geld, voor tijd, voor kwaliteit => duurzame infrastructuur? Samenspel PPS, Gebiedsbenadering Duurzame Ontwikkeling


Download ppt "Ministerie van Verkeer en Waterstaat Rijkswaterstaat Infrastructuurplanning in Nederland: issues en trends op weg naar duurzaamheid Symposium “Naar duurzame."

Verwante presentaties


Ads door Google