Omgaan met mensen met dementie en de principes van foutloos leren

Slides:



Advertisements
Verwante presentaties
Dag 12. Dag 12 Dag 12 van het dagboek Hallootjes, Hoe is het bij jullie? Ik hoop dat jullie je een beetje beter voelen dan wij hier. Want het is toch.
Advertisements

Spreekbeurt van Pietje Puk Juni 2012
Wie heeft de stickers van de juf gepakt?
Rebound Salland. In deze PowerPoint… 1. waarom ik naar rebound ging 2. wat ik geleerd heb! 3. hoe ik terug wil naar school 4. wat ik nodig heb van.
naamwoordelijk gezegde
“Hoe kom ik aan klanten?”
Precht 2 Blz 53 t/m 101.
(ieder kind speelt toch…!?!) Jeugdformaat, 30 januari 2013
Dag 2. Dag 2 Dag 2 van het dagboek Aloha allemaal, Zo daar ben ik weer. Hoe gaat het met jullie? Zijn jullie al benieuwd naar wat ik vandaag allemaal.
Train de trainer Levensboeken Beatrijs Van der Heijden
Door: Karlijn, Amber & Stefani. H23.
27 november 2012 Het lerend vermogen van personen met dementie Symposium Dementie & Geluk?! prof. dr. Roy Kessels klinisch neuropsycholoog Afdeling.
Haptonomie.
Ja maar, bij ons gaat alles goed Wij hebben geen problemen Ik heb een idee! Zullen we het zo doen? Andere prioriteiten, geen tijd Dat willen we nietPast.
Het Puberbrein Marion Wijnja ´Oog voor Ouders´
Hoe doe je dat? Actief Zendingswerk
INFO-AVOND DE SCHOM 18 JANUARI 2010
Loverboys.
"Wat ga je later worden, Jantje. " vraagt moeder. "Vuilnisman
Het geheugen “Een dag om niet (meer) te vergeten. Over het lerend vermogen van mensen met dementie” Leuven, 15/6/2012 Janssens Anneleen, Expertisecentrum.
Presentatie bij Lezing prof.dr. H. Swaab
Beroepsvaardigheden onderdeel van SBC
Naam: *Nathalie van W Klas: *5b Jaar: *2005 Typ bij * de naam van het bedrijf Typ hier je eigen naam Typ de klas waar je nu zit Typ het jaar waarin je.
WELKOM OP TOV!.
Iedereen coach naar Jef Clement.
Bewerkt door Rani, Sofie, Helena en Annelies Schooljaar:
Geluid aan.
Werkverslag. Inhoudsopgave Pag.1 wat hebben we gedaan in deze lessen?
Een haperend geheugen.
Interpreteren van data
Voetbal is een leuk spelletje laten we het ook zo houden!
H3. Communicatie Gesprekstechnieken.
DIGITALE COLLAGE ESTHER
Over erkenning geven en Luisteren,Samenvatten,Doorvragen
Wees eens wat OENiger Open – Eerlijk - Nieuwsgierig
Dienstverlening voor integere en geweldloze communicatie Presentatie door R.R. Annema.
‘NLP Basiscursus Je ongekende vermogens’
Volksuniversiteit Zwolle
Babbelen met ouders… maar niet zomaar!
Onze doelen en visie in beeld
HOE WORD JE EEN WINNING TEAM?
Windesheim zet kennis in werking Update Beeldcommunicatie in de GGZ Nieuwe verpleegkundige zorg. Opduikende interventies in telezorgpraktijken.
Hoe leert de ruiter NHB DEURNE.
Methodiek: Plancyclus
COACHEN; zelf aan het werk! HELICON MBO Den Bosch W43
De kracht van positief opvoeden
Sowebatraining bovenbouw. Doel van de Sowebalessen! Het aanleren van sociaal competent gedrag en de daarbij behorende vaardigheden Het aanleren van sociale.
Grenzen Eerlijk communiceren over wat je denkt, ook als je iets niet wilt. Mag dat?
Heel gewoon maar toch anders.
Op naar een STER bestuur… Avond 1: De meerwaarde van een Bestuur. Avond 2: Hoe organiseren we een Scouting Vereniging. Avond 3: Vinden, Binden, Boeien.
Een jaar later… Inclusief praktische ervaringen van leerkrachten Jan Engelen & Nicole Goossens.
Woordjes leren.
Nederlands Vrijdag 11 maart 2VA.
Wat is de bedoeling van Frans leren in de 3e graad? Kinderen in staat stellen op een eenvoudige manier in een aantal herkenbare situaties in het Frans.
DEMENTIE.
INHOUD LES: “LEREN” Wat is leren? Hoe kunnen we leren? Verschillende leertheorieën; Klassieke conditionering Operante conditionering Leren door imiteren.
Koffieochtend 3 november 2016 REGELS EN GRENZEN IN DE OPVOEDING
Ergotherapie bij Dementerende Ouderen en hun Mantelzorger Aan Huis
MODULE 07 GERIATRIE EN DEMENTIE ppt dementie 2
DEMENTIE.
Met STAR(R) meer zicht op competentieontwikkeling
Nieuwe gewoontes aanleren met SharePoint
Reflecteren even pas op de plaats
en palliatieve terminale zorg
Houd je aandacht erbij! Trainers: Jan de Groot Henk Torreman.
Nee Zeggen!.
Thema 4 : wat voor een type ben jij?
DEMENTIE.
Dementie Nabij zijn.
Denken en doen.
Transcript van de presentatie:

Omgaan met mensen met dementie en de principes van foutloos leren

Omgaan met mensen met dementie en de principes van foutloos leren

Omgaan met mensen met dementie

Omgaan met mensen met dementie Ik ga maar eens naar huis. Kunde gij even de deur open doen?

Omgaan met mensen met dementie Wat is dan een goede reactie?

Omgaan met mensen met dementie Dat heb ik nu al vijf keer gezegd: u woont hier! Ik zal u missen Ik wilde net bij u komen zitten voor een kopje koffie. Uw dochter komt dadelijk op bezoek Had u een leuk huis? Zou u mij dan eerst nog even willen helpen?

Omgaan met mensen met dementie Ingrediënten van een goede reactie: Contact maken. Houvast bieden Grenzen stellen indien nodig Op zoek naar de behoefte. Positief sturen

Omgaan met mensen met dementie Ingrediënten van een goede reactie: Contact maken. Ik hoor wat u vraagt. Hoort u mij ook?

Omgaan met mensen met dementie Ingrediënten van een goede reactie: Contact maken. Ik hoor wat u vraagt. Hoort u mij ook? Ik kan mijn reactie altijd met “Ja” beginnen.

Omgaan met mensen met dementie Ingrediënten van een goede reactie: Contact maken. Houvast bieden Ik loop niet weg voor uw onrust containment good-enough mother

Omgaan met mensen met dementie Ingrediënten van een goede reactie: Contact maken. Houvast bieden Grenzen stellen indien nodig

Omgaan met mensen met dementie Ingrediënten van een goede reactie: Contact maken. Ik hoor wat u vraagt. Houvast bieden Grenzen stellen indien nodig Op zoek naar de behoefte. Positief sturen

Omgaan met mensen met dementie Ingrediënten van een goede reactie: Contact maken. Ik hoor wat u vraagt. Houvast bieden Grenzen stellen indien nodig Op zoek naar de behoefte. Positief sturen NIEUW!!! Nieuw gedrag leren

We hebben het hier toch over mensen met dementie?! Wat krijgen we nou? We hebben het hier toch over mensen met dementie?!

Dementie is...

Dementie is: Achteruit gaan van het geestelijk functioneren Je raakt de greep op je eigen leven kwijt

Kenmerken van dementie: * angst * onzekerheid * en in de eerste fase: ontkenning

Met vier hoofd kenmerken: * geheugenstoornissen * stoornis in de uitvoerende functie * beperking in het dagelijks functioneren * geen voorbijgaande verwardheid

Met vier hoofd kenmerken: * geheugenstoornissen *

Hoe werkt het geheugen?

Met vier hoofd kenmerken: * geheugenstoornissen * stoornis in de uitvoerende functie *

Met vier hoofd kenmerken: * geheugenstoornissen * stoornis in de uitvoerende functie * beperking in het dagelijks functioneren *

Met vier hoofd kenmerken: * geheugenstoornissen * stoornis in de uitvoerende functie * beperking in het dagelijks functioneren * geen voorbijgaande verwardheid

Ziekte beelden * Ziekte van Alzheimer * Vasculaire dementie * Lewy body dementie * Frontaalkwab dementie

Hoe werkt het geheugen?

Hoe werkt het geheugen?

Ziekte beelden * Ziekte van Alzheimer * Vasculaire dementie * Lewy body dementie * Frontaalkwab dementie

Hoe werkt het geheugen? We hebben heel veel informatie in ons geheugen:

Hoe werkt het geheugen? We hebben heel veel informatie in ons geheugen: Olifanten hebben een heel goed geheugen.

Hoe werkt het geheugen? We hebben heel veel informatie in ons geheugen: Olifanten hebben een heel goed geheugen. Parijs is de hoofdstad van Frankrijk.

Hoe werkt het geheugen? We hebben heel veel informatie in ons geheugen: Olifanten hebben een heel goed geheugen. Parijs is de hoofdstad van Frankrijk. Melk van een Tibetaanse yak is rose.

Hoe werkt het geheugen? We hebben heel veel informatie in ons geheugen: Olifanten hebben een heel goed geheugen. Parijs is de hoofdstad van Frankrijk. Melk van een Tibetaanse yak is rose. Een van de belangrijkste zwarte pieten van Sinterklaas is Chaque Jour (“sjak sjoer”).

Hoe werkt het geheugen? # Sommige zaken zijn in ons geheugen gekomen via het bewuste geheugen # Andere informatie is binnen gekomen via het onbewuste geheugen. Met ‘onbewust’ bedoelen we hier alle vormen van leren en geheugen waar we niet bewust mee bezig zijn, die automatisch verlopen. Het automatische, onbewuste geheugen volgt niet de route die we daarnet besproken hebben (zintuigen-werkgeheugen-langetermijngeheugen en terug). En vaak hebben we daar ook niet de hippocampus als bibliothecaris bij nodig.

Hoe werkt het geheugen? Soorten van automatisch leren: Het leren van vaardigheden Foutloos leren Emotiegeheugen Associatie leren

Automatisch, onbewust leren. Het leren van vaardigheden: Een belangrijk deel van het onbewuste geheugen is het geheugen voor vaardigheden, alledaagse handelingen waar we niet bewust mee bezig hoeven te zijn, maar die we gewoon doen.

Automatisch, onbewust leren. Het leren van vaardigheden: Een belangrijk deel van het onbewuste geheugen is het geheugen voor vaardigheden, alledaagse handelingen waar we niet bewust mee bezig hoeven te zijn, maar die we gewoon doen. (Trap)lopen

Automatisch, onbewust leren. Het leren van vaardigheden: Een belangrijk deel van het onbewuste geheugen is het geheugen voor vaardigheden, alledaagse handelingen waar we niet bewust mee bezig hoeven te zijn, maar die we gewoon doen. (Trap)lopen Fietsen

Automatisch, onbewust leren. Het leren van vaardigheden: Een belangrijk deel van het onbewuste geheugen is het geheugen voor vaardigheden, alledaagse handelingen waar we niet bewust mee bezig hoeven te zijn, maar die we gewoon doen. (Trap)lopen Fietsen Koffie zetten Handelingen waar we niet eens bij na hoeven te denken. Sterker nog : als we er over na gaan denken loopt het vaak fout.

Automatisch, onbewust leren. Koffie zetten Een dergelijke handeling bestaat vaak uit een aantal deelhandelingen. Door het ( op de goede volgorde) aan elkaar plakken van de handelingen komen we tot het gewenst resultaat. Door het veel oefenen gaat de ene deelhandeling de andere als het ware van zelf oproepen. Dit wordt ook wel stimulus-respons leren genoemd. Door veel oefenen kan deze stimulus-respons keten een automatisme worden.

Automatisch, onbewust leren. Het leren van vaardigheden: Een belangrijk deel van het onbewuste geheugen is het geheugen voor vaardigheden, alledaagse handelingen waar we niet bewust mee bezig hoeven te zijn, maar die we gewoon doen. (Trap)lopen Fietsen Koffie zetten Via het oproepen van zo’n stimulus-responsketen kunnen we gedrag in gang zetten: Toosten Babyfoto vermindert agressie

Automatisch, onbewust leren. Leren van vaardigheden Foutloos leren: U krijgt een nieuw koffiezetapparaat. Hoe ga je leren om met dit nieuwe apparaat om te gaan?

Automatisch, onbewust leren. U krijgt een nieuw koffiezetapparaat. Hoe ga je leren om met dit nieuwe apparaat om te gaan? # handleiding lezen en dit ( volgens de stappen uit het boekje) toepassen. # Je gaat maar eens wat proberen. En je probeert net zo lang tot het lukt. Je gebruikt je bewuste geheugen: Je onthoudt wat er in de handleiding staat. Je onthoudt de stappen de goed waren en die niet goed waren en filtert daar de goede volgorde van handelingen uit. Pas wanneer je de hele handeling onder de knie hebt wordt het een automatisme. Mensen met een dementie kunnen hun bewuste geheugen niet gebruiken. Ze kennen de deelhandelingen wel. Maar er ontstaat geen keten van handelingen.

Automatisch, onbewust leren. Foutloos leren: Mensen met dementie kunnen hun bewuste geheugen niet gebruiken. Ze kennen de deelhandelingen wel, maar ze kunnen niet onthouden wat er in de handleiding staat en ze kunnen zich niet herinneren wat er bij het uitproberen is misgegaan. De fouten die zijn opgetreden bij het uitproberen worden niet meer bewust herinnerd, maar de kans bestaat wél dat deze fouten op een automatisch manier zijn opgeslagen. Deze fouten zorgen juist vaak voor verwarring. Daarom hebben mensen met dementie sturing nodig bij het leren van nieuwe vaardigheden. Daarom werkt het beter om bij het aanleren van nieuwe vaardigheden aan mensen met dementie het optreden van fouten te voorkomen! Dit noemen we foutloos leren.

Automatisch, onbewust leren. Foutloos leren: De melk van een Yak is ……

Automatisch, onbewust leren. Foutloos leren: De melk van een Yak is gewoon wit.

Automatisch, onbewust leren. Foutloos leren: Over wat voor soort vaardigheden praten we dan?

Automatisch, onbewust leren. Foutloos leren: Over wat voor soort vaardigheden praten we dan? - De weg van de eigen (slaap-)kamer naar de huiskamer. Waar is de wc? - Wat is de volgorde van het ochtendritueel. Koffie zetten Stofzuigen Handdoeken vouwen

Automatisch, onbewust leren. Foutloos leren: Werkwijze die de kans op fouten zo klein mogelijk maakt: 1.Versimpel de taak en deel deze op in behapbare stappen.

Automatisch, onbewust leren. Foutloos leren: Werkwijze die de kans op fouten zo klein mogelijk maakt: 1.Versimpel de taak en deel deze op in behapbare stappen. 2. Ontmoedig gokken.

Automatisch, onbewust leren. Foutloos leren: Werkwijze die de kans op fouten zo klein mogelijk maakt: 1.Versimpel de taak en deel deze op in behapbare stappen. 2. Ontmoedig gokken. 3. Geef verbale instructie ( benoem concreet wat iemand moet doen).

Automatisch, onbewust leren. Foutloos leren: Werkwijze die de kans op fouten zo klein mogelijk maakt: 1.Versimpel de taak en deel deze op in behapbare stappen. 2. Ontmoedig gokken. 3. Geef verbale instructie ( benoem concreet wat iemand moet doen). 4. Doe de handeling (of de stap) voor.

Automatisch, onbewust leren. Foutloos leren: Werkwijze die de kans op fouten zo klein mogelijk maakt: 1.Versimpel de taak en deel deze op in behapbare stappen. 2. Ontmoedig gokken. 3. Geef verbale instructie ( benoem concreet wat iemand moet doen). 4. Doe de handeling (of de stap) voor. 5. Gebruik zo mogelijk visuele cues, pictogrammen, of geschreven instructies.

Automatisch, onbewust leren. Foutloos leren: Werkwijze die de kans op fouten zo klein mogelijk maakt: 1.Versimpel de taak en deel deze op in behapbare stappen. 2. Ontmoedig gokken. 3. Geef verbale instructie ( benoem concreet wat iemand moet doen). 4. Doe de handeling (of de stap) voor. 5. Gebruik zo mogelijk visuele cues, pictogrammen, of geschreven instructies. 6. Eventuele fouten onmiddellijk bijsturen en de stap opnieuw correct uitvoeren.

Automatisch, onbewust leren. Foutloos leren: Werkwijze die de kans op fouten zo klein mogelijk maakt: 1.Versimpel de taak en deel deze op in behapbare stappen. 2. Ontmoedig gokken. 3. Geef verbale instructie ( benoem concreet wat iemand moet doen). 4. Doe de handeling (of de stap) voor. 5. Gebruik zo mogelijk visuele cues, pictogrammen, of geschreven instructies. 6. Eventuele fouten onmiddellijk bijsturen en de stap opnieuw correct uitvoeren. 7. Herhaal de instructies en de oefening veelvuldig. Biedt geleidelijk aan minder hulp. Maak het tijdsinterval tussen de oefeningen steeds langer ( 15 sec. 30 sec, 1 minuut, 3 minuten, enz).

Automatisch, onbewust leren. Leren van vaardigheden Foutloos leren. Emotiegeheugen: Situaties die met emotie geladen zijn hebben een betere kans om onthouden te worden dan neutrale situaties.

Automatisch, onbewust leren. Emotiegeheugen: Situaties die met emotie geladen zijn hebben een betere kans om onthouden te worden dan neutrale situaties. - Een medemens die angst of onzekerheid oproept wordt gemakkelijk herkent. Zowel positieve als negatieve emoties maken de kans op onthouden groter, maar een negatieve lading heeft een groter effect.

Automatisch, onbewust leren. Emotiegeheugen: Situaties die met emotie geladen zijn hebben een betere kans om onthouden te worden dan neutrale situaties. - Een medemens die angst of onzekerheid oproept wordt gemakkelijk herkent. Zowel positieve als negatieve emoties maken de kans op onthouden groter, maar een negatieve lading heeft een groter effect. Emoties worden in de hersenen verwerkt door de amandelkern ( amygdala), een hersengebied dat tegen de hippocampus aanligt en er ook mee in verbinding staat. De gebeurtenis krijgt van de amandelkern als het ware een ‘emotioneel stempeltje’ en wordt daardoor net even meer bijzonder dan andere gebeurtenissen.

Automatisch, onbewust leren. Leren van vaardigheden Foutloos leren. Emotiegeheugen: Situaties die met emotie geladen zijn hebben een betere kans om onthouden te worden dan neutrale situaties. - Een medemens die angst of onzekerheid oproept wordt gemakkelijk herkent. Zowel positieve als negatieve emoties maken de kans op onthouden groter, maar een negatieve lading heeft een groter effect. Emoties worden in de hersenen verwerkt door de amandelkern ( amygdala), een hersengebied dat tegen de hippocampus aanligt en er ook mee in verbinding staat. De gebeurtenis krijgt van de amandelkern als het ware een ‘emotioneel stempeltje’ en wordt daardoor net even meer bijzonder dan andere gebeurtenissen. # zwanger # onhandig aardappelen schillen.

Automatisch, onbewust leren. Leren van vaardigheden Foutloos leren. Emotiegeheugen. Associatieleren: Het ontstaan van verbanden tussen zaken die gelijktijdig gebeuren.

Automatisch, onbewust leren. Associatieleren: Het ontstaan van verbanden tussen zaken die gelijktijdig gebeuren. # Pavlov #

Automatisch, onbewust leren. Associatieleren: Het ontstaan van verbanden tussen zaken die gelijktijdig gebeuren. # Pavlov # gedragstherapie: wat beloond wordt blijft wat niet beloond wordt, vervaagt/verdwijnt. Beloningen in dit verband zijn vooral vormen van aandacht.

Automatisch, onbewust leren. Associatieleren: Het ontstaan van verbanden tussen zaken die gelijktijdig gebeuren. Verdere uitleg: # Pavlov # gedragstherapie: wat beloond wordt blijft wat niet beloond wordt, vervaagt/verdwijnt. Beloningen in dit verband zijn vooral vormen van aandacht. We kunnen associatieleren gebruiken in situaties als: - vervelend/ongewenst gedrag geen aandacht geven; bij gewenst gedrag met nadruk aandacht geven. - tafels mooi/gezellig dekken om eetlust te bevorderen ( op te wekken). - in de tuin roken: sigaretten in de jas aan de kapstok.

Omgaan met mensen met dementie Corrigeren

Omgaan met mensen met dementie Corrigeren Corrigeren is een lastig fenomeen: Fouten benadrukken Emotionele lading ontstaat snel Associatie leren

Omgaan met mensen met dementie Maar er moet wel iets gebeuren! Die psychologen altijd met hun softe praatjes.

Omgaan met mensen met dementie Contact maken. Mijn grens aangeven. De behoefte van de cliënt. Positief sturen. Containing en good-enough mother. Nieuwe vaardigheden leren. Ik kan steeds wel goede dingen doen.

Automatisch, onbewust leren. Bij deze presentatie is gebruik gemaakt van de volgende boeken: (Op)nieuw geleerd, oud gedaan Over het lerend vermogen van mensen met dementie. Ruud Dirkse, Roy Kessels, Frans Hoogeveen, Irmgard van Dixhoorn. Foutloos leren bij dementie Een praktische handleiding Maartje de Werd. Daniëlle Boelen, Roy Kessels.

Omgaan met mensen met dementie Zijn er nog vragen?