De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Diabetes Michiel Van Damme Blindenzorg – VeBeS Zaterdag 19 maart om 14 uur Muziekcentrum Track Conservatoriumplein 1 8500 Kortrijk.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Diabetes Michiel Van Damme Blindenzorg – VeBeS Zaterdag 19 maart om 14 uur Muziekcentrum Track Conservatoriumplein 1 8500 Kortrijk."— Transcript van de presentatie:

1 Diabetes Michiel Van Damme Blindenzorg – VeBeS Zaterdag 19 maart om 14 uur Muziekcentrum Track Conservatoriumplein Kortrijk

2 Vooroordelen Een beetje suiker Suiker eten ≠ diabetes

3 Cijfers Belgie  Meer dan  In 2025 meer dan 1 miljoen  10% kans dat je tijdens je leven diabetes krijgt  1 op 2 (type 2 – tussen de 50 en de 74 jaar) weten het niet Wereld  In miljoen  In miljoen  = een stijging van 72%

4 Adapted from Zimmet P et al. Diabet Med. 2003;20: % % % % % % % % % % % % % % 189 million people in million projected for % increase Diabetes: A Growing Global Crisis

5 Diabetesprevalentie 2007 > 20% 14% - 20% 10% - 14% 8% - 10% 6% - 8% 4% - 6% < 4%

6 Diabetesprevalentie 2025 > 20% 14% - 20% 10% - 14% 8% - 10% 6% - 8% 4% - 6% < 4%

7 Diabeteszorg een zorg met toekomst

8 Oorzaken van de toename Veroudering van de bevolking Levensstijl.: obesitas stijgt, lichaamsbeweging daalt Overtollige kilo's zijn de belangrijkste oorzaak van type 2-diabetes. Vroegere diagnose De grens verlaagd naar 126

9 Bron van veel ellende Diabetes blindheid nierfalen amputaties levensverwachting < met 5 à10 jaar hartfalen > 40% zenuwbeschadeging bij ±70% van de Ptn 6 de plaats doodsoorzaak

10

11 Fysiologie – hoe werkt de normale stofwisseling Pathogenese – wat loopt er fout

12 Het menselijk lichaam bestaat uit miljoenen cellen, die allemaal bij elkaar zorgen dat we leven en bewegen. Die cellen hebben allerlei voedingsstoffen nodig om hun werk te kunnen doen. Die voedingsstoffen worden onttrokken aan het voedsel dat we eten en de lucht die we inademen. Ons lichaam heeft het vermogen om dat voedsel en die lucht automatisch te verwerken tot stoffen die de cellen nodig hebben. Die verwerking gaat dag en nacht door via een groot aantal ingewikkelde processen, die we stofwisseling noemen.

13 Voedsel  Stofwisseling  Voedingsstoffen  Naar de cellen

14 Nu is het onder andere de verwerking van koolhydraten die bij diabetici niet meer helemaal goed verloopt. Koolhydraten worden tijdens de spijsvertering omgezet in glucose, een soort suiker. Glucose dient als brandstof, die binnen de cellen in energie wordt omgezet. Glucose in de cellen is in zekere zin te vergelijken met benzine in een auto.

15 Glucose kan niet zo maar op eigen kracht de cellen binnenkomen Glucose wordt, net als de andere (verwerkte) voedingsstoffen, door het bloed naar de cellen gebracht. De meeste stoffen kunnen zonder moeite binnendringen door de wand van de cellen waar ze nodig zijn. Maar glucose is een bijzonder geval.

16 Insuline wordt door de alvleesklier geproduceerd en in de bloedstroom gebracht. De insuline begeleidt daar als het ware de glucose en zorgt dus dat deze in de cellen wordt opgenomen. Als er geen insuline wordt geproduceerd of te weinig, dan kunnen de lichaamscellen geen glucose opnemen, of te weinig.

17

18 Pathogenese van diabetes Hoe verloopt de normale stofwisseling KH worden na vertering omgezet in glucose of enkelvoudige suikers Glucose wordt opgenomen in de bloedbaan en vervoerd naar de cellen Glucose is de energieleverancier van onze cellen Insuline (hormoon gemaakt door de pancreas) vormt de sleutel om glucose te laten toetreden tot de cel

19

20 Classificatie van Diabetes Mellitus Type 1 diabetes: Destructie van de insuline producerende betacellen Type 2 diabetes: Weerstandigheid aan insuline en/of falen van de betacel Andere vormen: Moleculaire defecten Zwangerschapsdiabetes Pancreasafwijkingen

21 Metabool syndroom (of insulineresistentiesyndroom of syndroom X een gestoord bloedsuikergehalte, hoge bloeddruk, obesitas atherogene dyslipidemie (laag HDL cholesterol en hoog triglyceridengehalte) stoornissen in de bloedstolling (protrombotische toestand )

22 In de definitie van de International Diabetes Federation (2005) is er sprake van metabool syndroom als aan volgende criteria is voldaan: buikomtrek (abdominale obesitas): >94 cm mannen, >80 cm vrouwen) plus tenminste twee van de volgende kenmerken: verhoogd suikergehalte (nuchtere plasmaglycemie): >100 mg/dL (5,6 mmol/L) of eerdere diagnose van diabetes) verstoorde vetzuurhuishouding (triglyceriden =150 mg/dL (1,7 mmol/L) of een behandeling hiervoor HDL-cholesterol 130/85 mmHg of een behandeling van hypertensie

23 Symptomen diabetes type 2 Geleidelijk optreden van de ziekte Vaak obees Vaak asymptomatisch of minder uitgesproken symptomen Infecties Zelden ketosis Vaak reeds complicaties bij diagnose Meestal na de leeftijd; van 40 jaar

24 Diabetes: Hoe Screenen? nuchtere glycemie op veneus bloedstaal (niet met glucosemeter) interpretatie : ° nuchtere glycemie  110 mg/dl = normaal  corrigeer risicofactoren, hertest na 3 j ° nuchtere glycemie mg/dl = gestoorde nuchtere glycemie  corrigeer risicofactoren, hertest na 1 j ° nuchtere glycemie  126 mg/dl = diabetes (als 2de x bevestigd)  behandeling

25 Behandelingsdoelen streven naar goede bloedglucose regulatie verminderen overgewicht behandelen hypertensie behandelen dyslipidemie roken afraden lichaamsbeweging stimuleren tijdig chronische complicaties opsporen en behandelen

26 Behandelingspeilers voeding lichaamsbeweging bloedsuikerverlagende medicatie correctie cardiovasculaire risicofactoren screening en vroegtijdige behandeling van complicaties preventie van acute complicaties educatie, stimuleren van zelfzorg en zelfregulatie

27 Hemoglobine A1c of HgA1c normaalwaarde4-6% uitstekend< 6% goed6-7% aanvaardbaar7-8% flauw8-9% slecht9-10% zeer slecht> 10% We streven naar een HgA1c < 7%

28 bij vermindering van Hba1c met 1 % overlijden van diabetes –21% myocardinfarct –14% microvasculair complicaties –37% perifere vasculaire complicaties – 43%

29 DCCT: Relationship of HbA1c to risk of microvascular complications Relative Risk Retinopathy Nephropathy Neuropathy Microalbuminuria HbA 1c (%)

30 Voeding DOEL: Bereiken an goede regulatie van diabetes Preventie van complicaties Verkrijgen van een aanvaardbaar lichaamsgewicht of (BMI) 20-25: ideaal gewicht 25-30: overgewicht > 30: obesitas > 40: morbide obesitas DM type1:nadruk op evenwichtige verdeling van Kh DM type2: nadruk op vermageren

31 De actieve voedingsdriehoek

32 Effect van 10% gewichtsdaling Overlijden:  > 20% BloeddrukSBD  10 mm Hg DBD  20 mm Hg Glycemienuchtere glycemie  50% Lipidentotale CH  10% LDL-CH  15% TG  30% HDL-CH  8%

33 Hot items in het voedingsadvies Koolhydraten Vetten Voedingsvezels Zoetstoffen Alcohol Uit eten Voedingsadvies bij type 1 en type 2 Speciale voedingsmiddelen

34 Zoetstoffen die geen energie leveren sacharine, cyclamaat, aspartaam, acesulfaam-K en sucralose. Van deze energievrije zoetstoffen zijn maar kleine hoeveelheden nodig. Ze zijn vele malen zoeter dan suiker en hebben geen invloed op het bloedsuikergehalte.

35 Hoe zoetADIHandelsnaam Acesulfaam K110 à 2009mgSunett of Sweet One E950E950. Aspartaam20040mg Nutrasweet Canderel E951.E951 Cyclamaat30 7mgNutrasweet E952.E952 Sacharine300 à mg sacharine E954.E954 Sucralose500 à mg Splenda E955.E955

36 De groep van de polyolen Maltitol, isomaltitol, sorbitol, mannitol, lactitol en xylitol Deze suikervervangers zijn iets minder of ongeveer even zoet als suiker. Ze leveren ongeveer de helft van de energie en hebben weinig of geen invloed op het bloedsuikergehalte. Polyolen zijn, met uitzondering van sorbitol, niet te koop in de handel.

37 Tagatose Tagatose is een zoetmiddel verkregen uit lactose (= melksuiker). De zoetkracht is ongeveer even groot als suiker, maar het brengt minder dan de helft van de calorieën van suiker aan. De invloed op de bloedsuikerspiegel is verwaarloosbaar. 75g Tagatesse = 100g gewone suiker!

38 "Tagatesse" Damhert Tagatesse Dispenser 6g Newpharma prijs: 2,32 € Damhert Tagatesse Pdr 500g Newpharma prijs: 6,89 €

39 Fructose 1. Fructose (= vruchtensuiker) en andere alternatieve suikers zoals moutstroop(=maltose), maïsstroop, cichoreistroop en honing zijn broertjes van gewone suiker. 2. Ze leveren evenveel energie en zullen de bloedsuikerwaarden wel beïnvloeden. Ze worden nochtans veel gebruikt in producten met vermelding 'suikervrij' of 'geschikt voor mensen die het gebruik van gewone suiker willen of moeten vermijden'. 3. Laat je dus niet beetnemen, lees steeds aandachtig de samenstelling op de verpakking!

40 Revogan - Prodia 1 afgestreken maatje (=18g) heeft een vergelijkende zoetkracht van +/- 180g suiker. de Prodia zoetstof is geschikt om mee te koken of te bakken tot 225°C en in te vriezen. Pot van 250g of doos met 20 zakken van 250g netto gewicht: 250g of 5000g

41 Stevia Stevia rebaudiana Bertoni is een meerjarige kruidachtige plant Zaad zal beschikbaar zijn vanaf maart 2011 Stepa-extract - 15%-oplossing. 2 à 3 druppels/= ± 4g sucrose Stepa Zero - z oetstof - 1 afgestreken koffielepel (± 3,5 g) komt overeen met 35 g suiker - zakje van 200 g € Stevia sweet - Wit poeder - 30 x zoeter dan suiker Stepa dispenser - Dispenser met 300 tabletjes € STEPA-BIER – niet in Europa

42

43 Koolhydraatruilwaardenlijst  Brood en meelprodukten = 1 snede brood = 1 aardappel = 2 beschuiten  Melk en melkprodukten = 300 ml magere melk = 150 ml pudding = 200 ml magere yoghourt met fruit en aspartaam  Groenten = 300 g asperges, brocolli,… = 300 g asperges, brocolli,… = 70 g schorseneren,… = 70 g schorseneren,…  Fruit = 200 g aardbeien, frambozen,… = 200 g aardbeien, frambozen,… = 125 g abrikozen, pruimen,… = 125 g abrikozen, pruimen,… = 65 g sharon = 65 g sharon

44 =

45 Lichaamsbeweging Goed voor hart en bloedvaten (gunstig effect op cholesterol, RR) Maakt het lichaam gevoeliger voor insuline Calorieverbruik stijgt Fitheid stijgt: spierkracht, flexibiliteit, gunstig psychisch effect Levenskwaliteit stijgt

46 Lichaamsbeweging Iedere dag 30 tal minuten Effect blijft ± 48 uur aanhouden Haalbare zaken afspreken goed: flink doorstappen, fietsen, hometrainer Best in dagelijks leven inbouwen (te voet ipv wagen, trap ipv lift, tv beperken)

47 Sporten Eet per uur sportbeoefening gram koolhydraten extra Gebruik deze extra koolhydraten voor / tijdens / na de sportbeoefening in de vorm van koolhydraatrijke produkten Neem altijd druivesuiker en / of andere koolhydraten mee tijdens het sporten Bij kortdurende inspanning zijn extra koolhydraten het meest effectief Bij een langdurende inspanning is een combinatie van insuline-aanpassing met extra koolhydraten het meest effectief.

48 Koolhydraatrijke verstrekkingen 1 glas vruchtensap (150 ml) 1 blikje Isostar (250 ml) 250 ml dorstlesser 250 ml energiedrank 1 plak ontbijtkoek 1 banaan 1 snee brood met honing 1 mars gram KH

49 Insuline Behandelen met insuline Tijdstip van inspuiten Het toedienen van insuline Inspuitplaatsen en -technieken Rotatieplaatsen Verkeerde inspuittechniek? Insulinepomp Spuitangst

50

51 Soorten insuline analogen Traagwerkend: Lantus (Aventis) Levimir (Novo Nordisk) Snelwerkend: Novorapid (Novo Nordisk) Humalog (Lilly) Apidra (Aventis) Gemengd : Novomix 30, 50 en 70 (Novo Nordisk) Humuline 25 en 50 (Lilly)

52

53 Inspuiten van insuline Wie, wat, waar, wanneer, hoe,…?

54 Bloedsuikerverlagende medicatie Biguaniden Thiazolidinediones of glitazones Sulfonylurea Gliniden Incretine mimetica en DPP-4 remmers

55

56 Vermijd sluipmoordenaars! Diabetesregulatie is méér dan goede bloedglucosewaarden Roken niet 3 maar 9 x - Zyban® Champix® Verhoogde bloeddruk < 130/80, zelf meten, ACE inhibitoren (Capoten®, Zestril®..) calciumantagonisten zoals Vasexten® Cholesterol en vet olijfolie, vis en...een glaasje wijn en en fibraten Overgewicht beperkt gewichtsverlies van 5-15%, Sibutramine (Reductil) Orlistat (Xenical), bariatrische chirurgie

57 Doelstellingen HbA1c lager dan 6.5% Bloeddruk lager dan 130/80 mm Hg Lipiden LDL cholesterol onder de 100 mg/dl HDL cholesterol hoger dan 40/50 (vrouwen) mg/dl triglyceriden lager dan 150 mg/dl Aspirine (bij mannen > 40j en vrouwen > 50j) BMI < 25 kg/m² ROOKSTOP !!!! LICHAAMSBEWEGING!!!! DIEET!!!!

58 Streefwaarden

59 Polyfarmacie O M A S Daonil Glucophage Zocor Fludex/ Burinex Zestril Amlor Asaflow Corvatard Redomex voorbeeld van dagelijkse medicatie van type 2 diabeet

60 Zelfcontrole Urinecontrole Bloedcontrole (vingerprik) Was steeds de handen met warm water en zeep, goed naspoelen. Droog uw handen af met een zuivere handdoek of met een papieren zakdoek. Niet ontsmetten met alcohol. Het weglaten van alcoholontsmetting geeft geen toename van huidinfecties. Maak steeds gebruik van een prikapparaatje met speciale priklancetjes. Prikplaats: vinger. De zijkant van de vinger is het minst pijngevoelig, de normale tastgevoeligheid van de vingertoppen wordt hierdoor niet gestoord. Men stuwt de vinger tot men een druppel bekomt. Breng de ronde top van de teststrook in de bloeddruppel (afhankelijk van toestel). Deze zuigt bloed op tot een piepsignaal aangeeft dat er voldoende bloed aanwezig is. Gebruik de teststrips slechts 1 maal en houd de bloedsuikermeter proper.

61 Hypoglycemie Symptomen Zweten,beven Hongergevoel Onrust, Verward Tachycardie Hallucinatie Wartaal Agressie Bewusteloos Verlammings-tekenen type CVA Coma

62 Behandeling acute complicaties Hypoglycemie Zelfcontrole Bewust : Snelwerkende suiker Traagwerkende suiker Sub-comateus: Niet drinken Inject. Glucagon SC Na 10-15m niet bewust : 100 opbellen Hyperglycemie Zelfcontrole Lichte vorm: Bijspuiten Ernstige vorm: Vocht toedienen Normalisatie PH Correctie van ionenstroom Insuline toedienen Uitlokkende factoren beh.

63 Hyperglycemie Symptomen Braken Anorexie Moeheid Buikpijn Nausea Polydipsie Polyurie Lage RR Tachycardie Duizeligheid Kussmaul-ademhaling Aceton Coma

64 Diabetesconventie WAT revalidatieovereenkomst tussen een ziekenhuis en R.I.Z.I.V. om een tegemoetkoming te geven in de kosten ter zelfcontrole VOORWAARDEN insulinedependent met 2 of meerdere injecties per dag of insulinepomp zwangerschapsdiabetici ptn na pancreas- of betaceltransplantatie de goedkeuring geldt voor 1 jaar en dient elk jaar vernieuwd te worden door de geneesheer endocrinoloog met in bijlage een behandelingsplan voor deze patiënt.

65 Zorgtraject Diabetes: grote lijnen huisarts (coördinatie) – diabetoloog (coaching) – patiënt bereid tot samenwerking bereid tot deelname aan kwaliteitsbevordering: automatische extractie uit huisarts-EMD (A1c, BDsyst, LDL, BMI) vergoeding van educatie en zelfcontrolemateriaal in 1ste lijn diabetescentrum : jaarlijkse consultatie coaching van 1ste lijn door 2de lijnsteam beperking attesten, recht op prestaties van diabetespas financieel: patiënt geen remgelden huisarts forfait 80 €/j diabetoloog forfait 80 €/j

66 Diabetische voetkliniek Multidisciplinaire consultatie Orthopedie, vaatchirurgie, endocrinologie, podologe en schoenmaker Diabetische voetconventie Preventief en curatief Iedere donderdag vaaaf 13 uur Vooraf mogelijkheid tot podologische verzorging

67

68 Waarover we het niet hadden Psycghosociale complicatie – de balans Hoe lifestyle veranderingen aanpakken Chronische complicaties Seksuele dysfuncties Rijbewijs en verzekeringen Noodzaak van goede mondhygiene ….. Hypo unawearness Depressie ………

69 Wat hebben we vandaag geleerd Booodschap 1: Bepaling van HbA1c is waardevol Boodschap 2: Polyfarmacie is meestal nodig om alle behandelingsdoelen te bereiken Boodschap 3: Ieder inspuitmoment heeft z'n inspuitlijn Boodschap 4: Diabetes is een ingewikkelde ziekte die je met een team aanpakt en waarvan de patiënt de belangrijkste actor is

70 Vragen stellen of

71 Perentaart 4 eieren 2 eiwitten 1 maatje (=14 gram) energievrije bakbestendige zoetstof (type prodia) 60 gram zelfrijzende bloem 40 gram amandelpoeder 20 gram vloeibare bak - en braadvet 2 peren 2 eetlepels gegrilde amandelen

72 Perentaart Klop de eigeren en de eiwitten met de zoetstof Meng er geleidelijk de gezeefde bloem, het amandelpoeder en de gesmolten vetstof door. Schil de peren en snijdt ze in halve maantjes Bekleed een taartvorm met bakpapier Breng het deeg in de taartvorm en duw er de peerstukjes in, maar houd er enkele voor de versiering bovenop. Bak gedurende ongeveer 45 minuten in een voorverwarmde oven op 180 °C. Strooi er de amandelen over.

73 Perentaart 1 portie 1/6 KCAL: 190 KJ: 798 KH: 12,5 G Wat betekent dit voor iemand die om ± 16 u taart wil eten met perorale medicatie met een 2 spuitenschema met een 4 spuitenschema

74 Perentaart met amndelen Ingrediënten voor 12 stukken (taartvorm van +/- 24 cm): (per portie ca 170 kcal) gr volkorenbloem - 27 gr zoetstof (poeder) gr boter/margarine - 4 rijpe peren (ca 650 gr) tl citroensap - 50 gr abrikozenconfituur (suikervrij) - 30 gr amandelschilfers Kneed 150 gr volkorenbloem, 24 gr zoetstof, 100 gr boter of margarine in stukjes en 6 à 8 el koud water tot een glad deeg. Zet het deeg ca 30 minuten afgedekt koud weg. Vet de bodem van een taartvorm of springvorm in met boter. Schil de peren en verwijder het klokhuis. Snij de peren in plakjes en besprenkel deze met het citroensap. Strooi wat bloem over het werkvak en rol hierop het rond uit (ca. 28 cm). Leg het deeg in de vorm en druk de rand aan. Prik met een vork enkele gaatjes in het deeg. Leg de peren op het deeg. Bak de taart ca 30 minuten in een voorverwarmde oven = (elektrisch: 200° - hete lucht: 175° - gas: stand 3). Hak de amandelen klein. Bestrijk de taart met de suikervrije abrikozenconfituur en strooi de amandelen erover. Bak de taart nog 10 minuten verder en laat ze helemaal afkoelen. Strooi tot slot de resterende 3 gr zoetstof over de taart. Smakelijk! Variatietip: deze taart kan ook bereid worden voor niet-diabeten met 50 gr gewone suiker in plaats van zoetstof. Glaceer de taart met "gewone abrikozenconfituur en bestrooi ze met poedersuiker. Dit recept komt uit: koken en genieten (speciaal voor diabetici)


Download ppt "Diabetes Michiel Van Damme Blindenzorg – VeBeS Zaterdag 19 maart om 14 uur Muziekcentrum Track Conservatoriumplein 1 8500 Kortrijk."

Verwante presentaties


Ads door Google