De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Voeding: een onderdeel van de totale behandeling Christel Wellens Dieetafdeling UZA.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Voeding: een onderdeel van de totale behandeling Christel Wellens Dieetafdeling UZA."— Transcript van de presentatie:

1 Voeding: een onderdeel van de totale behandeling Christel Wellens Dieetafdeling UZA

2 Christel Wellens Voeding: een onderdeel van de totale behandeling zVoedingsbehoeften van HIV-geïnfecteerden en Aidspatiënten zHet lipodystrophie syndroom zVoedingsadvies bij specifieke voedingsproblemen

3 Christel Wellens Voedingsbehoeften zEnergiebehoefte zEiwitbehoefte zVitaminen en mineralen zAnti-oxidanten en omega-3 vetzuren

4 Christel Wellens Energiebehoefte zBasaal metabolisme Meting of Formule van Harris-Benedict :Thermisch effect van de voeding +6 tot 10 % :Fysische aktiviteit +20 % bedlegerig :10 % per graad koorts boven 38°C.

5 Christel Wellens Energiebehoefte berekend met Harris-Benedict Basaal Metabolisme (BM) BM (man) = 66+(13,7xG)+(5xL)-(6,8xleeftijd) BM (vrouw) = 665+(9,6xG)+(1,7xL)-(4,7xleeftijd) G = gewicht in kg normaal gewicht, te bepalen met de BMI=22 Totale behoefte = BM x AF x SF x TF AF=aktiviteitsfaktor (bedlegerig = x1,2) SF=stressfaktor (HIV = x1,1) (AIDS = x 1,25) TF=temperatuurfaktor (x 1,1/°koorts boven 38°)

6 Christel Wellens BMI = Body Mass Index Kg BMI = L 2 Te laag:< 18,5 Normaal:18, Overgewicht: Obesitas:> 30

7 Christel Wellens ENERGIEBEHOEFTE

8 Christel Wellens EIWITBEHOEFTE zSeropositief: zAidspatiënt: 1 à 1,5 g/kg/dag 2 à 2,5 g/kg/dag ! Let wel ! per kg normaal gewicht

9 Christel Wellens VITAMINEN- EN MINERALENSTATUS zTe lage plasmawaarden voor: vit A, E, B2, B6, B12, C ondanks inname hoger dan RDA  verbruik in immuunsysteem (cytokine-aktiviteit)  oxidatieve stress =  verbruik anti-oxydanten zVetmalabsorptie, steatorroe, chronische diarree daling vitamine A, D, E, K kaliumtekort, zinkdeficiëntie zOnevenwichtige (alternatieve) voeding ijzertekort, vit B12 tekort

10 Christel Wellens Vrije radicalen zGevormd in lichaam o.i.v. vb. UV, voeding, luchtvervuiling, roken, stress, alcohol, verhoogde cytokine- aktiviteit… zSchade aan DNA, lipiden, enzymen… zHoge oxidatieve stress = verhoogde kans op hart- en vaatziekten, kanker, type 2 diabetes, verouderingsverschijnselen

11 Christel Wellens Anti-oxidanten z“vangen” vrije radicalen zvit C, vit E, b-caroteen, vit B12, Selenium, Zink, flavonoïden (groene thee), licopenen (tomaten)... WERKEN SAMEN, NIET ALLEEN

12 Christel Wellens VITAMINEN- EN MINERALEN AANVULLING zStimuleren vitamine- en mineralenrijke voeding: groenten en fruit volkorenproducten noten, tarwekiemen… zMultivitamine- en mineralenpreparaat Géén megadosissen ! zExtra anti-oxidanten ?? vit E, vit C, vit A,  -caroteen, Selenium kunnen pro-oxidatief worden indien afzonderlijk ingenomen

13 Christel Wellens Visvetzuren of  -3 vetzuren zDaling cytokine-aktiviteit = daling oxidatieve stress (?) zAdvies: Max. 2 à 3 x/week vette vis (aanwezigheid dioxine, methylkwik) liefst géén verse tonijn, zwaardvis, haai, merlijn 

14 Christel Wellens Wat nodig per dag?

15 Christel Wellens Lipodystrophy what’s in a name ? Syndroom omvattend: Centrale vetophoping (abdominaal “crix belly”, borsten, nek “buffalo hump”) Perifeer vetverlies (ledematen, aangezicht, zitvlak) Eventueel gepaard gaand met metabole veranderingen Hypertriglyceridemie Hypercholesterolemie Hyperglycemie, insulineresistentie (gelijkenis syndroom X)

16 Christel Wellens Lipodystrophy syndroom Oorzaak ? Nog niet met zekerheid gekend, multifactorieel Behandeling met HAART ? Leeftijd Geslacht Ras Veranderingen in virale lading Duur van de hiv infectie BMI ???

17 Christel Wellens Verhoogde triglyceriden zRisico Zéér hoge waarden = verhoogde kans op pancreatitis + laag HDL = verhoogd risico coronaire hartziekten zAdvies Beperking alcohol Beperking “snelle” suikers: tafelsuiker, frisdrank, zoet beleg, snoep, fruitsap Voldoende inname van vezels Matige vetbeperking Voldoende ω-3 vetzuren

18 Christel Wellens Gestegen cholesterol Te laag HDL, te hoog LDL zBeperking vetinname zBeperking verzadigd vet zVoldoende onverzadigde vetten zGebruik van sojaproteïnen zVoldoende vezels en zetmeelrijk voedsel

19 Christel Wellens Tips bij dislipidemie met ongewenst gewichtsverlies zAlgemeen voldoende eiwitrijk voedsel met laag vetgehalte, vette vis voldoende zetmeel, “gezonde” koeken toevoeging magere melkpoeder aan melkbereidingen toevoeging dextrine-maltose aan zoete gerechten zBij gestegen triglyceriden vervanging suiker in bereidingen door: dextrine-maltose (= calorieën) + zoetmiddel (= zoete smaak) zBij gestegen cholesterol voldoende onverzadigde vetten in smeer-en bereidingsvet en “snoep” (noten en zaden, studentenhaver, pindaboter, olijven, avocado…)

20 Christel Wellens Insulineresistentie zOorzaak ? Medicatie ? Voeding ? Abdominale vetopstapeling en vice versa! zVoedingsadvies Gezond gewicht Maaltijdspreiding Geen zuivere suikers Vermindering totale vetinname Meer onverzadigd vet, met voorkeur voor mono-onverzadigd vet (vb. olijfolie, arachide) Meer vezelrijk voedsel Verminderen alcoholgebruik zLichaamsbeweging verbetert de insulinegevoeligheid

21 Christel Wellens Overgewicht Gezonde voeding Beperking vetinname Beperking pure suiker Voldoende eiwit Gezonde tussendoortjes Verhoging verzadigingsgevoel met vezelrijke voeding Max. gewichtsverlies: 1/2 kg /week

22 Christel Wellens BESLUIT Geen onnodige beperkingen Gebaseerd op bloedanalyse (TG, totaal- HDL- en LDL- cholesterol, nuchtere glycemie) en gewichtsevolutie Aangepast aan maaltijdplanning en inname medicatie Lichaamsbeweging !

23 Christel Wellens Voedingsadviezen bij specifieke voedingsproblemen zGewichtsverlies en Wasting zDiarree zAnorexie, misselijkheid zSmaakveranderingen

24 Christel Wellens OORZAKEN ONDERVOEDING

25 Christel Wellens Ondervoeding: Detectiemethoden zGewicht BMI Gewichtsverlies in functie van tijd zHuidplooimeting Bio Impedantie meting Bepaling + evolutie vet- en spiermassa zVoedingsanamnese Huidige inname of t.o.v. vroeger Eetproblemen Veranderd voedingspatroon

26 Christel Wellens Definitie HIV-Wasting Patiënt voldoet aan 1 van volgende criteria: Gewicht  van > 10% over 12 maanden Gewicht  van > 7,5% over 6 maanden BCM  van > 5% op 6 maanden Man: BCM < 35% van totaal gewicht + BMI <27 Vrouw: BCM < 23% van totaal gewicht + BMI <27 BMI < 20

27 Christel Wellens HIV wasting

28 Christel Wellens Mogelijke verklaring daling BCM tijdens gewichtsverlies bij HIV/AIDS  cytokines hypogonadisme (borderlinewaarden voor testosteron)  aktiviteit

29 Christel Wellens Effect van gestegen cytokines op voedselinname zTNF = cachectine zIL-1 verlaagt de voedselinname inhibitie hongercentrum in hypothalamus inhibitie neurotransmitters die glycemie doen dalen stimulatie neurotransmitters die glycemie doen stijgen wegens

30 Christel Wellens VOEDINGSINTERVENTIE Waarom ? z! TIJDIG STARTEN ! Beter voorkomen dan genezen zOndersteuning immuunstelsel zOndersteuning therapieën en beter weerstand tegen de bijwerkingen ervan zPreventie complicaties (decubitus, diarree…) zVerbeteren zelfbeeld en “Quality of life”

31 Christel Wellens Voedingsinterventie Wanneer ? zGewichtsdaling van: > 5 % op 1maand of > 10 % op 6 maand van oorspronkelijk gewicht. zBMI < 20 zAnorexie langer durend dan 5 dagen. zVeranderd eetpatroon, weglaten van bepaalde voedingsgroepen

32 Christel Wellens VOEDINGSINTERVENTIE Hoe ? zVaststellen voedingsbehoefte zCouncelling Aanpassen voeding aan symptomen veroorzaakt door ziekte en/of behandeling. Zoeken naar voeding op maat van de patiënt. zVerrijken van de voeding zAanvulling met kant-en-klare preparaten zEnterale voeding

33 Christel Wellens Anamnese zOntbijt Beker pap (halfvolle melk) Voormiddag Busje appelsap zMiddag Kom soep Halve porties puree, vlees of vis, groenten Dessert: 125 ml pudding (halfvolle melk) Drank: water zAvond 2 sneetjes brood met boter en beleg potje fruit op sap Loop van de avond potje magere fruityoghurt Drank: water zBerekening: energie:1130 Kcal eiwit: 40 g

34 Christel Wellens Verrijking zOntbijt Beker pap (volle melk+10 g melkpoeder+10 g voedingssuiker) Voormiddag Busje appelsap + 10 g voedingssuiker zMiddag Kom soep + 5 g eiwitpoeder Halve porties puree + 5 g eiwitpoeder, vlees of vis, groenten Dessert: 150 ml pudding (volle melk+10 g melkpoeder+10 g voedingssuiker) Drank: Cola of limonade zAvond 2 sneetjes brood met boter en beleg potje fruit op sap + 10 g voedingssuiker Loop van de avond potje volle fruityoghurt + 10 ml room Drank: water + 30 ml grenadine zBerekening: energie:1700 Kcal eiwit: 50 g

35 Christel Wellens + Kant en klare bijvoeding zOntbijt Beker pap Cal+ Voormiddag Busje bijvoeding fruitsapsmaak zMiddag Kom soep E+ of bijvoeding soepsmaak 3x/week Halve porties puree E+, zacht vlees of vis, groenten Dessert: pudding Cal+ Drank: Cola of limonade zAvond 2 sneetjes brood met boter en zacht beleg potje fruit op sap Cal+ Loop van de avond busje bijvoeding milkshakesmaak Drank: water + 30 ml grenadine zBerekening: energie:2060 Kcal eiwit: 70 g

36 Christel Wellens Kant & klare bijvoeding: Hoe gebruiken ? z Vlak na de maaltijd tot ten laatste 2 uur voor de volgende maaltijd z Bij voorkeur in de loop van de avond z Max. 2 per dag = bijvoeding z Méér dan 2 per dag = verdringen of vervangen van gewone voeding

37 Christel Wellens Diarree en ondervoeding bij HIV

38 Christel Wellens OORZAKEN DIARREE Bacteriën, parasieten medicatie Darmwand Villi Normale villi Kleiner darmoppervlak met lactasedeficiëntie en vetmalabsorptie HIV-enteropatie Crypte Aftopping villi met opvulling crypten

39 Christel Wellens Wat doen bij diarree zVocht- en mineralenverlies aanvullen: Natrium, Kalium veel drinken:  zoutrijke dranken bouillon, Appolinaris, Vichy, Schweppes soda  speciale “rehydratatie”dranken O.R.S., Alhydrate, Serolyt, Extran dorstlesser, Isostar voldoende kaliumrijke voedingsmiddelen: (geplette) banaan, appelsap, cacao, pure chocolade, tomatensap, tomatenpuree

40 Christel Wellens Wat doen bij diarree zLactose beperken Weglaten alle melk die lactose bevat (koe-, geiten-, schapen-, paardenmelk) gedurende 1 à 2 week moet verbetering geven bij lactasedeficiëntie. Zoniet heeft verdere beperking geen zin. zVet beperken verbrand en bruin gebakken vet vetrijke, zwaarverteerbare bereidingen en voedingsmiddelen

41 Christel Wellens Wat doen bij diarree zBeperken voedingsmiddelen die de darm kunnen irriteren sterke koffie, donkere bieren citrusfruit en het sap ervan pikante gerechten zGeleidelijk invoeren van wateroplosbare vezels bruin brood volkoren deegwaren, bruine rijst havermoutvlokken

42 Christel Wellens Anorexie, misselijkheid zKleine, frequente maaltijden. zFavoriete snacks en drankjes binnen handbereik zEetlustopwekkers: aperitief, sorbet, kauwgom, bouillon, schijfjes appel zVermijden sterke etensgeuren. zEventueel gebruik van Cola. zVerrijken van de voeding en/of kant- en klare bijvoeding zVoldoende drinken (sappen, limonades…)

43 Christel Wellens Smaakveranderingen zVeel variatie, uitproberen nieuwe gerechten of gerechten die patiënt vroeger niet lustte. zUitproberen sterk gekruide of pikante gerechten zPepermunt, zuurtjes, citroensap zBereidingen met munt, basilicum, zoetzure sauzen..

44 Christel Wellens Voeding voor aidspatiënt zindividueel aanpassen zvoldoende vochtinname zvoldoende energie zvoldoende eiwit zadviezen bij specifieke problemen


Download ppt "Voeding: een onderdeel van de totale behandeling Christel Wellens Dieetafdeling UZA."

Verwante presentaties


Ads door Google