De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Is jouw gewicht goud waard? Lily Fredrix, NW OU-cursus Gezondheid in perspectief.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Is jouw gewicht goud waard? Lily Fredrix, NW OU-cursus Gezondheid in perspectief."— Transcript van de presentatie:

1

2 Is jouw gewicht goud waard? Lily Fredrix, NW

3 OU-cursus Gezondheid in perspectief

4 Gewicht in de media ­ Volkskrant Steeds meer kinderen met (ernstig) overgewicht… Sporters neigen naar anorexia nervosa om te kunnen deelnemen in bepaalde gewichtsklassen... Eén op de vier patiënten in ziekenhuizen is ondervoed......

5 Gewicht in de wetenschap ­Wetenschappelijke tijdschriften: Obesity Research, Clinical Nutrition ­Congressen (inter)nationaal ­Talrijke websites: Kenniscentrum Overgewicht Wat zegt nu de wetenschap?

6 Waaruit bestaat ons lichaamsgewicht? ­vetmassa en vetvrije massa (water, eiwitten, mineralen en glycogeen) ­Man, 40 j, 74.1 kg: 15 kg vet 12.8 kg eiwit 4.2 kg mineralen en glycogeen 42.1 kg water

7 Lichaamsgewicht is afhankelijk van ­Geslacht ­Genetische factoren ­Voeding ­Lichamelijke activiteit

8 Lichaamsvet en leeftijd bij mannen en vrouwen

9 Hoe constant is nu ons gewicht?

10 Schommelingen in gewicht: over een dag

11 Schommelingen in gewicht: over weken

12 Schommelingen in gewicht: over een jaar

13 Schommelingen in gewicht: over jaren

14 Gewichtsveranderingen ­Stoppen met roken ­Lijnen ­Ouder worden ­Zwangerschap ­Ziekte

15 Wat is een (on)gezond gewicht? ­Body Mass Index (BMI) Gewicht (kg)/Lengte 2 (in m) <18.5 ondergewicht gezond gewicht >25 overgewicht >30 obesitas

16 Overgewicht = te veel vet ­BMI houdt geen rekening met verdeling vet- en spierweefsel ­BMI houdt geen rekening met vetverdeling ­BMI niet geschikt voor kinderen en voor ouderen

17 Ziekten die samenhangen met (ernstig) overgewicht -Diabetes mellitus type 2 -Hart- en vaatziekten -Aandoeningen van het bewegingsstelsel -Enkele soorten kanker -Aandoeningen van de ademhalingsorganen

18 Lichamelijke klachten bij ondergewicht ­Uitputting en lage lichaamstemperatuur ­Lage bloeddruk, trage hartslag, hartritmestoornissen ­Botontkalking ­Maag- en darmklachten ­Geen menstruatie

19 Terugdringen van ernstig overgewicht Beperken van gezondheidsverlies ­Minder sterfgevallen ­Minder ziektegevallen Beperken van kosten ­Ziekte en arbeidsongeschiktheid ­Gezondheidszorg

20 Hoe ontstaat overgewicht? -Constant gewicht energie-inname= energiegebruik -Overgewicht energie-inname> energiegebruik -Ondergewicht energie-inname< energiegebruik

21 Energie-inname (EI): alles wat we eten en drinken

22 Meting van energie-inname Voedselconsumptie van een individu -24h-recall/diet history -dietary record -dubbele portie methode Hoelang? -Om een goede schatting te maken van iemands EI (binnen 10% nauwkeurig) zouden maar liefst 31 opschrijfdagen nodig zijn!!!

23 Hoeveel energie levert de voeding? Nutriënten ­Koolhydraten 16 kJ/gram ­Eiwitten 16 kJ/gram ­Vetten 37 kJ/gram ­Alcohol 29 kJ/gram Voedingsmiddelentabel/computer

24 Eten en drinken: hoeveel hebben we nodig? vrouwen weinig actief kcalkJ jaar jaar jaar vrouwen actief kcalkJ jaar jaar jaar

25 Eten en drinken: wat hebben we nodig? 20 tot 50 jaar Brood5-7 sneetjes ( gram) Aardappelen (of rijst, pasta, peulvruchten) gram aardappelen of 3-5 opscheplepels rijst/pasta/peulvruchten Groente200 gram (4 groentelepels) Fruit2 vruchten (200 gram) Zuivel400 ml melk(producten) en 20 gram kaas (1 plak) Vlees(waren), vis, kip, ei of vleesvervangers gram Halvarine, margarine, bak- en braadproducten20-35 gram dranken1,5 liter

26 Gezonde voeding: Schijf van vijf 1.Eet gevarieerd 2.Niet te veel en beweeg 3.Minder verzadigd vet 4.Veel groente, fruit en brood 5.Veilig

27 Energiegebruik (EE) in rust (60-70%) REE voor voedselverwerking (10%) DEE voor lichamelijke activiteit (20-30%) AEE

28 Meting van het energiegebruik Voor de verbranding van nutriënten is zuurstof (O 2 ) nodig en er komt koolstofdioxide (CO 2 ) vrij. Hieruit kan het energiegebruik berekend worden met de formule: EE (kJ) = 16.2 x O 2 (liter) x CO 2 (liter)

29 Meting van energiegebruik ­REE en DEE: bijv. met ventilated hood ­24EE: bijv. met respiratiekamers of dubbel gelabeld water ( 2 H 2 18 O) Metingen van het energiegebruik op deze manier zijn valide en nauwkeurig

30 REE: ventilated hood

31 Lichamelijke activiteit: hoeveel moeten we bewegen? ­Bewegen is meer dan sporten! ­Bewegen is bijvoorbeeld ook fietsen, wandelen, tuinieren, huishoudelijk werk ­Nederlandse Norm Gezond Bewegen matigintensief leeftijdhoe vaak?hoe lang?intensiteitlukt het? jaar 7x p week1 uurca 6 met.25% jaar 5-7x p weekhalf uurca 5 met.50% jaar 5-7x p weekhalf uurca 4 met.65%

32 Meten van energiebalans in de praktijk ­computerprogramma Body Weight (Food Intake and Energy Expenditure, Aarde, mens en milieu) -eetmeter en activiteitenmeter (gemiddeld over een dag) de energie-inname wordt onderschat: ‘je onderschat wat je eet’ het energiegebruik wordt overschat: ‘je overschat wat je doet’

33 Meten van energiebalans in onderzoek ­N=37 dunne en dikke mensen ­EI 7-daagse opschrijfmethode, EE dubbel gelabeld water ­Conclusie: zelfgerapporteerde voedselinname onderschat de energiebehoefte van een individu

34 Prevalentie matig en ernstig overgewicht: Nederland jrbmi>25bmi>30 mannen57%12% vrouwen42%12% 4-15 jrmatigernstig jongens14%3% meisjes17%3%

35 Ernstig overgewicht: trend

36 Overgewicht: erfelijke factoren

37 Geografische verschillen: Nederland

38 Geografische verschillen: Nederland vs de rest van de wereld mannen vrouwen Landbmi>25bmi>30bmi>25bmi>30 België49%14%28%13% Duitsland Engeland Frankrijk Griekenland Italië Nederland Oostenrijk Portugal Spanje

39 Preventie van overgewicht ­Overgewicht is een speerpunt van beleid ­2005 Convenant Overgewicht: afspraak tussen partijen die gezamenlijk overgewicht willen aanpakken ­partijen: levensmiddelenindustrie, horeca, werkgevers, zorgverzekeraars, sportorganisaties ­actieplan ‘energie in balans’ ­doel in 2010: ‘het aantal volwassenen met overgewicht groeit niet verder, het aantal kinderen met overgewicht vermindert’

40 Behandeling: Het beste dieet om af te vallen is nog altijd een gezonde, gevarieerde, energiearme voeding en veel beweging ­Gewichtsvermindering 5-15% verkleint de gezondheidsrisico’s ­Gewichtshandhaving ­Bewegen!

41 Verantwoord afvallen (Voedingscentrum) ­een gemiddeld gewichtsverlies van een halve tot een kilo per week ­een gevarieerd eetpatroon met een beperkte hoeveelheid energie ­het beperken van de hoeveelheid vet ­matig zijn met voedingsmiddelen waaraan suiker is toegevoegd ­het drinken van alcohol beperken ­rustig eten en regelmaat aanbrengen in het eetpatroon ­meer bewegen

42 Van overgewicht naar ondergewicht Ondervoeding bij kanker

43 Ondervoeding in de gezondheidszorg Landelijke Prevalentiemeting Zorgproblemen: ­één op de vier patiënten is ondervoed ­oudere patiënten ­meer ziektebeelden ­kanker en dementie Discussie over definitie ondervoeding -gewicht(sverlies)/BMI

44 Ondervoeding (ondergewicht) bij kanker ­Gewichtsverlies bij kanker is een bekend probleem ­Gewichtsverlies is afhankelijk van tumortype AZM longkanker: 60% gewichtsverlies, waarvan 30% gewichtsverlies van 10% of meer ­Gevolgen van gewichtsverlies: kwaliteit van leven overleving behandeling

45 Ondervoeding (ondergewicht) bij kanker ­Gewichtsverlies van een gezond persoon: 75% vetmassa en 25% vetvrije massa -Gewichtsverlies van een kankerpatiënt: 50% vetmassa en 50% vetvrije massa (skeletspieren)

46 Ondervoeding (ondergewicht) bij kanker Gewichtsverlies is het gevolg van een negatieve energiebalans ­Constant gewicht energie-inname= energiegebruik -Overgewicht energie-inname> energiegebruik -Ondergewicht energie-inname< energiegebruik

47 Ondervoeding (ondergewicht) bij kanker ­Anorexia: verandering in smaak- en reukwaarneming verminderde voedselopname klinische factoren: obstructie, therapie, angst... -AZM longkanker: lagere EI bij gewichtsverlies van 10% of meer

48 Ondervoeding (ondergewicht) bij kanker Energiegebruik (cross-sectionele studies) REE onveranderd bij maag- en dikke darm REE verhoogd bij pancreas en long REE aan bed

49 Ondervoeding (ondergewicht) bij kanker Gemeten REE wordt vaak vergeleken met de normaalwaarde berekend volgens de Harris Benedict formule: ­Mannen: REE (kcal)=66 + (13,7 x G) + (5,0 x H) - (6,8 x L) ­Vrouwen: REE (kcal)=655 + (9,6 x G) + (1,85 x H) - (4,7 x L) G = lichaamsgewicht (kg); H = lichaamslengte (cm); L = leeftijd (jaren)

50 Ondervoeding (ondergewicht) bij kanker AZM longkanker (n=100): ­30% gewichtsverlies van 10% of meer ­74% een verhoogde REE>110%HB ­Lagere EI bij patiënten met gewichtsverlies dan in gewichtsstabiele groep: 7862 kJ vs 9119 kJ Conclusie: ­zowel een verhoogde REE als een verminderde EI dragen bij aan het gewichtsverlies bij longkankerpatiënten

51 Ondervoeding (ondergewicht) bij kanker Energiegebruik (longitudinale studies) AZM longkanker ­niet-kleincellig, tumorresectie (OK) ­t-=0, 3, 6 en 12 maanden ­Gewicht, EI, REE Conclusie: ­succesvolle OK na een jaar 3.5 kg zwaarder ­geen succesvolle OK na een jaar 3.6 kg afgevallen

52 Ondervoeding (ondergewicht) bij kanker n=20 REE/HB=121% voor OKna OK t=12 Lichaamsgewicht (kg) REE (kJ/dag) EI (kJ/dag) EI/REE (%)106140

53 Ondervoeding (ondergewicht) bij kanker Hypermetabolisme bij longkanker mogelijke verklaringen: -longfunctie -rookgedrag -tumorgrootte -tumorstadium -histologie -tumorlokalisatie

54 Hypermetabolisme bij longkanker Zowel de LONGFUNCTIE als het ROOKGEDRAG kunnen de verhoogde REE bij longkankerpatiënten NIET verklaren

55 Hypermetabolisme bij longkanker TumorstadiumREE/FFM kJ/kg FFM Stadium ±4.4 Stadium ±3.5 Het TUMORSTADIUM kan de verhoogde REE bij longkankerpatiënten NIET verklaren

56 Hypermetabolisme bij longkanker n=39, tumorvolume (CT) REE op t=0 en t=6maanden n=24, hypermetabool n=23, tumorvolume<250cm 3 REE daalt van 7409 kJ/d (t=0) naar 6972 kJ/d (t=6) Voor OK: Geen correlatie tussen tumorvolume en hypermetabolisme Na OK: Geen correlatie tussen tumorvolume en afname in REE Het TUMORVOLUME kan de verhoogde REE bij longkankerpatiënten NIET verklaren

57 Hypermetabolisme bij longkanker De HISTOLOGIE is WEL een verklaring voor de verhoogde REE bij longkankerpatiënten Small cell lung carcinoma=SCLC (agressief, 20%) Non-small cell lung carcinoma=NSCLC histologieAdj REE kJ/dag SCLC8085±999 NSCLC7513±680

58 Hypermetabolisme bij longkanker De TUMORLOKALISATIE is WEL een verklaring voor de verhoogde REE bij longkankerpatiënten Centrale tumor Perifere tumor tumorlokalisatieREE/HB(%) Centraal121±13 Perifeer110±10

59 Gewicht bij sporters

60 Hardlopen

61 Trainen voor een halve marathon ­16 mannen,16 vrouwen ­leeftijd: jaar ­44 weken trainen ­geen hardlopers ­<1 uur sporten/week ­9 uitvallers

62 Trainen voor een halve marathon Metingen van ­gewicht -lichaamssamenstelling onderwaterweging, isotoopverdunning -EI 7-daagse dietary record -24EE dubbel gelabeld water Meetmomenten t=0, 8, 20 en 40 weken

63 Resultaten halve marathon ­Gewicht verandert weinig ­Lichaamssamenstelling verandert wel ­Vrouwen verliezen significant minder vetmassa dan mannen T=0T=8T=20T=40 vrouwen BW (kg) FM (kg) * FFM (kg) * mannen BW (kg) * FM (kg) * FFM (kg) *

64 Resultaten halve marathon ­Trainingsarbeid neemt de hele periode toe ­EE stijgt met 30% na 8 weken en blijft daarna constant ­Voedselconsumptie stijgt niet significant bij de vrouwen: 8.6 MJ naar 9.5 MJ -en daalt niet significant bij de mannen: 11.8 MJ naar 10.9 MJ -Kwaliteit van de voeding: geen verandering -Marathon studie (18 maanden) toename van en% koolhydraten van 47 naar 55 (mannen) en 48 naar 52 (vrouwen) Week km/week

65 Gewicht en voeding van sporters GewichtEI (kJ)EI (kJ/kg) Duursport Tour de France (m) Hardlopen (v) Krachtsport Body building (m) Topturnen (v) Teamsport Voetballen (m) Handballen (v)

66 Conclusie: gewicht en voeding van sporters ­Gewichtsklassen: judo, roeien (tijdelijk) ­Esthetische redenen, laag gewicht is ‘gewenst’: turnen, gymnastiek (continu) ­Vervolg: EI=EE? Tour de France Topturnsters

67 Nederlandse topturnsters: Papendal ­11 meisjes ­leeftijd: 15 jaar ­gewicht: 48 kg ­lengte: 158 cm ­turninternaat, pleeggezin ­metingen van gewicht, lichaamssamenstelling, voeding (EI) en activiteit (EE)

68 Methoden van onderzoek: topturnsters Lichaamssamenstelling: huidplooimetingen EI: 7-daagse opschrijfmethode EE: REE + AEE (dagelijkse activiteiten + training)

69 Methoden van onderzoek: topturnsters REE gesloten spirometer AEE dagelijkse activiteiten dagboek

70 Methoden van onderzoek: topturnsters Training: time-and-motion study (T&M) HR-O 2 -EE

71 Resultaten: topturnsters training 3uur 15 min, 15% zwaar, 8% matig, 77% licht Energie (kJ)Energie (kJ/BW) EI gemeten EI aanbevolen EE (T&M) EE (HR)

72 Conclusie: topturnsters ­Verschil tussen EI en EE wijst er op dat een aantal turnsters niet in energiebalans is ­Er lijkt sprake van een serieus voedingsprobleem in deze tak van sport ­Discussie: Methodische problemen: EI onderschat, EE (HR) overschat

73 Geraadpleegde bronnen ­Websites: ­Voedingscentrum ­Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) ­Kenniscentrum Overgewicht ­Diverse proefschriften: -AMJ van Erp-Baart: Food habits in athletes -EWHM Fredrix: Energy metabolsm in cancer patients -AJ Staal-van den Brekel: The inflammatroy response and resting energy expenditure in lungcancer -OU-cursus: -Food Intake and Energy Expenditure

74 Vragen?


Download ppt "Is jouw gewicht goud waard? Lily Fredrix, NW OU-cursus Gezondheid in perspectief."

Verwante presentaties


Ads door Google