De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

NYCTURIE Sponsored by Ferring. NYCTURIE THEORETISCHE ACHTERGROND Definitie Stellingen Gevolgen Oorzaken Diagnose Behandeling.

Verwante presentaties


Presentatie over: "NYCTURIE Sponsored by Ferring. NYCTURIE THEORETISCHE ACHTERGROND Definitie Stellingen Gevolgen Oorzaken Diagnose Behandeling."— Transcript van de presentatie:

1 NYCTURIE Sponsored by Ferring

2 NYCTURIE THEORETISCHE ACHTERGROND Definitie Stellingen Gevolgen Oorzaken Diagnose Behandeling

3 NYCTURIE THEORETISCHE ACHTERGROND Definitie Stellingen Gevolgen Oorzaken Diagnose Behandeling

4 ICS definitie nycturie ‘s Nachts één of meerdere keren moeten opstaan om te plassen, steeds voorafgegaan en gevolgd door een periode van slaap Van Kerrebroeck et al. Neurourol and Urodyn 2002;21:179–183 = periode tussen in bed gaan met intentie te slapen en uit bed stappen met intentie op te staan NIET: - Enuresis nocturna - Nachtelijke sondage ICS = International Continence Society

5 1 Van Kerrebroeck et al. Neurourol and Urodyn 2002;21:179–183; 2 Cornu et al. European Urology 2012; 62: Oorzaak-gevolg 1 Wordt de patiënt wakker omdat hij/zij moet plassen Gaat de patiënt plassen omdat hij/zij wakker is Klinisch relevant 2 ICS definitie – 1 nycturie episode – Geen negatieve gevolgen Klinisch relevante definitie ‒2 of meer nycturie episodes ‒Wel negatieve gevolgen ICS = International Continence Society Klinisch relevante definitie Nycturie 1x 2x 3x 4x 5x ICS definitie nycturie

6 Irwin DE et al. Eur Urol 2006;50: LUTS = Lower Urinary Tract Symptom Prevalentie van LUTS bij volwassenen Meest frequente LUTS

7 Agarwal et al. Eur Urol 2014;65:1211 Leeftijds-gestandaardiseerde prevalentie van ten minste matige hinder Eén van de meest storende LUTS LUTS = Lower Urinary Tract Symptom

8 Hernández et al. Curr Med Res Opin 2008;24:1033–1038 LUTS = Lower Urinary Tract Symptom. N-QoL = Nocturia Quality-of-Life Vergelijking van 502 mannen >60 jaar met LUTS die levenskwaliteit scoren als ‘goed’ of ‘zeer goed’ (N-QoL) Eén van de meest storende LUTS

9 LUTS = Lower Urinary Tract Symptom Hinder neemt toe met aantal nycturie episodes Eén van de meest storende LUTS Fiske J et al. Neurourol Urodyn 23:130–133, 2004 Aantal nycturie episodes bij 1214 vrouwen

10 NYCTURIE THEORETISCHE ACHTERGROND Definitie Stellingen Gevolgen Oorzaken Diagnose Behandeling

11 Cornu et al. European Urology 2012; 62: Aandoening van oudere mannen? ♂ 37% 83% 10% 53% 2% 24% nycturie ≥2 nycturie ≥1 nycturie ≥ j 30-39j 40-49j 50-59j 60-69j 70-79j 80-90j 100 % 0%

12 Cornu et al. European Urology 2012; 62: ♂ ♀ ≥1 ≥3 ≥2 48% 81% 16% 57% 4% 21% ≥1 ≥3 ≥2 83% 53% 24% 37% 10% 2% Prevalentie correleert met leeftijd Prevalentie mannen ≈ vrouwen – Jongeren: ↑ vrouwen – Ouderen: ↑ mannen 100% 0% 100% 0% 20-29j 30-39j 40-49j 50-59j 60-69j 70-79j 80-90j Aandoening van oudere mannen?

13 Verandering in aantal nycturie episodes na 8 weken therapie bij patiënten met LUTS suggestief voor BPH 1 Nachtelijke polyurie in 85% van mannen zonder respons op α-blokkers 2 1 Djavan et al. Eur Urol Suppl 2005;4:61–68; 2 Yoong HF et al. Med J Malaysia 2005;60(3):294-6 BPH = Benigne prostaathypertrofie. LUTS = Lower Urinary Tract Symptom Veroorzaakt door BPH? Tamsulosine OCAS 0,4mg (n=61) Placebo (n=56) Niet significant

14 Yoshimura et al. Urology 2003;614:786–790 BPH = Benigne prostaathypertrofie. IPSS = International Prostate Symptom Score. TURP = Transurethrale resectie prostaat Respons 20% Verbetering nycturie < andere IPSS symptomen na TURP bij 138 mannen Veroorzaakt door BPH?

15 Verandering in aantal nycturie episodes na 12 weken therapie Enkel in de groep zonder nachtelijke polyurie is er een significant verschil tussen solifenacine (5mg/10mg) in vergelijking met placebo Brubaker & Fitzgerald;Int Urogynecol J Pelvic Floor Dysfunct 2007;18:737–741 OAB = Overactieve blaas Veroorzaakt door OAB? Solifenacine 10mg (n=250) Solifenacine 5mg (n=122) Placebo (n=230) Solifenacine 10mg (n=400) Solifenacine 5mg (n=211) Placebo (n=386) Geen nachtelijke polyurie Nachtelijke polyurie

16 Rol voor nachtelijke polyurie 62% van mannen en vrouwen met OAB + nycturie hebben nachtelijke polyurie 1 74% van vrouwen met OAB heeft nycturie 2 85% van mannen zonder respons op α-blokkers hebben nachtelijke polyurie 3 ↑ leeftijd ̴ ↑ nachtelijke polyurie 4 1 Brubaker & Fitzgerald;Int Urogynecol J Pelvic Floor Dysfunct 2007;18:737–741; 2 Irwin et al. BJU Int 2008; 3 Yoong HF et al. Med J Malaysia 2005;60(3):294-6; 4 Drake et al. Am J Obstet Gynecol 2005;192:1682–1686 OAB = Overactieve blaas Veroorzaakt door OAB?

17 Oudere mannenMannen en vrouwen Normaal verouderingsproces Correlatie leeftijd Grotere impact bij jongere patiënten Slaapfragmentie: - Onbelangrijk - Niet te behandelen Slaapfragmentie: - Levenskwaliteit - Morbiditiet en mortaliteit Symptoom OAB of BPH Afzonderlijk symptoom Associatie nachtelijke polyurie Evolutie BPH = Benigne prostaathypertrofie. OAB = Overactieve blaas.

18 NYCTURIE THEORETISCHE ACHTERGROND Definitie Stellingen Gevolgen Oorzaken Diagnose Behandeling

19 Emberton M et al. Int J Clin Pract 2008;62:18-26 BPH = Benigne prostaathypertrofie. LUTS = Lower Urinary Tract Symptom Bezorgdheden bij 502 patiënten met BPH symptomen Impact LUTS op levenskwaliteit 0%40% Impact relaties Impact op sociale activiteiten Impact op werk Frustratie Schaamte Ongemak Verstoorde slaap Angst voor kanker Zeer bezorgd Matig bezorgd

20 Meest frequente oorzaak slaapfragmentatie bij 1485 volwassenen >50 jaar Middelkoop et al. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 1996;51:M108–M115 Meest frequente oorzaak slaapfragmentatie Mannen Vrouwen Andere Zorgen Angst Ongekend Nycturie 0%80%

21 Bliwise et al. Sleep Med 2009;10:540–548 Meest frequente oorzaak slaapfragmentatie Oorzaken verstoorde slaap bij 1424 volwassen tussen 55 en 84 jaar Oncomfortabel bed Nycturie Fysieke pijn Zorgverlening Gezondheidszorgen Hoesten Maagzuur Hoofdpijn Financiële problemen Familiale problemen 0% 40% Elke of bijna elke nacht ZeldenNooit Enkele nachten /week Enkele nachten /maand 80%

22 Tasali et al. Proc Natl Acad Sci USA 2008;105:1044–1049; Hunter. EMBO Rep 2008;9:1070–1073 Normale slaap Recuperatie en herstel van fysiek en mentaal functioneren Optimaal functioneren endocriene, metabole en immunologische systeem Invloed op organen Slaapdeprivatie Verstoort biologische ritmes Associatie metabole aandoeningen (vb. obesitas) Belang van slaap

23 Uren slaap REM Wakker REM Trage-golf slaap Slaapstadium Van Kerrebroeck P et al. Eur Urol. 2007;52:221–229. Standley N. European Urology Supplements ;17–19 Nycturie Eerst nycturie episode gemiddeld tijdens de eerste 2-3 u van de slaap = tijdens trage-golf slaap = restauratieve fase met diepe slaap REM = Rapid Eye Movement Belang van slaap

24 Tasali et al. Proc Natl Acad Sci USA 2008;105:1044–1049; Hunter. EMBO Rep 2008;9:1070–1073 Eerst nycturie episode gemiddeld tijdens de eerste 2-3 u van de slaap Implicatie in glucose metabolisme en immunologische respons – Baseline en na 3 nachten suppressie trage-golf slaap (TGS) (n=9): Acute insulinerespons BaselineNa suppressie TGS p=0.009 Insuline sensitiviteit BaselineNa suppressie TGS Disposition index Baseline Na suppressie TGS p=0.02 Glucose tolerantie Baseline Na suppressie TGS p=0.03 Belang van slaap

25 Gevolgen slaapfragmentatie Stemmingswisselingen Cognitie en geheugen Energie Prestaties op het werk Levenskwaliteit Morbiditeit Mortaliteit

26 Aantal nycturie episodes en levenskwaliteit (HR-QoL) bij 1888 vrouwen (= resultaten bij mannen) Tikkinen et al. Eur Urol 2010;57:488–496 HR-QoL = Health related quality of life Gevolgen - levenskwaliteit

27 Yu et al. Urology 2006;67:713–718 N-QoL = Nocturia Quality-of-Life Aantal nycturie episodes en levenskwaliteit (N-QoL) Gevolgen - levenskwaliteit Totale N-QoL Slaap en energie Hinder en bezorgdheid

28 Aantal nycturie episodes en verminderde productiviteit bij 283 volwassenen WPAI = Work Productivity and Activity Impairment WPAI score Aantal nycturie episodes Verminderde activiteit op het werk Algemene verminderde activiteit Kobelt et al. BJU Int 91:190– Gevolgen - levenskwaliteit

29 Asplund & Aberg. Maturitas 1996;24:73–81 Impact op slaap, productiviteit en levenskwaliteit meer uitgesproken bij jongere patiënten 3669 vrouwen tussen 40 en 64 jaar Associatie nycturie en verstoorde slaap – meer uitgesproken in jongere vrouwen (45-49j; R 2 =0.158; p< ) in vergelijking met – oudere vrouwen (60-64j; R 2 =0.111; p< ) Belang behandelen van jonge, actieve populatie Gevolgen - levenskwaliteit

30 Gevolgen slaapfragmentatie Levenskwaliteit Verkeersongevallen Valaccidenten en fracturen Cardiovasculaire aandoeningen Depressie Immunologische respons Morbiditeit Mortaliteit

31 Cumulatieve incidentie valaccidenten bij 5872 mannen ≥65 jaar met LUTS klachten na 1 jaar opvolging Parsons et al. BJU Int 2009;104:63–68 [ ] [ ] [ ] [ ] Nycturie episodes Gevolgen - morbiditeit

32 Temml et al. Neurourol Urodyn 2009;28:949–952 Gevolgen - morbiditeit Heupfracturen bij 1820 mannen tussen 40-80j gedurende 6 jaar opvolging Heupfracturen geassocieerd met ziekenhuissterfte van 5% Nycturie ≥2 is leeftijds- onafhankelijke risicofactor heupfracturen OR 1.36 ( ; p=0.03) Nycturie episodes

33 Caridovasculair: Slaapfragmentatie ̴ verhoogde hartfrequentie en bloeddruk Nycturie ̴ non-dipping hypertensie Overleving na 12j is 10% lager voor chronische hartpatiënten met nycturie in vergelijking met patiënten zonder nycturie Temml et al. Neurourol Urodyn 2009;28:949– Nycturie Geen nycturie 0% 0 Overleving 100% 12 Tijd follow-up (jaren) Nycturie Geen nycturie p=0.02 Gevolgen - morbiditeit

34 Gevolgen slaapfragmentatie Stemmingswisselingen Cognitie en geheugen Energie Prestaties op het werk Levenskwaliteit Verkeersongevallen Valaccidenten en fracturen Cardiovasculaire aandoeningen en diabetes Depressie Immunologische respons Morbiditeit Mortaliteit

35 Associatie met aantal nycturie episodes Kupelian et al. J Urol 2011;185:571–7 Gevolgen - mortaliteit Overleving 012 Tijd follow-up (jaren) Nycturie <2 Nycturie ≥2 60% 100% 012 Tijd follow-up (jaren) 60% 100% Nycturie <2 Nycturie ≥2 ♂ ♂

36 Nakagawa et al. J Urol 2009;181(Suppl):8 Gevolgen - mortaliteit Nycturie ≥2 ook bij ouderen geassocieerd met hogere mortaliteit (correctie voor leeftijd, geslacht, BMI, comorbiditeiten en medicatie) HR 2.68 ( ) p< Overleving % 100% Nycturie ≥2 Nycturie ≤1 Tijd follow-up (maanden)

37 Pesonen et al. Neurourol Urodyn Suppl 2014 (ICS 2014 Annual Meeting Abstract #338) Gevolgen - mortaliteit 29% stijging in relatief risico

38 Kupelian et al. J Urol 2011;185:571–7 Nycturie ≥2 versus nycturie <2 HR [95% BI] p-waarde Leeftijd (jaren)MannenVrouwen Totaal 1.49 [ ] < [ ] < [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] Correctie voor leeftijd, BMI, burgerlijke status, opleiding, roken, cardiovasculaire ziekte, diabetes, hypertensie, medicatie Sterkere associatie tussen aantal nycturie episodes en mortaliteit bij jongere patiënten Gevolgen - mortaliteit

39 Gevolgen - conclusie Nycturie  Slaapfragmentatie Belangrijke gevolgen vanaf 2 of meer nycturie episodes – Levenskwaliteit – Morbiditeit – Mortaliteit Doel behandeling: nycturie <2

40 NYCTURIE THEORETISCHE ACHTERGROND Definitie Stellingen Gevolgen Oorzaken Diagnose Behandeling

41 Slaapstoornissen Primaire polydipsie Oestrogenen deficiëntie Detrusor overactiviteit Gedecompenseerd hartfalen Verminderde blaascapaciteit Nycturie Onbehandelde diabetes mellitus Benigne prostaathypetrofie Nachtelijke polyurie Fonda. BJU Int 1999;84(Suppl 1):13–15; Van Kerrebroeck et al. Neurourol Urodyn 2002;21:179–183; Wein et al. BJU Int 2002;90(suppl 3):28–31 Oorzaken

42 Van Kerrebroeck et al. Neurourol and Urodyn 2002;21:179–183 Globale 24u-polyurie Nachtelijke polyurie ↓ Functionele (nachtelijke) blaascapaciteit Oorzaken

43 Weiss et al. BJU International, 111: 700–716; Van Kerrebroeck et al. Neurourol and Urodyn 2002;21:179–183 ↓ FUNCTIONELE (NACHTELIJKE) BLAASCAPACITEIT Gemiddelde blaascapaciteit <200ml (geen officiële definitie) Nachtelijke blaascapaciteitsindex (NBCi) >1.3 Oorzaken - definities

44 ↓ FUNCTIONELE (NACHTELIJKE) BLAASCAPACITEIT Gemiddelde blaascapaciteit <200ml Nachtelijke blaascapaciteitsindex (NBCi) >1.3 GLOBALE 24U-POLYURIETotale 24u-urinevolume >40 ml/kg lichaamsgewicht Oorzaken - definities Weiss et al. BJU International, 111: 700–716; Van Kerrebroeck et al. Neurourol and Urodyn 2002;21:179–183

45 ↓ FUNCTIONELE (NACHTELIJKE) BLAASCAPACITEIT Gemiddelde blaascapaciteit <200ml Nachtelijke blaascapaciteitsindex (NBCi) >1.3 GLOBALE 24U-POLYURIETotale 24u-urinevolume >40 ml/kg lichaamsgewicht NACHTELIJKE POLYURIE Nachtelijke polyurie index (NPi) = nachtelijke urinevolume/24u urinevolume 20% >65 jaar: NPi >33% Oorzaken - definities Weiss et al. BJU International, 111: 700–716; Van Kerrebroeck et al. Neurourol and Urodyn 2002;21:179–183

46 Hofmeester I et al; BJUI., 2014 Mar 31 Oorzaken - definities Verschillende definities voor nachtelijke polyurie Nachtelijke polyurie index (NPi) – NPi>0.2 ( 0.3 (>60j) – NPi>0.30 – NPi>0.33 – NPi>0.35 – NPi>0.53 – NPi zonder cut-off – Gemodificeerde NPi>33%, gebaseerd op 8u slaaptijd Nachtelijk urine volume (NUV) – NUV>0.9ml/min – NUV>0.9ml/min*slaaptijd – NUV> (aantal uren slaap/24u)*24u – NUV/totale volume > aantal uren slaap/24u – NUV>10ml/kg lichaamsgewicht – NUV>6.4ml/kg Nachtelijke urineproductie (NUP) – NUP>2 standaarddeviaties van het gemiddelde (van de controles) – NUP>90ml/u

47 Stijging in aantal nycturie episodes: ↓geïsoleerde nachtelijke polyurie (p=0.005) ↑combinatie nachtelijke polyurie en ↓functionele blaascapaciteit (p=0.020) Aantal nycturie episodes P-waarde 0 (n=38)1 (n=21)≥2 (n=29) Gemiddelde functionele blaascapaciteit (ml) 280 [133–663] 186* [61–438] 170** [74–483] 0.001**** Nachtelijke geplaste volume (ml) 385 [180–817] 392 [150–917] 757**, *** [237–1,567] 0.001**** Gemiddelde nachtelijke urinaire osmolaliteit (mosm/kg) 627 [165–1,122] 532 [183–888] 498** [270–896] 0.020**** Gemiddelde nachtelijke natriumexcretie (mmol/L)/(mg/dl creatinine) 1.0 [0.3–3.2] 1.0 [0.2–2.0] 1.5**, *** [0.5–2.9] 0.007**** *P<0.01 tussen 1 en 0; **P<0.01 tussen 2 en 0; ***P<0.01 tussen 2 en 1—Mann–Whitney U-test. ****P<0.05—Kruskal–Wallis test. Goessaert et al. Neurourol and Urodyn 2014 Jun 18 Oorzaken – stratificatie volgens ernst nycturie

48 Vrouwen met 1 en 2 nycturie episodes: ↓ functionele blaascapaciteit Goessaert et al. Neurourol and Urodyn 2014 Jun 18 Mannen met 2 nycturie episodes: ↓ functionele blaascapaciteit ↑ nachtelijk geplaste volume Vrouwen (n=48) Mannen (n=40) Nycturie = 0 Nycturie = 1 Nycturie ≥ 2 Nachtelijk geplaste volume (ml) Functionele blaas- capaciteit (ml) Vrouwen (n=48) Mannen (n=40) Oorzaken – stratificatie volgens geslacht

49 Jongere patiënten (<44j) met nycturie = 2 ↓ functionele blaascapaciteit Goessaert et al. Neurourol and Urodyn 2014 Jun 18 Oudere patiënten (45-65j) met nycturie = 2 ↓ functionele blaascapaciteit ↑ nachtelijk geplaste volume 18-44j (n=31) 45-65j (n=57) Nycturie = 0 Nycturie = 1 Nycturie ≥ j (n=31) 45-65j (n=57) Nachtelijk geplaste volume (ml) Functionele blaas- capaciteit (ml) Oorzaken – stratificatie volgens leeftijd

50 Van Kerrebroeck et al. Neurourol and Urodyn 2002;21:179–183; Van Kerrebroeck P, Intl J Clin Pract 2010, 1-10; ↓ FUNCTIONELE (NACHTELIJKE) BLAASCAPACITEIT Overactieve blaas Benigne prostaathypertrofie Urineweginfectie Interstitiële cystitis Lithiasis Maligniteit Neurogene detrusor overactiviteit Medicatie (vb.  -blokker) … Oorzaken – onderliggende aandoening

51 Van Kerrebroeck et al. Neurourol and Urodyn 2002;21:179–183; Van Kerrebroeck P, Intl J Clin Pract 2010, 1-10; ↓ FUNCTIONELE (NACHTELIJKE) BLAASCAPACITEIT Overactieve blaas Benigne prostaathypertrofie Urineweginfectie Interstitiële cystitis Lithiasis Maligniteit Neurogene detrusor overactiviteit Medicatie (vb.  -blokker) … GLOBALE 24U-POLYURIE Ontregelde diabetes mellitus Diabetes insipidus Polydipsie (primair of secundair) … Oorzaken – onderliggende aandoening

52 Van Kerrebroeck et al. Neurourol and Urodyn 2002;21:179–183; Van Kerrebroeck P, Intl J Clin Pract 2010, 1-10; ↓ FUNCTIONELE (NACHTELIJKE) BLAASCAPACITEIT Overactieve blaas Benigne prostaathypertrofie Urineweginfectie Interstitiële cystitis Lithiasis Maligniteit Neurogene detrusor overactiviteit Medicatie (vb.  -blokker) … GLOBALE 24U-POLYURIE Ontregelde diabetes mellitus Diabetes insipidus Polydipsie (primair of secundair) … NACHTELIJKE POLYURIE Gestoord circadiaans ritme vasopressine secretie Congestief hartfalen Nierinsufficiëntie Nachtelijke vochtinname Medicatie (vb. diuretica, calciumblokkers, …) Obstructief slaapapneu syndroom Veneuze insufficiëntie Oedemen Hypoalbuminemie … Oorzaken – onderliggende aandoening

53 Weiss JP et al. J Urol 2011;186:1358–1363. Chang et al. Urology 2006;67:541–544;. Abrams P et al. Neurourol Urodyn 2004;23:466 Oorzaken – nachtelijke polyurie Nachtelijke polyurie bij patiënten met nycturie Nachtelijke polyurieGeen nachtelijke polyurie

54 Abrams P et al. Neurourol Urodyn 2004;23:466 Oorzaken – nachtelijke polyurie Nachtelijke polyurie met nycturie ≥2 neemt toe met leeftijd (n=845)

55 GLOMERULUS PROXIMALE TUBULUS DISTALE TUBULUS VERZAMELBUIS KAPSEL VAN BOWMAN LIS VAN HENLÉ dalend deel stijgend deel Glomerulaire filtratie Renale doorbloeding Osmotische diurese: natriurese Atriaal natriuretisch peptide Aldosteron Water diurese Vasopressine Oorzaken – nachtelijke polyurie: nierfysiologie J.Lote C. Principles of Renal Physiology. 5 ed: Springer

56 *p < 0.05 voor NP versus geen NP (Mann-Whitney U test) Goessaert et al. Europ. Urol Sep 18 Oorzaken – nachtelijke polyurie: nierfysiologie 10u 13u 16u 19u 22u 01u 04u 07u Diurese ratio (ml/min) Nachtelijke polyurie (n=77) Geen nachtelijke polyurie (n=35)

57 *p < 0.05 voor NP versus geen NP (Mann-Whitney U test) Goessaert et al. Europ. Urol Sep 18 Oorzaken – nachtelijke polyurie: nierfysiologie 10u 13u 16u 19u 22u 01u 04u 07u Osmotische klaring (ml/min) 10u 13u 16u 19u 22u 01u 04u 07u Natriumklaring (ml/min) Nachtelijke polyurie (n=77) Geen nachtelijke polyurie (n=35)

58 *p < 0.05 voor NP versus geen NP (Mann-Whitney U test) Goessaert et al. Europ. Urol Sep 18 Oorzaken – nachtelijke polyurie: nierfysiologie 10u 13u 16u 19u 22u 01u 04u 07u Vrij water klaring (ml/min) Urinaire osmolaliteit (mosm/kg) Nachtelijke polyurie (n=77) Geen nachtelijke polyurie (n=35)

59 Urinaire osmolaliteit (mOsm/L) Urinaire osmolaliteit Plasma vasopressine (pg/mL) Urine flow (ml/u) Diurese Nørgaard et al. Neurourol Urodyn 2007;26:1008–1013 Oorzaken – nachtelijke polyurie: nierfysiologie Vasopressine = anti-diuretisch hormoon In bloedbaan na hyperosmolaire of hypovolemische stimuli Stimuleert reabsorptie van vrij water naar bloedbaan via aquaporines Daling urineproductie en stijging urineconcentratie

60 Vb. Obstructief slaap apneu syndroom Pathofysiologie – Inspiratie tegen een gesloten luchtweg – Negatieve intrathoracale druk – Cardiale uitzetting – Stijging van het atriaal natriuretisch peptite (ANP) – Toename natrium- en waterexcretie Behandeling onderliggende slaapstoornis verbetert nycturie Nycturie Slaapstoornissen Gjørup PH et al. Scand J Clin Lab Invest. 2008;68(1): Margel et al. Urology 2006;67: 974–7 Oorzaken – nachtelijke polyurie en slaapstoornissen

61 Oorzaken - conclusie 1.↓ Functionele (nachtelijke) blaascapaciteit 2.Globale 24u- polyurie 3.Nachtelijke polyurie Nycturie kan zowel de oorzaak als het gevolg zijn van slaapstoornissen (Vb. Obstructief slaapapneusyndroom)

62 NYCTURIE THEORETISCHE ACHTERGROND Definitie Stellingen Gevolgen Oorzaken Diagnose Behandeling

63 Weiss JP et al. BJU Int 2011; 108: 6 – 21 Diagnose Doel Alle oorzaken nycturie opsporen Stap 1 – Mictiekalender (24-72u) om oorzaken nycturie op te sporen Verminderde functionele (nachtelijke) blaascapaciteit Globale polyurie Nachtelijke polyurie Stap 2 – Onderliggende oorzaak opsporen a.d.h.v aanvullend onderzoek

64 Diagnose Mictiekalender Globale polyurie Nachtelijke polyurie ↓ Functionele blaascapaciteit Anamnese - Voorgeschiedenis (slaapstoornis, snurken, slaapapneu, diabetes, nierfalen, hartfalen, leverfalen,…) - Medicatie - LUTS Klinisch onderzoek - Perifere oedemen - Vaginaal onderzoek - Rectaal onderzoek Aanvullend onderzoek afhankelijk van klachten - Bloed- en urineanalyse - Uroflowmetrie - Echografie - Urodynamisch onderzoek - …

65 UurMictie Urine verlies Drank inname 7400ml400ml water 103g (sport)200ml koffie 11420ml 12150ml soep 13330ml 1537g (niezen)200ml water 16370ml water 18275ml200ml thee ml100ml wijn 150ml 7450ml Uur van opstaan: 7u Uur van slapen gaan: 22u Uur van opstaan volgende ochtend: 7u Mictie Uur van de mictie Volume van de mictie Urineverlies Uur van urineverlies Hoeveelheid o gewicht nat - droog opvangmateriaal o aanwijzing van de hoeveelheid (+/++/+++) Omstandigheden Drankinname Uur van drinken Hoeveelheid drankinname Soort drank (water, soep, koffie, …) Diagnose- mictiekalender

66 ParametersBetekenis Gemiddeld mictievolumeGlobale blaascapaciteit Totale 24u geplaste volumeTotale 24u-urineproductie Nachtelijke geplast volume (+ochtendplas!)Nachtelijke urineproductie Nycturie index = nachtelijke urinevolume/gemiddeld mictievolume Ni >1 = nycturie Nachtelijke polyurie index = nachtelijk geplast volume /totale 24u geplatse volume NPi >33% = nachtelijke polyurie Nachtelijke blaascapaciteit index = actuele aantal nachtelijke micties – voorspeld aantal nachtelijke micties (=nycturie index -1) NBCi >1.3 = ↓ nachtelijke functionele blaascapaciteit Van Kerrebroeck P, Intl J Clin Pract 2010, 1-10; Burton C et al. Neurourol and Urodynamics 30:52-57, 2011 Diagnose- mictiekalender

67 Van Kerrebroeck et al. Neurourol and Urodyn 2002;21:179–183; Weiss et al. BJU International, 111: 700–716. Diagnose- aanvullend onderzoek Naargelang de vermoedelijke onderliggende oorzaak: aanvullend onderzoek Diabetes? Nierfalen?  Bloedanalyse Obstructie? Dysfunctioneel?  Uroflowmetrie Urolithiasis? Postmictioneel residu? BPH?  Echografie Detrusoroveractiviteit? Mictiestoornis? …  Urodynamisch onderzoek Doorverwijzen indien geen duidelijke urologische oorzaak voor nycturie Vermoeden onderliggende slaapstoornis  Slaapspecialist Psychogene polydipsie  Psycholoog Vermoeden van hartfalen, nierfalen, leverfalen, diabetes insipidus, …  Internist … BPH = Benigne prostaathypertrofie

68 NYCTURIE THEORETISCHE ACHTERGROND Definitie Stellingen Gevolgen Oorzaken Diagnose Behandeling

69 Doel: Nycturie < 2 episodes Hoe: Alle verschillende oorzaken van nycturie behandelen Fiske J et al. Neurourol Urodyn 23:130–133, 2004 Behandeling Aantal nycturie episodes bij 1214 vrouwen

70 Alle verschillende oorzaken van nycturie behandelen Medicatie Heelkunde Diabetes Uroloog Internist Medicatie Van Kerrebroeck P, Intl J Clin Pract 2010, 1-10 Behandeling Advies levensstijl PolydipsieAdvies dieet ↓ Functionele blaascapaciteit Globale polyurie Nachtelijke polyurie

71 Alle verschillende oorzaken van nycturie behandelen Medicatie Heelkunde Diabetes Uroloog Internist Medicatie Van Kerrebroeck P, Intl J Clin Pract 2010, 1-10 Behandeling Advies levensstijl PolydipsieAdvies dieet ↓ Functionele blaascapaciteit Globale polyurie Nachtelijke polyurie

72 Gravas et al. EAU guidelines on the management of non-neurogenic male LUTS, incl BPO (2014) Behandeling – ↓ functionele blaascapaciteit Behandel onderliggende oorzaak - Vb. Benigne prostaathypertrofie Advies levensstijl – Koffie en alcohol vermijden – Drankschema – Blaascapaciteitstraining Medicatie – α-blokkers (LE1) – 5α-reductase inhibitoren (LE1) – Combinatie α-blokkers en 5α-reductase inhibitoren (LE1) – Anticholinergica (LE1) – Combinatie α-blokkers en anticholinergica (LE1) – Fosfodiësterase-5 inhibitoren (LE1) Heelkunde – Transurethrale resectie van de prostaat (LE1) – Transurethrale incisie van de prostaat (LE1) – Hemostatische prostatectomie (LE1) – ….

73 Alle verschillende oorzaken van nycturie behandelen Medicatie Heelkunde Diabetes Uroloog Internist Medicatie Van Kerrebroeck P, Intl J Clin Pract 2010, 1-10 Behandeling Advies levensstijl PolydipsieAdvies dieet ↓ Functionele blaascapaciteit Globale polyurie Nachtelijke polyurie

74 Weiss et al. BJU Int May;111(5):700-16; Cornu et al. Eur Urol Nov;62(5): Behandeling – nachtelijke polyurie Conservatieve maatregelen - advies levensstijl Plassen voor het slapen gaan Interferentie en timing inname medicatie – Vb. Vermijden inname diuretica ‘s avonds Steunkousen (LE3) Elevatie van de benen tijdens de avond en middagdutjes (LE3) Vochtinname ‘s avonds beperken (alcohol en cafeïne!) – 24u urine volume van ml/kg = drankinname van 2-2,5% van lichaamsgewicht Fysieke activiteit (LE3) Gewichtsverlies (LE3) Inname slaapmedicatie (LE2) Restrictie eiwit- en zoutinname (LE3) Weinig studies!

75 Soda et al 2010, J Urol; 184: Behandeling – nachtelijke polyurie Conservatieve maatregelen in 56 patiënten Behandeling – Beperking vochtinname – Vermijden lange periode in bed – Dagelijks fysieke activiteit – Warmte in bed behouden Resultaat – Nycturie : 3.6  2.7 (p<0.0001) – Gemiddeld nachtelijke geplaste volume : 923ml  758ml (p<0.0005) – Verbetering met >1 nycturie episode in 53%

76 Cho et al Behandeling – nachtelijke polyurie Conservatieve maatregelen in 82 patiënten Behandeling – Patiënten-educatie over blaasfysiologie – Drankinname van 1500ml – Vermijden cafeïne en drankinname na het avondmaal – Plassen voor het slapen gaan – Vermijden dutjes overdag – Relaxatie voor het slapen gaan – Lichaamsbeweging Baseline n=82 Controle 1 n=68 Controle 2 n=24 Nycturie Nachelijke urineproductie732ml642ml626ml Nachtelijke polyurie index393842

77 Weiss et al. BJU Int May;111(5): ; The Committee for Establishment of Clinical Guidelines for Nocturia of the Neurogenic Bladder Society (2010). Int Journal of Urol, 17: 397–409; Fu FG et al. Neurourol Urodyn 2011;30:312–6 Behandeling – nachtelijke polyurie Lisdiuretica Furosemide 6u voor het slapen of ‘s morgens: LE 2 Furosemide 40mg versus placebo 6u voor het slapen gaan bij 43 mannen ≥50 jaar -Reductie nycturie: 0.5 versus 0 -Reductie nachtelijk geplaste volume: -18% versus 0% Combinatie met desmopressine bij patiënten >60j

78 Urinaire osmolaliteit (mOsm/L) Urinaire osmolaliteit Plasma vasopressine (pg/mL) Urine flow (ml/u) Diurese Nørgaard et al. Neurourol Urodyn 2007;26:1008–1013 Behandeling – nachtelijke polyurie: desmopressine Desmopressine Enige evidence based behandeling nycturie omwille van nachtelijke polyurie (LE1) Synthetische analoog van het antidiuretisch hormoon vasopressine – Verhoogde reabsorptie vrij water – Verminderde urineproductie – Verhoogde urinaire concentratie

79 Orale tabletOrale lyophilisaat (MELT) Samenstelling Desmopressine acetaat 100  g en 200  g Desmopressine acetaat 60  g, 120  g en 240  g Indicatie 1. Nycturie 2. Diabetes insipidus 3. Enuresis nocturna 1. Nycturie 2. Diabetes insipidus 3. Enuresis nocturna Dosis 100  g bij het slapen gaan Indien nodig: wekelijks dosisverhoging tot maximaal 400  g 60  g bij het slapen gaan Indien nodig: wekelijks dosisverhoging tot maximaal 240  g Opmerkingen Eerste perorale medicatie (vroeger: nasale spray) Smeltformule: geen water bij inname Gemakkelijk en discreet Hogere bioavibiliteit: lagere dosis Østerberg et al. Arch Dis Child 2006;9:A31–34 Behandeling – nachtelijke polyurie: desmopressine

80 Lose G et al. Am J Obstet Gynecol. 2003;189:1106–1113; Mattiasson A et al. BJU Int. 2002;89:855–862; van Kerrebroek P et al. Eur Urol. 2007;52:221–229.. Lose G et al. J Urol 2004;172:1021–1025 Behandeling – nachtelijke polyurie: desmopressine tablet Studies korte termijn effecten desmopressine (n=421) 3 multicentrische studies Mannen en vrouwen ≥18j met nycturie – ≥2 micties/nacht – Nycturie-index >1 Dosis titratie gedurende 3 weken: Desmopressine tablet 0.1 mg of 0.2 mg of 0.4 mg Patiënten met respons – 1 week ‘washout’ – Randomisatie: desmopressine of placebo gedurende 3 weken Studies lange termijn effecten desmopressine (n=249) Extensie: 2 open label studies tot 12 maanden

81 p< p< Placebo Desmopressine Lose G et al. Am J Obstet Gynecol. 2003;189:1106–1113. Mattiasson A et al. BJU Int. 2002;89:855–862;. van Kerrebroek P et al. Eur Urol. 2007;52:221–229. Behandeling – nachtelijke polyurie: desmopressine tablet Desmopressine op korte termijn ≥50% reductie in gemiddeld aantal nachtelijke mictie

82 Lose et al. Am J Obstet Gynecol 2003;189:1106–1113; 2. Mattiasson et al. BJU Int 2002;89:855–862 Behandeling – nachtelijke polyurie: desmopressine tablet Desmopressine op korte termijn Gemiddeld aantal micties per nacht PlaceboDesmopressinePlaceboDesmopressine Vrouwen (n=144)Mannen (n=151) Voor Na Voor Na Voor Na Voor Na p<0.0001

83 Desmopressine op korte termijn Duur van de eerste slaap (minuten) Lose et al. Am J Obstet Gynecol 2003;189:1106–1113; 2. Mattiasson et al. BJU Int 2002;89:855–862 Behandeling – nachtelijke polyurie: desmopressine tablet +24 min +110 min +37 min +130 min Voor Na Voor Na Voor Na Voor Na p<0.0001p<0.001 Vrouwen (n=144)Mannen (n=151) PlaceboDesmopressinePlaceboDesmopressine

84 Placebo Desmopressine Lose et al. Am J Obstet Gynecol 2003;189:1106–1113; 2. Mattiasson et al. BJU Int 2002;89:855–862 Behandeling – nachtelijke polyurie: desmopressine tablet Desmopressine op korte termijn >5u van ongestoorde initiële slaap (%)

85 BaselineStart10 maand12 maand Geen behandeling Aantal mannen Aantal vrouwen Desmopressine lange termijn Gemiddelde reductie in gemiddeld aantal nachtelijke micties – Mannen: 48-58% – Vrouwen: 55-59% Lose G et al. J Urol 2004;172:1021–1025 Behandeling – nachtelijke polyurie: desmopressine tablet Aantal nachtelijke micties Einde

86 Gemiddelde toename in initiële ongestoorde slaap (uren) – Mannen: 46% – Vrouwen: 54% Lose G et al. J Urol 2004;172:1021–1025 BaselineStart10 maand12 maand Geen behandeling Aantal mannen Aantal vrouwen Aantal uren initiële ongestoorde slaap Einde Behandeling – nachtelijke polyurie: desmopressine tablet

87 Verbetering van de levenskwaliteit (SF-36) na desmopressine p< Algemene gezondheid Mentale gezondheid PijnFysiek functioneren EmotiesPhysical role Sociaal functioneren Vitaliteit Baseline1 maand 3 maand Behandeling – nachtelijke polyurie: desmopressine tablet

88 Van Kerrebroeck PE. BJU Int. 2002;89(4): ; Matthiesen TB et al. J Urol. 1994;151(2): ; Tullus K et al. Acta Paediatr. 1999;88(11): ; Schulman SL et al. J Urol. 2001;166(6): ; Robson et al. Eur J Pediatr.1996;155(11): ; 1. Robson et al. Eur J Pediatr.1996;155(11): Bijwerkingen Gerapporteerde bijwerkingen meestal mild – Hoofdpijn – Abdominale pijn – Nausea – Nasale congestie – Epistaxis Hyponatriëmie <130 mmol/l in 5% – 50% symptomatisch – Door water retentie via anti-diuretische werking en simultane drankinname – Te vermijden door drankrestrictie en inname van juiste dosis medicatie

89 Behandeling – nachtelijke polyurie: desmopressine tablet Geen hyponatriëmieSignificante hyponatriëmie nGemiddelde (SD)n Demografie Leeftijd (jaren)60161 (12)3175 (8) Gewicht (kg)60180 (15)3171 (13) BMI (kg/m 2 )60127 (5)3025 (5) Baseline waarden Nycturie episodes (1.0)313.2 (1.1) 24u-urinevolume/gewicht (ml/kg)59924 (8)3029 (7) Nachtelijk urinevolume (ml) (311)31940 (302) Maximale mictievolume (ml) (144)31465 (196) Serum natrium (mmol/L) (2.2)31138 (3.3) Creatinineklaring (ml/min)59786 (26)3160 (15) Risicofactoren voor significante hyponatriëmie

90 Hashim H., Therapy 2008, 5(5): Abrams, BJU Intl 2002,90 (suppl 3): SmPC Minirin Melt Behandeling – nachtelijke polyurie: desmopressine tablet Voorzorgsmaatregelen Geen drankinname 1u vóór tot 8u na de inname (risico waterintoxicatie met hyponatriëmie) Hyponatriëmie is meest ernstige bijwerking: voorzorgsmaatregelen bij risicopatiënten (vb. patiënten > 65j, inname natriumverlagende medicatie,… ) – Check serum natrium vóór de start van de behandeling: < 130mmol/l: niet starten > 130mmol/l: starten met laagste dosis – Check serum natrium na 3 en 7 dagen – Check serum natrium na elke dosisverandering – Check serum natrium na 3 weken en 6 maanden

91 Hyponatriëmie met desmopressine melt Natriëmie <130 mmol/L maar ≥125 mmol/L is gerelateerd aan – Dosis ≥50µg – Leeftijd ≥65 jaar (28/34) Natriëmie <125 mmol/L is niet vastgesteld bij een dosis van 25µg Weiss JP et al. Neurourol Urodyn. 2012;31(4): Behandeling – nachtelijke polyurie: desmopressine melt

92 Dosis (µg) Daling in nachtelijk urinevolume (ml) Juul K V et al. Am J Physiol Renal Physiol 2011;300:F1116-F1122 Vrouwen zijn gevoeliger voor de effecten van desmopressine Gen voor V2-receptor op X-chromosoom  Hogere densiteit V2-receptoren Hogere respons op desmopressine bij lagere dosissen – 25µg lijkt optimale dosis (goed effect + veilig) bij vrouwen – Gelijkaardige effecten als bij mannen met dosis die 2 tot 3 keer hoger is In de praktijk: starten met 60 µg bij vrouwen = laagste commercieel beschikbare dosis in België

93 Behandeling – combinatietherapie DiagnoseDesmopressineAnticholinergicaα-blokker Nachtelijke polyurie (NP) ✔ Overactieve blaas (OAB) ✔ Benigne prostaatobstructie (BPO) ✔ NP + OAB ✔✔ NP + BPO ✔✔ OAB + BPO ✔✔ NP + OAB + BPO ✔✔✔ Verschillende oorzaken = verschillende behandelingen Behandel alle oorzaken van nycturie Noodzaak voor toekomstige studies met combinaties

94 Algemene conclusie BEHANDELEN Alle onderliggende oorzaken GEVOLGEN SLAAPFRAGMENTATIE Levenskwaliteit, morbiditeit, mortaliteit NYCTURIE = PREVALENT + STOREND SYMPTOOM VAN DE LAGERE URINEWEGEN

95 NYCTURIE CASUSSEN

96 Casus 1 Vrouw, 34 jaar Nycturie 2x Anamnese Voorgeschiedenis : G2P2 Geen medicatie LUTS: frequency 10-12x, kleine volumes, urge Lichaamsgewicht: 60kg Normaal urine-onderzoek Normale uroflowmetrie Geen post-mictioneel residu Aanvullend onderzoek Klinisch onderzoek Geen perifere oedemen Normaal vaginaal onderzoek

97 UurMictieUurDrankinname 9u30155ml7u20200ml koffie 11u15150ml11u15150ml soep 12u4595ml12u30300ml water 13u25110ml14u20150ml koffie 14u50200ml18u30150ml koffie 16u10165ml20u200ml water 18u05145ml 20u2075ml 22u25125ml 2u10120ml 4u35130ml 7u05150ml Uur van opstaan: 9u30 Uur van slapen gaan: 22u25 Uur van opstaan volgende ochtend: 7u Mictiefrequentie overdag9 Nycturie episodes2 24u-diuresis (40ml*60kg = 2400ml) 1465ml Nachtelijke diurese400ml Nachtelijke polyurie index27% Minimale blaascapaciteit95ml Maximale blaascapaciteit150ml Gemiddelde blaascapaciteit135ml ↓ Functionele blaascapaciteit ✓ Globale polyurie ✗ Nachtelijke polyurie ✗

98 Vrouw, 34 jaar Nycturie 2x Advies levensstijl Koffie vermijden Drankschema Blaascapaciteitstraining Medicatie Proeftherapie anticholinergica ↓ FUNCTIONELE BLAASCAPACITEIT Casus 1

99 Casus 2 Anamnese Voorgeschiedenis : Diabetes, obesitas, hypercholesterolemie Perorale anti-diabetica, statine LUTS: Frequency >8 voor kleine volumes, zowel overdag als ‘s nachts Lichaamsgewicht: 80kg Normaal urine-onderzoek Normale uroflowmetrie Geen residu, prostaatvolume 21cc Aanvullend onderzoek Klinisch onderzoek Geen perifere oedemen Normaal rectaal onderzoek Man, 54 jaar Nycturie 3-4x

100 Mictiefrequentie overdag 13 Nycturie episodes 4 24u-diurese (40ml*80kg = 3200ml) 5290ml Nachtelijke diurese 1755ml Nachtelijke polyurie index 33% Minimale blaascapaciteit 200ml Maximale blaascapaciteit 400ml Gemiddelde blaascapaciteit 311ml ↓ Functionele blaascapaciteit ✗ Globale polyurie ✓ Nachtelijke polyurie ✗ UurMictieUurDrankinname 9u05250ml8u05200ml koffie 11u35300ml9u15200ml koffie 12u40200ml10u25400ml water 14u15325ml11u10400ml water 15u50355ml12u35400ml water 17u10275ml13u50200ml koffie 18u25285ml14u10200ml koffie 19u45400ml15u25400ml water 21u05225ml16u55300ml cola 21u55315ml17u55125ml cava 22u45300ml18u20500ml water 23u15250ml19u05300ml cola 23u55305ml20u15200ml koffie 1u20355ml21u40400ml water 2u50265ml22u45300ml water 4u10385ml23u55200ml water 5u35335ml1u15400ml water 7u45415ml3u20400ml water Uur van opstaan: 9u Uur van slapen gaan: 24u Uur van opstaan volgende ochtend: 7u30

101 Casus 2 Man, 54 jaar Nycturie 3-4x Bijkomend onderzoek Ontregelende diabetes mellitus Doorsturen naar internist/huisarts GLOBALE POLYURIE

102 Casus 3 Anamnese Voorgeschiedenis : Hypertensie, hypercholesterolemie Diureticum, statine LUTS: Overdag geen klachten, ‘s nachts grote volumes, vaak met urineverlies Lichaamsgewicht: 68kg Normaal urine-onderzoek Normale uroflowmetrie Geen post-mictioneel residu Aanvullend onderzoek Klinisch onderzoek Oedeem onderste ledematen Normaal vaginaal onderzoek Vrouw, 63 jaar Nycturie 3-4x

103 Mictiefrequentie overdag 4 Nycturie episodes 3 24u-diuresis (40ml*68kg = 2720ml) 2265ml Nachtelijke diurese 1325ml + 226g Nachtelijke polyurie index 59% Minimale blaascapaciteit 245ml Maximale blaascapaciteit 375ml Gemiddelde blaascapaciteit 324ml ↓ Functionele blaascapaciteit ✗ Globale polyurie ✗ Nachtelijke polyurie ✓ UurMictieUrine verlies UurDrankinname 10u15245ml8u20350ml koffie 13u45355ml10u00125ml koffie 17u50300ml10u26300ml water 23u15285ml12u30300ml water 1u20315ml10g14u20250ml koffie 3u55350ml18u15300ml water 5u25285ml216g20u30150ml fruitsap 8u05375ml Uur van opstaan: 9u30 Uur van slapen gaan: 23u30 Uur van opstaan volgende ochtend: 8u

104 Casus 3 Advies levensstijl Diuretica 6u voor het slapen Plassen voor het slapen Steunkousen Elevatie benen overdag ↓ Vochtinname ‘s avonds ↑ Fysieke activiteit NACHTELIJKE POLYURIE Vrouw, 63 jaar Nycturie 3-4x Desmopressine Starten met laagste dosis Stop drankinname 1u vóór tot 8u na inname Internist Geen oorzaak nachtelijke polyurie Bloedafname: Normale nierfunctie en elektrolieten


Download ppt "NYCTURIE Sponsored by Ferring. NYCTURIE THEORETISCHE ACHTERGROND Definitie Stellingen Gevolgen Oorzaken Diagnose Behandeling."

Verwante presentaties


Ads door Google