De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Acht juridische analyses voor de toekomst van het Pensioenstelsel EXPERTISECENTRUM PENSIOENRECHT EN VU LAW ACADEMY VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Acht juridische analyses voor de toekomst van het Pensioenstelsel EXPERTISECENTRUM PENSIOENRECHT EN VU LAW ACADEMY VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM."— Transcript van de presentatie:

1 Acht juridische analyses voor de toekomst van het Pensioenstelsel EXPERTISECENTRUM PENSIOENRECHT EN VU LAW ACADEMY VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM

2 Verder kijken naar juridische toekomst pensioen Expertisecentrum Pensioenrecht – Prof Erik Lutjens

3 Acht juridische analyses voor de toekomst van het Pensioenstelsel DAGVOORZITTER MONICA SWALEF SWALEF PENSIOENJURISTEN

4 :Lezingen: – Lezing 1:Welke problemen moeten opgelost? - mr. drs. Edwin Schop – Lezing 2: Wat is het doel? - mr. Ivor Witte – Lezing 3: Verplicht of niet? - prof. dr. Erik Lutjens – Lezing 4: Toegang zelfstandige? - mr. Mark Boumans – Lezing 5: Welke solidariteit en gelijkheid? – prof. dr. Erik Lutjens en mr. Monique van der Poel – Lezing 6: Pensioen, of ook zorg en wonen? - mr. Wim Thijssen – Lezing 7: Welke fiscale behandeling? - prof. mr. Herman Kappelle – Lezing 8: Pensioen in de context van de EU? - drs. Erik Schouten CPC :Pauze :Reacties – Reactie 1: Mr. Tarik Uçar – Reactie 2: Michiel J. Hietkamp :Discussie - geleid door Monica Swalef :Borrel Programma

5 Problemen en uitdagingen Mr. drs. Edwin Schop CPL Directeur Flexis Groep, adviseurs arbeidsvoorwaarden en verbonden aan het Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam

6 Uitgangspunt Ontwikkeling premie als stuurmiddel afhankelijkheid financiële markten balans jong en oudontgroening en vergrijzing lifetime employment arbeidsmarkt verandert solidaire collectiviteit maatschappij wordt individueler Probleem uitgangspunten zijn achterhaald huidige stelsel zucht en kraakt Probleem

7 Onderzoeken Goudswaard, Donner, Frijns (2009) Pensioenakkoord ( ) Voornemen: omzetten in nFTK ( ) nFTK per 2015, is technisch onderhoud ( ) Reconstructie/nieuwbouw nu pas gestart ( ….) Pogingen tot nu toe

8 Verplichtstelling behouden, zo ja in welke vorm? Welke vormen van solidariteit nog aanvaardbaar? Past doorsneepremie nog? Hoe om te gaan met transitie? Wat is positie van zzp-er in tweede pijler? Ontschotten pensioen, wonen en zorg? Kan organisatie van tweede pijler pensioen beter? Uitdagingen

9 “Verder kijken!”

10 Doel van pensioen Mr. Ivor Witte Promovendus Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam

11 Principe: maatstaf, in acht nemen uit overwegingen van rechtvaardigheid, redelijkheid of een andere dimensie van de werkelijkheid (Dworkin) Principes kunnen daardoor bijdragen aan de onderbouwing van concrete regels (Hart) Twee principes van pensioen: beloning en verzorging: – beloning: pensioen tegenprestatie voor verrichte arbeid – verzorging: pensioen voorziet in de behoefte van levensonderhoud Verzorgen of belonen

12 Pensioen in natura = verstrekken van zorg Geen verzorgingsgedachte: voorziet niet in behoefte van levensonderhoud Geen beloningsgedachte: geen uitkering in geld Praktisch: wijziging PW en mogelijk IORP-richtlijn nodig Principes versus pensioen in natura

13 Geen verzorgingsgedachte: wonen weliswaar eerste levensbehoefte, maar eigendom woning niet van belang Geen beloningsgedachte: gaat om afschrijving duurzaam consumptiegoed Eventueel wel betaling interest in uitkeringsfase te verenigen met principes van pensioen Principes versus pensioen naar hypotheek

14 “Verder kijken!”

15 Verplicht of niet verplicht? Prof. dr. Erik Lutjens Hoogleraar Pensioenrecht Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam

16 Rechtstreeks bij wet: – notarieel PF, ABP Op verzoek representatieve vertegenwoordiging: – verplichtstelling Wet Bpf 2000, Wvb Contractueel verplicht collectief: – cao Contractueel verplicht individueel: – pensioenovereenkomst Wat is verplicht?

17 Antwoord = neen Nederlandse keuze Wettelijk verplichte deelneming verplicht?

18 Naar NL recht: – afschaffen mag – zorgplicht wetgever laat zich niet toetsen (Grondwet) Naar internationaal recht: – veel besproken eigendomsrecht? Geen strijd, want: – opgebouwde rechten blijven bestaan, misschien onzekerder, maar geen aantasting in wezen van het opgebouwde recht Dus afschaffing zonder meer mogelijk?

19 Minder doorsneepremie – Ander karakter. Premieovereenkomst Uittreders – Ongeremde vrijwillige voorzetting tegen doorsneepremie + zorgplicht bij aanbod bij einde deelneming Flexibele arbeidsmarkt – Waardeoverdracht naar verzamelregeling. Concurrentie van uitvoerders Keuze uitvoerder – Alleen regeling verplicht, collectieve keuze uitvoerder Keuze regeling – Meer contracting out. In ieder geval op basis van cao Afschaffing noodzakelijk voor doelen? Neen

20 “Verder kijken!”

21 ‘Een pensioenstelsel voor alle werkenden’ Mr. Mark Boumans Promovendus Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam en werkzaam bij PGGM

22 Huidig stelsel – geen grand design – 1e | 2e | 3e pijler Knelpunten – verandering stelsel arbeidsverhoudingen door groei aantal zzp-ers + groei flex-arbeid Oplossingsrichtingen – vergroot bereik 2e pijler → verplicht – verbeter mogelijkheden 3e pijler→ vrijwillig – introductie nieuw stelsel→ grand design?

23 ‘Pensioenstelsel voor alle werkenden’ – verplicht aanvullende basisvoorziening – voor alle werkenden ongeacht arbeidsverhouding – met individuele of collectieve aanvulling – … Uitgangspunt – wettelijke pensioenplicht voor alle werkenden

24 Wettelijke pensioenplicht getoetst aan: Proportionaliteit en subsidiariteit – Overheidsinterventie gerechtvaardigd + noodzakelijk? – Geen ander middel effectief, minder bezwarend Getoetst voor: Werknemers met aanvullend pensioen Witte vlek Zelfstandigen Juridische noodzaak pensioenstelsel voor alle werkenden?

25 Getoetst aan eigendomsrecht Protocol EVRM – legitimatie eigendomsontneming – ‘fair balance’: belang samenleving – individu – levenstandaardbescherming vs. bescherming minimumniveau (AOW) De werkende – Arbeidsrechtelijk | sociaalrechtelijk | fiscaalrechtelijk – Onderscheid groepen werkenden vervaagt – Gewenste effecten Juridische noodzakelijkheid

26 “Verder kijken!”

27 Doorsneepremie Prof. dr. Erik Lutjens Hoogleraar Pensioenrecht Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam mede namens mr. Monique van der Poel Promovenda Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam en advocaat bij EPB-law

28 Niet voor: – blijvers – ouderen - late toetreder - uitvoerder Wel voor: – de uit het stelsel tredende deelnemer – werkgever met jong personeelbestand Voor werkgever alleen issue – Als zijn personeel altijd jong blijft – maar is dat aannemelijk? – Of bij vrijstelling (ivm VTN) – maar is dat een probleem? Probleem? En voor wie?

29 Stelsel op de schop alleen vanwege uittreders? Goede aspecten solidariteit behouden? Profijtbeginsel onjuist – Er is geen (eigendoms)recht op premie – Premie is hoofdzakelijk werkgeverspremie Nadeel niet meer profiteren oplossen met daarop gerichte maatregel – Zie presentatie Lutjens: voorzetting deelneming tegen doorsneepremie De uittreders en de argumenten

30 Afschaffen doorsneepremie en Mededingingsrecht Essentie voor behoud verplichtstelling: sociale functie Een vorm van solidariteit, doorsneepremie niet noodzakelijk Wat overblijft: toetsen aan proportionaliteit Is deze vorm van solidariteit zonder verplichte deelneming niet op economisch verantwoorde wijze door een pensioenfonds uit te voeren Alternatieven juridisch houdbaar?

31 Progressieve premie of degressieve opbouw en gelijk behandeling op grond van leeftijd Leefijdonderscheid verboden, tenzij objectieve rechtvaardiging Bij premieovereenkomst verdedigbaar – Met zelfde redenering zowel ongelijke premie + gelijke opbouw of gelijke premie + ongelijke opbouw Bij uitkeringsovereenkomst – Waarschijnlijk niet verdedigbaar, want arbeidsvoorwaarde is pensioenaanspraak en niet de premie Alternatieven juridisch houdbaar?

32 Beoogde doelen alleen bereikbaar bij premieovereenkomst Premieovereenkomst kan met doorsneepremie Premieovereenkomst kan binnen verplichte deelneming Moet dan het stelsel overboord worden gezet alleen voor uittreders waarvoor een meer toegesneden maatregel mogelijk is Conclusie

33 “Verder kijken!”

34 Pensioen inzetbaar voor “wonen” en “zorg”? Mr. Wim Thijssen Advocaat bij Thijssen Pensioen Advocaten en promovendus Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam

35 Wonen: (Extra) aflossen hypotheek met pensioenvermogen (Extra) aflossen restschuld na (gedwongen) verkoop woning met pensioenvermogen (Extra) aflossen of (gedeeltelijke) rentebetaling uit pensioenpremie (Extra) zekerheid stellen met pensioenvermogen Zorg: Direct en indirect naturapensioen Algemeen: Sanering bij (dreiging) schuldsanering of faillissement Inzetten pensioen bij “wonen” en “zorg”

36 Afstand van pensioen (denk aan verplichte pensioenregelingen) Pensioen moet worden uitgedrukt in Nederlands wettig betaalmiddel Ouderdomspensioen dient levenslang te zijn Pensioen kan niet worden afgekocht Vervreemding van pensioen is slechts beperkt mogelijk Volmacht tot invordering van pensioen is herroepelijk Beslag op pensioen is beperkt mogelijk “Pensioen” is beperkt aantastbaar bij schuldsanering en faillissement Voor “pensioen” geldt een bijzondere voorrangsregeling Wat zit er in de gereedschapskist?

37 "Vrijmaken” van pensioenvermogen is afkoop; niet mogelijk Met terugwerkende kracht afstand doen van pensioenovereenkomst is aantasting verworven aanspraken; niet mogelijk Voor de toekomst afstand doen van pensioen is mogelijk; premie dan inzetbaar (uitzondering: verplichte pensioenregelingen) Pensioen laten fungeren als zekerheid door verpanding is vervreemding; in die vorm niet mogelijk Scheiding/eindigen partnerrelatie: verband met alimentatie, pensioenverevening en bijzonder partnerpensioen “Vrijmaken” pensioenvermogen van saniet of failliet; niet mogelijk Toepassen van het gereedschap bij woningfinanciering

38 Direct naturapensioen: niet mogelijk Indirect naturapensioen: wel mogelijk Toepassen van het gereedschap voor zorg

39 Wettelijke uitzondering op afkoopverbod voor woningfinanciering; eventueel door delegatie Wettelijke uitzondering op verbod van vervreemding om pensioen te kunnen verpanden; eventueel door delegatie Wettelijke uitzondering verplichte deelneming; individuele vrijstellingsmogelijkheid met beroepsgang Onherroepelijke inningsvolmacht (boven beslagvrije voet?) in het kader van woningfinanciering Pensioen direct in natura uitkeren mogelijk maken (vergt ook aanpassing pensioenfondsenrichtlijn en Richtlijn Solvabiliteit II) Denkbare aanvullingen van de gereedschapskist

40 “Verder kijken!”

41 Fiscaal Prof. mr. Herman Kappelle Bijzonder hoogleraar Fiscaal Pensioenrecht bij de Vrije Universiteit Amsterdam en directeur Aegon Adfis

42 Nettopensioen: - AMvB voorgehangen; voorwaarden voor dispensatie - fiscale kader op basis van Wet LB 1964 in Belastingplan 2015 Verschil in franchise eindloon en middelloon: - eindloon 100/66,28 AOW-gehuwd - middelloon 100/75 AOW-gehuwd - besluit , BLKB 2014/1702M Verlies partnerpensioen a.o.-deelnemer bij pensioenfonds - politieke wil voor oplossing conform verzekerde regeling ontbreekt - argumentatie Wiebes o.b.v. WMK onvolledig Verschil opbouw a.o.-deelnemers met en zonder a.o.-pensioen - politieke wil om artikel 10a UBLB aan te passen ontbreekt Pensioeningangsdatum 1 e van de maand of verjaardag - storm in een glas water, opbouw stopt ook op 1 e van de maand Nabije toekomst

43 Hoe consistent is de grens van € ? - in beginsel geïndexeerd - knop is er, draaien er aan dus makkelijk(er) Pensioen, wonen en zorg Meer flexibiliteit - vóór pensioendatum - ná pensioendatum Verdere toekomst

44 RMU-voorstel; eigen bijdrage naar keuze te gebruiken voor pensioen of aflossen hypotheek Op het eerste gezicht sympathiek, op het tweede gezicht onuitvoerbaar - doorsneepremie - ongelijke behandeling; man/vrouw, jong/oud, huurder/eigenaar - selectie; gezondheid, dekkingsgraad Uitwisselbaarheid pensioen en zorg raakt fundament van pensioen Pensioen is oudedagsvoorziening; dus levenslang en niet afkoopbaar Oudedag houdt pas op als je dood bent Andere vraag is of niveau pensioen per definitie en voor iedereen moet zijn wat het nu is Genoeg, te veel, te weinig? Pensioen, wonen en zorg

45 Werkgever heeft bestemming gebonden deel salaris voor pensioen, wonen en zorg. Maximaal de pensioenpremie die op basis van de omkeerregel mag worden betaald. Werknemer bepaalt hoe hij dit wil verdelen. Wat pensioen wordt, blijft pensioen. Wonen en zorg uit netto inkomen. Wel minimaal adequaat pensioen; hoogte daarvan is per deelnemer verschillend. Absoluut minimum is politieke vraag. Pensioenpremie en/of –aanspraken krijgen geen andere bestemming, maar deelnemer verdeelt beschikbare loonruimte anders. Hoeveel (on)gelijkheid en selectie vinden we acceptabel ? Meer flexibliteit vóór pensioendatum

46 100/75 ook na pensioeningang, voor beperkt aantal situaties met incidentele uitgaven voor zorg (traplift). Artikel 18d, eerste lid Wet LB 1964 aanpassen. Gelijktrekken tweede en derde pijler; zie rapport VvB 2010, “Fiscale behandeling van oudedagsvoorzieningen, het kan beter, eerlijker, efficienter en eenvoudiger”. Uitgangspunten staan nog overeind; - zelfde ruimte o.b.v. middelloon tweede pijler - zelfde grondslag, franchise en deeltijdfactor - in tijd ongelimiteerde inzet niet benutte ruimte uit verleden - in uitkeringsfase zelfde behandeling; 100/75 ook in derde pijler Meer flexibliteit na pensioendatum

47 “Verder kijken!”

48 Keuzevrijheid: buitenlandse aanbieders op de Nederlandse pensioenmarkt Drs. Erik Schouten CPC Internationaal adviseur bij Aegon Adfis en promovendus Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam mede namens mr. Michelle Tomeij CPL Promovenda Expertisecentrum Pensioenrecht Vrije Universiteit Amsterdam

49

50 + 56%

51 Buitenlandse aanbieders op Nederlandse pensioenmarkt PW en Wft IORP-RL, SII-RL VWEU- vrijheden

52

53

54

55

56

57 'Vlucht pensioenfonds naar België onverantwoord'

58 + 56%

59

60 “Verder kijken!”

61 Pauze

62 Wat is (‘het probleem’ met) pensioen? Reactie mr. Tarik Uçar Beleidsadviseur Pensioenfederatie

63

64

65

66 Reactie Michiel Hietkamp Voorzitter CNV Jongeren Pensioen in de 21e eeuw

67 Individueel waar het kan, collectief waar ‘t moet

68 Pensioen en …?

69 Discussie onder leiding van Monica Swalef

70 DANK VOOR UW AANWEZIGHEID EXPERTISECENTRUM PENSIOENRECHT EN VU LAW ACADEMY VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM

71 Einde & Borrel


Download ppt "Acht juridische analyses voor de toekomst van het Pensioenstelsel EXPERTISECENTRUM PENSIOENRECHT EN VU LAW ACADEMY VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM."

Verwante presentaties


Ads door Google