De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

DE KNOPEN VAN HET VAK Nascholing Antwerpen 4 oktober 2004 Joke Maex.

Verwante presentaties


Presentatie over: "DE KNOPEN VAN HET VAK Nascholing Antwerpen 4 oktober 2004 Joke Maex."— Transcript van de presentatie:

1 DE KNOPEN VAN HET VAK Nascholing Antwerpen 4 oktober 2004 Joke Maex

2 OPZET •Vergelijking oude – nieuwe leerplan - Een nieuwe visie op leren - Een nieuwe theologie - Een nieuwe godsdienstpedagogiek •Illustratie vanuit een ‘in de kijker’ op

3 EEN NIEUWE VISIE OP LEREN

4 Oude opvatting van leren •Cognitivisme •Leerling als informatieverwerker •Cognitieve voorkennis en ontwikkeling •Productgericht: belang van kennisoverdracht volgens schema input–mentaal proces–output •Receptief en repetitief leren (productevaluatie) leerprocessen en leerresultaten

5 Cognitivisme •Uitgangspunt: leerling als actieve informatie- verwerker (belang van mentale processen) •Doel: verwerken en integreren van informatie (kennisreproductie) en het kunnen toepassen in andere situaties (belang van basisinzichten) •Leeromgeving: goed gestructureerde lessen, aansluitend bij en voortbouwend op reeds opgedane kennis en ontwikkelingsfase

6 Cognitivisme en onderwijs •Algemene doelstelling van onderwijs: “Onderwijzen heeft o.m. tot doel de leerlingen toe te rusten met de intellectuele capaciteiten om zelfstandig en kritisch de wereld en zichzelf te exploreren.” (J. Lowyck)

7 CARTOON

8 Nieuwe opvatting van leren •Constructivisme •Leerling als subject van eigen leerproces •Leren leren; begeleid zelfstandig leren; actief probleemoplossend leren; coöperatief leren •Procesgericht: kennis als proces van betekenis(d/re)constructie (schema: input- interpretatieve filter-output) •Het belang van voorkennis als leeromgeving (beginsituatie)

9 Constructivisme •Uitgangspunt: leerling als interpretatief subject •Doel: aanwezige interpretatiekaders activeren, uitbreiden, corrigeren (kennis(d/re)constructie) informatieverwerving- en verwerking •Leeromgeving: klasgroep als hermeneutisch veld waar leerlingen van en aan elkaar kunnen leren, begeleid door leerkracht

10 Constructivisme en onderwijs •Algemene doelstelling van onderwijs: “Leren is wezenlijk het koppelen van nieuwe informatie aan bestaande voorkennis; het is het construeren van representaties met behulp van reeds aanwezige representaties.” (W. van Walstijn)

11 Verschuiving van de te leren inhoud naar het leren zelf

12 CARTOON

13 NIEUWE THEOLOGIE

14 OUDE THEOLOGISCHE OPVATTING •Context van secularisering: groeiende kloof tussen ervaringen leerlingen – christelijke traditie •Mono-correlatie: subject als gericht op religiositeit (P. Tillich) •Uniperspectivistische hermeneutiek: harmonie- en continïteitsgedachte

15 CARTOON

16 NIEUWE THEOLOGISCHE OPVATTING •Schatplichtig aan de oude •Context van levensbeschouwelijke pluralisering en de-traditionalisering •Mens als levensbeschouwelijk wezen •Narratieve hermeneutiek: zelf en de ander (P. Ricoeur) •Multiperspectivistische hermeneutiek vanuit voorkeursoptie voor de christelijke traditie

17 CARTOON

18 Verschuiving van continuïteits- naar dis- continuïteitsgedachte met aandacht voor verhaal van de ander als uitdagend voor mijn verhaal

19 EEN NIEUWE GODSDIENSTPEDAGOGIEK

20 HERMENEUTISCH- COMMUNICATIEF •Narratieve identiteit •Klasgroep als hermeneutisch veld •Hermeneutische knooppunten •Hermeneutisch leerproces •Communicatie als constitutief voor het onderwijsleerproces

21 HET OUDE LEERPLAN •Leerplan per jaar •Context van secularisering •Godsdienstonderricht als schoolvak •Exemplarisch onderricht •Existentiële catechese •Schoolcatechese als leren gelovend mens worden

22 BASISDOELSTELLINGEN •Geen algemene basisdoelstelling •Geloofswaarheden van de kerk doorgeven •Vroomheidspraktijken en acten van geloof, hoop, liefde en berouw inoefenen •Bijbel en zijn invloed op wereldgeschiedenis inleiden •Theologisch reflecteren over geloof •Informeren over godsdiensten

23 BASISDOELSTELLINGEN •Ruimte scheppen voor gelovend mensworden •Vertrouwd maken met de religieuze dimensie van het leven •Zich evangelisch engageren voor een betere wereld. doelstellingen zijn cognitivistisch geformuleerd, maar beperken zich niet tot cognitieve doelstellingen

24 DE LEERLINGEN •Weinig homogene (christelijke) groep: sommigen vijandig, anderen onverschillig, velen rustig gelovend, enkelen geëngageerd •Continuïteit met geloofsopvoeding thuis •Subject in ontwikkeling (veel aandacht voor ontwikkelingspsychologie)

25 DE LEERKRACHT •Getuigend/overtuigende gelovige (persoonlijke verkondiging van de christelijke traditie, belang v/d houding) •Informatieverstrekker (overdracht) met aan- dacht voor de zelfwerkzaamheid v/d leerling •Gelijkwaardige gesprekspartner •Evaluator (belang van de controle achteraf)

26 STRUCTUUR •Hoofdlijn (normatief) en uitwerking •Hoofdlijn: optiek, samenvatting leerinhoud, overzicht en doelstellingen •Uitwerking: uitgewerkte beginsituatie, doel- stellingen, uit te werken leerstof (existentieel/ verdiepend/heils-historisch/engagerend) per leseenheid •Onderscheid eerste en tweede – derde graad

27 THEOLOGIE EN PEDAGOGIE •Cognitivisme: sterke aandacht voor doelstellingen, leerstof aangepast aan doelstellingen, belang van evaluatie •Correlatie: belang van ervaringen van de leerlingen, existentieel gekoppeld aan de christelijke traditie in zijn volheid

28 HET NIEUWE LEERPLAN •Raamplan •Context van radicale pluralisering, de- traditionalisering en nieuwe spiritualiteit •Belang van de dubbele beginsituatie •Narratieve benadering •Communicatief proces •Proces- en productevaluatie

29 BASISDOELSTELLINGEN •Bewust worden en levensbeschouwelijk uitge- daagd weten door levensbeschouwelijke pluraliteit •Zinaanbod van christelijk geloof kennen en situeren in context van pluraliteit •Levensbeschouwelijke identiteitsvorming in dialoog met christelijke traditie en levens- beschouwelijke pluraliteit

30 DE LEERLINGEN •Beginsituatie: kind van zijn/haar tijd •Christen, moslim, atheïst, bricoleur; gelovige (25,43%); ongelovige (37,94%); twijfelend gelovige (36,62%) •Actieve betrokkenheid in een interactief zingevingsproces •Informatiebron

31 DE LEERKRACHT •Getuige als gelovige •Theologisch en pedagogisch specialist •Moderator van het levensbeschouwelijk interactieproces •Duizendpoot met nood aan ondersteuning

32 STRUCTUUR •Doelstellingen: 3 normatieve basisdoelstelling- en voor het hele secundair onderwijs; kern- doelen per graad; terreindoelen per jaar •Terreinen of levendomeinen per graad; gekoppeld aan terreindoelen •Ingrediënten ter verrijking v/d leeromgeving •Wenken als suggesties

33 THEOLOGIE EN PEDAGOGIE •Levensbeschouwelijke bedachtzaamheid: vorming van een persoonlijk levens- beschouwelijk interpretatiekader •Narratieve hermeneutiek: van de mens als religieus wezen naar de mens als inter- pretatief wezen en van een uni- perspectivistische naar een multi- perspectivistische hermeneutiek

34 PRAKTIJKVOORBEELD In de kijker omtrent zelfdoding

35 STRUCTUUR IDK •Beginsituatie •Hermeneutische knooppunten •Aanknopingspunten bij het leerplan •Achtergrondinformatie en basisliteratuur •Lesimpulsen •Didactische suggesties •Reacties en ervaringen collega’s

36 STRUCTUUR V/E SCHOOL- CATECHETISCH PAKKET •Beginsituatie •Doelstellingen •Inhoudsselectie, basisideeën, structurerende inzichten (bordschema’s) •Didactische werkvormen •Leermiddelen •Toetsen en evaluatie

37 BEGINSITUATIE •Belang van de maatschappelijke context •Aandacht voor onderwerp in de media •Aandacht voor verschillende godsdiensten en levensbeschouwingen •Aandacht voor jongeren

38 HERMENEUTISCHE KNOOPPUTEN •Interpretatieconflicten: - maatschappelijk - theologisch - in de klas •Aansluiten bij aanwezig voorkennis

39 AANKNOPING BIJ LEERPLAN •Aandacht voor de verschillende graden •Aandacht voor de verschillende richtingen •Trefwoorden

40 ACHTERGRONDINFORMATIE EN BASISLITERATUUR •Bedoeld voor de leerkracht (expert) •Aansluiting bij hermeneutische knooppunten •Vanuit multiperspectivistisch-hermeneutisch oogpunt geselecteerd

41 LESIMPULSEN EN DIDACTISCHE SUGGESTIE •Onderling gelinkt •Aandacht voor levensbeschouwelijke pluraliteit •Materiaal voor alle jaren en richtingen •Thematisch ingevuld •Theologisch en/of levenbetrokken

42 REACTIES •Mogelijkheid tot posten van persoonlijke ervaringen •Vaak uitbreidende informatie •Eén van de vele gespreksfora

43 BIBLIOGRAFIE •J. Maex, Een hermeneutisch-communicatief concept vakdidactiek godsdienst, in D. Pollefeyt (red.), Leren aan de werkelijkheid. Geloofs- communicatie in een wereld van verschil, Leuven, Acco, 2003, •J. Maex, Bijbel en rituelen in het vak rooms-katholieke godsdienst: een probleem?, in P. Kevers & J. Maex, Toekomst voor verhalen en rituelen?,Leuven, (te verschijnen) •D. Pollefeyt, D. Hutsebaut, H. Lombaerts, M. Devlieger, A. Dillen, J. Maex, W. Smit, Godsdienstonderwijs uitgedaagd. Jongeren en (inter)- levensbeschouwelijke vorming in gezin en onderwijs, Leuven, Peeters, •D. Pollefeyt; H. Lombaerts, Hermeneutics and Religious Education, Leuven, Peeters, (in druk) •D. Pollefeyt, Uittocht en utopie. Een godsdienstpedagogiek voor een interreligieuze en interlevensbeschouwelijke wereld, L. Braekmans (red.), Het schoolvak godsdienst, Antwerpen, 2004 (in druk).


Download ppt "DE KNOPEN VAN HET VAK Nascholing Antwerpen 4 oktober 2004 Joke Maex."

Verwante presentaties


Ads door Google