Werken met het genre van het sprookje in de klas

Slides:



Advertisements
Verwante presentaties
HET CSE NEDERLANDS. Je spreekt toch al jaren
Advertisements

Les 33 Dit wordt mijn spreekbeurt
Thinkquest2 versie 2013 info: vanaf februari 2013.
SPREEKBEURT 3de LEERJAAR
Bekende heksen.
7 februari: Boekenmarkt door IAM Core (10 % korting op de boeken voor leden van de vereniging) NB: je kunt ter plekke lid worden.
1. Levensbeschouwing en communicatie
Tweede wereldoorlog.
LES 3 LESMODULE LAAGGELETTERDHEID
Samenvatten Klas 4A de Foorakker.
Het schrijven van een verhaal
Loopbaan oriëntatie en begeleiding
1 Sociologie en Diversiteit werkcollege 1 Corstin Dieterich
Happy new year Goede voornemens.... Waardenlijst Neem de waardenlijst door. Omcirkel de vijf voor jou belangrijkste waarden van de groep waarop je werkt.
Pemwjk3. Programma tafeltjesronde over ruimte en materiaal Bespreek de inzichten die naar aanleiding van de tafeltjesronde over ruimte en materialen hebt.
Een jaar later… Inclusief praktische ervaringen van leerkrachten Jan Engelen & Nicole Goossens.
Informatieavond Groep 6A. Programma Groepsinformatie Algemeen Rekenen Taal Spelling Estafette Schrijven Aardrijkskunde Geschiedenis Natuurkunde/ schooltuin.
Woordjes leren.
Dingen in de kring van nonverbaal naar verbaal en weer terug Suzanne van Norden en Lucie Visch Workshop Een vluchteling / asielzoekerskind in de groep.
Bijeenkomst 5.  Doelen  Wat hebben jullie bij thema vanmorgen gedaan?  Feedback geven en ontvangen op huiswerkopdracht  Van doelen naar leeractiviteiten.
Hoe maak je een werkstuk? Begin op tijd!!. Kies een leuk onderwerp  Denk aan een hobby, sport, beroep, stad of onderwerp uit een van de lesboeken van.
Terreur in de klas. Eerst een minuut stilte. Tips van Klasse: leerlingen-over-terreur-en-geweld/
MasterPeace Creating peace. Together.. SKILLZZ Les 1.
Divergeren Deze powerpoint ga je aan de slag met verschillende divergerende technieken. Hierbij bedenk je zoveel mogelijk ideeën. Bij een brainstormsessie.
Effecten van taal Onderzoek naar wat woorden, zinsconstructies en tekststructuren doen met de ontvanger.
POETRY Monday 01/01/2016. TRENT SHELTON ‘SPOKEN WORD’
LES 3 LESMODULE LAAGGELETTERDHEID
Uitleg bij de vragenlijst Veiligheidsbeleving
Klas 3vwo Over lezen Blok 3
Het schrijven van een verhaal
De vraag is je beste vriend
Les 4 havo Leesvaardigheistraining;
Leren leren; zaakvakken (ak/gs)
JULLIE WETEN DAT IK HET HEB, MAAR WAT IS HET?
Op een kasteel wonen vier broers, wie is de oudste broer?
Gesprekstechnieken Trainers: Jasper Kroeger Tom Kievit
Module 3 Het leven gaat door …
De gemiddelde leerling…
VEEL MENSEN HEBBEN WEL EENS WAT GEHORD OVER DIABETES,
RITME 1 De namen van de noten. re - je ne Achtste noten
Daniël 1:3-16 Koning Nebukadnezar zei tegen zijn knecht:
Spreekbeurt in groep 4 en 5
H1, H2, H3 Nieuw nederlands Klas 3
Direct 4. Waarnemen 29/07/2018 Direct 4. Waarnemen Leerlijn Communicatie, studiejaar , blok 3.
© UNIEK IN DE KLAS.
Hoe krijg je de focus van de leerlingen op de chemie?
Nee Zeggen!.
Loopbaan en burgerschap les 2
Studie vaardigheden Thema 2 : Plannen.
Vwo 6 – literatuur Week
Grammatica zinsdelen Redekundig ontleden.
Hoofdstuk 4 Schrijven en formuleren
Ik heb mijn boek uit… Wat nu?.
Big Data.
Big Data.
Verhalen lezen op drie alfabetiseringsniveaus
Griekse en Romeinse verhalen
Kennismakingsspellen
Françoise Lucas Hogeschool van Arnhem en Nijmegen
Vakdidactiek en Onderwijskunde 2
Loopbaan en burgerschap les 3
Feedback Reinier Geurts.
Ontwerp een buitenles Les 1 Les 4.
Opdracht product-PP Maak een PowerPoint over een product naar keuzen.
ADL Les 1.
volgende bladzijde terug Wat heb je nodig?
Zweeds renspel groep 5 /6 Onderwerp & persoonsvorm
Eigenaarschap.
stap 1: materiaal brainstorm associatie zintuigen innerlijke criticus loslaten opmerkzaamheid fantasie.
Quiz ‘Ik ben van mij!’.
Transcript van de presentatie:

Werken met het genre van het sprookje in de klas Dr. Françoise Lucas Hogeschool van Arnhem en Nijmegen

Workshop naar aanleiding van hoofdstuk 4, van mijn boek Actief met taalvaardigheid. Werken met literaire genres in de klas (Coutinho 2015)

Vraag workshop Hoe kun je het genre van het sprookje aanwenden om taalvaardigheden te oefenen?

Context Docent cultuur en literatuur en lerarenopleider. Hoe literatuur koppelen aan toekomstige beroepspraktijk van mijn studenten? Literatuur loskoppelen van louter leesvaardigheid. Literatuur aanwenden om vaardigheden te oefenen.

Uitgangspunten om activiteiten voor taalvaardigheden te ontwerpen Genretheorie : genre als verzameling van conventionele elementen (Combe 1992), genre als verwachting (Compagnon 2001) Narratologie: elementen uit de geschiedenis zoals plaats van handeling, acteurs (typen personages), gebeurtenissen en tijd (Bal 1997) Aan de hand van het begrip genre en elementen van de geschiedenis, ludieke activiteiten voor de taalvaardigheden ontwerpen.

Voorbeeld, mengen van elementen van narratieve genres Bekijk het voorbeeld en noteer behalve het genre van het sprookje welk genre je in het verhaal herkent.

Activiteit 1: Sprookjesfiguren ontmoeten detectives In groepen van vier Als we een verhaal lezen, verwachten we genrespecifieke elementen: in sprookjes horen prinsen en prinsessen, in detectives rechercheurs en in westerns cowboys dieven. Maar bij deze taak word je uitgenodigd om in een sprookje elementen uit andere genres te mengen. Noteer kort wat je weet van sprookjes, detectives, westerns en fantasyverhalen. Welke elementen komen steeds terug? Vul de conventionele elementen van sprookjes in op een formulier (zie de website). Bij ‘acteurs’ komt bijvoorbeeld te staan: prins, fee, heks, reus. Bij ‘plaats van handeling’, bijvoorbeeld : bos, kasteel. Bij ‘gebeurtenissen’ kan komen te staan: kinderen raken de weg kwijt, een huwelijk. Bij ‘tijd’: een paar uur tot 100 jaar.

Vul daarna in het formulier de conventionele elementen van een ander genre in: de detective, de western of fantasyverhalen. Kies een sprookje uit een reeks bekende sprookjes en vertellingen (Grimm, Perrault, Andersen). Bedenk op basis van dat sprookje een kort scenario, waarin je elementen van minstens één ander genre verwerkt. Van het sprookjesbos maak je bijvoorbeeld een politiebureau, en de conventionele prins verander je in westernheld Lucky Luke.

Activiteit 2: Los het probleem op In groepen van 3 Met behulp van een voorwerp en een sprookjesfiguur werk je samen aan de oplossing van een probleem. Het resultaat is een ludiek gedicht. In groepjes van drie bedenkt één deelnemer een probleem en schrijft het op een vel papier. De volgende deelnemer bedenkt een voorwerp waarmee het probleem kan worden opgelost en schrijft dat eronder. De derde deelnemer schrijft er een sprookjesfiguur bij die een rol speelt in de situatie. De drietallen geven dit lijstje aan een ander groepje. Elk groepje schrijft een gedicht aan de hand van het lijstje dat het heeft gekregen. Het hoeft niet te rijmen. De groepjes lezen elkaars gedichten. Voorbeeld:

Voorbeeld: ‘tegenslag’   Probleem: tegenslag Voorwerp: emmer Sprookjesfiguur: Klein Duimpje Gedicht Een emmer vol kiezelsteentjes Om de tegenslag te overwinnen Klein Duimpje vindt de weg terug Naar huis

Activiteit 3: Andere beroepen, andere leeftijden In duo’s In sprookjes hebben de personages hebben vaak specifieke, conventionele fysieke eigenschappen en karaktertrekken. Zo is een prinses over het algemeen jong, mooi en aardig, terwijl de heks oud, lelijk en kwaadaardig is. Kinderen zijn slim en kunnen zich uit moeilijke situaties redden. De personages hebben ook vaak een bepaalde functie of een bepaald beroep. Zo bestuurt de koning zijn koninkrijk, en helpt de fee de prinses haar wensen te vervullen.

De duo’s kiezen een bekende sprookjesfiguur, bijvoorbeeld Sneeuwwitje, Klein Duimpje of Roodkapje. Van dit personage beschrijven ze de fysieke eigenschappen, de karaktereigenschappen en het beroep (koning, molenaar) of de functie (helper). Verander twee van die eigenschappen. De prinses is bijvoorbeeld lelijk in plaats van mooi, het kind is een volwassene van 30 jaar, de koning is leraar of autoverkoper. Schrijf in drie tot tien regels een samenvatting van het verhaal met de nieuwe karakteristieken van de personages. Wissel je uit met een ander duo. Voorbeeld:

Voorbeeld: Sneeuwwitje als rockzangeres Personage: Sneeuwwitje Eigenschappen: Mooi, jong, zwart haar en blanke huid. Aardig en zorgzaam, maar een beetje naïef. Ze is een prinses en zorgt voor het huishouden van de zeven dwergen. Veranderde eigenschappen: Haar beroep is rockzangeres, haar leeftijd: 30 jaar Synopsis A2 Sneeuwwitje is 30 jaar. Ze is rockzangeres. Ze heeft een eigen band. Haar stiefmoeder is jaloers op haar. Televisie- en radioprogramma’s vertellen haar dat Sneeuwwitje de beste zangeres van het land is. Ze zoekt manieren om Sneeuwwitje te doden, maar Sneeuwwitje is haar steeds te slim af. Bovendien spelen de zeven dwergen in haar band. Ze laten haar nooit alleen. Maar de stiefmoeder blijft het proberen …

Activiteit 4: Wolf, blijf je eten? In duo’s Verander karaktertrekken van een personage in het sprookje van Roodkapje, en verzin een andere wending en een nieuw einde aan het verhaal. Vertel kort aan elkaar waar Roodkapje over gaat. Geef één van de personages andere karaktertrekken, waardoor dat personage andere keuzes maakt. Kies ook een punt in het verhaal vanwaar je een nieuwe einde gaat bedenken. Bedenk een nieuwe afloop en schrijf die in trefwoorden op. Schrijven de nieuwe afloop uit. Wissel met een andere duo uit.

Voorbeeld Andere karaktertrekken: de wolf is aardig geworden. Andere keuze: hij eet de grootmoeder niet op .  Moment in het verhaal: als Roodkapje bij haar grootmoeder aankomt. Uitwerking A2 Roodkapje gaat de koek en de wijn naar haar grootmoeder brengen. Ze klopt op de deur. Ze gaat naar binnen en ziet de wolf en haar grootmoeder samen aan tafel. Grootmoeder heeft de wolf uitgenodigd om te blijven eten. De wolf heeft ja gezegd. Hij dacht: Een goede maaltijd met vlees, groente en een lekker toetje smaakt veel beter dan een grootmoeder.

Activiteit 5: De politie bij Hans en Grietje In viertallen Hans en Grietje worden geconfronteerd met de politie die de dood van de heks onderzoekt. De kinderen moeten argumenten geven om hun daad te verantwoorden. 1. Lees het sprookje van Hans en Grietje of vertel het verhaal aan elkaar. 2. Vorm dubbele duo’s. Het ene duo heeft de rol van rechercheurs die de dood van de heks onderzoeken. Ze bedenken en noteren drie argumenten op grond waarvan ze de kinderen aanklagen. Het andere duo heeft de rol van Hans en Grietje. Zij noteren drie argumenten die hun daad rechtvaardigen en waarmee ze zich tegen de aanklacht kunnen verweren.

3. De duo’s wisselen hun argumenten uit 3. De duo’s wisselen hun argumenten uit. De rechercheurs geven steeds één argument, waartegen Hans en Grietje zich verweren met een tegenargument. 4. Je kunt het resultaat als basis voor het naspelen van een rechtbankzitting gebruiken.

Activiteit 5:Je verbeelding loslaten op sprookjes In duo’s Je maakt een nieuwe tekst met zinnen uit bekende sprookjes. Je gebruikt daarvoor je verbeelding, maar je bent wel aan een aantal regels gebonden. Met deze zinnen maken je een nieuwe tekst. Daarbij gelden de volgende regels: Je mag zelf de vorm kiezen, bijvoorbeeld gedicht, brief, verhaal. Je moet minstens drie van de gegeven zinnen gebruiken. Je mag de volgorde niet veranderen. Je mag wel nieuwe elementen aan de zinnen toevoegen.

1. Wie is de mooiste van ’t hele land? 2. Ze werd bang. Geselecteerde zinnen 1. Wie is de mooiste van ’t hele land? 2. Ze werd bang. 3. Ze wist niet hoe ze zichzelf moest redden. 4. Daar zag ze opeens een klein huisje. 5. Ze at van alle zeven bordjes een beetje groente en een beetje brood. 6. We verkopen het niet, voor alle goud in de wereld niet! (ontleend aan http://www.beleven.org/verhaal/sneeuwwitje)

Feedback Kies een activiteit uit die je in de klas zou willen gebruiken. Leg je keuze uit.

Combe, Dominique. 1992.  Les genres littéraires. Paris : Hachette. Compagnon, Antoine. 2001. Théorie de la littérature : la notion de genre. Disponible sur : http://www.fabula.org/compagnon/genre.php. (Page consultée le 31 mars 2013).