De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Bas van Boesschoten Pim van Diepen Mercer Human Resource Consulting Landelijke Econometristen Dag 2007 15 maart 2007.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Bas van Boesschoten Pim van Diepen Mercer Human Resource Consulting Landelijke Econometristen Dag 2007 15 maart 2007."— Transcript van de presentatie:

1 Bas van Boesschoten Pim van Diepen Mercer Human Resource Consulting Landelijke Econometristen Dag maart 2007

2 Mercer Human Resource Consulting 2 Eerst even onszelf voorstellen … Bas van Boesschoten – In 1995 afgestudeerd aan de UvA – afstudeerrichting: Actuariële Wetenschappen – sinds juli 1995 in dienst bij Mercer – Principal, lid MT Retirement (portefeuille kennisdeling en relatiemanagement), interim manager funding – werkt in Arnhem / Amstelveen Pim van Diepen – 3 e -jaars bachelor actuariële wetenschappen aan de UvA – sinds oktober 2004 in dienst bij Mercer – consultant bij afdeling accounting – werkt in Amstelveen

3 Mercer Human Resource Consulting 3 Agenda Workshop Deel 1: inleiding14:00-14:30 – Wat is pensioen? – Wat is RFM? Deel 2: FTK14:30-15:15 – Financieel Toetsingskader (pensioenfonds) – Marktwaardering – Case 1: FTK Deel 3: Accounting15:15-16:15 – Accounting (onderneming) – Case 2: PUC Methode

4 Mercer Human Resource Consulting 4 Agenda Workshop Deel 4: RFM16:15-17:00 – ALM als stuurmiddel – Case 3: ALM – Advisering ondernemingen

5 Deel 1: Inleiding

6 Mercer Human Resource Consulting 6 Wat is pensioen? Doel pensioenregeling – Uitkering bij leven / arbeidsongeschiktheid / overlijden – Personeel aantrekken – Binnen randvoorwaarden werkgever (marktconform en budget) Defined Benefit (DB) – Defined Contribution (DC) – Verzorgingsgedachte of beloningsgedachte – In het vervolg behandelen we alleen DB want in NL heeft 94% van de werknemers een DB-regeling – Trend richting collectief DC en hybride regelingen (DB/DC)

7 Mercer Human Resource Consulting 7 Relevantie: hefbomen Nederlandse pensioenmarkt – Pensioenvermogen€ 640 mrd – Pensioenverplichtingen€ 500 mrd – BNP€ 500 mrd – Salarissom€ 200 mrd – Winsten€ 50 mrd Pensioenfonds als winstmaker: – 1% extra rendement = 1% BNP = 3,2% salarissom = 1,3% winsten Pensioenfonds als verliesmaker: – FTK: Tekort binnen een jaar aanvullen tot 105% – 10% tekort = 10% BNP = 25% salarissom = 100% winsten

8 Mercer Human Resource Consulting 8 Werkzaamheden als consultant enkele voorbeelden uit ons huidige werklijstje Pensioenreglementen aanpassen aan actuele ontwikkelingen: – Wet gelijke behandeling en Wet VPL Voorziening berekenen of controleren Jaarwerk en actuarieel rapport opstellen Offertevergelijking herverzekeraar FAS/IAS/RJ berekeningen en rapportages opstellen Advies over premie en indexatie Begeleiding collectieve overdracht Begeleiding bestuursvergadering pensioenfonds

9 Mercer Human Resource Consulting 9 Werkzaamheden als consultant enkele voorbeelden uit ons huidige werklijstje Overdracht administratie van verzekeraar naar administrateur voor pensioenfonds Advisering aanpassing pensioenbeleid aan FTK Oplossing VUT en prepensioen voor grote international Advisering werkgever bij onderhandelingen met de bonden – Kostenprognoses – Gevolgen pensioenen

10 Mercer Human Resource Consulting 10 Funding Investment AccountingBenefits Governance Bedrijfs- doelstellingen Pensioen FTK IFRS Retirement Financial Management Wat is RFM? Pensioen- regelingen matching Pension Fund Governance

11 Deel 2: Financieel Toetsingskader Financiële positie pensioenfondsen

12 Mercer Human Resource Consulting 12 Inleiding beoordeling financiële positie Hoe beoordeel je de financiële positie van een pensioenfonds of een verzekeringsmaatschappij? Hoe verschilt een verzekeraar of pensioenfonds van een ander bedrijf? Wat is leidend bij de beoordeling van de financiële positie van een pensioenfonds of verzekeraar? – cashflows? – resultaten? – balans? Dekkingsgraad: middelen t.o.v. verplichtingen

13 Mercer Human Resource Consulting 13 Inleiding balans Voorbeeld balans van pensioenfonds of verzekeraar Marktwaarde beleggingen eenvoudig uit de markt af te leiden Cruciaal: bepaling van de voorziening: toekomstige verplichtingen verdisconteerd naar balansdatum activapassiva obligaties70voorziening80 aandelen20surplus20 onroerend goed8 kas2 totaal beleggingen100

14 Mercer Human Resource Consulting 14 Voorbeeld contante waarde berekening

15 Mercer Human Resource Consulting 15 Levens- en sterftekansen – Vijfjaarlijks onderzoek door AG naar sterftekansen in Nederland (Nieuwste: overlevingstafels ) – Meeste pensioenfondsen leiden de kansen af van die AG-tafels – Correctie middels leeftijdsterugstellingen

16 Mercer Human Resource Consulting 16 Stel: Nu zijn er deelnemers, de 8-jarige overlevingskans is 98%. Kasstroom bestaat uit een uitkering over 8 jaar ter grootte van 1 aan de dan in leven zijnde deelnemers. Verwacht rendement is 4%.  Voorziening dient nu te zijn:716 Immers: naar verwachting krijgen 980 deelnemers een uitkering van * (1,04) -8 = 716. Stel: verwachte verbetering overlevingskansen naar 98,5%, ofwel na 8 jaar 985 deelnemers in leven. De thans benodigde contante waarde bedraagt dan 720. Voorbeeld

17 Mercer Human Resource Consulting 17 Voorbeeld VPV

18 Mercer Human Resource Consulting 18 Algemene formule VPV

19 Marktwaardering

20 Mercer Human Resource Consulting 20 Inleiding Het huidig toetsingskader Voorheen: waardering pensioenverplichting o.b.v. rekenrente van 4% Vanaf : Marktwaarde  welke rente van welke markt?  welke sterfte en is daar een markt voor? Toetsing op dekkingsgraad: Minimaal Vereist Vermogen (onderdekking) en Vereist Vermogen (reservetekort)  De benchmark van de toezichthouder

21 Mercer Human Resource Consulting 21 Belangrijk begrip bij wijziging in marktwaardering: duration Wat is duration? – ‘gewogen gemiddelde looptijd’ – rentegevoeligheid prijs  waarde  - duration × rentewijziging Voorbeeld: duration verplichtingen is 10 – bij rentewijziging (dr) van -1% is  waarde verplichtingen ≈ + 10%

22 Mercer Human Resource Consulting 22 Duration Mathematische achtergrond Duration is de eerste afgeleide (=hellingshoek) van de prijs naar de yield (-ΔP / ΔY) Duration alleen accuraat bij kleine verandering in de yield. Foutmarge duration wordt groter bij grote veranderingen in de yield. Dit wordt gecorrigeerd door een “convexity” factor bij de duration op te tellen.

23 Mercer Human Resource Consulting 23 Consequenties huidige waardering: balanspositie Balans: Beleggingen 100% in obligaties, tegen marktwaarde Voorziening op basis van vaste rekenrente van 4% Wat is de dekkingsgraad? passivaactiva surplus 20 totaal 100 voorziening 80beleggingen 100 totaal 100

24 Mercer Human Resource Consulting 24 Consequenties huidige waardering: balanspositie (2) Gevoeligheid balans bij rentewijziging: – marktwaarde beleggingen wijzigt bij rentewijziging:  stijging marktwaarde beleggingen bij rentedaling  daling marktwaarde beleggingen bij rentestijging rente  rente  dekkingsgraad: 110/80 = 137,5% 90/80 = 112,5% passivaactiva surplus 30 totaal 110 voorziening 80beleggingen 110 totaal 110 passivaactiva surplus 10 totaal 90 voorziening 80beleggingen 90 totaal 90

25 Case FTK Effect FTK op balanspositie pensioenfondsen

26 Mercer Human Resource Consulting 26 Voor een fictief pensioenfonds geldt de onderstaande huidige balans op basis van 4% rekenrente. Bepaal nu zowel onder het oude 4% kader als onder het nieuwe FTK de balans van dit fictieve pensioenfonds bij: -stijging van de marktrente naar 4,5% -daling van de marktrente naar 3,5% Veronderstel een duration bij vastrentende waarden van 8 en bij de pensioenverplichting een duration van 15 Case FTK Effect FTK op balanspositie pensioenfondsen

27 Deel 3: Accounting Pensioenverplichting voor de onderneming

28 Mercer Human Resource Consulting 28 Pensioenverplichting FAS 87 / IAS 19 / RJ 271 Jaarrekening onderneming Waardering op basis van Projected Unit Credit Methode (PUCM): – pensioenformule – reële disconteringsrente – stijging van lonen en prijzen (toekomstige indexatie) – arbeidsongeschiktheidskansen – ontslagkansen – sterftekansen – toerekening aan verstreken dienstjaren

29 Mercer Human Resource Consulting 29 Economische en actuariële assumpties zuiver en onderling consistent te zijn Discount rate - ondernemingsobligaties (AA) Salarisstijgingen - onderneming, functie, leeftijd, geslacht Pensioenverplichting

30 Mercer Human Resource Consulting 30 Toekomstige indexatie - inflatieverwachtingen (CPI) - verwachte loonstijgingen (CAO) Arbeidsongeschiktheidsfrequenties - onderneming, functie, leeftijd, geslacht Ontslagfrequenties - onderneming, functie, leeftijd, geslacht Sterftefrequenties - overlevingstafel GBM/V Pensioenverplichting

31 Mercer Human Resource Consulting 31 in dienst1e jaar 2e jaarpensioen Actief Premievrij Overleden Arbeidsongeschikt Premievrij Overleden Arbeidsongeschikt Pensioen Pensioenverplichting Levensloop deelnemer:

32 Mercer Human Resource Consulting 32 Pensioenverplichting Formule Projected Unit Credit Method: x : leeftijd t : toekomstig tijdstip n : duur tot pensioendatum

33 Mercer Human Resource Consulting 33 Rekenvoorbeeld (deel 1) Actieve deelnemer met leeftijd 45 jaar, in dienst op 30-jarige leeftijd Huidig salaris , huidige franchise Verwachte ontwikkeling salaris en franchise is 2 %, rekenrente 4% Ouderdomspensioen 1,75% van de pensioengrondslag per dienstjaar (eindloonregeling) Levensloop deelnemer: 15% kans op ontslag bij 45- en 55-jarige leeftijd, anders met pensioen op 65-jarige leeftijd Annuïteit: 20 ā 45 = 4,5 10 ā 55 = 7,0 ā 65 = 11,6 Pensioenverplichting

34 Mercer Human Resource Consulting 34 Rekenvoorbeeld (deel 2) OP 45 = (35.000–15.000)*(45-30)*1,75% = OP 55 = (35.000–15.000)*(1,02)^(55-45)*(55-30)*1,75% = OP 65 = (35.000–15.000)*(1,02)^(65-45)*(65-30)*1,75% = Discontering: V 0 = 1 V 10 = 0,68 V 20 = 0,46 Proratering: Pro 45 = 15/15 Pro 55 = 15/25 Pro 65 = 15/35 15%*5.250*4,5*1*1= (100%-15%)*15%*10.666*7,0*0,68*15/25= (100%-15%)^2*18.203*11,6*0,46*15/35= PBO(VPV = * 4,5 = ) (+58%) = Pensioenverplichting

35 Case Accounting

36 Deel 4: RFM Asset Liability Management (ALM) als stuurmiddel

37 Wat is je kader, ofwel wat is je basis om beslissingen te nemen?

38 Hoe leg je risico uit?

39 Mercer Human Resource Consulting 39 Voorbeeld Tracking Error (zonder afdekking renterisico) (ofwel: waargenomen beweeglijkheid van belegd vermogen t.o.v. de verplichtingen)

40 Wat zijn je doelstellingen?

41 Mercer Human Resource Consulting 41 Praktijkvoorbeeld Pensioenfondsen zijn geïnteresseerd in: – Wat is de verwachte ontwikkeling van de dekkingsgraad? – Wat is de kans dat er bijgestort moet worden? – Hoeveel moet er dan bijgestort worden? – Wat is de kans dat er geïndexeerd kan worden?

42 Mercer Human Resource Consulting 42 Oplossing: Simulatie scenario’s

43 Mercer Human Resource Consulting 43 Elementen FTK 1.Eisen m.b.t. zekerstelling nominale rechten: ondergrenzen –De zekerheid voor de deelnemers dat de opgebouwde nominale aanspraken gewaarborgd kunnen worden, is onafhankelijk van de (pensioen)uitvoerder; de toezichthouder meet ieder pensioenfonds met betrekking tot de nominale aanspraken met dezelfde standaard  Minimaal Vereist Vermogen – 1 tot maximaal 3 jaar herstel  Vereist Vermogen – 15 jaar herstel 2.FTK-Hoofdlijnennota & Algemene toezichthouding m.b.t. indexatieambitie – “Er moet een consistent geheel zijn tussen gewekte verwachtingen, financiering en het feitelijk toekennen van de voorwaardelijke aanspraken” – “Indien de consistentie niet gewaarborgd is, dient òf de ambitie òf de wijze van financiering te worden aangepast” Doel Constraint

44 Mercer Human Resource Consulting 44 Kernvragen: mogelijkheden tot sturing en de invloed sturingsmogelijkheden Vanuit de ondergrens: Wat is de ‘herstelcapaciteit’ ? – Kan het premie- en indexatiebeleid zodanig worden ingezet dat herstel mogelijk is? – Welke bijdrage vanuit het beleggingsbeleid kan hierbij verlangd worden, gegeven een risico dat past bij de financiële positie en de risicohouding van het bestuur? Vanuit evenwicht: Welk streefniveau heeft het pensioenfonds? Welke inspanning is benodigd om positie van evenwicht te handhaven?

45 Mercer Human Resource Consulting 45 Benchmark nominale verplichtingen Nominale premie +kostenopslag +mismatchopslag +indexatie + herstel Indexatie kleiner dan streefindexatie Concept invulling beleidskader op basis van FTK Evt. inhaal- indexatie Indexatiebeleid Premiebeleid Beleggingsbeleid Benchmark Acceptabele risicomaat Geen indexatie Reguliere indexatie VV 97,5% zekerheid In maximaal 15 jaar te bereiken MVV 105% In principe in maximaal 1 tot 3 jaar te bereiken Streefgrens Afhankelijk van ambitie Evt. verlaging premieopslag Maximale premie Benchmark geïndexeerde verplichtingen Dekkingsgraad Minder Meer

46 Mercer Human Resource Consulting 46 Een voorbeeld: ontwikkeling financiële positie vanuit streefgrens (reële voorziening) ~ dgr 135% 135% 100% Bij volledige indexatie is nodig: 48% * reële koopsommen % extra rendement op de reële verplichtingen

47 Case ALM

48 Mercer Human Resource Consulting 48 How can corporates use risk budgeting? Example 1 Reconciliation of Funded Status (EUR Millions) Example 1 1.Present value of funded obligations1, Fair value of plan assets2, Deficit (surplus) for funded plans(337.1) 4.Present value of unfunded obligations- 5.Unrecognized net actuarial gain/(loss) Unrecognized past service (cost) benefit- 7.Net liability (asset)131.3 Liability Gain / (Loss) Due to Assumption Changes303.1 Liability Gain / (Loss) Due to Experience33.6 Total Liability Gain / (Loss)336.7 Total Asset Gain / (Loss)137.4 Total Gain / (Loss) arising during bp discount rate change Equity outperformed expectations + This year I am on the right side  do I want this to happen?

49 Mercer Human Resource Consulting 49 How can corporates use risk budgeting? Example 1, continued Reconciliation of Funded Status (EUR Millions) Example 1 1.Present value of funded obligations1, Fair value of plan assets1, Deficit (surplus) for funded plans (34.0) 4.Present value of unfunded obligations- 5.Unrecognized net actuarial gain/(loss) Unrecognized past service (cost) benefit- 7.Net liability (asset)131.3 Liability Gain / (Loss) Due to Assumption Changes303.1 Liability Gain / (Loss) Due to Experience33.6 Total Liability Gain / (Loss)336.7 Total Asset Gain / (Loss) (165.7) Total Gain / (Loss) arising during bp discount rate change Equity outperformed expectations, Interest rate hedge caused assets to go down + The unrecognized gain remains within the corridor With the interest risk hedged (a lower risk budget), this might have happened

50 Mercer Human Resource Consulting 50 VRAGEN ??? Bellen of mailen kan ook: ) )


Download ppt "Bas van Boesschoten Pim van Diepen Mercer Human Resource Consulting Landelijke Econometristen Dag 2007 15 maart 2007."

Verwante presentaties


Ads door Google