De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Duizeligheid: waar draait het om? Ad Diepstraten (huisarts) Bert Wouters (KNO-arts MMC) Bart van Nuenen (neuroloog CZE)

Verwante presentaties


Presentatie over: "Duizeligheid: waar draait het om? Ad Diepstraten (huisarts) Bert Wouters (KNO-arts MMC) Bart van Nuenen (neuroloog CZE)"— Transcript van de presentatie:

1 Duizeligheid: waar draait het om? Ad Diepstraten (huisarts) Bert Wouters (KNO-arts MMC) Bart van Nuenen (neuroloog CZE)

2 Opbouw workshop •Korte inleiding –Epidemiologie –Hoe werkt het evenwicht? •De anamnese •Casuïstiek –Bij de huisarts –Bij de KNO-arts –Bij de neuroloog •Behandeling duizeligheid •Vragen? •Behandeling kennisvragen •Take home messages

3 Inleiding

4 Waarom het onderwerp duizeligheid? •duizeligheid is een frequent voorkomende klacht in de huisartsenpraktijk •zelden nascholing over dit onderwerp •afgelopen jaar 4 casussen met in eerste instantie de diagnose BPPD –2 patiënten bleken een CVA te hebben –1 patiënt bleek last te hebben van hyperventilatie –1 patiënte was verzwakt door haar chemobehandeling

5 Duizeligheid •Duizeligheid is een bedreigend gevoel, maar in de kunst, film en pretparken wordt dit gevoel bewust geprikkeld –film van Hitchcock; vertigo –kunstwerk van Anish Kapoor in de Pont museum in Tilburg; vertigo

6 Vertigo Duizeligheid is een bedreigend gevoel, maar in de kunst,film en pretparken wordt dit gevoel bewust geprikkeld - film van Hitchcock ; vertigovertigo - kunstwerk van Anish Kapoor in de Pont museum in Tilburg ;vertigo - In de Efteling :villa volta De wereld draait of je hebt zelf het gevoel dat je draait Het heeft allemaal te maken met verwerken van gegevens

7 Duizeligheid •Duizeligheid is een bedreigend gevoel, maar in de kunst, film en pretparken wordt dit gevoel bewust geprikkeld –film van Hitchcock; vertigo –kunstwerk van Anish Kapoor in de Pont museum in Tilburg; vertigo –in de Efteling: villa volta

8 Duizeligheid in Villa Volta Bank beweegt: input evenwichtsorgaan Kamer beweegt: visuele input

9 Duizeligheid •De wereld draait of je hebt zelf het gevoel dat je draait •Het heeft allemaal te maken met verwerken van gegevens

10 Hoe werkt het evenwicht?

11 Fysiologie van het evenwicht: Mensen gebruiken 3 systemen : –Visuele systeem –Proprioceptieve systeem –Vestibulair ( evenwichts-) systeem

12 Proprioceptieve input Evenwichtsorgaan Visuele input EvenwichtOrientatie Blik stabilisatie

13

14

15 Epidemiologie duizeligheid

16 Epidemiologie “huisartsenpraktijk” •incidentie: 27/1000 •vrouwen>mannen •toename klacht leeftijd •36% geen diagnose •16% BPPD, Menière of neuritis vestibularis NHG-standaard duizeligheid

17 Epidemiologie “huisartsenpraktijk” Andere diagnosen: •Orthostatische hypotensie •Hyperventilatie •Medicamenteus •Anemie •Syndromen CWK •CVA •Ritmestoonissen •Hersentumor zeer zelden NHG-standaard duizeligheid Afnemende incidentie

18 Epidemiologie “SEH” •3.3% van alle SEH bezoeken •Meest frequente diagnosen: –Perifeer vestibulaire duizeligheid (32.9%) –Cardiovasculair (21.1%) –Respiratoir (11.5%) –Neurologisch (11.2% wv 4% beroerte) –22% geen diagnose Newman-Toker et al. Mayo Clinica; Proc 2008

19 Epidemiologie “duizeligheidscentrum”

20 De anamnese

21 Anamnese - Aard klacht? - Wanneer en hoe ontstaan? - Beloop in tijd ? - Uitlokkende- en provocerende factoren? - Begeleidende klachten?

22 Anamnese: aard van de klacht - Draaisensatie - Zweverig - Onzeker - Licht in het hoofd - Stuurloos - Dronken gevoel - Valneiging

23 Anamnese: wanneer en hoe ontstaan - Acuut - Langzaam (progressief)

24 Anamnese: beloop in tijd - Eenmalig, continu, aanvallen - Geleidelijk afname klachten - Hoe lang duren (duurden) de klachten - Frequentie

25 Anamnese: uitlokkende factoren - Positieverandering van het hoofd - Bij gaan staan of overeind komen - Ontstaan na infectie, schedeltrauma of operatie - Nieuwe medicatie - Relatie inspanning of spanningen

26 Anamnese: begeleidende klachten - Gehoorverlies - Oorsuizen - Vol gevoel in het oor - Vegetatieve verschijnselen Enkelzijdig of dubbelzijdig? Continu of tijdens aanval?

27 Anamnese: begeleidende klachten - Visuele verschijnselen - Hoofdpijn - Dubbelbeelden - Oogbewegingstoornissen - Balansstoornissen - Gevoel op “watten of eieren” te lopen - Anderszins neurologische uitval…

28 CASUISTIEK

29 Casus 1 •Man geboren •Weekenddienst; summier bericht zaterdag visite: –diagnose neuritis vestibularis, –zondag telefonisch overleg BPPD en medicatie 2d betahistine 16 mg •Echtgenote belt maandagochtend voor visite •Hoe wordt in uw praktijk zo’n bericht verwerkt?

30

31 Casus1 •Uw besluit te bellen, tussen 2 consulten –Plotseling hevige duizeligheidsklachten,vooral bij bewegen hoofd –durft niet uit bed, erg angstig –geeft verder aan last te hebben van zwaar gevoel in hoofd •Wat zijn uw overwegingen? Wat besluit u?

32 Casus1 •Visite tussen uur •Ligt op zijn li zij in bed, beweegt weinig •Bij draaien hoofd naar re hevige klachten, verder geen andere klachten, duur maximaal 1 minuut •Onderzoek –Neurologisch en KNO geen duidelijke afwijkingen –T165/78 pols 88 temp 36. •Diagnose?

33 Casus1 •Werkdiagnose BPPD •Aanvullend lichamelijk onderzoek? •Therapeutische mogelijkheden? •1.uitleg en gerust stellen

34 Casus1 •Diagnostiek - Dix-Hallpike Dix-Hallpike •In thuis situatie –Brandt-Daroff thuisoefeningenBrandt-Daroff thuisoefeningen •in de praktijk of bij een goede fysiotherapeut –Dix-HallpikeDix-Hallpike –Epley manoeuvreEpley

35 CASUS 2

36 Casus 2 man, 40 jaar: duizeligheidsklachten, draaien •beloop in tijd: aanvallen, 3 maal in een maand •duur aanvallen: uren •uitlokkend moment: geen •nevensymtomen: gehoorverlies, suizen en braken

37 Casus 2: M. Meniere: pathofysiologie - endolymfatische hydrops

38 Casus 2: M. Meniere: pathofysiologie - endolymfatische hydrops -meestal eenzijdig -duurt uren jaar -prevalentie 3/2000 -zowel bij man als vrouw -klachten in clusters -gehoorverlies verandert, neemt toe -remissie na 5-10 jaar

39 Casus 2: M. Meniere: onderzoek -anamnese is belangrijk criterium -gehooronderzoek

40

41

42 Casus 2: M. Meniere: onderzoek -anamnese is belangrijk criterium -gehooronderzoek -vestibulair onderzoek

43 E.N.G.-onderzoek: ( ElectroNystagmoGrafie )

44 44 • Patient ligt horizontaal (hoofd 30gr) • Rechter en linker oor worden apart geirrigeerd (1/2 min) met water • Eerst met warm water (44 C) daarna met koud (30 C ) Standaard evenwichtsonderzoek Calorische test Adapted from Neil Shepard

45 Casus 2: M. Meniere: onderzoek -anamnese is belangrijk criterium -gehooronderzoek -vestibulair onderzoek -beeldvorming, ter uitsluiting

46 Casus 2: M. Meniere: behandeling -tekst en uitleg (www. kno.nl) -leefstijl -medicatie -hoortoestel -gentamycine

47 CASUS 3

48 Casus 3 •32 jarige vrouw •Blanco voorgeschiedenis •Sinds 1 uur hevige draaisensatie •N+, V++ (bij elke beweging) •Ligt het liefste stil op bed •LO: geen afwijkingen behoudens een horizontale nystagmus en positieve head-impuls test.

49 Casus 3 •Aard klacht: draaisensatie •Wanneer ontstaan: acuut •Beloop in tijd: continu, nooit eerder gehad •Uitlokkende factoren: bewegen en spontaan •Begeleidende klachten: N+,V++, nystagmus

50 Casus 3 •Centrale lesie? •Perifere lesie?

51 Casus 3 onderscheid perifeer vs centraal CentraalPerifeer Neurologische uitvalsverschijnselen+ Hyperacuut+ Nystagmus onafhankelijk van blikrichting+ Andere nystagmus+ Gestoorde oogvolgbewegingen+ Negatieve head-impuls test+ Gehoorsverlies of tinnitus+ Latentietijd tot optreden klachten+

52 Casus 3 •Unidirectionele nystagmus (3 e graads)Unidirectionele nystagmus (3 e graads) •Head impuls testHead impuls test •Nystagmus bij centrale lesieNystagmus bij centrale lesie

53 Casus 3 differentiaal diagnose? •Herseninfarct •Hersenbloeding •Neuritis vestibularis •Eerste aanval BPPD •M. Meniere •Angst/HVS

54 Casus 3 onderscheid perifeer vs centraal CentraalPerifeer Neurologische uitvalsverschijnselen+ Hyperacuut+ Nystagmus onafhankelijk van blikrichting+ Andere nystagmus+ Gestoorde oogvolgbewegingen+ Negatieve head-impuls test+ Gehoorsverlies of tinnitus+ Latentietijd tot optreden klachten+

55 Casus 3 differentiaal diagnose •Herseninfarct •Hersenbloeding •Neuritis vestibularis •Eerste aanval BPPD •M. Meniere •Angst/HVS

56 Casus 3 pathofysiologie neuritis vestibularis -virale ontsteking??? Herpes simplex? -acute heftige draaiduizeligheid -autonome verschijnselen -spontane horizontale nystagmus -duur uren tot dagen -daarna periode van wankel/instabiel gevoel

57 Casus 3 behandeling neuritis vestibularis -effect prednison nooit aangetoond -zsm mobiliseren (bespoedigen centrale compensatie) -acute fase: infuus, anti-emetica en geruststellen.

58 Casus 3 Wat indien zelfde klachten bij man van 78 met VG: DM2, HT, hyperchol en fors roken? Wat indien zelfde klachten bij vrouw van 56 met diplopie? Wat indien zelfde klachten bij man van 61 en onmogelijkheid tot rechtop zitten?

59 Niet besproken •Recurrent vestibulopathy •Brughoekpathologie •Vestibulaire migraine •Angst/hyperventilatie •Orthostase •Cardiaal •Medicamenteus

60 aan- vallen provocatieduurlftm/voorzaakbijkomende verschijnselen BPPD jabewegen hoofd <1 min50-70>v Spontaan Schedeltrauma Chirurgie Immobiliteit N++ Ziekte van Meniere janeeuren30-60=Hydrops endolymfe N+V+ Tinnitus Gehoor# Neuritis vestibularis nee dagen30-60=Viraal?N++V+ Migraneuze vertigo jaZoals bij migraine >20 min-=?Visus# hoofdpijn Recurrent vestibulopathy janeeMin- uren 50-60=?N++ Geen gehoor# Geen tinnitus TIA/CVA nee min-=HVZNeurologische# HVS/psychogeen janeewisselt->vHV angst Zeer divers

61 Behandeling

62 Behandeling duizeligheid •-informatie/uitleg •-angst en onzekerheid bespreken •-geen "pil" tegen duizeligheid •-behandeling gericht op oorzaak •-adaptatieoefeningen •-ademtherapie •-fysiotherapie: conditie/houding/spierkracht bij ouderen ("rust roest") •-visus verbeteren (bril, cataract, verlichting 's nachts) •-hulpmiddelen thuis (handgrepen) •-medicatie controleren (antihypertensiva) •-anti-emetica (primperan supp) •-betahistine, cinnarizine (wetenschappelijk bewijs? evalueren!)

63 Vragen

64 De kennisvragen… 1.Bij onderzoek van duizeligheid dient altijd aandacht te worden gegeven aan oor/gehoor. 2.Men kan in alle onderstaande gevallen duizeligheid met nystagmus verwachten - bij uitspuiten van een oor met water op kamertemperatuur - bij uitzuigen van een radicaalholte - bij een positieve test volgens Hallpike JUIST 100% Goed 60% Goed

65 3. Door een ongeval is de rechter cochleo-vestibulaire apparaat bij een patiënt uitgevallen. De patiënt heeft op den duur meer last van zijn evenwicht dan van zijn eenorigheid? 4.Een patiënt heeft moeite met het bewaren van zijn evenwicht in het donker; hij wijkt vaak naar rechts. Bovendien lijkt het gehoor aan eenzijdig verminderd maar u weet nog niet aan welke zijde. Kan dit passen bij een brughoektumor rechts? ONJUIST 37% Goed JUIST 77% Goed

66 5.Een zuiver verticale of rotatoire nystagmus is meestal van perifere afkomst? 6.De head-impuls test kan gebruikt worden om onderscheid te maken tussen een perifere dan wel centrale origine van de duizeligheid? 7.Patiënten met een neuritis vestibularis moeten gedurende 6 weken zo veel mogelijk worden geïmmobiliseerd? ONJUIST JUIST 61% Goed 65% Goed 88% Goed

67 8.Bij een neuritis vestibularis bestaat er geen indicatie voor behandeling met corticosteroïden? 9.Benigne Paroxysmale Positie Vertigo is goed in de eerste lijn te behandelen? 10.Bij draaiduizeligheid zonder neurologische uitval is er nooit sprake van een TIA of CVA? JUIST ONJUIST 60% Goed 97% Goed 75% Goed

68 Take home… •Belang van anamnese •Duizeligheid is goed te behandelen in de huisartsenpraktijk •Acute eerste episode duizeligheid denk aan beroerte bij ouderen (met vasc RF) •Perifere duizeligheid geeft meer vegetatieve klachten •Medicatie met beleid (evalueren) •Goede voorlichting is essentieel •Geruststelling! •Maar blijft een lastige klacht…..


Download ppt "Duizeligheid: waar draait het om? Ad Diepstraten (huisarts) Bert Wouters (KNO-arts MMC) Bart van Nuenen (neuroloog CZE)"

Verwante presentaties


Ads door Google