De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Delier Maikel van Bokhoven Internist-oncoloog Regionaal Palliatief Team Waardenland.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Delier Maikel van Bokhoven Internist-oncoloog Regionaal Palliatief Team Waardenland."— Transcript van de presentatie:

1 Delier Maikel van Bokhoven Internist-oncoloog Regionaal Palliatief Team Waardenland

2 Wat is het? • Uiting van acute diffuse cerebrale ontregeling • Altijd onderliggende aandoening of medicijnen

3 Wat is het? • Meestal multifactorieel • Disbalans neurotransmitters – dopamine ↑ (zie behandeling) – acetylcholine ↓ (zie uitlokkers)

4 Kenmerken • Ontstaat in korte tijd • Bewustzijn wisselend – Verminderd vermogen aandacht te richten – ……vast te houden • Veranderde cognitie – Incoherent denken – Geheugenstoornis – Onsamenhangende spraak – desoriëntatie • Vaak hallucinaties/wanen • Onderliggend somatisch lijden

5 Kenmerken • Vaak onrust maar apathie kan ook • Verwardheid vaak gebruikt; lastige term – Motorische onrust – Stoornis bewustzijn, cognitie en waarneming

6 3 vormen • Onrustige/hyperactieve vorm – Agitatie – Desoriëntatie – Bewustzijnsdaling – Wanen/hallucinatie – Meestal snel herkend en snel behandeling

7 3 vormen • Apathisch/hypoactieve vorm – Met name bewustzijnsdaling – Ervaren als makkelijke patiënt – Laat of niet als delier herkend • Mengvorm – Wisselend hyper en hypoactief

8 Diagnose • Vaak niet onderkend zeker hypoactieve vorm • 22-50% niet herkend • Eraan denken is het begin (ook bij apathie zonder onrust) • Let op prodromen

9 Prodromen • Omkering dag-nacht • Levendige dromen/nachtmerries • Voorbijgaande hallucinaties en wanen • Concentratiemoeilijkheden, snel afgeleid • Overgevoelig licht en geluid • Rusteloosheid/angst en teruggetrokken • Emotionele labiliteit • Desoriëntatie

10 DelierDementieDepressie beginacuut (in uren tot dagen)sluipendgeleidelijk (meestal in enkele weken) beloopsymptomen fluctueren over het etmaal (doorgaans meer uitgesproken in avond en nacht) langzaam progressiefdagschommelingen: doorgaans zijn de klachten 's morgens erger dan 's avonds bewustzijn en aandacht gedaald bewustzijn met gestoorde aandacht in beginstadium: bewustzijn en aandacht ongestoord bewustzijn en aandacht ongestoord (interesseverlies kan beoordeling bemoeilijken) oriëntatiegestoord ongestoord geheugenkortetermijn- geheugen gestoordkorte- en langetermijn- geheugen gestoord geheugen intact hallucinaties en wanendoorgaans aanwezig (vluchtig en inhoudelijk niet-complex) doorgaans afwezig in beginstadia bij klein aantal patiënten aanwezig (psychotische depressie)

11 Terminale fase • Angstig sterfbed maakt indruk op familie • Delier = aanhoudende nachtmerries = stress • Cave onrust toeschrijven aan pijn -> meer morfine -> • 85-90% gedurende laatste uren tot dagen (meestal rel stil) • Prognostisch ongunstig – > 65 delier in ziekenhuis -> sterfte 2-3 maal hoger – Vergevorderde kanker en delier -> overleving dag

12 Terminale fase Destructive triangle • 1. Plotselinge verwardheid • 2. Familie raakt uit balans • 3. Druk op arts voor oplossing -> te snel palliatieve sedatie Let op • Netjes zoeken naar oorzaak • Netjes behandelen

13 Oorzaak • Altijd onderliggende aandoening of geneesmiddel • Predisponerende factoren (wie is gevoelig voor delier) – > 70 – Dementie/CVA – Stoornissen ADL – Alcohol/opioiden

14 Oorzaak • Precipiterende factoren (wat lokt het uit) – Hersentumoren5 – Koorts3 – Infectie – Hypoxie – Anemie – Electrolytstoornis 2 – Urineretentie/obstipatie – Verandering verblijfplaats – Hypo/hyperglykemie – Schildklier – Lever/nier – Dehydratie – Chirurgie4 – Medicijnen of onttrekking (ook nicotine/alcohol) 1

15 Oorzaak • Belangrijkste medicijnen – Opioiden – Sederende medicijnen – Benzo’s en onttrekking benzo’s – Corticosteroïden – Anticholinergica of anticholinerge bijvoorbeeld (anti-emetica) – Antiparkinson middelen

16 Diagnostiek • Onderliggende aandoeningen kunnen behandelbaar zijn -> actief zoeken • Anamnese – Vaak heteroanamnese – Voorgeschiedenis – Medicatie – etc

17 Diagnostiek • Lichamelijk onderzoek – Pin-point pupillen? – Temp, turgor – Bloeddruk/pols – Auscultatie longen – Oriënterend neurol onderzoek – Blaasdemping, eventueel rectaal toucher • Aanvullend onderzoek – Afhankelijk van ziektegeschiedenis, anamnese en lichamelijk onderzoek – Afhankelijk van consequentie van uitslag

18 Diagnostiek • Aanvullend onderzoek – urine – Hb – L, CRP, BSE – Kreat, Leverenzymen – Gluc, TSH – Na, k, calcium – Saturatie – X-thorax – Eventueel CT/MRI cerebrum/lumbaalpunctie

19 Behandeling • Niet medicamenteus • Behandeling onderliggende oorzaken – Overweeg aanvullend onderzoek – Bedenk tevoren wat je ermee gaat doen – Bijvoorbeeld -> ga je transfunderen – Bijvoorbeeld ca -> ga je insturen – Bijvoorbeeld saturatie -> zuurstof, morfine?

20 Behandeling • Medicamenteus haldol – Hallucinaties/wanen weg -> gedachten op orde -> rust – Antipsychoticum – Blokkeert dopaminerge receptoren – Haldol 0,5-2 mg elke 30 min tot effect – Subcutaan, oraal (bucaal), intraveneus, intramusculair (liever niet) – Buccaal of parenteraal 2 maal zo sterk – Maximaal 20 mg/dag (oraal) of 10 mg/dag (parenteraal) – Niet bij Parkinson – Kan QT-tijd verlengen – Onderhoud 1-2 dd – Extreme angst tot 5 mg intraveneus elke 30m tot 20mg

21 Behandeling • Medicamenteus anders (antipsychotica) – Clozapine 2 dd 12,5 bij M. parkinson • Medicamenteus naast antipsychotica – Lorazepam – Sublingual 1-4 mg elke 6 uur, kan ook im, sc, iv – Midazolam = dormicum – Geen benzo’s zonder antipsychoticum. Bewustzijn ↓ bij al verminderd bewustzijn -> angst/onrust ↑ – Bij sedatie haldol continueren • Geen plaats ritalin® = methylfenidaat

22

23 Kernboodschap • Denk aan delier ook bij apathie • Altijd somatische stoornis • Zoek naar uitlokkende factoren • Denk bij aanvullend onderzoek aan consequentie • Haldol hoeksteen behandeling, altijd voor benzo’s

24 Vragen?


Download ppt "Delier Maikel van Bokhoven Internist-oncoloog Regionaal Palliatief Team Waardenland."

Verwante presentaties


Ads door Google