De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Delier in de palliatieve fase Margot Verkuylen Specialist ouderengeneeskunde Sandra Hana Verpleegkundige palliatief consultatieteam.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Delier in de palliatieve fase Margot Verkuylen Specialist ouderengeneeskunde Sandra Hana Verpleegkundige palliatief consultatieteam."— Transcript van de presentatie:

1 Delier in de palliatieve fase Margot Verkuylen Specialist ouderengeneeskunde Sandra Hana Verpleegkundige palliatief consultatieteam

2 Delier voor de patiënt “n droom woar de geen sodemieter van op aan kunt” “angstdroom” “nachtmerrie”

3 • Wat is een delier? • De gevolgen • Risicoverhogende en uitlokkende factoren • Hoe vaak komt het voor? • Observaties en onderzoek • Delier observatie schaal (DOS) • Behandeling • Informatie overdracht naar de arts • Casus • Leerpunten en evaluatie

4 Delier Een delier is een uiting van ontregeling in de hersenen die in korte tijd is ontstaan Altijd een aanwijsbare lichamelijke verklaring

5 Diagnose delier • Wisselingen in het bewustzijn • Stoornissen in geheugen, begrip, oriëntatie en/of waarneming (wanen, hallucinaties) • Ontwikkelt zich in korte tijd (uren - dagen) • Er is altijd een lichamelijke aandoening en meestal spelen meerdere factoren een rol

6 Symptomen Niet altijd, maar voorkomende symptomen: • Stemmingsstoornissen • Angst • Motorische stoornis

7 Veranderingen in de motoriek • Hyperactief delier • Stil delier • Mengvorm

8 Voortekenen (1) • Omkeren van het dag- en nachtritme • Levendige dromen en nachtmerries • Concentratieproblemen • Rusteloosheid, angst of agitatie, of • Stil en teruggetrokken • Symptomen veranderen over de dag • Begin meestal ‘s avonds en ‘s nachts

9 Voortekenen (2) • Snel emotioneel • Moeite met oriënteren • Voorbijgaande wanen • Voorbijgaande (visuele) hallucinaties • Overgevoeligheid voor prikkels

10 Gevolgen delier • Tast de autonomie aan • Heeft invloed op andere symptomen (bv. pijn) • Stigma van psychiatrische aandoening, “plotseling dement geworden” • Belastend en beangstigend voor patiënt en naasten • Patiënt wil het nooit meer meemaken ! • Invloed op rouwverwerking (“doodstrijd”)

11 Risicoverhogende factoren • > 70 jaar • Dementie en CVA • Slecht gezichtsvermogen of gehoor • Delier in voorgeschiedenis • Hersenbeschadiging • Gebruik van opiaten of alcohol

12 Uitlokkende factoren (1) • Urineretentie • Obstipatie • Koorts • Pijn • Operatie • Overplaatsing • Start of overdosering van medicijnen • Stoppen van medicatie

13 Uitlokkende factoren (2) • Stoppen met roken • Infecties • Ontregeling stofwisseling • Hersenaandoeningen • Zuurstof tekort hersenen • Bloedarmoede • Dehydratie

14 Hoe vaak komt een delier voor? 25-30% bij patiënten met een vergevorderd stadium van kanker  80% in de laatste twee weken van het leven: ”terminaal delier”  Slechtste scenario= the destructive triangle= • Plotseling verward,onrustig,angstig/contact niet mogelijk • Familie raakt uit balans • Sterke druk op arts

15 Onderzoek • Anticipeer op onstaan van delier: zeker bij prodromen zoals omkering dag/nachtritme, desorientatie, onrust en concentratie- problemen • DOS als screeningsinstrument • Lichamelijk onderzoek om behandelbare oorzaken op te sporen • Urinecontrole-lab.onderzoek • DD: delier, dementie, angst, depressie, psychose

16 Observaties door verzorgenden/verpleegkundigen • KoortsTemperatuur • PijnPijnanamnese NRS/REPOS • BenauwdheidAdemhalingsfrequentie Veranderde ademhaling Zuurstofsaturatie

17 Observaties door verzorgenden/verpleegkundigen BlaasretentiePijn onderbuik Opgezette onderbuik Lekkende of niet aflopende catheter Stolsels in catheter Droog incomateriaal Bladderscan Uitdroging Weinig drinken en plassen Vochtlijst

18 Observaties door verzorgenden/verpleegkundigen Obstipatie Buikpijn Opgezette buik Overloopdiarree Defaecatielijsten bijhouden JeukHuiduitslag Krabeffecten

19 Delier Observatie Schaal (DOS) Meetinstrument Doel: Diagnose delier Vervolgen van het beloop van een delier 13 observaties van gedrag die de verschijnselen van een delier weergeven

20 Delier observatie schaal

21 Behandeling delier • Oorzaak • Symptoombestrijding • Goede zorg

22 • Behandel onderliggende oorzaken: • bijwerkingen medicatie • onttrekking medicatie • anaemie • metabole afwijkingen (nierfu./hypercalciemie) • infecties • dehydratie • Overweeg dosering opioiden te verlagen of opioidrotatie Behandeling oorzaak

23 Behandeling • Start haloperidol: mg oraal, buccaal, im, sc, iv • Ophogen tot effect, tot: 1-5 mg/24 uur, max. 10 mg/24 uur (parenteraal) and 20 mg/24 uur (oraal), doseer lager bij ouderen • Over het algemeen is 1dd, voor de nacht doseren voldoende • Contraindicatie haloperidol: clozapine, 12.5 mg 2dd

24 Behandeling • Aanhoudende onrust: lorazepam 1-4 mg tablet s.l. a 6 uur: evt. 1-4 mg s.c., i.m., i.v. • Onvoldoende effect na 5-7 dagen: mg olanzapine oraal 1-2 dd, of mg 1-2 dd i.m mg risperidon oraal 2dd, max. 2 mg 2dd mg quetiapine oraal 1-2 dd mg rivastigmine oraal 2dd of 4.6 mg/dag transdermaal

25 Palliatieve sedatie Is het delier onbehandelbaar, dus refractair: Indicatie voor palliatieve sedatie Ofwel intermitterend ofwel continu, mede afhankelijk van de geschatte levensverwachting

26 Zorg die je kunt geven • Niet alleen laten bij hevige angst of paniek • Rustige, vriendelijke, geruststellende houding • Korte zinnen en vragen • Goede oriëntatie : leg uit waar iemand is, wie je bent • Zorg voor een rustige omgeving • Verlichting, ook ‘s nachts, klok • Vertrouwde mensen, foto’s, spullen

27 Zorg die je kunt geven • Prikkels vermijden (bezoek, TV, geluid) • Bril, hoorapparaat • Veilige omgeving: wees terughoudend met vrijheidsbeperkende maatregelen • DOS bijhouden • Geef uitleg aan de naasten

28 Een acuut heftig delier is een palliatief spoedgeval Treedt vaak ‘s nachts op Durf een dokter te bellen !

29 Voordat je contact met arts opneemt • Dossier en medicatielijst erbij houden • Wat is de hoofddiagnose • Wat zijn de klachten en verschijnselen • Duur, ernst, beloop • Wat zijn je observaties • Controles ( bijv. PTT, glucose, ademhaling) • Beleid tot nu toe? Wat heb je al gedaan? (algemene maatregelen, DOS, zo nodig medicatie ) • Wat is nu het probleem en wat is je vraag? • Wil je dat de arts komt ?

30 Casus

31 JAN (73 JAAR) • Sinds 2005 kleincellig longcarcinoom, geopereerd en radiotherapie • 2012 recidief rechts, zeer kortademig en chronische rugklachten (hernia’s) • Verdenking metastasen in de rug • Toestand verslechterd snel, pijn neemt toe • Huisarts dient overdag 3 x morfine s.c toe • ‘s avonds toenemende onrust als gevolg van ?

32 Leerpunten (1) • Delier in terminale fase 80% ! • Delier veelal ‘s nachts • Behandelbare uitlokkende factoren: - volle blaas (urineretentie) - vol rectum (obstipatie) - vol hoofd (opiaten of andere medicatie) - infecties • Ernstig onrustig delier is een palliatief spoedgeval

33 Leerpunten (2) • Belangrijke rol voor de verzorgende: • Goede observaties en rapportage van klachten en verschijnselen • Goede informatievoorziening naar arts (dossier, metingen en medicatielijst bij de hand) • Zorg die je zelf kunt geven • DOS voor het beloop van een delier • Tijdige herkenning voorkomt veel ellende !

34 Wij wensen u veel succes!


Download ppt "Delier in de palliatieve fase Margot Verkuylen Specialist ouderengeneeskunde Sandra Hana Verpleegkundige palliatief consultatieteam."

Verwante presentaties


Ads door Google