De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Luisterdidactiek in het mvt-onderwijs Brugge 2012.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Luisterdidactiek in het mvt-onderwijs Brugge 2012."— Transcript van de presentatie:

1 Luisterdidactiek in het mvt-onderwijs Brugge 2012

2 Luistervaardigheidsdidactiek

3 Over luisteren en leren luisteren… Luistervaardigheidsdidactiek

4  Stilstaan bij leerwegen en strategieën  Luisterdidactiek uitbouwen  Kilometers maken  Luisterbereidheid opbouwen  Te vrijblijvend? Eventueel portfoliodidactiek  Een én-én-verhaal Leren Leren luisteren: een of-of of een én-én-verhaal? Luistervaardigheidsdidactiek

5 willen - Passende luisterhouding willen aannemen -Geconcentreerd -Onbevooroordeeld en onvooringenomen - Mogen en durven mislukken - Vallen maar ook opstaan -Loslaten en weer inpikken -Compensatiestrategieën inzetten Leren Leren luisteren Luistervaardigheidsdidactiek

6 Enerzijds - Instructies geven i.v.m luisterattitude - Evaluatie attitude? Als lkr ook feedback voor luisterpubliek - Vertrouwen opbouwen (haalbaarheid) - Luisterdoel scherp stellen (bv. authentiek materiaal -opdrachten) Anderzijds - Kritisch nadenken over de luisterdidactiek - Oefening didactisch verantwoord opbouwen - (Voldoende) luistermateriaal aanbieden Leren Leren luisteren Luistervaardigheidsdidactiek

7 Verscheidenheid  in tekstsoorten  in luisterdoelen  in opdrachten Zowel bij klassikaal luisteren als bij individuele trajecten (ev. luisterportfolio) Luisteren en leren luisteren: nood aan verscheidenheid Luistervaardigheidsdidactiek

8 Tekstsoort Tekstdoel Voorbeelden (allerlei teksten) (zakelijke, functionele en ook fictionele teksten) (richtingsspecifieke teksten) met of zonder beeldondersteuning informatieve tekstenhet overbrengen van informatie nieuwsberichten, mededeling, interview, gesprek, weerberichten, verkeersmededeling, verslag, documentaire, uiteenzetting (door de leerkracht), antwoordapparaat prescriptieve teksten het rechtstreeks sturen van het handelen van de ontvanger Mondelinge instructies voor klasgebeuren ( aanwijzingen, aankondigingen, computerinstructies), gebruiksaanwijzing, programma-aankondigingen, publieke aankondiging (stationsmededelingen), waarschuwing, reclameboodschap, antwoordapparaat argumentatieve teksten het opbouwen van een redeneringBetoog, discussie, debat narratieve teksten het verhalend weergeven van feiten en gebeurtenissen interview, kort verhaal, filmfragment, reportage, relaas, hoorspel, feuilleton, reisverhaal artistiek-literaire teksten expliciete aanwezigheid van een esthetische component Luisterboeken: literaire fragmenten ( romanfragment, toneelfragment), filmfragment, songtekst Luistervaardigheidsdidactiek

9 Van zoekend Van zoekend (selectief) luisteren … tot structurerend tot structurerend luisteren De luisteraar heeft van te voren een bepaalde, specifieke informatiebehoefte; alleen die informatie interesseert hem, niet de rest van de tekst. De luisteraar interesseert zich in principe voor de hele tekst; hij probeert de rode draad, de hoofdpunten te vinden. Bron: Kwakernaak Luistervaardigheidsdidactiek

10 Van zoekend Van zoekend (selectief) luisteren … tot structurerend tot structurerend luisteren specifieke informatiebehoefte De luisteraar heeft van te voren een bepaalde, specifieke informatiebehoefte; alleen die informatie interesseert hem, niet de rest van de tekst. de hele tekst De luisteraar interesseert zich in principe voor de hele tekst; hij probeert de rode draad, de hoofdpunten te vinden. Bron: Kwakernaak Vaak verwaarloosd – door concrete vragen vooraf vaak omgebogen tot zoekend luisteren! Luistervaardigheidsdidactiek

11

12 Leren luisteren ◦ Oog hebben voor (kijk)luister-strategieën ◦ Aandacht voor (kijk)luister-leerlijnen Vaardigheidsonderwijs is strategie-onderwijs Luistervaardigheidsdidactiek

13 Niet eindeloos herhaald luisteren tot …  Strategieën aanreiken/ laten ontdekken  Basisstrategie: OVUR  Kennis van de luisterstrategieën  Gebruik van strategieën oefenen  Weinig expliciet in handboeken  In de leerfase ook toetsen?  Gebeurt zelden Leren Leren luisteren Luistervaardigheidsdidactiek

14 OVUR-strategie  ORIËNTEREN  Vraag naar de authentieke communicatieve functie  Vraag naar het overeenkomstige luisterdoel  VOORBEREIDEN  Zowel inhoudelijk (voorkennis)  als formeel (luisterhouding)  UITVOEREN  Gebruik van de luisterstrategieën  REFLECTEREN Luistervaardigheidsdidactiek

15 OVUR-strategie  ORIËNTEREN  Welk soort luistertekst is dit? Welke zijn de kenmerken van dit soort tekst? Waarom luistert men naar dit soort tekst? EN DUS OOK:  Welke luistervorm pas ik hier het beste toe? Globaal, cursorisch, selectief, intensief, genietend of studerend luisteren?  Welke techniek? Scannen (bv. op data, op namen …), … Luistervaardigheidsdidactiek

16 OVUR-strategie  VOORBEREIDEN  Inhoudelijk: wat weet ik over dit onderwerp? Op welke vragen kan er een antwoord gegeven worden? Welke vragen zou ik beantwoord willen zien …  OOK: verkennen van de aankondiging, het bredere situationele/communicatieve kader …  Formeel: luisterhouding: concentratie versus afleiding Luistervaardigheidsdidactiek

17

18

19

20 Leerlijn luisteren uitbouwen - Tekstsoorten - Strategieën - Opdrachten - Tekstkenmerken - Thema’s  OEFENPARAMETERS Leren Leren luisteren Luistervaardigheidsdidactiek

21 Leren Leren luisteren Waar, wanneer, met wat bezig? Wie reikt wat wanneer aan? Luistervaardigheidsdidactiek

22 = Aspecten die een oefening makkelijk of moeilijk maken  Inhoudelijke moeilijkheidsgraad van de tekst  Voorkennis – leefwereld van de leerling (vertrouwdheid  Verhalend versus bv. argumentatief  Talige moeilijkheidsgraad van de tekst  Woordenschat  Zinslengte - zinsbouw  Verstaanbaarheid  Talige ruis: standaardtaal versus dialect/regiolect …  Niet-talige ruis: omgevingsgeluiden – maar ook: apparatuur  Ondersteuning  Met of zonder visuele ondersteuning – mimiek en gestiek  Tempo (+ herhaling/ pauzering)  Luisterdoel  Soort opdracht Luistervaardigheidsdidactiek

23 als authentiek doel  Luisteren als authentiek doel: boodschap staat voorop = luisteren als antwoord op de zender als middel  Luisteren als middel: taalverwerving staat voorop = luisteren als verlengstuk van de leraar Zielfertigkeit > Mittelfertigkeit Zielfertigkeit versus Mittelfertigkeit Luistervaardigheidsdidactiek

24 Mittelfertigkeit  Welke uitdrukking gebruikt de spreker om afscheid te nemen?  Hoe staat het in de tekst: “tegen begin volgende week”?  Geef een synoniem/antoniem uit de tekst voor “xxxxx”. Van Mittelfertigkeit naar Zielfertigkeit:  Welk woord uit de tekst kondigt een “reden” aan?  Wat kan het volgende woord “xxxx” uit de tekst betekenen?  Heeft het woord “xxxx” een positieve of een negatieve betekenis? Luistervaardigheidsdidactiek

25 Leerplannen? Meerwaarde? Leervaardigheid en zelfredzaamheid  Het distinctieve luisteren  Het herkennen van klanken, fonemen en woorden …  Het actieve luisteren = het lerend luisteren  Het Heraushören van Redemittel/ zinswendingen/ woordenschat…  MAAR OOK: als modelfunctie voor de eigen spreek- en gespreksvaardigheid (uitspraak – intonatie – pauzes …) Luistervaardigheidsdidactiek

26  Uitgangspunt is de OVUR-strategie  OVUR ◦ ORIËNTEREN ◦ VOORBEREIDEN ◦ UITVOEREN ◦ REFLECTEREN  Vanuit perspectief van de leerling  OOK vanuit perspectief van de leerkracht Luistervaardigheidsdidactiek

27 Oriëntatie de auteur  Waarom wil de auteur dat de toehoorder dit beluistert? als leraar  Waarom wil je als leraar dat de leerling dit beluistert? ◦ vraag naar de authentieke luisteract  Principe van de information-gap  Principe van de informatie-beoordeling Luistervaardigheidsdidactiek

28 Voorbereiden  Onvoorbereid naar een voordracht? >< verkeersmededeling – antwoordapparaat … (en ook dat is gericht …)  Schetsen van het kader ◦ Inhoudelijk ◦ Formeel Luistervaardigheidsdidactiek

29 Voorbereiden  Voorkennis activeren  Relatie tussen luisterdoel en het soort luisteren Bv. globaal, cursorisch, selectief, intensief, genietend …  Relatie tussen het soort luisteren en de luistertechnieken Bv. scannend naar namen, getallen, data … Bv. scannend naar signaalwoorden, verbindingswoorden … Luistervaardigheidsdidactiek

30 Dialogen en luistervaardigheid Getuige zijn van of instappen in? Handboeken? Wie deelneemt aan een gesprek, luistert op een andere manier dan iemand die getuige is van een gesprek… Luistervaardigheidsdidactiek

31 Sterk geritualiseerde situaties, zoals koopgesprek – aan de balie – restaurant …:  instappen in de rol, leer leerlingen luisteren vanuit die rol Bv ook: verkeersmededeling/ weerbericht/ aankondiging in het station … (opdrachtenfiches- een situationele opdracht) Handboeken? Luistervaardigheidsdidactiek

32  Wat zegt het leerplan?  Kansen en valkuilen van het kijkluisteren  Didactische consequenties Luisteren versus kijkluisteren Luistervaardigheidsdidactiek

33 Vroege succeservaringen  beeld biedt ondersteuning, is illustratief bij de tekst. ◦ Bv. weerbericht Valkuil  gebrek aan coherentie tussen beeld en tekst ◦ Bv. probleem van vele videoclips Luistervaardigheidsdidactiek

34  Kijken ondersteunt het luisteren  Krijgen leerlingen de tijd om te kijken?  Luisteren ondersteunt het zien  Soms ligt de boodschap in het zien  Luisteren is duiding bij de boodschap Luistervaardigheidsdidactiek

35  De natuurlijke taalverwerving ◦ Geen geschreven tekst, maar gesproken… ◦ Concreet, zichtbaar, voelbaar … ◦ Geen losse klanken, maar woorden, teksten … Instructie: eerste vorm van luistervaardigheid Luistervaardigheidsdidactiek

36  De natuurlijke taalverwerving in een onderwijs- leersituatie  De instructie ◦ Eerste vorm van luistervaardigheid ◦ Consequent gebruik van de doeltaal Luistervaardigheidsdidactiek

37 gespreksvaardigheid  Luisteren in de gespreksvaardigheid ◦ Luisteren inherent aan gespreksvaardigheid ◦ Parameter bij evaluatie schijn ◦ Luisteren of ‘schijn’-luisteren ◦ Randvoorwaarden: plaats van de voorbereiding  Information-gap bv. dwingt tot luisteren  Gescheiden voorbereiding Luisteren en spreek-/gespreksvaardigheid Luistervaardigheidsdidactiek

38 spreekvaardigheid  Luisteren in de spreekvaardigheid ◦ Luisteren inherent aan spreeksituaties  Als leerkracht voldoende aandacht voor het luisterpubliek? schijn ◦ Luisteren of ‘schijn’-luisteren  Evaluatie door leerlingen?  Eventueel een productieve fase: iets noteren/ invullen …  Reflectie bij de luisterhouding? Luisteren en spreek-/gespreksvaardigheid Luistervaardigheidsdidactiek

39  Luisterkilometers maken  “ Je leert maar luisteren door te luisteren”  Ruimte voor klassikaal luisteren? (tijdgebrek)  Te vrijblijvend?  Luisterportfolio (uitnodigend en/of sturend)  Portfoliodidactiek (Zelfstandig) oefenen en remediëren Luistervaardigheidsdidactiek

40  Ondersteunend materiaal  Een oefenbatterij  Links naar het internet  Materiaal op het leerplatform  Het generische model  Aandacht voor verscheidenheid (leerlijn?) Luistervaardigheidsdidactiek

41  Uit de wandelgangen:  ‘Ik moet nog een luistertoets geven’  ‘Ik zoek nog een goede luistertoets’  Uit de lespraktijk:  ‘Neem je boek pagina 20 en volg de tekst mee’ De plaats van luistervaardigheid Luistervaardigheidsdidactiek

42 integratie  Kernwoord 1= integratie  organisch verbonden met het lesthema/taaltaak  logisch samenhangend met gespreksvaardigheid  kenmerkend: luisteraar kan gesprek sturen  parameter bij evaluatie  integratie betekent echter niet lezend luisteren of luisterend lezen … Luistervaardigheidsdidactiek

43 context Kernwoord 2 = context Schetsen van context  Voorinformatie (anekdote: weerbericht in hartje zomer …)  Het belang van non-verbale, visuele informatie  Beginners: video > audio = kijkluisteren De eigen plaats van luistervaardigheid Luisteren is moeilijker dan lezen Te veel wordt het luisteren vanuit de leesdidactiek, soms zelfs vanuit een foute leesdidactiek benaderd Luistervaardigheidsdidactiek

44 De eigen plaats van luistervaardigheid  Luisteren is moeilijker dan lezen  Luisteren is altijd lineair  Luistertempo wordt bepaald door de spreker  Een klankstroom is moeilijker af te grenzen dan een tekenstroom  Te veel wordt het luisteren vanuit de leesdidactiek benaderd  Valkuil: leesteksten als luistertekst (handboeken?)  Spreektaal versus schrijftaal  Een kleine nuance: een lezing …  Een tweede nuance: luisterboeken… Luistervaardigheidsdidactiek

45 ◦ Een back-up  Op usb/cd of dvd ◦ Op usb  Een draagbare mediaplayer  Een goede converter ◦ Op het digitale leerplatform  Geluids- en videobestanden uit de les Een regenprogramma: een krachtige leeromgeving Luistervaardigheidsdidactiek

46 Verkennen leerplannen Kritische beoordeling van bestaand materiaal Voorbeelden van best practice Vindplaats materiaal Werkmoment: opstellen van luisteropdrachten Nadenken over een leerlijn Technische aspect: downloaden en presenteren van geluidsmateriaal Luistervaardigheidsdidactiek


Download ppt "Luisterdidactiek in het mvt-onderwijs Brugge 2012."

Verwante presentaties


Ads door Google