De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

VAN WIE IS DE ANGST? (pre-)puberteit en de angst van de ouder Annelies Verheugt-Pleiter NVPP symposium 7 november 2014 1 annelies verheugt 07-11-2014.

Verwante presentaties


Presentatie over: "VAN WIE IS DE ANGST? (pre-)puberteit en de angst van de ouder Annelies Verheugt-Pleiter NVPP symposium 7 november 2014 1 annelies verheugt 07-11-2014."— Transcript van de presentatie:

1 VAN WIE IS DE ANGST? (pre-)puberteit en de angst van de ouder Annelies Verheugt-Pleiter NVPP symposium 7 november annelies verheugt

2 INHOUD PRESENTATIE 1.Invloed psychoseksuele ontwikkeling 2.Invloed van cognitieve ontwikkeling 3.Gehechtheid/separatie perspectief puber perspectief ouder 4. Intermediaire ruimte tussen ouder en kind 5. Tegenoverdracht 2 annelies verheugt

3 1. PSYCHOSEKSUELE ONTWIKKELING  Fysieke groei zeer snel en fysieke kracht neemt toe  Seksueel wordt kind volwassen  Gevoelens sterker, mn agressieve en seksuele; Fantasieleven onrustiger en heftiger 3 annelies verheugt

4 1. PSYCHOSEKSUELE ONTWIKKELING AFWEERMECHANISMEN  Projectieve neigingen goede uitwerking op innerlijke spanningen: flexibiliteit in projectie en re-introjectie exploratie van aspecten van het zelf (Waddell 1998)  Splitsing van verschillende delen van het zelf is op deze leeftijd normaal. Veel verwarring over man en vrouw; goed en slecht, volwassene en kind  Splitsing kan makkelijk extreem worden: ander wordt beleefd in termen van ofwel haat ofwel liefde, die niet te verenigen zijn en hetzelfde gebeurt tov het zelf 4 annelies verheugt

5 VERANDERING INNERLIJK BEELD OUDER BIJ DE PUBER a)VERLANGENS: Puber neemt afstand van ouders vanwege re-activatie oude gevoelens en verlangens. Verwarring van verlangen en aversie. Intensiteit mn verwarrend. Seksueel rijpe lichaam kan verlangens uitvoeren! b) AGRESSIE: Opgroeien betekent het innemen van de plaats van de ouder. In de onbewuste fantasie is dit een agressieve handeling. Dood en persoonlijke triomf zijn normale ingrediënten in het fantasieleven (Winnicott 1971) c) VERLIES: Innerlijk loslaten van vertrouwde ouderfiguren en het eraan gekoppelde geheel van geïnternaliseerde idealen. Puber raakt innerlijk arm, leeg en op drift 5 annelies verheugt

6 IMPLICATIE VOOR OUDERS a) VERLANGENS: confrontatie met eigen seksualiteit ouders  Incestueuze fantasieën ( the Graduate, Tirza, American Beauty)  Provocatie bij puber om eigen verdrongen fantasieën ouder uit te leven (Anthony, 1970)  Re-activatie eigen onopgeloste gevoelens uit puberteit; re-identificatie met eigen ouder  Moeder-dochter rivaliteit (menarche-menopauze)  Seksuele spanning kan huwelijk ontwrichten, overspel. Veel scheidingen na ongeveer 15 jaar huwelijk! 6 annelies verheugt

7 IMPLICATIE VOOR OUDERS b ) AGRESSIE:  Geslotenheid en afwijzing kind kan veel machteloosheid en woede triggeren  Doen ipv denken zet ouder buiten spel  Veel projectie van ongewenste beelden op ouders soms moeilijk te verdragen  Jaloezie op opbloeiende kind, mn met kind van zelfde sekse  Ambivalentie en desillusie over hoe kind zich ontwikkelt 7 annelies verheugt

8 IMPLICATIE VOOR OUDERS c) VERLIES:  Verlies van centrale rol geeft daling zelf-gevoel en soms gevoel van leegte, speciaal als ouder voorheen steunde op relatie met kind (Bailey, 2006)  Onstabiele ouder kan hulpeloos worden en soort therapeutische reactie in kind oproepen: parentificatie 8 annelies verheugt

9 PARENTIFICATIE  Parentificatie : het kind wordt op oneigenlijke wijze verantwoordelijk voor het welbevinden van de ouders (Kinet, 2010). Rolomkering  Scheve driehoek met verslaving als ideale voedingsbodem (Hoste, 2010)  Kind als actief agens (Thys, 2010) macht, triomf, reparatie 9 annelies verheugt

10 2. COGNITIEVE ONTWIKKELINGEN  Capaciteit van mn het abstracte denken neemt toe  Sociale cognitie verbetert  Denken in scenario’s van wraak of jaloezie bijvoorbeeld wordt mogelijk. Familienroman (Freud, 1908)  Hypermentaliseren-prementaliserende modi- breakdown in mentaliseren (Fonagy et.al., 2002) 10 annelies verheugt

11 2. IMPLICATIE VOOR OUDERS  Ouders worden sterk uitgedaagd tot veranderen:  Pubers provoceren en willen weten wie hun ouders echt zijn. Hypocrisie wordt aangeklaagd (Waddell 2005)  Mentaliseren van ouder komt onder druk 11 annelies verheugt

12 BORDERLINE ASPECTEN VAN PUBERS  “The neurobiological and processing markers of BPD…bear striking similarities to the normal neurodevelopmental features of the developping adolescent brain “ (Bleiberg et al, 2012) 12 annelies verheugt

13 VICIEUZE CIRKEL VAN NIET-MENTALISEREN 13 Ouders heftig angstig en/of boos Gaan puber controleren Puber verliest controle; voelt zich eenzaam Puber gaat nog minder mentalisere n Ouder verliest ook capaciteit tot mentaliseren ( nav Bateman & Fonagy, 2012 ) Beangstigende, ondermijnende, frustrerende en dwingende interacties annelies verheugt

14 NORMAAL-PATHOLOGISCH?  Of deze ontwikkeling bij puber tot pathologie leidt is afhankelijk van  Inherente kracht van de al opgebouwde psychische structuur  Tempo en heftigheid van puberproces  Capaciteit van de omgeving om te ondersteunen 14 annelies verheugt

15 NORMAAL-PATHOLOGISCH? Of het omgaan met puber bij ouder tot pathologie leidt is afhankelijk van  Inherente kracht van de al opgebouwde psychische structuur dwz identiteit als ouder mn vermogen om met ambivalentie om te gaan  Capaciteit van de omgeving om te ondersteunen 15 annelies verheugt

16 AMBIVALENTIE VAN OUDERS vermogen om met ambivalentie om te gaan  erkenning van ambivalentie leidt tot afstand kunnen nemen, grenzen stellen (Parker, 2005)  en bewustwording eigen behoeften: als ouder eigen verlangen kan toe-eigenen is separatie en dus een nieuwe relatie mogelijk (Parker, 2005)  helpt bij het mentaliseren 16 annelies verheugt

17 AMBIVALENTIE EN ANGST BIJ OUDERS Erkenning van ambivalentie kan ook erg angstig maken voor eigen agressie:  Depressieve angst af en toe onvermijdelijk; hoort bij erkennen van de agressie, verantwoordelijkheid en falen. Maakt reparaties mogelijk  Paranoïde angst van ouder  ziet kind als goede deel van zichzelf dat beschermd moet worden tegen misbruik/aanvallen  of als slecht deel dat het verdient om misbruikt of aangevallen te worden (oorspronkelijke bad parent) 17 annelies verheugt

18 3.ATTACHMENT/ SEPARATIE PERSPECTIEF PUBER Echte autonomie betekent kunnen erkennen van zowel verschil als overeenkomst met ouders  Veilig gehechte puber kan meer separatie aan  Autonomie en separatie vereisen de aanwezigheid van de ander  Als ouders gaan opgeven komen projecties weer terug 18 (Fonagy ea, 2002) annelies verheugt

19 ATTACHMENT/ SEPARATIE PERSPECTIEF PUBER Winnicott, 1968 :  Gevaarlijk als ouders het opgeven en de adolescent te jong volwassen moet worden. De triomf, die hoort bij het langzame verwerven van rijpheid, kan iets dictatoriaals worden  Kost tijd om naast het verwerven van autonomie ook belang van afhankelijkheid te leren kennen.  Beste wat ouders kunnen doen is overleven. Intact overleven en zonder van kleur te veranderen, zonder belangrijke principes op te geven 19 annelies verheugt

20 ATTACHMENT/ SEPARATIE PERSPECTIEF OUDER Aandacht nodig voor ouder-perspectief ( Kraemer, 1996; Parker,2005; Baraitser & Noack, 2007; Weille,2011; Marcelis, 2011)  De psychologische kosten van hanteren van de ambivalentie en vooral de laag daaronder: schaamte, woede en wanhoop  Het vraagt veel van ouders om de depressieve positie, het ‘overleven’ te verdragen 20 annelies verheugt

21 PERSPECTIEF VAN DE OUDER MET B.P.S.  Gehechtheidssysteem erg snel getriggerd:  Snelle wisseling tussen te close/intrusief zijn en afwijzen van contact (Stepp ea,2012; Howe, 2011; Benoit, 2004)  Ouder en kind traumatrigger voor elkaar 21 annelies verheugt

22 4. INTERMEDIARE RUIMTE TUSSEN OUDER EN PUBER  Voorheen kon (veilig gehechte) ouder angst van het kind containen. Nu wel bewust van de stress van het kind, maar wordt buitengesloten  ‘Met je laten sollen’ (Jos van Mosel): als ouders projecties beetje kunnen accepteren en toch kunnen blijven nadenken geeft dat ruimte 22 annelies verheugt

23 INTERMEDIAIRE RUIMTE  Intermediaire ruimte tussen ouder en puber nodig om te experimenteren met milde projecties, met voorzichtige separaties. Oefenen met zelfvoorstellingen/identiteitservaringen  Ruimte verdwijnt als separatie wordt geforceerd  Ruimte verdwijnt ook als individuatie wordt tegengegaan als ouder puberkind teveel nodig heeft voor eigen verlangen of omgekeerd  Als er geen ruimte is worden de woorden leeg, kan de puber niet toekomen aan een eigen verlangen.  En de ouder ook niet 23 annelies verheugt

24 24 Intermediaire ruimte ouder Gehecht heid kind Separa tie Veilige situatie: ruimte voor milde projecties en separaties & managen van ambivalenties Angst +- Verlangen++ annelies verheugt

25 25 Intermediai re ruimte ouder Te veel dwz angstige- gepre- occupeerde gehechtheid kind Te weinig separa tie Te weinig ruimte om te kunnen differentiëren Angst ++ Verlangen +- annelies verheugt

26 26 Intermediai re ruimte ouder Te weinig gehecht heid, dwz vermijde nd kind Teveel separatie Te weinig verbinding om autonoom te kunnen worden Angst – Verlangen +- annelies verheugt

27 27 ouder zowel zeer angstig als zeer vermijdend gehecht kind Wisselend te close of te afstandelijk Desorganisatie: Geen plaats meer voor reflectie en individuatie Angst ++ Verlangen-- annelies verheugt

28 5.TEGENOVERDRACHT PROJECTIEVE IDENTIFICATIE:  Overspoelende gevoelens : angst, haat, dwingen om meteen een oplossing te krijgen  In tegenoverdracht intens gevoel van angst en falen  Erkenning van boosheid en teleurstelling bij ouders in onvermogen therapeut om snel op te lossen, creëert ruimte 28 annelies verheugt

29 5. TEGENOVERDRACHT  Ouder in functie van opvoeder : als complementaire relatie  Leidt soms tot blaming en voedt de paranoïde angsten  Co-constructie van relatie door ouder én kind  Ruimte voor ambivalenties en projecties aan beide kanten 29 Weille, 2011 Impliciete visie op ouderschap door behandelaren: annelies verheugt

30 5. TEGENOVERDRACHT PARENTIFICATIE: Veel hulpverleners zelf ervaring van parentificatie (Kinet, 2010)  Reddersfantasie naar kind; ‘vergeten’ van ouder-perspectief  Belang van de not-knowing stance (Bailey 2006) & creëren van intermediaire ruimte in de therapie 30 annelies verheugt

31 CONCLUSIE  De angst is van iedereen  Depressieve angst ouder van puber onvermijdelijk  Verlangens van ouders en pubers kunnen pas tot ontwikkeling komen als er ruimte is voor het experimenteren met milde projecties en het verdragen van ambivalenties 31 annelies verheugt

32 AANBEVELING  Het heeft zin om in behandeling volwassene aandacht te besteden aan ouder-puber interactie & dynamiek  Dynamiek kan trigger zijn van mentaliseringsproblemen, schuldgevoelens, angst en depressie, identiteitsproblemen 32 annelies verheugt

33 33 Dank voor uw aandacht (Jane Seabrook, 2005) annelies verheugt


Download ppt "VAN WIE IS DE ANGST? (pre-)puberteit en de angst van de ouder Annelies Verheugt-Pleiter NVPP symposium 7 november 2014 1 annelies verheugt 07-11-2014."

Verwante presentaties


Ads door Google