De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

PALLIATIEVE SEDATIE Yvonne van der Steen Yvonne van der Steen 14 december 2006 14 december 2006.

Verwante presentaties


Presentatie over: "PALLIATIEVE SEDATIE Yvonne van der Steen Yvonne van der Steen 14 december 2006 14 december 2006."— Transcript van de presentatie:

1 PALLIATIEVE SEDATIE Yvonne van der Steen Yvonne van der Steen 14 december december 2006

2 Palliatieve Sedatie n Definitie en terminologie n Plaatsbepaling tov euthanasie n Indicatie n Zorgvoldigheidseisen n Aandachtspunten voor gesprek n Voorbereiding n Uitvoering n complicatie

3 Definitie en terminologie n Het opzettelijk toedienen van sedativa in doseringen en combinaties die vereist zijn om het bewustzijn van de patient zoveel te verlagen als nodig is om een of meer refractaire symptomen op adequate wijze te controleren.

4 Refractaire symptomen n niet te behandelen symptomen, waardoor het lijden ondraaglijk is n ≠ moeilijk te behandelen symptomen

5 symptoom behandelbaar? behandeling vold. snel effect? het symptoom is NIET REFRACTAIR het symptoom is REFRACTAIR behandeling mogelijk, bijwerking aanvaardbaar? na consultatie?

6 Oorzaak voor terminale sedatie Oorzaak voor terminale sedatie n Pijn 17 % n Dyspnoe 23 % delier / onrust 57 % n misselijkheid / braken 4% n (ver)bloeding n epileptische insulten / VCS syndroom n Paniek/angst 15% n ? emotioneel en existentieel lijden,uitputting?

7 Eigen karakter sedatie n patiënt leeft n gemedicaliseerd“natuurlijk” sterfproces n patiënt is de autonomie kwijt n geen communicatie mogelijk n zorg gaat door (sociaal, VPK., medisch) n afbraakproces gaat door / complicaties  n rouw uitgesteld / verlengd n kans op burnout familie / hulpverleners

8 Reversibiliteit sedatie n sedatie variabiliteit in diepte n tijdelijk bv bij verzorging, bij wachten op familie n bij acute verergering (benauwdheid, bloeding)

9 Verschillen sedatie vs euthanasie Medisch handelen Onderdeel van normaal medisch handelen Besluitvorming en uitvoering zijn byz.med.handele doel sedatieeuthanasie behandeling refractaire sympt besluitvorming met patiënt niet altijd (nood- maatregel, te ziek) verzoek patiënt, + consultatie 2e arts middelen benzodiazepinen antipsychotica barbituraten spierrelaxantia overlijden dosering titreren, tenzij acute situatie zo snel mogelijk: letale overdosis

10 Verschillen sedatie vs euthanasie sedatie euthanasie levensverkortingneeja reversibel ja nee toedieningsweg voorkeur subcutane pomp iv of oraal, nooit subcutane pomp tijdstip tov †< 1-2 weken acuut

11 Indicatie n refractair symptoom? n ondraaglijk lijden? n beperkte levensverwachting n (< 1 -2 weken) n is de sedatie kansrijk? n Zijn nadelen sedatie acceptabel?

12 Aandachtspunten voor gesprek n bespreken zorgen, angsten rond sedatie n afscheid nemen n indicatie n beperkingen, euthanasie niet meer mogelijk n praktische uitvoering, moment starten n bijzondere wensen, donorschap n behandelovereenkomst tijdens sedatie n diepte sedatie n wettelijke vertegenwoordiger n betrekken naasten

13 Voorbereiding sedatie n bespreken in team /met collega n doorloop indicatiestelling / afspraken patiënt n saneer bestaande medicatie n welke sedatie / hoe / waarmee n Organisatie: verdeling taken en verantwoordelijkheden/overdracht +bereikbaarheid n laat afscheid nemen n evalueer effectiviteit, complicaties, belasting mantelzorg n communiceer alle afspraken (o.a. d.m.v. dossier) n Bij voorkeur niet starten op vrijdag

14 Palliatieve Sedatie n PALLIATIEVE SEDATIE IS DUS GEEN n SLOW EUTHANATICA ! n Er wordt gestorven, niet gedood n Niet gericht op korter leven n Geen keuze van de patient met een levensbedreigende ziekte zonder refractaire symptomen

15 HOE NIET ? morfine ophogen in de hoop dat patiënt snel buiten kennis raakt en snel overlijdt morfine ophogen in de hoop dat patiënt snel buiten kennis raakt en snel overlijdt

16 Te hoge dosis morfine n Leidt wel tot sufheid, maar niet tot verlies van bewustzijn n kent belangrijke bijwerkingen cave delier, myoclonieën n juiste indicatie morfine : pijn en dyspnoe en géén sedatie n als sedatie het expliciete doel is : gebruik dan sedativa

17 Uitvoering n benzodiazepines (midazolam, evt diazepam) n levomepromazine (nozinan) in combinatie met benzodiazepines n gewenste slaapdiepte bepalen en dosering instellen n blaaskatheter overwegen n extra aandacht voor mondverzorging, decubituspreventie n begeleiding familie n Stop vochttoediening

18 Uitvoering n subcutane pomp n eerste keus: midazolam (snelle werking en korte halfwaardetijd) n oplaaddosis 10 mg (5 mg bij ouderen of benzodiazepine naïeve pat.) zn herhalen na 1-2 uur n gevolgd door 0,5-2,5 mg/uur continu n per uur dosering verdubbelen op geleide van bewustzijn n Bij doseringen >20 mg/uur over naar stap 2 (denk aan resistentie, paradoxale reactie, overweeg co- medicatie)

19 Uitvoering n Combinaties met morfine en Haldol mogelijk in een casette/spuit n 2 e keus: langwerkende benzo’s n -diazepam rectaal n -lorazepam s.l. (tab of inj.vloeistof) n -clonazepam s.l.(druppelvloeistof)

20 Uitvoering n Stap 2: Benzodiazepines in combinatie met neuroleptica :levomepromazine n -Bolus 25 mg sc ev na 2 uur 50 mg n -gevolgd door 0,5-8 mg/uur sc n Stap 3: bij onvoldoende effect van midazolam n en levomepromazine deze middelen staken n en starten met fenobarbital: n -Bolus mg s.c n -gevolgd door 40 mg/uur ev na 24 u ophogen tot n 60 mg/uur n Bij onvoldoende effect Phenobarbital ev stap 4 n Stap 4:Propofol iv (anesthesist)

21 Valkuilen n te vroeg aankondigen n druk patiënt/omgeving n te vroeg beginnen n geen aandacht voor andere symptoombestrijding n oneigenlijke indicatie (verkapte euthanasiewens)

22 Complicaties n Paradoxale reactie/resistentie/gewenning n Te diepe sedatie, obstructie luchtwegen n Onrust /delier tgv ontwenning/intoxicatie obstipatie, urineretentie, koorts, hypoglycaemie, hypoxie, dehydratie n Pijn n Insulten n Braken en aspiratie (bv door maagretentie bij (sub)ileus). n Burnout familie/team

23 23 Midazolam Versnelde afbraak door enzyminductie: n Chron. Alcoholgebruik n Roken n Medicatie als corticosteroiden,carbamazepine, diphantoine, omeprazol, erythromycine rifampicine

24 Midazolam goede respons afhankelijk van: n Leeftijd n Chronisch gebruik sedativa of antipsychotica n Mate van ziekzijn/multi- orgaan falen n Co-medicatie n Nier- en leverinsufficiëntie n Serum albumine n (onbewust) afweer of verzet?

25 Richtlijn palliatieve sedatie in de terminale fase

26 Palliatieve sedatie n Bezint eer ge begint !! n Geef aan wat je intentie is ! n Sedatie lukt niet altijd. n Levensverwachting liefst < een week n Zorg voor goede voorbereiding en geef goede uitleg over hoe sedatie kan verlopen.

27 Bronnen n Palliatieve Sedatie, C. Verhagen Cons. COPZ Nijmegen n Palliatieve sedatie in de terminale fase, richtlijn IKO werkgroep n Richtlijn sedatie in de laatste levensfase,VIKC jan 2006 n Sedatie in de laatste levensfase, E.Verhagen e.a, NtvG 1999,25 dec. 143 (52) n Een angstig sterfbed, sedatie bij een terminaal delier. E.Verhagen, M.Contact, okt n Ethische vragen in de palliatieve zorg. Janssens, Willems Pallium dec. 2001, febr. 2002,mrt n Terminale sedatie bij wilsbekwame patiënten: geen overwegende bezwaren in de medische literatuur. R. van Dijck e.a. NtvG dec. 2003

28 Bronnen n Medische besluitvorming aan het einde van het leven. De praktijk en de toetsingsprocedure euthanasie. Van der Wal e.a n Gevaarlijk terrein. Grijs gebied tussen euthanasie en palliatieve sedatie minimaliseren. J.Schuurmans c.s. 5 nov 2004 medisch contact J.Schuurmans c.s. 5 nov 2004 medisch contact n When midazolam fails. J Pereira. Calgary Journal of Pain and Symptom Management 2002 n Palliatieve sedatie. Verhagen et al. Ned Tijdschr Geneeskd februari; 149(9)

29 Met dank aan n Anouk van der Steen n Wouter van der Steen


Download ppt "PALLIATIEVE SEDATIE Yvonne van der Steen Yvonne van der Steen 14 december 2006 14 december 2006."

Verwante presentaties


Ads door Google