De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Vallende ouderen: een hopeloos geval? door huisarts Elvira Schouten en klinisch geriater Ans Aarts Clinic 2011.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Vallende ouderen: een hopeloos geval? door huisarts Elvira Schouten en klinisch geriater Ans Aarts Clinic 2011."— Transcript van de presentatie:

1 Vallende ouderen: een hopeloos geval? door huisarts Elvira Schouten en klinisch geriater Ans Aarts Clinic 2011

2 Stelling 1 Vallen hoort bij ouder worden.

3 Stelling 2 Valpartijen van mijn patiënt zijn bij mij bekend. Eens/oneens

4 Stelling 3 Ik weet niet waar ik moet beginnen als er een patiënt op mijn spreekuur komt die vaak valt. Eens/oneens

5 Veroudering en mobiliteit: fysiologie

6 Balans

7 Balans en veroudering VisueelVestibulairZenuwstelsel ↓accommodatie ↓reactietijd ↓visus ↓vibratiezin ↓donkeradaptie ↓vestibulaire functiemgl ↓positiezin ↓perifere visus↓oprichtreflexen ↓licht tolerantie↓neuronen ↓contrastsensitiviteit↓neurotransmitters

8 Balans en veroudering Spier/skelet-stelsel: Stijfheid van bindweefsel en degeneratieve veranderingen van de gewrichten Vertraging in de contractie van spieren ↓ spiermassa en spierkracht (sarcopenie) ↓ botmassa

9 Veranderingen bij veroudering: anatomisch

10 Sarcopenie Prevalentie:6% bij % bij 80+ vrouwen 52% bij 80+ mannen Belangrijkste fysieke component van frailty Afname spierkracht en – massa met 1%/jaar, vanaf 70 e met 3.5%/jaar. Heterogeen verloop

11 Sarcopenie, beïnvloedende factoren Afname anabolisme – Endogeen ↓ hormonale stimulatie (groeihormoon, IGF-1, testosteron, oestrogeen) ↓ motorneuronen, denervatie spiervezels ↑ niet-contractiel weefsel in spieren – Exogeen ↓ fysieke activiteit Bedrust, immobilisatie Ondervoeding Toename katabolisme – Endogeen ↑ basaal inflammatoir profiel (IL-6, TNF-α) – Exogeen Stressgeïnduceerde inflammatie: life-events, depressie ziekte

12 Sarcopene obesitas

13 Looppatroon en veroudering Verminderde loopsnelheid Kleinere passen Wijder looppatroon Langer op 2 voeten, korter op 1 voet

14 Vallen: epidemiologie 30% van de zelfstandig wonende ouderen > 65 jaar valt minimaal 1 keer per jaar In verzorgingshuizen is dit percentage zelfs 50%

15 Vallen: gevolgen 10% ernstige verwondingen Functionele achteruitgang Psychosociale problemen: angst om te vallen Negatieve invloed op kwaliteit van leven Afname levensverwachting Opname in VZH of VPH

16 Risicofactoren en oorzaken voor vallen

17 FYSIOLOGISCHEEXTRINSIEKEINTRINSIEKE FACTOREN VEROUDERINGFACTORENFACTOREN -spierkracht- parkinson(isme) -reactievermogen- cognitie -flexibiliteit- duizeligheid -balans- hartritmestoornis Verminderde effectiviteit homeostatische regelmechanismen VALLEN

18 Hoe meer risicofactoren, hoe groter de kans om te vallen Graafmans et al. A J Epidem 1996

19 Casuïstiek

20 Slechts 20% van de valincidenten is bij de huisarts bekend !!

21 Casus Vrouw, 79 jaar Voorgeschiedenis: Hypertensie, COPD, DM, hyperchol Medicatie: furosemide, ipratropium, salmeterol, fluticason, glibenclamide, simvastatine Moe, algehele zwakte, duizelig. Valt ongeveer 1 keer per maand, lijkt dan door benen heen te zakken. Mogelijk ook een keer buiten bewustzijn geweest. Loopt met stok L.O. matig verzorgd, RR – 120/80, pols 100 irreg, AH 24/min, visus is matig, cor: normale harttonen, syst souffle, pulm: basaal crep, licht verlengd exp, abd: gb, spierkracht globaal verminderd. Patiënt loopt op hakjes. Mobiliteit: langzame gang en breed gangspoor

22 Vragen Mogelijke oorzaken en risicofactoren voor vallen bij deze patiënt Preventieve maatregelen om val te voorkomen

23 Anamnese Aantal vallen afgelopen jaar Oorzaak vallen volgens patiënt Angst om te vallen? Gebruik hulpmiddel Visus Cognitie Bekend met osteoporose? Medicatie analyse: denk ook aan oogdruppels

24 Lichamelijk onderzoek RR liggend en staand: orthostase Hartritme Souffles hart/carotis Visus Cognitie: MMSE Mobiliteitstest/ looppatroon Spierkracht: timed-up-and-go-test

25 Orthostatische hypotensie (OH) Definitie: een daling van de systolische bloeddruk met ≥20 mmHg, of van de diastolische bloeddruk met ≥ 10 mm Hg, wanneer men overeind komt van liggende naar staande houding ( ook meten na 1 en 3 minuten)

26 Medicatie en orthostatische hypotensie Antihypertensiva Anti-angineuze middelen Anti-depressiva Phenothiazinen Anticholinergica Dopamine agonisten Benzodiazepinen Opiaten Alcohol

27 Mobiliteitstesten (1)

28 Mobiliteitstesten (2)

29 Functional reach

30 Timed get up and go - test

31 Mobiliteitstesten en risico op vallen 1.Tandemstand 2.Opstaan vanuit stoel 3.3 meter lopen, draaien en teruglopen 4.Gebruik hulpmiddel Graafmans et al. A J Epidem 1996

32 Casus: mogelijke oorzaken/risicofactoren Orthostatische hypotensie Ritmestoornis: atriumfibrilleren Decompensatio cordis Verminderde inspanningsintolerantie Slechte visus bij DM Wervelinzakking met balansverstoring Hypoglycemie bij glibenclamide Spierproblemen bij simvastatine Spierzwakte bij vitamine D deficientie Schoeisel

33 Conclusie Wat is meest waarschijnlijke oorzaak Zelden één oorzaak aanwezig Maak prioriteiten lijstje én evalueer

34 Casus - preventieve/therapeutische maatregelen Niet – medicamenteus - Externe omgevingsfactoren (ergotherapie)

35 Valpreventie - woonomgeving Er zijn onvoldoende aanwijzingen dat interventies alléén gericht op woningaanpassing leiden tot een valreductie Er zijn wél aanwijzingen dat multi-factoriële interventies, waarvan woningaanpassing deel uit maakt, een positief effect kunnen hebben op valreductie CBO Preventie van valincidenten bij ouderen 2004

36 Casus – preventieve maatregelen Niet – medicamenteus – Externe omgevingsfactoren (ergotherapie) – Functionele oefenprogramma’s

37 Valreductie: spierkracht- en evenwichtstraining Het is aangetoond dat interventies die spierkrachtversterkende oefeningen en evenwichtsoefeningen bevatten, die specifiek aangepast zijn aan het individuele niveau van ouderen, een absolute reductie in het aantal vallen en het aantal valincidenten met letsel geven CBO Preventie van valincidenten bij ouderen 2004

38 Casus – preventieve maatregelen Niet – medicamenteus Niet – medicamenteus – Externe omgevingsfactoren (ergotherapie) – Functionele oefenprogramma’s – Doorverwijzen naar oogarts/opticien

39 Visusstoornissen bij ouderen Gezichtsvermogen Diepteperceptie Contrastsensitiveit Alle drie zijn geassocieerd met een toegenomen risico op heupfracturen (2 keer zo groot) EPIDOS Lancet 1996

40 Visusstoornissen bij ouderen Prevalentie visusstoornissen > 65 jaar; 30% sterk verminderde visus (<0.5) 6% (vrijwel) blind (<0.1) Visusstoornissen zijn bij >70% van de ouderen te verbeteren door relatief simpele interventies Reidy et al. BMJ 1998

41 Valreductie - visus Er zijn aanwijzingen dat het verbeteren van de visus kan leiden tot een vermindering van het aantal valincidenten CBO Preventie van valincidenten bij ouderen 2004

42 Casus – preventieve maatregelen Niet – medicamenteus – Externe omgevingsfactoren (ergotherapie) – Functionele oefenprogramma’s – Doorverwijzen naar oogarts – Aanpassen schoeisel

43 Valreductie: aanpassen schoeisel Er zijn geen interventiestudies gedaan met vallen als uitkomstmaat waaruit blijkt dat interventie op schoeisel leidt tot vermindering van vallen. Toch dienen interventies op het gebied van goed schoeisel overwogen te worden bij ouderen met een verminderde stabiliteit en balans. CBO Preventie van valincidenten bij ouderen 2004

44 Hoe kunt u de juiste schoen kiezen? En waar moet u op letten? Goede stevige anti-slip zolen Brede en lage hak Hoge schacht Hoge sluiting, met veters of klitteband Soepele materialen, zonder inwendige naden Goede schoenen verbeteren het loop-patroon en verlagen het risico op een val.

45 Casus – preventieve maatregelen Niet – medicamenteus – Externe omgevingsfactoren (ergotherapie) – Functionele oefenprogramma’s – Doorverwijzen naar oogarts – Aanpassen schoeisel – Heupbeschermers

46 Heupbeschermers - Safehip ®

47 Casus – preventieve maatregelen Niet – medicamenteus – Externe omgevingsfactoren (ergotherapie) – Functionele oefenprogramma’s – Doorverwijzen naar oogarts – Aanpassen schoeisel – Heupbeschermers – Behandelen orthostase

48 Adviezen m.b.t. orthostatische hypotensie Medicatie aanpassen – behandelen hypertensie Oefeningen Hoge elastische kousen Extra water- en zoutintake Indien dit onvoldoende helpt: Fludrocortison of midodrine

49 Casus – preventieve maatregelen Medicamenteus Medicatie aanpassen – Cardiale medicatie aanpassen – Glibenclamide omzetten – AF behandelen met betablokker of digoxine en ontstollen

50 Valrisicoreductie door afbouw van medicatie Anxiolytica/hypnotica Neuroleptica (typische en atypische) Anti-depressiva Anti-hypertensiva Anti-aritmica en digoxine Nitraten en andere vasodilatoren Beta-blokker oogdruppels (oa timolol) (Opioid) analgetica Anticholinergica Antihistaminica Anti-vertigo middelen Hypoglycaemie-veroorzakende medicatie

51 Casus – preventieve maatregelen Medicamenteus Medicatie aanpassen – Cardiale medicatie aanpassen – Glibenclamide omzetten – AF behandelen met betablokker of digoxine en ontstollen Vitamine D suppletie

52 Huid Pre-vitamine D 3 vitamine D 3 vitamine D 2 Calcidiol 25-hydroxylase 1,  - hydroxylase Calcitriol Mobiliteit  Huiddikte  Nierfunctie  Medicatie Absorptie  Intake 

53 Bischoff-Ferrari, H. A. et al. JAMA E vitamine D effectiever dan 400 E

54 Casus- preventieve maatregelen Medicamenteus Medicatie aanpassen – Cardiale medicatie aanpassen – Glibenclamide omzetten – AF behandelen met betablokker of digoxine en ontstollen Vitamine D suppletie Osteoporose

55 Vallen Strategie bij een verhoogd fractuurrisico Basisbehandeling met Calcium en Vitamine D ValpreventieBehandeling osteoporose

56 Samenvatting: Checklist acties bij vallers Hypertensie verminderen: vermindert óók orthostase Medicatie saneren: sederende medicatie, betablokkers, antidiabetica Leefstijladviezen bij opstaan Schoeiseladvies Visus optimaliseren Vit D status optimaliseren Zn expliciete krachttraining: FT met geriatrische aantekening: gericht verwijzen !

57 Wanneer en naar wie verwijzen? oorzaak blijft onduidelijk of patiënt reageert onvoldoende op genomen maatregelen: valpoli geriatrie sterke verdenking op bv ritmestoornis: cardioloog sterke verdenking op specifieke neurologische aandoening: neuroloog sterke verdenking op vestibulaire problematiek: KNO-arts sterke verdenking op visusstoornis: i.p. eerst opticiën, zn oogarts

58 Take home messages Vallen kent zelden één oorzaak Zoek gericht naar mogelijke oorzaken Vraag expliciet naar valpartijen bij de oudere patiënt Behandelen heeft vaak zin


Download ppt "Vallende ouderen: een hopeloos geval? door huisarts Elvira Schouten en klinisch geriater Ans Aarts Clinic 2011."

Verwante presentaties


Ads door Google