De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

DIABETES Michiel Van Damme 11, 14 en 19 september 2006 Regiohuis Familiezorg West Vlaanderen Heilig Geeststraat 11 8500 Kortrijk 056 20 15 48.

Verwante presentaties


Presentatie over: "DIABETES Michiel Van Damme 11, 14 en 19 september 2006 Regiohuis Familiezorg West Vlaanderen Heilig Geeststraat 11 8500 Kortrijk 056 20 15 48."— Transcript van de presentatie:

1 DIABETES Michiel Van Damme 11, 14 en 19 september 2006 Regiohuis Familiezorg West Vlaanderen Heilig Geeststraat Kortrijk

2 Diabeteszorg een zorg met toekomst

3 Adapted from Zimmet P et al. Diabet Med. 2003;20: % % % % % % % % % % % % % % 189 million people in million projected for % increase Diabetes: een wereldwijd probleem

4 Diabetes : pandemie Wereldwijd : patienten meer dan 50% in India, China en VS Europa : patienten Belgie : type 1 : type 2 : gediagnosticeerd geschat. Men verwacht tegen miljoen type 2 patienten In Belgie tegen 2010 bijna type 2 patienten

5

6 DIABETES MELLITUS  Freq. oorzaak van blindheid  Freq. oorzaak van nierinsufficiëntie(  1/3 dialysepatienten)  2-4 x meer sterfte door ischemisch hartlijden  4 x meer perifeer vaatlijden  15 x meer lidmaadamputaties (  65j x 25)  Kosten : 7-15 % van de uitgaven van de gezondheidszorg

7 Health Impact of the Disease Bron van veel ellende Diabetes Blindness* Renal failure* Amputation* Life expectancy 5 to 10 yr Cardiovascular disease ­ 2X to 4X Diabetes is the no. 1 cause of renal failure, new cases of blindness, a nd nontraumatic amputations Nerve damage in 60% to 70% of patients 6th leading cause of death 

8 EPIDEMIOLOGIE Epidemische toename van type 2 Epidemische toename van type 2 (90 % van alle diabetesvormen) 6-8% van de wereldbevolking zal in komend kwarteeuw aan diabetes lijden dwz 300 milj mensen wereldwijd 6-8% van de wereldbevolking zal in komend kwarteeuw aan diabetes lijden dwz 300 milj mensen wereldwijd

9 BELGISCHE SITUATIE Belgische situatie 4-6% van de bevolking (0.5 milj diabeten) 10% kans dat je tijdens je leven diabetes krijgt 1 op 20 (type 2) weten het niet Oorzaken van de toename Veroudering van de bevolking levensstijl: obesitas stijgt, lichaamsbeweging daalt Vroegere diagnose

10 Soorten diabetes ComplicatiesBehandeling

11

12 Een Aandoening met Twee Gezichten 

13  1 op 2 onbekend 1 op 2 onbekend duurt 5-7 j vooraleer diagnose wordt gesteld duurt 5-7 j vooraleer diagnose wordt gesteld 1 op 5 verwikkelingen op moment 1 op 5 verwikkelingen op moment van diagnose van diagnose Late Diagnose weinig symptomen

14 Laattijdige Diagnose Type 2 Diabetes Harris et al. 1986

15 Het menselijk lichaam bestaat uit miljoenen cellen, die allemaal bij elkaar zorgen dat we leven en bewegen. Het menselijk lichaam bestaat uit miljoenen cellen, die allemaal bij elkaar zorgen dat we leven en bewegen. Die cellen hebben allerlei voedingsstoffen nodig om hun werk te kunnen doen. Die cellen hebben allerlei voedingsstoffen nodig om hun werk te kunnen doen. Die voedingsstoffen worden onttrokken aan het voedsel dat we eten en de lucht die we inademen. Die voedingsstoffen worden onttrokken aan het voedsel dat we eten en de lucht die we inademen. Ons lichaam heeft het vermogen om dat voedsel en die lucht automatisch te verwerken tot stoffen die de cellen nodig hebben. Ons lichaam heeft het vermogen om dat voedsel en die lucht automatisch te verwerken tot stoffen die de cellen nodig hebben. Die verwerking gaat dag en nacht door via een groot aantal ingewikkelde processen, die we stofwisseling noemen. Die verwerking gaat dag en nacht door via een groot aantal ingewikkelde processen, die we stofwisseling noemen.

16 VoedselStofwisselingVoedingsstoffen Naar de cellen

17 Vertering en resorptie van koolhydraten

18 Nu is het onder andere de verwerking van koolhydraten die bij diabetici niet meer helemaal goed verloopt. Nu is het onder andere de verwerking van koolhydraten die bij diabetici niet meer helemaal goed verloopt. Koolhydraten worden tijdens de spijsvertering omgezet in glucose, een soort suiker. Koolhydraten worden tijdens de spijsvertering omgezet in glucose, een soort suiker. Glucose dient als brandstof, die binnen de cellen in energie wordt omgezet. Glucose dient als brandstof, die binnen de cellen in energie wordt omgezet. Glucose in de cellen is in zekere zin te vergelijken met benzine in een auto. Glucose in de cellen is in zekere zin te vergelijken met benzine in een auto.

19 Glucose kan niet zo maar op eigen kracht de cellen binnenkomen Glucose wordt, net als de andere (verwerkte) voedingsstoffen, door het bloed naar de cellen gebracht. Glucose wordt, net als de andere (verwerkte) voedingsstoffen, door het bloed naar de cellen gebracht. De meeste stoffen kunnen zonder moeite binnendringen De meeste stoffen kunnen zonder moeite binnendringen door de wand van de cellen waar ze nodig zijn. door de wand van de cellen waar ze nodig zijn. Maar glucose is een bijzonder geval. Maar glucose is een bijzonder geval.

20 Insuline wordt door de alvleesklier geproduceerd en in de bloedstroom gebracht. De insuline begeleidt daar als het ware de glucose en zorgt dus dat deze in de cellen wordt opgenomen. Insuline wordt door de alvleesklier geproduceerd en in de bloedstroom gebracht. De insuline begeleidt daar als het ware de glucose en zorgt dus dat deze in de cellen wordt opgenomen. Als er geen insuline wordt geproduceerd of te weinig, dan kunnen de lichaamscellen geen glucose opnemen, of te weinig. Als er geen insuline wordt geproduceerd of te weinig, dan kunnen de lichaamscellen geen glucose opnemen, of te weinig.

21

22 SOORTEN DIABETES

23 DEFINITIE Stofwisselingsziekte, gekenmerkt door een chronische verhoogde glycemie, veroorzaakt door Stofwisselingsziekte, gekenmerkt door een chronische verhoogde glycemie, veroorzaakt door –Absoluut insulinetekort –Relatief insulinetekort –Insulineresistentie

24 Hoe verloopt de normale stofwisseling KH worden na vertering omgezet in glucose of enkelvoudige suikers Glucose wordt opgenomen in de bloedbaan en vervoerd naar de cellen Glucose is de energieleverancier van onze cellen Insuline (hormoon gemaakt door de pancreas) vormt de sleutel om glucose te laten toetreden tot de cel

25

26

27 Indeling Type 1 diabetes Type 1 diabetes Type 2 diabetes Type 2 diabetes Zwangerschapsdiabetes Zwangerschapsdiabetes Diabetes tgv medicatie, ziekte van de pancreas, infecties Diabetes tgv medicatie, ziekte van de pancreas, infecties

28 Type 1 diabetes Definitie? Definitie? Absoluut tekort aan insuline door zelfdestructie van de β-cellen van de pancreas Wie? Wie? Vaak jonge mensen 10 % van de diabetici

29 Auto-immune aandoening Vernietiging van de β-cellen van de pancreas Gevolg: insulinesecretie is definitief verloren Oorzaak? Mogelijke virussen Toxines Omgevingsfactoren: (virale infecties?, bacterieën?, toxische stoffen?) Omgevingsfactoren: (virale infecties?, bacterieën?, toxische stoffen?) Weinig erfelijk (niet de aandoening, maar de voorbeschiktheid wordt overgeërfd) Wat loopt er fout bij type 1 diabetes?

30 Type 2 diabetes Definite? Definite? Insuline wordt minder aangemaakt en is vaak minder werkzaam (insulineresistentie) Wie? Wie? Vaak oudere mensen >40 j, maar wordt ook meer en meer gezien bij kinderen 90% van de diabetici

31 Wat loopt er fout bij type 2 diabetes Lichaamscellen zijn minder gevoelig voor aanwezige insuline (neg factor: obesitas) Lichaamscellen zijn minder gevoelig voor aanwezige insuline (neg factor: obesitas) Productie van insuline is niet meer voldoende Productie van insuline is niet meer voldoende Vaak breder syndroom van obesitas, lipidenstoornis (vetten), hoge bloeddruk, insuline-resistentie en vaatproblemen, stollingsstoornis Vaak breder syndroom van obesitas, lipidenstoornis (vetten), hoge bloeddruk, insuline-resistentie en vaatproblemen, stollingsstoornis Factor erfelijkheid is veel belangrijker dan type1 Factor erfelijkheid is veel belangrijker dan type1

32 Insuline Resistentie Syndroom + Obesitas + Insulineresistentie + Hyperinsulinemie + Type 2 diabetes of gestoorde glucosetolerantie + Dyslipidemie +   Bloeddruk + Atherosclerose DeFronzo, Ferrannini. Diabetes Care 1991; 14 (3):

33 Metabool Syndroom

34 Het metabool syndroom, zoals bijvoorbeeld de American Heart Association het definieert, omvat volgende items: Centrale obesitas Centrale obesitas Atherogene dyslipidemie (vooral hypertriglyceridemie en laag HDL-cholesterol) Atherogene dyslipidemie (vooral hypertriglyceridemie en laag HDL-cholesterol) Hypertensie Hypertensie Insulineresistentie of glucose-intolerantie Insulineresistentie of glucose-intolerantie Protrombotische toestand (bijvoorbeeld verhoogde fibrinogeenspiegels Protrombotische toestand (bijvoorbeeld verhoogde fibrinogeenspiegels Pro-inflammatoire toestand (bijvoorbeeld verhoogd CRP) Pro-inflammatoire toestand (bijvoorbeeld verhoogd CRP)

35 Er sprake van dit syndroom als drie of meer van de volgende risicofactoren aanwezig zijn: veel vet in de buikholte (middelomtrek >94 cm bij mannen of >80 cm bij vrouwen) veel vet in de buikholte (middelomtrek >94 cm bij mannen of >80 cm bij vrouwen) hoge bloeddruk hoge bloeddruk een verhoogd nuchter bloedglucosegehalte een verhoogd nuchter bloedglucosegehalte een verhoogd serumtriglyceridengehalte (het gehalte van bepaalde vetachtige stoffen in het bloed) een verhoogd serumtriglyceridengehalte (het gehalte van bepaalde vetachtige stoffen in het bloed) een verlaagd HDL cholesterolgehalte (het zgn. ‘goede’ cholesterol) een verlaagd HDL cholesterolgehalte (het zgn. ‘goede’ cholesterol)

36 DIAGNOSE SYMPTOMEN TYPE1 Plots optreden van de ziekte Plots optreden van de ziekte Gewichtsverlies ondanks stijgende eetlust Gewichtsverlies ondanks stijgende eetlust Veel dorst, vaak urineren Veel dorst, vaak urineren Vermoeidheid Vermoeidheid Ketosisgeur (appelgeur) Ketosisgeur (appelgeur) Complicaties zelden aanwezig Complicaties zelden aanwezig Ontstaat meestal voor leeftijd van 40 jaar Ontstaat meestal voor leeftijd van 40 jaarTYPE2 Geleidelijk optreden van de ziekte Geleidelijk optreden van de ziekte Vaak obees Vaak obees Vaak asymptomatisch of minder uitgesproken symptomen Vaak asymptomatisch of minder uitgesproken symptomen Infecties Infecties Zelden ketosis Zelden ketosis Vaak reeds complicaties bij diagnose Vaak reeds complicaties bij diagnose Meestal na de leeftijd van 40 jaar Meestal na de leeftijd van 40 jaar

37 Zwangerschapsdiabetes Diabetes die ontstaat tijdens de zwangerschap Diabetes die ontstaat tijdens de zwangerschap (risico 2-5%) (risico 2-5%) Geen verhoogd risico tot aangeboren afwijkingen Geen verhoogd risico tot aangeboren afwijkingen Strikte controle om risicobevalling (te zware baby) te voorkomen Strikte controle om risicobevalling (te zware baby) te voorkomen Na de zwangerschap eindigt de diabetes Na de zwangerschap eindigt de diabetes 30-50% ontwikkelt later diabetes 30-50% ontwikkelt later diabetes

38 Zwangerschapsdiabetes Gestegen insulinebehoefte in de 2de helft van de zwangerschap door stijgend aantal zwangerschapshormonen Gestegen insulinebehoefte in de 2de helft van de zwangerschap door stijgend aantal zwangerschapshormonen Pancreas kan deze behoefte niet aan door zijn zwakke aanleg Pancreas kan deze behoefte niet aan door zijn zwakke aanleg

39 Andere oorzaken Door ziekten van de pancreas Door ziekten van de pancreas Genetische fouten in β-cellen Genetische fouten in β-cellen Genetische defecten in insulinewerking Genetische defecten in insulinewerking Medicatie of chemicalieën (soorten diuretica, cortisone,…) Medicatie of chemicalieën (soorten diuretica, cortisone,…) Door endocrinologische aandoeningen (acromegalie) Door endocrinologische aandoeningen (acromegalie) Infecties (cytomegalie, rubella,…) Infecties (cytomegalie, rubella,…) Zeldzame auto-immuunaandoeningen Zeldzame auto-immuunaandoeningen Genetische aandoeningen Genetische aandoeningen

40 Wanneer diabetes? Bloedsuikergehalte of glycemie NUCHTER ≥ 126 MG/DL NIET NUCHTER ≥ 200 MG/DL

41 TESTEN

42 Andere testen  Acetonurie sterk verhoogde waarde wijst op type 1 sterk verhoogde waarde wijst op type 1  C-peptidebepaling endogene insulinesecretie wordt gemeten endogene insulinesecretie wordt gemeten Hoge C-peptidewaarde wijst op type 2 Hoge C-peptidewaarde wijst op type 2  Insulinemie hoge waarde wijst op type 2 hoge waarde wijst op type 2  ß- cel antilichamen aanwezigheid wijst op type 1 aanwezigheid wijst op type 1 opgespoord in bloed als ICA (islet cell antibody) opgespoord in bloed als ICA (islet cell antibody)  HLA-typering al of niet aanwezigheid van bepaalde patronen op chromosoom 6 geven bijkomende info over de diabetesvorm al of niet aanwezigheid van bepaalde patronen op chromosoom 6 geven bijkomende info over de diabetesvorm

43 Hba1c bij vermindering van Hba1c met 1 % –overlijden van diabetes –21% –myocardinfarct –14% –microvasculair complicaties –37% –perifere vasculaire complicaties – 43%

44 DCCT: Relatie van HbA1c tot het risico van microvasculaire complicaties Relative Risk Retinopathy Nephropathy Neuropathy Microalbuminuria HbA 1c (%) Skyler JS. Endocrinol Metab Clin. 1996;25:243–254.

45 Hemoglobine A1C Uit de UKPDS en de DCCT werd duidelijk dat een lage A1C bereikt kan worden door een intensieve behandeling van de diabetes. Tevens bleek dat hoe lager het A1C is, hoe lager het risico van diabetische aandoeningen is, in zowel type 1 als type 2 diabetes. Gezien de resultaten van deze studies zou het voor de hand liggen om alle mensen met diabetes zo intensief mogelijk te behandelen. De belangrijkste reden dat dit niet bij alle patiënten gebeurt, is dat een intensieve behandeling ook negatieve bijwerkingen kan hebben. Een van de bijwerkingen is hypoglykemie die zowel bij type 1 als bij type 2 kan optreden. hypoglykemie

46 Hemoglobine A1C normaalwaarde4-6% normaalwaarde4-6% uitstekend< 6% uitstekend< 6% goed6-7% goed6-7% aanvaardbaar7-8% aanvaardbaar7-8% flauw8-9% flauw8-9% slecht9-10% slecht9-10% zeer slecht> 10% zeer slecht> 10% In AZ Groeninge streven we naar < 6.5% In AZ Groeninge streven we naar < 6.5%

47 Naar welke Hba1c streven? Geen drempelwaarde: hoe lager hoe beter Glycemiestreefcijfer: type1 tss mg/dl type 2 tss mg/dl Opgelet voor hypoglycemie

48 Effect op HbA1c bij inschakelen van diëtiste 241 DM2 pat 62: standaard voedingsadvies 85: 1 consult bij dieet 94: 1 consult bij dieet gevolgd door opvolgconsulten Na 6 weken daalde HbA1c niet bij standaard voedingsadvies van 8.3% naar 8% bij 1 dieetconsult van 8.3% naar 7.4% bij 1 dieetconsult en opvolgingconsulten Na 3 maanden niet bij standaard voedingsadvies tot 7.4 bij 1 dieetconsult tot 7.2 bij 1 dieetconsult en opvolgingsconsulten

49 COMPLICATIES ACUTE ACUTE Hypoglycemie Hypoglycemie Hyperglycemie Hyperglycemie CHRONISCHE CHRONISCHE Infecties Infecties Micro- angiopathische letsels Micro- angiopathische letsels Macro- angiopathische letsels Macro- angiopathische letsels Huidaandoeningen Huidaandoeningen Gecombineerd lijden : diabetische voet Gecombineerd lijden : diabetische voet

50 CHRONISCHE COMPLICATIES INFECTIES INFECTIES MICRO-ANGIOPATHISCHE LETSELS MICRO-ANGIOPATHISCHE LETSELS –Retinopathie –Nefropathie –Neuropathie MACRO-ANGIOPATHISCHE LETSEL MACRO-ANGIOPATHISCHE LETSEL HUIDAANDOENINGEN HUIDAANDOENINGEN GECOMBINEERD LIJDEN : diabetische voet GECOMBINEERD LIJDEN : diabetische voet

51 BEHANDELINGSPIJLERS DieetLichaamsbeweging Medicatie: tabletten, insuline Educatie

52 Behandeling

53

54 Medicamenteuze behandeling Type 1 Type 1 –Noodzaak aan insuline Type 2 Type 2 – stapsgewijs

55 ++ Diet & exercise Oral monotherapy Early oral combination Oral plus insulin Insulin + Diabetes type 2 behandeling is een getrapte behandeling

56

57

58 Brede aanpak Naast suiker ook Naast suiker ook –Cardiovasculair Gewicht, roken, hypertensie, lipiden Gewicht, roken, hypertensie, lipiden –Verwikkelingen op tijd ontdekken en afremmen Jaarlijks: bloedonderzoek, microalb, oogfundus, voeten, cardiaal Jaarlijks: bloedonderzoek, microalb, oogfundus, voeten, cardiaal –Psychische ondersteuning

59 O M A S Daonil Glucophage Zocor Fludex Zestril Amlor Asaflow Corvatard Redomex voorbeeld van dagelijkse medicatie van type 2 diabeet Polyfarmacie

60 We behandelen meer dan de suikerziekte alleen Streefwaarden tot. CH< 180 mg/dl CH / HDL<4 LDL < 100 mg/dl TG < 150 mg/dl HDL > 40 mg/dl

61 EDUCATIE

62 Educatie Ziekte-inzicht verschaffen Ziekte-inzicht verschaffen Behandelingsdoelen vooropstellen Behandelingsdoelen vooropstellen Aanleren techniek meter en pen Aanleren techniek meter en pen Zelfcontrole en zelfregulatie Zelfcontrole en zelfregulatie Uitleg verschaffen omtrent: Uitleg verschaffen omtrent: Diabetes en reizen, uit eten gaan, zwangerschap, sexualiteit, werk, rijbewijs, … Rol van het diabetesteam ter blijvende ondersteuning en motivatie

63 Educatie = communicatie Educatie = luisteren

64 Psycho – Sociale aandachtspunten

65 Gevolgen van diabetes op: Sociaal Sociaal –Rijbewijs –Sollicitatie en werk –Verzekeringen –Financiële consequenties –Vakantie –Sociale contacten –Geboortebeperking –Seksueel funtioneren –Zwangerschap –Diabetespas –Diabetesconventie –VDV (Vlaamse Diabetesvereniging) Psychologische aspecten Psychologische aspecten

66 Rijbewijs Rijbewijs –Sinds 1998 verplichte aangifte aan stads- of gemeentebestuur –Groep 1 (5 – 3 jaar) Educatie + weten wat te doen bij hypo Therapietrouw Onder medsich toezicht staan Goed geregelde diabetes –Groep 2 (3 jaar)

67 Sollicitatie en werk Sollicitatie en werk –Niet noodzakelijk melden –Minder geschikte beroepen: Piloot, treinbestuurder, hoge hoogten,…

68 Verzekeringen FAM VERZEK FAM VERZEK AUTOVERZEKERING AUTOVERZEKERING REISBIJSTAND REISBIJSTAND Hospitalisatieverzek Hospitalisatieverzek Levensverzekering Levensverzekering Gewaarborgd inkomen Gewaarborgd inkomen

69 GEEN PROBLEEM FAM VERZEK FAM VERZEK AUTOVERZEKERING AUTOVERZEKERING REISBIJSTAND REISBIJSTAND  Best aangifte  Verplichte aangifte  Geen verplichte aangifte maar rubriek ‘uitsluiting’ nakijken

70 PROBLEEM Hospitalisatieverzek Hospitalisatieverzek Levensverzekering Levensverzekering Gewaarborgd inkomen Gewaarborgd inkomen  Groepspolis voordeligst  Bijpremie, soms uitsluiting bij zwaar risico, niet melden als diagnose na afsluiting gesteld wordt  Aanvaard indien goede diabetescontrrole

71 Financiële consequenties Financiële consequenties –Meestal kan de diabetespatiënt blijven werken. –Voetverzorging (diabetespas)

72 Vakantie Vakantie –U 40 – U 100 –Tijdsverschil –Medische verklaring –Bewaring insuline op reis –Reisverzekering

73 Sociale contacten Sociale contacten –Openheid is in zekere zin gemakkelijker –Alcoholische dranken (2 à 3/ dag)

74 Geboortenbeperking Geboortenbeperking –Het gebruik van de pil kan de bloedglucosespiegel beïnvloeden

75 Zwangerschap Zwangerschap –Geen probleem bij goed HbA1c –Pas op voor hypo’s bij de pasgeborene juist na de geboorte

76 Seksueel functioneren Seksueel functioneren –Hypo’s –Schimmel –Impotentie (50%)

77 Diabetespas Pas = door patiënt bewaard communicatie document communicatie document behandelingscontract behandelingscontract

78

79 Diabetespas Voor iedere individuele diabeet wordt een persoonlijk zorgenplan opgesteld persoonlijk zorgenplan opgesteld met eigen behandelingsdoelstellingen

80 “individuele verschillen in einddoelen” op diabetes niveau: -risico op hypo, indiv. kans op compl. … op ‘niet-diabetes’ niveau: -beroep, levensverwachting,... vastleggen van “individuele” targets

81 Diabetespas

82 Diabetespas

83 Diabetespas

84 Behandelingsdoelen

85 Diabetespas geeft recht op : 2 diëtetiekverstrekkingen per kalenderjaar 2 diëtetiekverstrekkingen per kalenderjaar 2 podologieverstrekkingen per kalenderjaar indien diabetesrisicovoet 2 podologieverstrekkingen per kalenderjaar indien diabetesrisicovoet

86 Gevolgen van diabetes op psychosociaal vlak Psychologische aspecten Psychologische aspecten Psychologische aanpassing aan diabetes –Begint bij vernemen van de diagnose –Aanvaarding met vallen en opstaan –Adolescent, maskeren van de ziekte –Angst voor mogelijke complicaties –Let op dat de omgeving geen “diabetes politie” wordt Stress (hypo – hyper) Stress (hypo – hyper)

87 Psychologische aspecten Psychologische aspecten –Zelfregulatie (hoeksteen van de behandeling), de patiënt dient DAGELIJKS zelfzorg activiteiten uit te voeren. Stoppen met roken Stoppen met roken Lichaamsbeweging Lichaamsbeweging Dieet Dieet controleren bloedsuikern en noteren van de waarden controleren bloedsuikern en noteren van de waarden corrigeren van de bloedglucosewaarden corrigeren van de bloedglucosewaarden dagelijks medicatie innemen dagelijks medicatie innemen inspecteren van voeten en wondjes inspecteren van voeten en wondjes frequent naar arts of ziekenhuis frequent naar arts of ziekenhuis

88 Gevolgen van diabetes op psychosociaal vlak Psychiatrische problemen Psychiatrische problemen –Depressie: komt vaker voor bij diabetespat. –Angst (hypo – spuit – prik) –Eetstoornissen (anorexie – boulemie) Indicatoren van eetstoornissen Indicatoren van eetstoornissen –Persisterende hyperglycemieen –Herhaalde opnames met keto-ascidose –Optreden van microvasc complicaties –Leven met diabetes in het gezin

89 LEVEN MET DIABETES WAT NU ?

90 DIABETESCONVENTIE WAT revalidatieovereenkomst tussen een ziekenhuis en R.I.Z.I.V. om een tegemoetkoming te geven in de kosten ter zelfcontrole revalidatieovereenkomst tussen een ziekenhuis en R.I.Z.I.V. om een tegemoetkoming te geven in de kosten ter zelfcontroleVOORWAARDEN insulinedependent met 2 of meerdere injecties per dag of insulinepomp insulinedependent met 2 of meerdere injecties per dag of insulinepomp zwangerschapsdiabetici zwangerschapsdiabetici ptn na pancreas- of betaceltransplantatie ptn na pancreas- of betaceltransplantatie de goedkeuring geldt voor 1 jaar en dient elk jaar vernieuwd te worden door de geneesheer endocrinoloog met in bijlage een behandelingsplan voor deze patiënt.

91 Ptn krijgen recht op : meetmateriaal voor de zelfcontrole meetmateriaal voor de zelfcontrole educatie door diëtiste en diabetesverpl educatie door diëtiste en diabetesverpl continue informatie en ondersteuning door een multidisciplinair team continue informatie en ondersteuning door een multidisciplinair team

92 Gezelschapsdienst voor ouderen, zieken en gehandicapten Doelstelling Een gezelschapsdienst van de Bond is gericht naar en ter ondersteuning en ontlasting van gezinnen die de opvang en zorg van hulpbehoevende personen op zich hebben genomen. Een gezelschapsdienst van de Bond is gericht naar en ter ondersteuning en ontlasting van gezinnen die de opvang en zorg van hulpbehoevende personen op zich hebben genomen. Hoe aanvragen? Aanvragen dienen tijdig te gebeuren bij de coördinator. Deze staat in voor de administratie en is de verbindingspersoon tussen het aanvragend gezin en de medewerkers. Aanvragen dienen tijdig te gebeuren bij de coördinator. Deze staat in voor de administratie en is de verbindingspersoon tussen het aanvragend gezin en de medewerkers.

93 Gezelschapsdienst voor ouderen, zieken en gehandicapten Taken De medewerkers houden toezicht en nemen een aantal kleine zorgtaken op zich die tijde ns het gezelschap houden noodzakelijk zijn. In en uit bed helpen, hulp bij verplaatsing in huis, toezicht of hulp bij inname van medicatie, bij eten en drinken, begeleiding bij het wandelen en de ontspanning (voorlezen), enz… Het is een gezelschapsdienst, geen poets- of klusjesdienst, geen verpleegkundige verzorging. De medewerkers houden toezicht en nemen een aantal kleine zorgtaken op zich die tijde ns het gezelschap houden noodzakelijk zijn. In en uit bed helpen, hulp bij verplaatsing in huis, toezicht of hulp bij inname van medicatie, bij eten en drinken, begeleiding bij het wandelen en de ontspanning (voorlezen), enz… Het is een gezelschapsdienst, geen poets- of klusjesdienst, geen verpleegkundige verzorging.Tarief Aan de medewerkers wordt betaald: Aan de medewerkers wordt betaald: overdag of 's avonds (8-24u)2,75 EUR/uurnacht (na 24u)3,25 EUR/uurovernachting 8,75 EUR(van middernacht tot na het ontbijt en minstens voorafgegaan door een minimumprestatie)minimumprestatie (1 à 2 uur) 5,50 EUR feestdagen dubbel tarief overdag of 's avonds (8-24u)2,75 EUR/uurnacht (na 24u)3,25 EUR/uurovernachting 8,75 EUR(van middernacht tot na het ontbijt en minstens voorafgegaan door een minimumprestatie)minimumprestatie (1 à 2 uur) 5,50 EUR feestdagen dubbel tarief

94 DIABETES INFOLIJN Plaatselijke afdelingen

95 Opdracht van de verzorgende

96 Taakverdeling in diabeteszorg De diabetespatient De diabetespatient Huisarts of specialist Huisarts of specialist Verpleging en educator Verpleging en educator De gezinsverzorging De gezinsverzorging

97 Taak van de diabetespatiënt Leren omgaan met zijn diabetes in het dagelijks leven Leren omgaan met zijn diabetes in het dagelijks leven Uitvoeren van zelfcontrole Uitvoeren van zelfcontrole Leefregels in acht nemen: gezonde voeding, bewegen, niet roken,… Leefregels in acht nemen: gezonde voeding, bewegen, niet roken,… Bij noodzaak contact opnemen met diabetesteam Bij noodzaak contact opnemen met diabetesteam Contact onderhouden met huisarts en het team Contact onderhouden met huisarts en het team

98 Taak van de huisarts en/of specialist Stelt diagnose Stelt diagnose Info omtrent ziektebeeld en leefregels Info omtrent ziektebeeld en leefregels Maakt en geeft behandelingsplan Maakt en geeft behandelingsplan Controleert regelmatig de glycemies en lichamelijke toestand Controleert regelmatig de glycemies en lichamelijke toestand Begleiding bij problemen en noodsituaties Begleiding bij problemen en noodsituaties Voorlichting over sociale en financiele voorzieningen Voorlichting over sociale en financiele voorzieningen Doorverwijzing naar dietiste, oogarts of andere specialist Doorverwijzing naar dietiste, oogarts of andere specialist

99 Taak van de verpleging A)Educator Educatie tot inzicht zieketebeeld Intructies bij injectie Intructies zelfcontrole en zelfregulatie Spoort de oorzaak van ontregeling op Begeleiding bij psycho-sociale aspecten B)Thuisverpleegkundige B)Thuisverpleegkundige Verzorging wonden Toediening insuline Opmeten bloedsuikergehalte Educatie

100 Taak van de gezinsverzorging Huishoudelijke, verzorgende en begeleidende taken : eten koken, wassen, boodschappen,… Huishouden: eten koken, wassen, boodschappen,… Verzorgend: hulp aan uit- en aankleden, ADL-hulp Begleidend: Steun en aandacht geven aan patiënt en omgeving Meegaan naar afspraken of helpen voorbereiden ervan Advies geven of inschakleen andere hulpverlener

101 Taak van de verzorgende Gezonde leefwijze ondersteunen Gezonde leefwijze ondersteunen Observeren en noodsituaties verhelpen Observeren en noodsituaties verhelpen Verzorging Verzorging Preventie Preventie Hulp bij visite aan de Dr Hulp bij visite aan de Dr

102 Gezonde leefwijze ondersteunen Voeding Voeding Bewegen Bewegen Roken en alcohol Roken en alcohol

103 VOEDING

104 VOEDING DOEL: Bereiken an goede regulatie van diabetes Preventie van complicaties Verkrijgen van een aanvaardbaar lichaamsgewicht (BMI) 20-25: ideaal gewicht 25-30: overgewicht > 30: obesitas > 30: obesitas > 40: morbide obesitas > 40: morbide obesitas DM type1:nadruk op evenwichtige verdeling van Kh DM type2: nadruk op vermageren

105

106 Koolhydraten= Suikers! zijn de belangrijkste energiebron zijn de belangrijkste energiebron moeten meer dan de helft van onze energiebehoefte leveren moeten meer dan de helft van onze energiebehoefte leveren is de verzamelnaam voor suikers en zetmeel is de verzamelnaam voor suikers en zetmeel 1 g koolhydraten levert 4 kcal of 17 kJ 1 portie = 1 koolhydraatwaarde = 12.5 g suiker

107 Koolhydraten Snelopneembare koolhydraten: enkelvoudige suikers: laten de glycemie vlug stijgen, brengen veel energie aan, zijn geen waardevolle voedingsstoffen bv.: tafelsuiker, snoepgoed, limonade, honing, ijs, … Traagopneembare koolhydraten: samengestelde suikers, zetmeelprodukten, geven trage opname in het bloed vezelrijke produkten hebben absolute voorkeur, leveren ook de nodiger vitaminen en mineralen bv.: brood, aardappelen, bruine rijst, fruit, groenten,…

108 Vetten totale inname van vetten beperken : verzadigde vetten vervangen door onverzadigde vetten Verzadigde vetten: dierlijk; melkvetten, boter, room, kaas, gehard visvet in margarines,.. plantaardig; harde plantaardige margarines, minarines, kokosvet en olie, palmvet en olie Onverzadige vetten:poly-onverzadigde; maïs-, saffloer-, soja-, en zonnebloemolie, visvetten mono-onverzadigde; arachide-, lijnzaad-, koolzaad-, olijfolie

109 KOOLHYDRAAT RUILWAARDENLIJST Brood en meelprodukten Brood en meelprodukten = 1 snede brood = 1 snede brood = 1 aardappel = 1 aardappel = 2 beschuiten = 2 beschuiten Melk en melkprodukten Melk en melkprodukten = 300 ml magere melk = 300 ml magere melk = 150 ml pudding = 150 ml pudding = 200 ml magere yoghourt met fruit en aspartaam = 200 ml magere yoghourt met fruit en aspartaam Groenten Groenten = 300 g asperges, brocolli,… = 300 g asperges, brocolli,… = 70 g schorseneren,… = 70 g schorseneren,… Fruit Fruit = 200 g aardbeien, frambozen,… = 200 g aardbeien, frambozen,… = 125 g abrikozen, pruimen,… = 125 g abrikozen, pruimen,… = 65 g sharon = 65 g sharon

110 Eiwitten vlees, vis, eieren, kaas, melk en melkproducten, peulvruchten, sojaproducten, noten, brood en graanproducten. vlees, vis, eieren, kaas, melk en melkproducten, peulvruchten, sojaproducten, noten, brood en graanproducten.

111 Effect van 10% gewichtsdaling Overlijden:  > 20% BloeddrukSBD  10 mm Hg DBD  20 mm Hg Glycemienuchtere glycemie  50% Lipidentotale CH  10% LDL-CH  15% TG  30% HDL-CH  8%

112 Voeding Nadruk op gezonde, gevarieerde voeding op regelmatige tijdstippen Nadruk op gezonde, gevarieerde voeding op regelmatige tijdstippen 50-60% koolhydraten (suikers), 30% lipiden (vetten), 15% proteïnen (eiwitten) 50-60% koolhydraten (suikers), 30% lipiden (vetten), 15% proteïnen (eiwitten) Evenwicht enkelvoudige (zoete) suikers en meervoudige (niet-zoete) suikers Evenwicht enkelvoudige (zoete) suikers en meervoudige (niet-zoete) suikers Totale inname van vetten beperken : verzadigde vetten vervangen door onverzadigde vetten Totale inname van vetten beperken : verzadigde vetten vervangen door onverzadigde vetten Matig het gebruik van alcohol en zout Matig het gebruik van alcohol en zout

113 Alcohol Toegelaten: 2 à 3 consumaties/dag voor man 1 à 2 consumaties/dag voor de vrouw Af te raden bij overgewicht Wat mag? Wat mag? –Bier (geen alcoholvrije en zware bieren) –Wijn: rode en witte (sec en demi-sec) –Champagne en schuimwijn –Gedestileerde dranken

114 LICHAAMSBEWEGING

115 Gezondheidseffecten van regelmatige lichaamsbeweging Goed voor hart en bloedvaten (gunstig effect op cholesterol, RR) Goed voor hart en bloedvaten (gunstig effect op cholesterol, RR) Maakt het lichaam gevoeliger voor insuline Maakt het lichaam gevoeliger voor insuline Calorieverbruik stijgt Calorieverbruik stijgt Fitheid stijgt: spierkracht, flexibiliteit, gunstig psychisch effect Fitheid stijgt: spierkracht, flexibiliteit, gunstig psychisch effect Levenskwaliteit stijgt Levenskwaliteit stijgt

116 Intensiteit moet niet groot zijn –Om de 2 dagen –20 tal minuten –Aërobe activiteit lichte kortademigheid( moet nog kunnen praten) matige polsversnelling –Haalbare zaken afspreken goed: flink doorstappen, fietsen, hometrainer –Best in dagelijks leven inbouwen (te voet ipv wagen, trap ipv lift, tv beperken)

117 Medische aspecten Bij zware inspanningen boven 40 j eerst doktersadvies Hoe hypo behandelen, vermijden Goed schoeisel

118 Therapieaanpassing Principes: Bloedsuikerverlagende middelen dalen KH stijgen Zelfcontrole

119 Roken Absolute rookstop: Absolute rookstop: Complicatierisico X 5 Complicatierisico X 5

120 Observeren Alarmsignalen en noodsituaties Wat te doen bij hypo (te lage) – hyper (te hoge) Hoe bloedsuiker meten Aandachtspunten bij insulinetoedining

121 ACUTE COMPLICATIES Hypoglycemie :<60-70mg/dl Hypoglycemie :<60-70mg/dl Hyperglycemie : > 200mg/dl Hyperglycemie : > 200mg/dl

122 Acute complicaties HYPOGLYCEMIE HYPOGLYCEMIE Oorzaken Oorzaken Symptomen Symptomen Preventie Preventie Behandeling Behandeling HYPERGLYCEMIE HYPERGLYCEMIE Oorzaken Oorzaken Symptomen Symptomen Preventie Preventie Behandeling Behandeling

123 Acute complicaties Hypoglycemie Oorzaken Oorzaken –Te veel insuline gespoten –Te weinig of niet gegeten –Alcohol –Inspanning, sport –Overdosage van orale antidiabetica Hyperglycemie Oorzaken Oorzaken –Niet gekende diabetes –Niet goed behandelde diabetes –Verminderd gebruik van glucose –Verminderde insulinedosis –Hypercorticisme –Chirurgische stress bij OP –Infectie –Zwangerschap

124 Acute complicaties Hypoglycemie HypoglycemieSymptomen –Zweten,beven –Hongergevoel –Onrust, –Verward –Tachycardie –Hallucinatie –Wartaal –Agressie –Bewusteloos –Verlammings-tekenen type CVA –Coma

125 Acute complicaties Hyperglycemie HyperglycemieSymptomen –Braken –Anorexie –Moeheid –Buikpijn –Nausea –Polydipsie –Polyurie –Lage RR –Tachycardie –Duizeligheid –Kussmaul-ademhaling –Aceton –Coma

126 Acute complicaties HypoglycemieBehandeling Thuis : –Zelfcontrole –Bewust : Snelwerkende suiker Snelwerkende suiker Traagwerkende suiker Traagwerkende suiker –Sub-comateus: Niet drinken Niet drinken Inject. Glucagon SC Inject. Glucagon SC Na 10-15m niet bewust : 100 opbellen Na 10-15m niet bewust : 100 opbellen HyperglycemieBehandeling Thuis : –Zelfcontrole –Lichte vorm: Bijspuiten –Ernstige vorm: Vocht toedienen Normalisatie PH Correctie van ionenstoorn. Insuline toedienen Uitlokkende factoren beh.

127 Acute complicaties Hypoglycemie Preventie Preventie –Zelfcontrole –Op regelmatige tijdstippen eten –Spreiden van de maaltijden –Vold. KH innemen –Bij sport en inspanning : meer eten, minder spuiten Hyperglycemie Preventie Preventie –Zelfcontrole –Correcte aanpassing insuline –Dieet volgen –Oppuntstelling bij OP, ZS

128 Aandachtspunten bij de bloedsuikerbepaling

129 WAS UW HANDEN WARM WATER GEEFT GOEDE DOORBLOEDING WARM WATER GEEFT GOEDE DOORBLOEDING ZWEET EN SUIKERHOUDENDE STOFFEN VERWIJDEREN ZWEET EN SUIKERHOUDENDE STOFFEN VERWIJDEREN GOED AFDROGEN GOED AFDROGEN DE JUISTE VINGERPRIK

130 VERMIJD OVERMATIG STUWEN VERMIJD OVERMATIG STUWEN WISSEL DE PRIKPLAATSEN WISSEL DE PRIKPLAATSEN MASSEER MASSEER

131 VERMIJD PIJN NEEM ZIJKANT VINGERTOP NEEM ZIJKANT VINGERTOP VERWISSEL REGELMATIG LANCET VERWISSEL REGELMATIG LANCET GEBRUIK JUISTE PRIKDIEPTE GEBRUIK JUISTE PRIKDIEPTE AST AST

132 Insuline toedienen Wanneer Wanneer Plaats Plaats Manier (pen, spuit, pomp) Manier (pen, spuit, pomp) Neveneffecten (lipodystrophie) Neveneffecten (lipodystrophie) Naaldcontainer Naaldcontainer

133

134 de voordelen van NovoPen ® 3 metalen pen, 100% mechanisch (geen batterij nodig), stevig en zeer discreet design eenvoudige dosisselectie per eenheid, tot 70 eenheden visuele bevestiging van de volledige insulinedosisinjectie minder kracht nodig om de injectie uit te voeren beschikbaar in verschillende kleuren

135 “Gemakkelijker gedaan dan gezegd”

136

137 LIPO’s Deze 22-jarige vrouw zag haar insulinebehoefte dalen van Deze 22-jarige vrouw zag haar insulinebehoefte dalen van 76 eenheden /dag naar 32 eenheden per dag door goed te roteren en niet meer te injecteren in de lipo’s. 76 eenheden /dag naar 32 eenheden per dag door goed te roteren en niet meer te injecteren in de lipo’s.

138 Aanpassen - type 2

139 Bloedsuikerverlagende medicatie

140 verzorging Diabetische voet Diabetische voet Mondhygiëne Mondhygiëne

141 Diabetische voet Diabetische voet Oorzaken Oorzaken –Aantasting bloedvaten: Door vernauwing van kleine en grote bloedvaten in onderbeen Door vernauwing van kleine en grote bloedvaten in onderbeen –Aantasting van zenuwen : Gevoelszenuwen: Gevoelszenuwen: –Verlies van pijnsensatie Bewegingszenuwen : Bewegingszenuwen : –Verlamming van voetspieren -> wijzigen van stand van voet Autonome zenuwen : Autonome zenuwen : –Transpiratieregeling verstoord –Vorming van eelt

142 –aandachtspunten : –De voetverzorging (dagelijks)  In voetbad  Met niet irriterende zeep  Goed droog deppen, ook tussen de tenen  T° controleren  Niet blootvoets lopen  Huid insmeren tegen uitdrogen –De nagelverzorging  Nagels recht en niet te kort knippen  Geen scherpe voorwerpen gebruiken

143 –De voeteninspectie : (dagelijks bekijken )  Nazicht op wondjes  Eeltplekken  Likdoorns  Kloven  Letsels : arts verwittigen –Schoeisel  Breed en hoog  De hak 2 à 3cm hoog  Goede drukverdeling  Stevige sluiting : -> voeten niet schuiven  Geen oneffenheden  Aankoop in de namiddag -> voeten meer gezwollen

144 Mondhygiene Door diabetes meer last van tandplak (ontstekingsbevorderend) Door diabetes meer last van tandplak (ontstekingsbevorderend) Verhoogde glucoseconcentratie in speeksel Verhoogde glucoseconcentratie in speeksel Tandvlees vlugger ontstoken en trager herstel van de schade Tandvlees vlugger ontstoken en trager herstel van de schade

145 Mondhygiene Iedere 6 maanden tandartsbezoek Iedere 6 maanden tandartsbezoek Tanden zeer goed poetsen na iedere maaltijd Tanden zeer goed poetsen na iedere maaltijd Flosdraadje Flosdraadje Gebitsprothese reinigen met ongeparfumeerde zeep Gebitsprothese reinigen met ongeparfumeerde zeep Bij pijn nooit mondhygiene stoppen Bij pijn nooit mondhygiene stoppen

146 Mondhygiene Alamrmisgnalen Alamrmisgnalen –Bloedend tandvlees –Overgevoelig tandvlees –Witte spikkels op tandvlees

147 Wat hebben we geleerd Voeding is de belangrijkste behandelingspeiler Voeding is de belangrijkste behandelingspeiler Medicatie moet correct toegediend worden Medicatie moet correct toegediend worden Een ½ uur bewegen per dag Een ½ uur bewegen per dag

148 1. Diabetes, een ziekte met twee gezichten. Onderscheid tussen type 1 en type 2 Opsporing en preventie => Booodschap 1: Bepaling van HbA1c is waardevol => Booodschap 1: Bepaling van HbA1c is waardevol 2 Diabetes is meer dan een ontregeling van de suikermetabolisme Metabool syndroom Nieuwe OAD, Polyfarmacie, compliance => Boodschap 2: Polyfarmacie is meestal nodig om alle behandelingsdoelen te bereiken => Boodschap 2: Polyfarmacie is meestal nodig om alle behandelingsdoelen te bereiken 3 Analoge insuline Injectiemanier en injectietechniek Insulineaanpassing  Boodschap 3: Ieder inspuitmoment heeft z'n inspuitlijn

149 4.Glycemiecontrole Kwaliteitscontrole door labo Sport en lichaamsbeweging => Boodschap 4: Doe alleen therapeutische glycemiecontroles => Boodschap 4: Doe alleen therapeutische glycemiecontroles 5.Opvolging diabetesbehandeling Ziekenhuisopname, operatie, sick days Keto-acidose => Boodschap 5: Bij technische onderzoeken wordt de diabetisch behandeling aangepast

150 Diabetes in ziekenhuis Belang van HbA1c Belang van HbA1c Conventie al of niet : actief navragen bij wie, wanneer vervalt conventie navragen aan diabetes educatoren Conventie al of niet : actief navragen bij wie, wanneer vervalt conventie navragen aan diabetes educatoren Belang van volledige dagprofielen Belang van volledige dagprofielen Wat is een dagprofiel Wat is een dagprofiel NIET aanpassen met 2 injecties NIET aanpassen met 2 injecties Geen Bijspuitschema’s Geen Bijspuitschema’s Richtlijnen cfr; intranet : bespreken (wat met operaties, nuchter blijven) Richtlijnen cfr; intranet : bespreken (wat met operaties, nuchter blijven) Aanpassingssysteem met NR en Lantus Aanpassingssysteem met NR en Lantus Lantus mag Wel samen met NR Lantus mag Wel samen met NR

151 Diabetes in ziekenhuis Uren van thuis wat respecteren Uren van thuis wat respecteren Laat de mensen die het kunnen zelf hun dosis aanpassen Laat de mensen die het kunnen zelf hun dosis aanpassen Niet te veel veranderen zonder contactname met diabetoloog Niet te veel veranderen zonder contactname met diabetoloog Bij discussies altijd diabetesteam contacteren…patient heeft het immers vaak bij het rechte eind… Bij discussies altijd diabetesteam contacteren…patient heeft het immers vaak bij het rechte eind…

152 Diabetes in ziekenhuis Wat als pt weigert te eten Wat als pt weigert te eten Wat als pt braakt Wat als pt braakt Wanneer Dr verwittigen Wanneer Dr verwittigen Wat als vpk zelf doen Wat als vpk zelf doen Wat doen als pt start met kine en hypo’s doet Wat doen als pt start met kine en hypo’s doet

153 Vragen stellen 056/ – 056/ / – 056/ / /

154

155 DANK U VOOR UW AANDACHT


Download ppt "DIABETES Michiel Van Damme 11, 14 en 19 september 2006 Regiohuis Familiezorg West Vlaanderen Heilig Geeststraat 11 8500 Kortrijk 056 20 15 48."

Verwante presentaties


Ads door Google