De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Klankleer college 2 Transcripties. OVERZICHT EERSTE UUR: verschillende manieren om klanken te classificeren indeling spraakklanken op basis van articulatie.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Klankleer college 2 Transcripties. OVERZICHT EERSTE UUR: verschillende manieren om klanken te classificeren indeling spraakklanken op basis van articulatie."— Transcript van de presentatie:

1 Klankleer college 2 Transcripties

2 OVERZICHT EERSTE UUR: verschillende manieren om klanken te classificeren indeling spraakklanken op basis van articulatie de notatie van spraakklanken: IPA nieuwe klanken in het IPA TWEEDE UUR: transcripties transcriptie en spelling assimilatie, coarticulatie en reductie

3 Classificatie van spraakklanken op grond van fonetische eigenschappen:

4 –articulatie (laryngale kenmerken, plaats, wijze) Classificatie van spraakklanken

5 op grond van fonetische eigenschappen: –articulatie (laryngale kenmerken, plaats, wijze) –akoestiek (spectrale kenmerken) Classificatie van spraakklanken

6 op grond van fonetische eigenschappen: –articulatie (laryngale kenmerken, plaats, wijze) –akoestiek (spectrale kenmerken) –auditieve en visuele perceptie (respons van zintuigen en verwerking) Classificatie van spraakklanken

7 op grond van fonetische eigenschappen: –articulatie (laryngale kenmerken, plaats, wijze) –akoestiek (spectrale kenmerken) –auditieve en visuele perceptie (respons van zintuigen en verwerking) op grond van fonologische eigenschappen Classificatie van spraakklanken

8 op grond van fonetische eigenschappen: –articulatie (laryngale kenmerken, plaats, wijze) –akoestiek (spectrale kenmerken) –auditieve en visuele perceptie (respons van zintuigen en verwerking) op grond van fonologische eigenschappen –lexicaal contrast, natuurlijke klassen voor processen, etc.: onderwerp van colleges 4 & 5 Classificatie van spraakklanken

9 In dit college classificatie op grond van articulatorische eigenschappen: –initiatiekenmerken: Nederlands pulmonisch en egressief Pulmonisch: vanuit de longen Egressief: lucht stroomt naar buiten (niet naar binnen) –laryngale kenmerken –plaats –wijze Classificatie van spraakklanken

10 initiatiekenmerkenlaryngale kenmerken supralaryngale kenmerken (constrictie) vocaalconsonant plaatswijze stemhebbendheid aspiratie stemkwaliteit luchtstroomrichting luchtstroommechanisme hoogte voor/achter ronding nasalisatie lengte explosief tril tap fricatief approximant nasaal lateraal bilabiaal alveolair palataal velair... spraakklanken Articulatorische classificatie van klanken

11 Het I(nternational) P(honetic) A(lphabet) is het meest gebruikte transcriptiesysteem gebaseerd op deze classificatie: voor elke (fysiek mogelijke) combinatie van plaats- en wijzekenmerken is er een apart symbool Andere systemen zijn o.a. ToBI (prosodie), SAMPA, en ARPAbet (beiden ascii sets) De notatie van klanken: het IPA

12

13 Structural gaps

14 Bij laterale klanken is de tong betrokken

15 Accidental gaps (?)

16 Peter Ladefoged ( ) Foneticus UCLA Henry Sweet – Daniel Jones – David Abercrombie – Peter Ladefoged IPA veldwerk

17 Nieuwe (?) klank OFFICIAL RECOGNITION dec A sound present in more than 70 African languages has been included in the International Phonetic Alphabet of 28 vowel symbols, 86 consonant symbols and 75 other marks for tone, stress, aspiration and other phonetic details. The sound, the labiodental flap, is the first to be added to the alphabet in 12 years (Michael Erard)

18 Nieuwe (?) klank The sound, a buzz sometimes capped by a faint pop, is present in more than 70 African languages It is produced by the lower lip moving back and forward, flapping on the inside of the upper teeth bekijk op: WebObjects/Journals.woa/1/xmlpage/1/article/262/labial.mov

19 december 2005 toegevoegd

20 Vergelijk de verschillende versies van het IPA IPA 2005

21 IPA 1963 Vergelijk de verschillende versies van het IPA

22 Nieuwe klanken Philippines: a sound that speakers produce by sticking their tongues out of their mouths, a sound that outsiders ridicule Kenneth S. Olsen

23 Diacritische tekens The labiodental flap was first observed in 1907 Until now, linguists have recorded the sound with made-up symbols, usually the letter v modified by accents

24

25 Consonanten                                                  glottalalveolardentalbilabiallabiodental pharyngeal velarpalatal postalveolar uvularretroflex lateral fricative approximant nasal fricative tap or flap trill plosive lateral approximant     (w) 

26 De consonanten van het NL                           glottalalveolardentalbilabiallabiodental pharyngeal velarpalatal postalveolar uvularretroflex lateral fricative approximant nasal fricative tap or flap trill plosive lateral approximant  w transriptie 1transriptie 2

27 De vocalen van het IPA                   frontcentralback    close close-mid open-mid open

28 De vocalen van het Nederlands frontcentralback close close-mid open-mid open ()() ()() ()()    (  )     ()()  (  )  transriptie 1transriptie 2

29 Complexe segmenten Voorbeelden: –diftongen: Nederlands: Ei, Ui, Au (Engels: Here)

30 De vocalen en diftongen van het Nederlands frontcentralback close close-mid open-mid open ()() ()() ()()    (  )     ()()  (  )   tijd  uit  koud

31 Openende diftong in here (Engels) frontcentralback close close-mid open-mid open ()() ()() ()()    (  )     ()()  (  )   Eng. here

32 Complexe segmenten Voorbeelden: –diftongen: Nederlands: Ei, Ui, Au (Engels: Here) –affricaten: Duits: Pferd, Zeit, (Engels: Church, Fries: Tsiis)

33 Complexe segmenten Voorbeelden: –diftongen: Nederlands: Ei, Ui, Au (Engels: Here) –affricaten: Duits: Pferd, Zeit, (Engels: Church) –geprenasaliseerde klanken: Mbutu, Nkomo, Ndour

34 De notatie van klanken: het IPA Waarom IPA transcriptie? Waarom niet gewoon schrift?

35 Taal is primair gesproken taal; schrift is afgeleide Ons schrift is een compromisoplossing tussen enerzijds het fonologische principe van de spelling en anderzijds het morfologische principe van de spelling: –enerzijds ideaal 1:1 relatie tussen klank en teken –anderzijds betekenisverwantschap: honden - hond –niet consequent: reizen – reis (Behandeld in college 10) Waarom fonetische transcriptie?

36 Engels: grafeem table, arm, hat, share, yacht, private, collar, ball [  ] [  ] [  ] [  ] [  ] [  ] [  ] [  ] Frans: 10 verschillende schrijfwijzes voor de klank [o]: au, aux, eau, eaux, dos, haut, Renault, zeró, plutôt, abricot Nederlands: 3 verschillende schrijfwijzes voor [  ]: gemakkelijk, aardige Waarom fonetische transcriptie?

37

38 Transcriptie en Spelling Arheddis Varkenjaab and Aywellbe Fayed

39 Transcriptie en Spelling Would Arheddis Varkenjaab and Aywellbe Fayed please go to the meeting point klinkt als:

40 Transcriptie en Spelling Arheddis Varkenjaab and Aywellbe Fayed klinkt als: in Engels schrift: “I hate this fucking job, and I will be fired”

41 Taal is primair gesproken taal; schrift is afgeleide Ons schrift is een compromisoplossing Diverse soorten geschreven taal bijvoorbeeld schrift gebaseerd op klanken of op lettergrepen Waarom fonetische transcriptie?

42 katakana voorbeeld: su-tsu-di-o “studio” Waarom fonetische transcriptie?

43 De ene klank is de andere niet [  ], [  ], [  ] : alleen in leenwoorden: crème, frêle, freule, œuvre, zone

44 De ene klank is de andere niet [  ], [  ], [  ] : alleen in leenwoorden: crème, frêle, freule, œuvre, zone [  ], [  ], [  ]: voor /r/ en in leenwoorden: ier, mier, uur, muur, oer, moer; analyse, centrifuge, cruise

45 De ene klank is de andere niet [  ], [  ], [  ] : alleen in leenwoorden: crème, frêle, freule, œuvre, zone [  ], [  ], [  ]: voor /r/ en in leenwoorden: ier, mier, uur, muur, oer, moer; analyse, centrifuge, cruise [  ], [  ], [  ], [  ]: in leenwoorden en door assimilatie: tjielpen,potje, djinn, jazz, goal, zakdoek, plakboek, sjaal, hasj, pas jij, bagage

46 De ene klank is de andere niet [  ], [  ], [  ] : alleen in leenwoorden: crème, frêle, freule, œuvre, zone [  ], [  ], [  ]: voor /r/ en in leenwoorden: ier, mier, uur, muur, oer, moer; analyse, centrifuge, cruise [  ], [  ], [  ], [  ]: in leenwoorden en door assimilatie: tjielpen,potje, djinn, jazz, goal, zakdoek, plakboek, sjaal, hasj, pas jij, bagage [  ], [  ]: voornamelijk/uitsluitend als gevolg van assimilatie (v. plaats): oranje, Spanje aanjagen, onweer, aanvegen

47 De ene klank is de andere niet [  ], [  ], [  ] : alleen in leenwoorden: crème, frêle, freule, œuvre, zone [  ], [  ], [  ]: voor /r/ en in leenwoorden: ier, mier, uur, muur, oer, moer; analyse, centrifuge, cruise [  ], [  ], [  ], [  ]: in leenwoorden en door assimilatie: tjielpen,potje, djinn, jazz, goal, zakdoek, plakboek, sjaal, hasj, pas jij, bagage [  ], [  ]: voornamelijk/uitsluitend als gevolg van assimilatie (v. plaats): oranje, Spanje aanjagen, onweer, aanvegen [  ]: alleen voor vocalen die aan het begin van een lettergreep staan: Ma_ori, na_apen, The_ater (Dts)

48 De ene klank is de andere niet [  ], [  ], [  ] : alleen in leenwoorden: crème, frêle, freule, œuvre, zone [  ], [  ], [  ]: voor /r/ en in leenwoorden: ier, mier, uur, muur, oer, moer; analyse, centrifuge, cruise [  ], [  ], [  ], [  ]: in leenwoorden en door assimilatie: tjielpen,potje, djinn, jazz, goal, zakdoek, plakboek, sjaal, hasj, pas jij, bagage [  ], [  ]: voornamelijk/uitsluitend als gevolg van assimilatie (v. plaats): oranje, Spanje aanjagen, onweer, aanvegen [  ]: alleen voor vocalen die aan het begin van een lettergreep staan: ma_ori, na_apen, The_ater (Dts) [  ]: in het NL alleen na een vocaal: woord, raar; maar niet rood, raar

49 De ene klank is de andere niet [  ], [  ], [  ] : alleen in leenwoorden: crème, frêle, freule, œuvre, zone [  ], [  ], [  ]: voor /r/ en in leenwoorden: ier, mier, uur, muur, oer, moer; analyse, centrifuge, cruise, zoom [  ], [  ], [  ], [  ]: in leenwoorden en door assimilatie: tjielpen,potje, djinn, jazz, goal, zakdoek, plakboek, sjaal, hasj, pas jij, bagage [  ], [  ]: voornamelijk/uitsluitend als gevolg van assimilatie (v. plaats): onweer, aanvegen, oranje, Spanje aanjagen [  ]: alleen voor vocalen die aan het begin van een lettergreep staan: ma_ori, na_apen [  ]: in het NL alleen na een vocaal: woord, raar; maar niet rood, raar [  ]: voor veel NL dialecten alleen a.g.v. assimilatie: logboek, hoogdravend

50 [  :  ] [  ] [  ] [  ] [  ] [  :  ] [  ] [  ] [  :  ] Zoek de fout

51 [  ] [  ] [  ] [  ] [  ] [  :  ] [  ] [  ] [  ] Zoek de fout

52 Ik ben gewend aan variaties in de transcripties. Transcriptie 1 IPA vocalen IPA consonanten

53                           glottalalveolardentalbilabiallabiodental pharyngeal velarpalatal postalveolar uvularretroflex lateral fricative approximant nasal fricative tap or flap trill plosive lateral approximant  w frontcentralback close close-mid open-mid open            

54 Ik ben gewend aan variatie in de transcripties. [  ] Transcriptie 1 IPA vocalen IPA consonanten

55 Ik ben gewend aan variatie in de transcripties. [  ] Transcriptie 1 IPA vocalen IPA consonanten

56 Aanpassingen Klanken Assimilatie Coarticulatie Reductie

57 Notatie is abstractie spraakklanken als continu verschijnsel: articulatie Why did Ken set the soggy net on top of his deck?

58 Assimilatie Assimilatie is een (fonologisch) aanpassingsproces dat tot gevolg heeft dat naburige klanken die in andere contexten verschillende kenmerken hebben, één of meerdere kenmerken gaan delen

59 Progressieve assimilatie: opzet, afzien, afval Regressieve assimilatie: asbak, bruikbaar, inpakken Assimilatie

60 Progressieve assimilatie: opzet, afzien, afval Regressieve assimilatie: asbak, bruikbaar, inpakken Assimilatie van plaats: inpakken, aanjagen, inkopen Assimilatie van stem: ijsbeer, zakdoek, leefbaar Assimilatie

61 Progressieve assimilatie: opzet, afzien, afval Regressieve assimilatie: asbak, bruikbaar, inpakken Assimilatie van plaats: inpakken, aanjagen, inkopen Assimilatie van stem: ijsbeer, zakdoek, leefbaar Volledige assimilatie: inmaken, soeppan, opbod Partiële assimilatie: ijsbeer, inpakken, opzet Assimilatie

62 Progressieve assimilatie: opzet, afzien, afval Regressieve assimilatie: asbak, bruikbaar, inpakken Assimilatie van plaats: inpakken, aanjagen, inkopen Assimilatie van stem: ijsbeer, zakdoek, leefbaar Volledige assimilatie: inmaken, soeppan, opbod Partiële assimilatie: ijsbeer, inpakken, opzet Interne Assimilatie: ijsbeer, opzet, inpakken Externe Assimilatie (Sandhi): lees dat, op zee, in Parijs Assimilatie

63 Coarticulatie is een meer geleidelijk uitgevoerde strategie om energie te besparen: de articulatiebewegingen worden minder abrupt (omdat het systeem voortdurend in beweging mag zijn) en minder groot (omdat er variatie in de doelposities voor segmenten is toegestaan) Coarticulatie

64 [  ] zonder coarticulatie 

65   [  ] met coarticulatie

66 Reductie is een verkleining van de articulatorische 'ruimte' en tijd die eveneens tot energiebesparing leidt vanwege de geringere duur, grootte en kracht van de articulatiebewegingen patat, ballon, mijn broer Reductie

67 frontcentralback close close-mid open-mid open ()() ()() ()()    (  )     ()()  (  ) 

68 Voor oefeningen en tentamen: alleen de hier gegeven transcriptiesymbolen. Voor de andere symbolen of diacritica krijg je zo nodig een bijlage bij het tentamen Vergeet niet je transcriptie(s) binnen vierkante haken te plaatsen (om duidelijk te maken dat het om een 'fonetische' i.p.v. een ‘fonemische’ transcriptie gaat) /  /: je mag zelf een keuze maken welke variant van het Nl. je aanneemt in je transcripties, maar wees wel consistent. De veiligste keuze is natuurlijk om overal [  ] of om overal [  ] te gebruiken Transcriptie

69 Geen hoofdletters, interpunctie, en spaties overnemen in je transcriptie Vergis je niet in de klankwaarde van bepaalde digrafen zoals en die (in de meeste gevallen) voor monoftongen, niet voor diftongen, staan Idem voor met twee grafemen gespelde consonanten zoals de in blaffen In veel varianten van het NL wordt de wel gespelde [ ] na een sjwa op woordeindes niet uitgesproken, behalve in het lidwoord een (vgl. de uitspraak van regen, bloemen, gouden, open) Transcriptie versus spelling

70 Neem de collegestof goed door! Leer termen en de IPA-symbolen uit je hoofd Speel eventueel de transcriptiespelletjes van Sephonics (downloaden via Nestor) –Gaat over het Engels, klinkers hebben soms andere fonetische symbolen! (evt. klinkers overslaan als te verwarrend) Opdrachten (1)

71

72 Maak de 4 opdrachten op Nestor: 1.Transcriptie 2.Transcriptie 3.Assimilatie 4.Reductie Opdrachten


Download ppt "Klankleer college 2 Transcripties. OVERZICHT EERSTE UUR: verschillende manieren om klanken te classificeren indeling spraakklanken op basis van articulatie."

Verwante presentaties


Ads door Google