De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

College 4: Inleiding Fonologie eerste uur: Werkzaamheden fonoloog en fonologische processen tweede uur: Generatieve Taalkunde, UG en fonologische regels.

Verwante presentaties


Presentatie over: "College 4: Inleiding Fonologie eerste uur: Werkzaamheden fonoloog en fonologische processen tweede uur: Generatieve Taalkunde, UG en fonologische regels."— Transcript van de presentatie:

1

2

3 College 4: Inleiding Fonologie eerste uur: Werkzaamheden fonoloog en fonologische processen tweede uur: Generatieve Taalkunde, UG en fonologische regels

4 Fonologie Fonologie is de tak van taalwetenschap die zich bezighoudt met de functie en organisatie van klanken in klanksystemen

5 Taken fonoloog welke klanksegmenten heeft de taal?

6 The sounds of IPA                                     glottalalveolardentalbilabiallabiodental pharyngeal velarpalatal postalveolar uvularretroflex lateral fricative approximant nasal fricative tap or flap trill plosive lateral approximant    (w) 

7 Taken fonoloog welke klanksegmenten heeft de taal? vb. Nederlands kent geen interdentalen

8 Taken fonoloog welke klanksegmenten heeft de taal? welke klankverschillen hebben een woordonderscheidende functie in de taal? –fonemen –allofonen vb. Russisch: pal:paal Japans: las:ras

9

10 Taken fonoloog welke klanksegmenten heeft de taal? welke klankverschillen hebben een woordonderscheidende functie in de taal? –fonemen –allofonen vb. Russisch: pal:paal Japans: las:ras Nederlands: head [  ] :had [  ]

11 The sounds of IPA                    FrontCentralBack    Close Close-mid Open-mid Open

12 Taken fonoloog welke klanksegmenten heeft de taal? welke klankverschillen hebben een woordonderscheidende functie in de taal? wat zijn mogelijke combinaties van klanken in de taal? –Brvar, Ndour, Nkomo

13 Taken fonoloog welke klanksegmenten heeft de taal? welke klankverschillen hebben een woordonderscheidende functie in de taal? wat zijn mogelijke combinaties van klanken in de taal? welke regelmatigheden doen zich voor?

14 Taken fonoloog welke klanksegmenten heeft de taal? welke klankverschillen hebben een woordonderscheidende functie in de taal? wat zijn mogelijke combinaties van klanken in de taal? welke regelmatigheden doen zich voor? –vb. ‘my dog was killed by a car’Q –vb. ‘this is my life of sadness, this is the life I live’ Q

15 Fonologische processen insertie

16 Fonologische processen insertie melk, harp vs. soms, hart Winsum the idea-r-is

17 Fonologische processen insertie melk, harp vs. soms, hart Winsum the idea-r-is

18 Fonologische processen insertie deletie

19 Fonologische processen insertie deletie Utrecht, kastje, lichtje, haast je

20 Fonologische processen insertie deletie Utrecht, kastje, kunststof

21 Fonologische processen insertie deletie assimilatie

22 Fonologische processen insertie deletie assimilatie inpakken aanjagen inkopen articulatiegemak

23 Fonologische processen insertie deletie assimilatie dissimilatie

24 Fonologische processen insertie deletie assimilatie dissimilatie leren, leraar vs. kopen, koper perceptiegemak

25 Fonologische processen insertie deletie assimilatie dissimilatie du-soma‘ik lees’ vs. tu-rya‘ik eet’ du-teka‘ik kook’tu-mwa‘ik scheer’ du-seka‘ik lach’tu-va‘ik kom uit’ du-kubita‘ik sla’tu-bona‘ik zie’ Wet van Dahl: Bantutaal Kirundi: prefix tu/du 1 e persoon singularis present

26 Fonologische processen insertie deletie assimilatie dissimilatie metathesis

27 Fonologische processen insertie deletie assimilatie dissimilatie metathesis vb. ‘ask’ ‘he asked me for a picture’Bread 1969 ‘don’t ask me why’Billy Joel 1977 ‘he asked this old lady’Run DMC 1986

28 Fonologische processen insertie deletie assimilatie dissimilatie metathesis alternanties

29 Fonologische processen insertie deletie assimilatie dissimilatie metathesis alternanties vb. flapping ‘the letter’ Box Tops 1967, Pretty Things 1970 domein flapping ‘beat it’ Michael Jackson 1982

30 Fonologische processen insertie deletie assimilatie dissimilatie metathesis alternanties fusie

31 Fonologische processen insertie deletie assimilatie dissimilatie metathesis alternanties fusie regen, tegen, zegen vaasje, katje

32 Complexe processen Compensatory Lengthening: deletie van tweede deel van een diftong wordt gecompenseerd door vocaalverlenging van het eerste deel Cruyff; kruis; kuis lijf; blijf vrouw; hou; jou

33 Generatieve Taalkunde Standaardwerk fonologie: N. Chomsky & M. Halle (1968) The Sound Pattern of English, Harper & Row, New York. Doel: verklaring voor wat het verschijnsel menselijke taal inhoudt Middel: opstellen van generatieve grammatica’s

34 Generatieve Grammatica’s Grammatica = beschrijving van het taalsysteem van de individuele gebruiker; beschrijving van wat sprekers van een taal (vaak onbewust) van die taal weten. Generatief = systeem van expliciete regels

35 UG (Universele Grammatica) Aanname Generatieve Taalkunde: Grammatica’s zijn gedeeltelijk aangeboren UG is aangeboren gedeelte Mensen ontwikkelen hun taalsysteem op basis van UG plus de leerfase Generatieve Taalkunde wil het aangeboren taalvermogen beschrijven

36 Principes en Parameters Principes: eigenschappen die gemeenschappelijk zijn voor alle talen. vb. syllabes zijn eenheden die bestaan uit consonanten en/of vocalen

37 Principes en Parameters Principes: eigenschappen die gemeenschappelijk zijn voor alle talen. vb. syllabes zijn eenheden die bestaan uit consonanten en/of vocalen Parameters: taalspecifieke instellingen. vb. Nederlands staat clusters van medeklinkers toe; Japans nietvb. ‘garasu’ vb. Gronings staat nasalen toe als syllabekern; Nederlands nietvb. ‘we moeten pakken kopen’

38 Hypotheses over mogelijke grammatica’s Probleem: soms kan een beschrijving van een fonologisch proces op verschillende manieren. –reis - reizens  z of: z  s

39 Hypotheses over mogelijke grammatica’s Probleem: soms kan een beschrijving van een fonologisch proces op verschillende manieren. –reis - reizens  z of: z  s Daarom moeten hypotheses worden opgesteld over mogelijke grammatica’s met als doel het aantal ogenschijnlijk correcte grammatica’s drastisch te reduceren: UG-hypotheses

40 Voorbeeld UG-hypothese Beknoptheidseis –meest beknopte/best generaliserende beschrijving is UG-beschrijving argument: kind maakt generalisaties –stade i.p.v. stond –loopte i.p.v. liep dus: ‘n wordt labiaal voor labiaal’ is beter dan ‘n wordt m voor m, n wordt m voor p, n wordt m voor b’

41 Kind maakt generalisaties gememen [  ] i.p.v. genomen [  no  ]

42 Fonologische Regels A  B / C D vb hond: /d/  [t] / $

43 Fonologische Regels A  B / C D vb hond: /d/  [t] / $ A = foneem / / (slashes)

44 Fonologische Regels A  B / C D vb hond: /d/  [t] / $ A = foneem / / (slashes) B = realisatie van dat foneem [ ] (brackets)

45 Fonologische Regels A  B / C D vb hond: /d/  [t] / $ A = foneem / / (slashes) B = realisatie van dat foneem [ ] (brackets) C D = omgeving; het foneem bevindt zich op een positie tussen C en D hier: D = $ (syllabegrens) andere grenssymbolen: + (morfeemgrens) # (woordgrens)

46 Onderliggende Vorm Onderliggende vorm/h  nd/ /h  nd +  n/ –uniek, constant

47 Onderliggende Vorm Onderliggende vorm/h  nd/ /h  nd +  n/ –uniek, constant   Oppervlaktevorm[h  nt] [h  nd  n] –variabel, geconditioneerd

48 0-hypothese 0-hypothese: klankvorm komt rechtstreeks uit lexicon zonder tussenkomst van fonologische regels tegenargument: allomorfie (fonol. alternanties) vb. geef verkleinvorm van nonsenswoorden: ‘proom’ en ‘spral’

49 Allofonische Regels: Foneem /s/ in het Duits Foneem: Allofonen: /s/ so, sieben[z] spät, stark[  ] aus, es[s]

50 Allofonische Regels: Foneem /k/ in het Nederlands /k/  [k] /[u] retracted /k/  [k] /[o] retracted /k/  [k] / [i] fronted vgl. tongpositie [o] en [u] met tongpositie [i] +


Download ppt "College 4: Inleiding Fonologie eerste uur: Werkzaamheden fonoloog en fonologische processen tweede uur: Generatieve Taalkunde, UG en fonologische regels."

Verwante presentaties


Ads door Google