De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

AZ Sint-Jan AV Ruddershove 10 8000 Brugge Dr Lieve Lemey ouderenpsychiater Dementie: medische aspecten.

Verwante presentaties


Presentatie over: "AZ Sint-Jan AV Ruddershove 10 8000 Brugge Dr Lieve Lemey ouderenpsychiater Dementie: medische aspecten."— Transcript van de presentatie:

1 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dr Lieve Lemey ouderenpsychiater Dementie: medische aspecten

2 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie De betekenis …. ‘demens’: de geest verliezen voor het eerst als term gebruikt door Celsus, 1ste eeuw AD ‘geest verliezen’  tragiek van de ziekte

3 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Bevolkingspyramide 1881 (per leeftijdsgroep van 5 jaar en per inwoners)

4 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Bevolkingspyramide 2002 (per leeftijdsgroep van 5 jaar en per inwoners)

5 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: prevalentie

6 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: prevalentie  65j: 5% van bevolking lijdt aan één of andere vorm van dementie  65j: 1à2 % van bevolking lijdt aan ernstige vorm van dementie risico op dementering: 1/3 vr ; 1/6 m tss 80 en 85 jaar: 15 à 20%: continue zorg nodig

7 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: DSM IV criteria geheugenstoornissen stoornissen in fasie, gnosie, praxis, uitvoerende functies niet tijdens periode van acute verwardheid achteruitgang tov vroeger functioneren geleidelijk ontstaan Cave: DSM IV: nadruk op cognitie psychiatrische symptomen: descriptief karakter, secundair aan cognitieve achteruitgang

8 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: prodromale fase discrete veranderingen in functioneren geheugenklachten emotionele labiliteit interesseverlies; toenemende apathie grotere kwetsbaarheid soms toenemend sociaal isolement

9 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: beginstadium geheugenstoornissen: vnl korte termijn taalproblemen verandering in denkprocessen vaak paniekstoornissen bemoeilijkte organisatie dagelijks leven façade gedrag ADL: relatief bewaard

10 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: gevorderd stadium toenemende hulpbehoevendheid verzorgingsproblemen: incontinentie, … gedragsproblemen ernstige geheugenstoornissen verminderde ADL functies eindfase: bedlegerigheid, mutisme

11 Auguste D, †1906Alois Alzheimer

12 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: niet cognitieve symptomen BPSD: Behavioural and Psychological Symptoms of Dementia (IPA, 1996)

13 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge BPSD: symptomenclusters affectieve symptomatologie: depressie, angst psychotische stoornissen: wanen, hallucinaties, waarnemingsvervalsingen persoonlijkheidsveranderingen: apathie, agressie, ontremming, … gedragsproblemen: neurovegetatief: slaapstoornissen, ‘sundowning’, incontinentie, veranderd eetpatroon, … psychomotoor: rusteloosheid, roepgedrag, ’zwerven’, stereotiepe handelingen, …

14 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge BPSD: prevalentie Stemming -depressie: tot 80% -manie: 3-15% Waarneming -wanen: 20-73% -waarnemingsvervalsing: 23-50% -hallucinaties: 15-49% Persoonlijkheid -persoonlijkheidsverandering: tot 90% -gedragsproblemen: tot 50%

15 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge BPSD: bio-psycho-sociaal model BPSD organisch hersenlijden persoonlijkheid sociale input lichamelijke conditie zintuiglijke beperkingen medicatie - bijwerkingen interactie omgeving life events

16 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge BPSD: cave agitatietoestanden! Differentiaal diagnostiek van agitatie bij degeneratief hersenlijden is belangrijk. Diverse somatische aandoeningen kunnen aanleiding geven tot agitatie/delirante toestandsbeelden

17 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie - Depressie Overlap symptomatologie: Depressie Dementie afasie apraxie agnosie sombere stemming schuldgevoel suïcidaliteit geheugenstoornissen executieve problemen interesseverlies

18 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: oorzaken degeneratieve oorzaken vasculaire oorzaken gemengde vormen andere…

19 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: oorzaken Belangrijkste degeneratieve oorzaken ziekte van Alzheimer dementie met Lewy Bodies frontaalkwabdementie dementie bij ziekte van Parkinson

20 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: ziekte van Alzheimer Vermoedelijk stoornis amyloidhuishouding amyloid: afgesplitst vanuit APP amyloid: 40 of 42 aminozuren; amyloid 42: rapper neerslaan z van Alzheimer: relatief veel amyloid 42 (gen APP: op chromosoom 21) Neuro-pathologisch: plaques, tangles, verlies aan neuronen, atrofie van hersenschors corticale dementie Risicofactoren: oa: leeftijd; syndroom van Down; familiale factoren (autosomaal dominante mutaties, apolipoproteïne E4)

21 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: type Lewy Body prevalentie: 10 à 20 % van alle dementies kernsymptomen: (Mc Keith, Newcastle) progressieve cognitieve achteruitgang geheugendeficits aanvankelijk minder op de voorgrond; opvallende aandachtsstoornissen + 2 van volgende symptomen: wisselende verwardheid, fluctuerende cognitie visuele hallucinaties: helder en gedetailleerd spontane extrapyramidale symptomen suggestieve symptomen: frequent vallen; frequent syncope wanen; overgevoeligheid voor neuroleptica

22 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: frontaalkwabdementie beginleeftijd: relatief jong 7,5% van alle dementies; 20% van jongdementies genetische factor; ziekte van Pick: zeldzame vorm Symptomen: persoonlijkheidsveranderingen; geheugenstoornissen minder op voorgrond stoornissen met “sturen” van gedrag: rigiditeit; impulsiviteit; stereotiep gedrag; persvererend gedrag; decorumverlies; seksuele ontremming verhoogde afleidbaarheid soms affectieve symptomen soms spraakafwijkingen

23 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: ziekte van Parkinson naast typische motorische symptomen: soms subtiele cognitieve veranderingen soms dementie: voornamelijk algemene traagheid, problemen met “oproepen”

24 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: vasculaire oorzaken  18% van alle dementies  multi infarct dementie; strategische infarcten; vaatwandbeschadiging  Hachinski score (ischemische score) plots begin; stapsgewijze evolutie; fluctuerend emotionele incontinentie VG van CVA en/of hypertensie focale neurologische symptomen relatief gespaard blijven van persoonlijkheid

25 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: andere oorzaken tumoren en/of metastasen infecties: encefalitis, tbc van het CZS, … hersentraumata: verkeersongevallen, boksers,... subduraal hematoom intoxicaties: CO, solventia, …deficiëntieziekten (tekort vit B12,...) alcoholmisbruik (multifactorieel bepaald) hypothyreoïdie zuurstofgebrek (verdrinking, narcose accident, hartstilstand,... ernstige leverinsufficiëntie, nierinsufficiëntie...

26 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: diagnostiek evaluatie nodig op 3 domeinen: cognitief functioneren (MMS, neuropsychologie) psychiatrische symptomatologie dagdagelijks functioneren diagnostiek: lichamelijk, neurologisch onderzoek labo EEG CT, NMR scan; Spect; PET scan

27 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: behandeling behandeling van oorzakelijke factoren behandeling van lichamelijke complicaties behandeling van risicofactoren behandeling van cognitieve symptomen behandeling van psychiatrische symptomen psychosociale interventies

28 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: behandeling qua risicofactoren: hypertensie; diabetes; lipiden; VKF oorzakelijk : schildklierlijden; hypovitaminosen; metabole factoren; eventueel NPH complicaties: invloed op algemeen functioneren: faecale impactie; depressie; urineweginfecties, motoriek, …

29 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: behandeling cognitieve symptomen tot op heden geen oorzakelijke behandeling! poging om beloop te beïnvloeden focus op acetylcholine afbraak van acetylcholine afremmen: acetylcholine-esterase-remmers nog beperkte effecten: vertraging of stabilisatie van ziekteproces!

30 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: behandeling cognitieve symptomen acetylcholinesterase remmers 3 tal producten: donepezil (Aricept), rivastigmine (Exelon), galantamine (Reminyl) bijwerkingen! terugbetalingsmodaliteiten: protocol! memantine Ebixa matig tot ernstige vormen van dementie terugbetalingsmodaliteiten: protocol cave nierinsufficiëntie

31 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: behandeling psychiatrische symptomen Zwaartepunt van het zorgaanbod ligt op het niet-farmacologische vlak ‘omgaan met’ is een evidentie, maar niet evident… opleiding van zorgteams van cruciaal belang Kitwood, 1997 (1988

32 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: behandeling psychiatrische symptomen 1988: ¾ van opgenomen patiënten met Alzheimer dementie neemt psychofarmaca waaronder de helft antipsychotica (Beers, 1988) gebrek aan gecontroleerd farmacologisch onderzoek (Schneider, 1990) eind jaren ’90: 35 à 50% van de dementerenden in WZC nemen antipsychotica (McGrath, 1996; Thacker, 1997; Ballard, 1999) RELEVANTIE?  RCT’s (vnl mbt antipsychotica) tonen groot placebo effect: tot 37,5% met additioneel gunstig effect van antipsychotica van 20% (evenals aanzienlijke bijwerkingen in placebo groep!) relatie  valrisico (heupfractuur!)

33 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: behandeling psychiatrische symptomen Antipsychotica  behandeling van psychose, vijandig en gewelddadig gedrag.  klassieke en atypische antipsychotica  klassieke antipsychotica: extrapyramidale bijw; tardieve dyskinesieën! klassieke antipsychotica: haloperidol (Haldol®), melperon (Buronil®), pipamperon (Dipiperon®), droperidol (DHBP®) atypische antipsychotica: Clozapine (Leponex®), Olanzapine (Zyprexa®), Quetiapine (Seroquel®), Risperidone (Risperdal®)

34 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: behandeling psychiatrische symptomen Benzodiazepines licht kalmerend effect bijw: vallen, AH-depressie, cognitie paradoxale reacties kortwerkend preparaat met eenvoudige metabolisatie (lorazepam, oxazepam)

35 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: behandeling psychiatrische symptomen Antidepressiva trazodone: ind: preventie van agressie, slaapstoornissen bijw: vallen, hypotensie SSRI’s: ind: angst, depressie bijw: nausea, akathisie, hyponatriëmie

36 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: behandeling psychiatrische symptomen agitatie vaak multifactorieel bepaald somatische problemen? welk symptomencluster? nood aan farmacon? welke bijwerkingen te voorzien? start low, go slow! lagere dosissen nodig! wanneer herevaluatie? cave EPS! gevoeligheid aan bijwerkingen bewaken

37 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: invalshoeken kinesitherapie evaluatie van lichaamsbeleving en lichaamsperceptie van de oudere patiënt contact houden met lichaam in tijden van stress! ontspanningsoefeningen conditionele activatie gangpatroon vrijwaren passieve mobilisatie comfortzorg

38 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: psychosociale interventies doel: kwaliteitsverbetering van leven van dementerende en zijn omgeving ROT reminiscentie validatie snoezelen ontspanning …

39 AZ Sint-Jan AV Ruddershove Brugge Dementie: begeleiding familieleden “Als je jong bent is dit moeilijk te begrijpen. Maar mensen zoals wij leven van herinneringen. Als die er niet meer zijn, is er niets meer. Ik ben bang dat hij zijn hele leven aan het vergeten is. En alleen met die herinneringen leven terwijl hij ernaast zit…leeg.” J. Bernlef 1984


Download ppt "AZ Sint-Jan AV Ruddershove 10 8000 Brugge Dr Lieve Lemey ouderenpsychiater Dementie: medische aspecten."

Verwante presentaties


Ads door Google