De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

1 21 nov 2013 PIJN in de palliatieve fase Bob Ekdom Anja Flipsen Palliatieteam Midden Nederland (PTMN)

Verwante presentaties


Presentatie over: "1 21 nov 2013 PIJN in de palliatieve fase Bob Ekdom Anja Flipsen Palliatieteam Midden Nederland (PTMN)"— Transcript van de presentatie:

1 1 21 nov 2013 PIJN in de palliatieve fase Bob Ekdom Anja Flipsen Palliatieteam Midden Nederland (PTMN)

2 Pijn is datgene wat een persoon die het ervaart zegt dat het is en is aanwezig wanneer hij/ zij zegt dat het aanwezig is (McCaffery) Definitie van pijn

3 Pijnmodel van Loeser

4 Pijn bij kanker, multifactorieel en multidimensioneel

5 Spirituele dimensie Hoe kun je hierover in gesprek komen? o Wat is daarvoor nodig? voorwaarden o Welke vragen ? tips voor anderen

6 Spirituele dimensie o Open staan/ innerlijke ruimte; tijd, rust, oprechte aandacht, luisteren; zonder invullen/ oplossing/ oordeel, nabijheid, respect o Open vragen; - Wat betekent pijn voor u - Wat houdt u het meeste bezig op dit moment? - Waar had u steun aan in eerdere moeilijke situaties? - Door wie zou u gesteund kunnen worden en hoe?

7 Vóórkomen van pijn Kanker: 30-40% ten tijde van diagnose 40-70% tijdens behandeling 70-90% bij gevorderde ziekte ALS: 60-70% COPD : 68% Hartfalen : 40% Dementie: 40-80%

8 Indeling en vormen van pijn o Soorten pijn o Nociceptieve pijn o Neuropatische pijn o Andere belangrijke begrippen o Doorbraakpijn o ‘Total pain’

9 Nociceptieve pijn Pijn door weefselbeschadiging o Meestal duidelijk gelokaliseerd o Gaat niet gepaard met gevoelsstoornissen o Door patiënt omschreven als zeurend, drukkend, knagend, scherp, snijdend

10 Neuropatische pijn Pijn door beschadiging zenuw of zenuwplexus o Meestal niet scherp gelokaliseerd, vaak uitstralend o Gaat vaak gepaard met gevoelsstoornissen o Omschreven als brandend, stekend, schietend

11 Doorbraakpijn o Treedt plotseling op o Komt voor naast bestaande (chronische) pijn o Patiënt (her)kent vaak de momenten o Te verlichten met rescuemedicatie

12 Pijn bij ouderen Vaak onderbehandeld o Verminderd geheugen en communicatie o Aanwezigheid andere ziektes o Veel medicatie Bij dementie o Pijnprikkels komen normaal binnen, worden anders verwerkt o Pijnuiting minder duidelijk

13 Diagnostiek o Pijnanamnese o Lichamelijk onderzoek o Op indicatie aanvullend onderzoek

14 Pijnanamnese Landelijk verpleegkundig pijnnetwerk o probleem o oorzaak en samenhangende factoren o symptomen

15 Pijnmeetinstrumenten o VAS visueel analoge schaal o NRS 0-10 numerieke schaal o Smileys

16 Observatie pijn Als patiënt pijn zelf niet aan kan geven o Lichamelijke reacties o Verbale uitingen o Gezichtsuitdrukking o Lichaamshouding en beweging o Verandering in gedrag, slaappatroon

17 Observatieschalen o REPOS o PACSLAC- D o PAINAID

18 PAINAD

19 Fabel of Feit? De patiënt in de palliatieve fase hoeft tegenwoordig geen pijn meer te lijden.

20 Pijn behandelen o Behandelen oorzaak o Pijnstillers o Aanvullende medicatie o Zenuwverdoving of –blokkade o Niet medicamenteuze / aanvullende zorg o Voorlichting en begeleiding

21 Pijn behandelen Niet medicamenteus/ aanvullende zorg o Toepassen warmte/ koude o Massage o Oefentherapie, o TENS o Ontspanningstechnieken o Afleiding o Cognitieve gedragstherapie

22 Basisprincipes pijnmedicatie o Op vaste tijden o Volgens het stappenschema van de WHO o Op geleide van pijnregistratie o Bijwerkingen voorkomen of behandelen o Signaleer weerstanden o Controleer therapietrouw

23 Casus (1) Vrouw, 42 jaar, mammacarcinoom met botmetastasen. Veel pijnklachten, niet reagerend op paracetamol 4x 1000 mg p.o. o Wat is de volgende stap in de medicamenteuze pijnbestrijding?: o NSAID: b.v. diclofenac (Voltaren®) o Codeïne 6x 20 mg toevoegen o Tramadol (Tramal®) 3x 100 mg)

24 Stappenschema Richtlijn pijn Stap 1: Paracetamol +/- NSAID Stap 2:Opioïden Stap 3: Opioïdrotatie Stap 4:Invasieve pijnbehandeling

25 Niet opgenomen in richtlijn o Codeïne : geen voordelen boven morfine, wel vaak medicatie innemen én obstipatie door codeïne o Tramadol: meerwaarde bij behandeling van pijn bij kanker niet bewezen; veroorzaakt misselijkheid

26 Stap 1 Paracetamol o goede en veilige pijnstiller o combinatie met andere middelen versterkt de pijnbestrijding Dosering 4 dd 500 – 1000 mg per os of 3-4 dd 1000 mg rectaal

27 Stap 1 vervolg o NSAID`s o b.v. diclofenac, ibuprofen, naproxen Met name bij pijnklachten van spieren of skelet (bv bij botmetastasen) Bijwerkingen: maagklachten, nier- of lever- functiestoornissen, verlengde bloedingstijd

28 Casus (2) De pijn reageert niet op de combinatie van paracetamol en een NSAID. Is de volgende stap: 1.slow release morfine, b.v. MS Contin ® 2.Fentanyl (Durogesic ® ) transdermaal 3.Slow release oxycodon (OxyContin ® ) 4. Methadon

29 Stap 2 algemeen o Start oraal of transdermaal o Kies voor langwerkend preparaat o Voeg kortwerkend preparaat voor doorbraakpijn toe o Geef een laxans

30 Stap 2 : langwerkende opioiden Langwerkend o morfine (MS Contin ® ) o oxycodon (Oxycontin ® ) o fentanyl (Durogesic ® ) Start in laagste dosering o morfine 2 dd 20 mg o oxycodon 2 dd 10 mg o fentanyl 12 µg/h Ophogen in stappen van 50% Geen plafond

31 Stap 2: oraal of pleister o Bij slik- of passagestoornissen o Vanwege gebruikersgemak o Start in laagste dosering o Pleister verwisselen à 72 uur (fentanyl), evt 48 uur

32 Stap 2 kortwerkend Kortwerkend: o oramorph ®, morfinedrank, zetpil, sc/iv bolus o oxynorm ®, sc/iv bolus o fentanyl via slijmvlies neus/wang/onder tong 15 % van de dagdosering, m.u.v. fentanyl

33 Casus (3) Bij het overgaan op een opioïd bij een patiënt die paracetamol en een NSAID gebruikt: 1. Stopt u de paracetamol en NSAID’s 2. Stopt u de paracetamol 3. Stopt u de NSAID’s 4. Gaat u met beiden door

34 Stap 3 opioidrotatie o Oxycodon o Morfine o Fentanyl o Hydromorfon o Methadon o Buprenorphine Let op omrekenfactor!

35 Buprenorfine o G eregistreerd voor niet-oncologische pijn o Minder misselijkheid, minder obstipatie o Pleisters 5, 10, 20 (Butrans ® ), 35, 52.5, 70 µg/h (Transtec ® ) o Verwisselen 1x/week (Butrans ® ) of 2x/week (Transtec ® )

36 Methadon o Opioïd o Werkt ook op andere pijnreceptoren o Invloed op neuropathische pijn

37 Stap 4:invasieve behandeling o Intrathecale of epidurale medicatietoediening o Sc/iv toedienen van opiaten o Zenuwblokkades

38 Casus (4) Er wordt gestart met MS Contin 2x 20 mg p.o. ter preventie van bijwerkingen tevens met: 1. Een laxeermiddel 2. Een anti-emeticum (tegen de misselijkheid) 3. Beiden 4. Geen van beiden; u adviseert om contact op te nemen bij obstipatie en/of misselijkheid

39 Medicatie bij neuropatische pijn Stap 1 o opioïden Stap 2 o amitriptyline o gabapentine o pregabaline Stap 3 o esketamine

40 Fabel of feit? o Opioïden werken verslavend o Opioïden werken levensverkortend

41 Bijwerkingen opioïden o Obstipatie o Misselijkheid/braken o Sufheid o Delier o Droge mond o Urineretentie o Jeuk o Spiertrekkingen o Ademdepressie

42 Bijwerkingen behandelen + bespreken weerstanden = > succes pijnbehandeling

43 Casus (5) Na 48 uur belt patiënte u op. Ze vertelt dat ze erg misselijk is en af en toe moet overgeven. Wat zou u doen?

44 Misselijkheid bij opioïden Treedt met name op in de eerste dagen na starten of dosisverhoging Middelen van voorkeur: o Primperan® 3-4x mg p.o. o Haldol® 2x 1-2 mg p.o

45 Casus (6) Patiënte raakt in het eindstadium van haar ziekte, waarbij de pijn sterk toeneemt. Er wordt gestart met morfine sc. Na 24 uur wordt u gebeld dat patiënte erg onrustig is. Wat adviseert U: o U verhoogt de morfinepomp o U start met haldol o U geeft een ander opioïd o U verlaagt de dosering morfine

46 Take home messages o De patiënt heeft pijn als hij zegt dat hij pijn heeft o Pijn is multidimensioneel, vraagt multidisciplinaire aanpak. o Pijnanamnese en pijnmeetinstrumenten helpen het pijnprobleem in kaart te brengen o De behandeling van pijn is afhankelijk van het soort pijn en de mogelijkheid om de oorzaak te behandelen

47 Take home messages 2 o Pijnmedicatie wordt voorgeschreven volgens vaste stappen o Bijwerkingen worden behandeld of voorkomen o Communicatie en continuïteit zijn voorwaarde voor goede pijnbestrijding

48 Informatie Websites o richtlijn pijnwww.pallialine.nl o o o Consultatie PTMN


Download ppt "1 21 nov 2013 PIJN in de palliatieve fase Bob Ekdom Anja Flipsen Palliatieteam Midden Nederland (PTMN)"

Verwante presentaties


Ads door Google