De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

8 e Post O.N.S. Meeting Changes in screening guidelines Van verwarrende berichten naar heldere patiëntenvoorlichting Ineke Lokker Verplegingswetenschapper/

Verwante presentaties


Presentatie over: "8 e Post O.N.S. Meeting Changes in screening guidelines Van verwarrende berichten naar heldere patiëntenvoorlichting Ineke Lokker Verplegingswetenschapper/"— Transcript van de presentatie:

1 8 e Post O.N.S. Meeting Changes in screening guidelines Van verwarrende berichten naar heldere patiëntenvoorlichting Ineke Lokker Verplegingswetenschapper/ Onderzoeker Erasmuc MC

2 Wat is screening? Onderzoek naar aandoeningen, voorstadia daarvan en/of risicofactoren bij een of meer personen die geen symptomen hebben en zich niet ziek voelen. Raad voor de Volksgezondheid en Zorg, 2008

3 Wanneer screenen? Van der Aalst, Inleiding proefschrift (in press), 2011 Als we kijken naar het tijdspad van de ziekte kanker: Als eerste zien we het moment in de tijd (blauw 1) waarop de kanker ontstaat (Onset of the disease) Na verloop van tijd is de ziekte ook vast te stellen door een test (oranje 1) Er ontstaan klachten en symptomen (blauw 2) Hierna volgt meestal een diagnose (oranje 2) En uiteindelijk volgt bij iedereen op enig moment de dood (paars) De periode vanaf de start van de ziekte tot aan het het optreden van signs and symptoms (2x kleine blauw) noemt met de pre-klinische fase (grote blauw) Dit is de periode waarbinnen normaal gesproken screening plaatsvindt. Echter alleen vanaf het moment dat een ziekte ook echt vast te stellen is (Oranje1) tot aan het moment dat er normaal gesproken een diagnose (oranje 2) (gebaseerd op klachten en symptomen) gesteld zou worden kan screening leiden tot vroeg opsporing van de ziekte (Oranje groot). Er blijft dus nog een gedeelte over in de tijd (groen). Er wordt dan gescreend, de persoon heeft al de ziekte, maar test niet positief

4 Soorten screening (1)

5 Soorten screening (2) Raad voor de Volksgezondheid en Zorg, )Streetcorner tests 2)Home-collect tests 3)Zelftests 4)Total body scans 5)Health checks 6)Casefinding/ Opportunistische screening 7)Hoogrisicoscreening 8)Populatiescreening

6 Soorten screening (3) Raad voor de Volksgezondheid en Zorg, 2008 Streetcorner tests Tests die in de openbare ruimte, bijvoorbeeld in een winkelcentrum aan consumenten worden aangeboden Home-collect tests Tests waarbij de consument zelf lichaamsmateriaal verzameld en opstuurt naar een laboratorium. Het laboratorium stuurt de uitslag rechtstreeks naar de consument. Zelftests Tests die de consument zelf aanschaft en uitvoert, zonder tussenkomst van een (zorg) professional. Total body scans MRI- of CT-scans, eventueel aangevuld met lichamelijk onderzoek en/ of laboratoriumonderzoek.

7 Soorten screening (3) Raad voor de Volksgezondheid en Zorg, 2008 Streetcorner tests Tests die in de openbare ruimte, bijvoorbeeld in een winkelcentrum aan consumenten worden aangeboden Home-collect tests Tests waarbij de consument zelf lichaamsmateriaal verzameld en opstuurt naar een laboratorium. Het laboratorium stuurt de uitslag rechtstreeks naar de consument. Zelftests Tests die de consument zelf aanschaft en uitvoert, zonder tussenkomst van een (zorg) professional. Total body scans MRI- of CT-scans, eventueel aangevuld met lichamelijk onderzoek en/ of laboratoriumonderzoek. Chlamydia Urine Tests are an easy to use accurate test to check for a chlamydia infection in both men and women. The Chlamydia Urine test kit contains a sample bottle and pre-paid envelope so you can send a urine sample to our laboratory where it will be tested and the results returned to you within 7 days (all in plain unmarked envelopes).

8 Soorten screening (3) Raad voor de Volksgezondheid en Zorg, 2008 Streetcorner tests Tests die in de openbare ruimte, bijvoorbeeld in een winkelcentrum aan consumenten worden aangeboden Home-collect tests Tests waarbij de consument zelf lichaamsmateriaal verzameld en opstuurt naar een laboratorium. Het laboratorium stuurt de uitslag rechtstreeks naar de consument. Zelftests Tests die de consument zelf aanschaft en uitvoert, zonder tussenkomst van een (zorg) professional. Total body scans MRI- of CT-scans, eventueel aangevuld met lichamelijk onderzoek en/ of laboratoriumonderzoek. Test u darmen: Geef darmkanker geen kans! Eenvoudig, pijnloos, betrouwbaar, bewezen, veilig, schoon, (iedereen zou het moeten doen, u ook?)

9 Soorten screening (3) Raad voor de Volksgezondheid en Zorg, 2008 Streetcorner tests Tests die in de openbare ruimte, bijvoorbeeld in een winkelcentrum aan consumenten worden aangeboden Home-collect tests Tests waarbij de consument zelf lichaamsmateriaal verzameld en opstuurt naar een laboratorium. Het laboratorium stuurt de uitslag rechtstreeks naar de consument. Zelftests Tests die de consument zelf aanschaft en uitvoert, zonder tussenkomst van een (zorg) professional. Total body scans MRI- of CT-scans, eventueel aangevuld met lichamelijk onderzoek en/ of laboratoriumonderzoek.

10 Health checks Screening die varieert van het invullen van een vragenlijst tot uitgebreid lichamelijk onderzoek en/of laboratoriumonderzoek Casefinding/ Opportunistische screening Sceening van een bepaalde risicogroep/patiënten die de huisarts voor een andere niet gerelateerde klacht bezoeken. Hoogrisicoscreening Systematisch aanbod van screenng aan mensen met een verhoogde kans op een bepaalde aandoening, bijvoorbeeld diabetes mellitus. Populatiescreening Systematisch aanbod van screening aan een welomschreven deel van de bevolking. Soorten screening (4) Raad voor de Volksgezondheid en Zorg, 2008

11 Soorten screening (4) Raad voor de Volksgezondheid en Zorg, 2008 Health checks Screening die varieert van het invullen van een vragenlijst tot uitgebreid lichamelijk onderzoek en/of laboratoriumonderzoek Casefinding/ Opportunistische screening Sceening van een bepaalde risicogroep/patiënten die de huisarts voor een andere niet gerelateerde klacht bezoeken. Hoogrisicoscreening Systematisch aanbod van screenng aan mensen met een verhoogde kans op een bepaalde aandoening, bijvoorbeeld diabetes mellitus. Populatiescreening Systematisch aanbod van screening aan een welomschreven deel van de bevolking.

12 Soorten screening (4) Raad voor de Volksgezondheid en Zorg, 2008 Health checks Screening die varieert van het invullen van een vragenlijst tot uitgebreid lichamelijk onderzoek en/of laboratoriumonderzoek Casefinding/ Opportunistische screening Sceening van een bepaalde risicogroep/patiënten die de huisarts voor een andere niet gerelateerde klacht bezoeken. Hoogrisicoscreening Systematisch aanbod van screening aan mensen met een verhoogde kans op een bepaalde aandoening, bijvoorbeeld diabetes mellitus. Populatiescreening Systematisch aanbod van screening aan een welomschreven deel van de bevolking.

13 Health checks Screening die varieert van het invullen van een vragenlijst tot uitgebreid lichamelijk onderzoek en/of laboratoriumonderzoek Casefinding/ Opportunistische screening Sceening van een bepaalde risicogroep/patiënten die de huisarts voor een andere niet gerelateerde klacht bezoeken. Hoogrisicoscreening Systematisch aanbod van screenng aan mensen met een verhoogde kans op een bepaalde aandoening, bijvoorbeeld diabetes mellitus. Populatiescreening Systematisch aanbod van screening aan een welomschreven deel van de bevolking. Soorten screening (4) Raad voor de Volksgezondheid en Zorg, 2008

14 Criteria voor screening (1) 1) Relevant De ziekte is een belangrijk gezondheidsprobleem 2) Behandelbaar Er is een goede, veilige behandeling voor de ziekte 3) Voorzieningen Als er iets is gevonden kan de persoon tijdig in het ziekenhuis terecht voor diagnose en behandeling 4) Herkenbaar De ziekte is te vinden voordat er klachten zijn (een herkenbaar latent stadium) 5) Natuurlijk verloop Het natuurlijk beloop van de ziekte moet duidelijk zijn

15 Criteria voor screening (2) 6) Wie is ziek? Het is duidelijk wanneer iemand wel of niet de ziekte heeft. 7) Opsporingsmethode Er bestaat een betrouwbare test/onderzoek om de ziekte op te sporen 8) Aanvaardbaarheid Mensen zijn bereid mee te doen met het bevolkingsonderzoek 9) Kosten-baten De kosten voor het bevolkingsonderzoek zijn acceptabel (evenredig met de baten) 10) Continuïteit Het bevolkingsonderzoek kan gedurende langere tijd (tientallen jaren) aangeboden worden Wilson & Jungner Principles and practice of screening for disease. WHO; 1968.

16 Voordelen/Nadelen Kenmerkend voor een screeningsprogramma; een relatief klein deel van de mensen (zonder symptomen) die screening ondergaan zullen grote, positieve effecten (voordelen) van die screening ervaren. Terwijl een relatief groot deel van de gescreende mensen kleine, maar negatieve effecten (nadelen) zullen ervaren. Van der Aalst, 2011

17 Voordelen van screening Diagnose kan eerder worden gesteld Minder ingrijpende behandeling Reductie van ziektespecifieke morbiditeit Hogere overlevingskans Winst in levensjaren Reductie van ziektespecifieke mortaliteit Voorkomen van vergevorderde ziekte Kostenbesparing Beemsterboer, 1999; De Koning, 2009

18 Nadelen van screening Diagnose kan eerder worden gesteld Vroegontdekking, maar geen gezondheidswinst (overdiagnose) Extra ontdekken van ziekte Fout-positieven / Fout-negatieven Mogelijk onterechte angst/ geruststelling Overbehandeling Screeningsrisico’s Onbedoelde detectie van andere ziektes Beemsterboer, 1999; Grimes & Schulz, 2002; De Koning, 2009; Korfage et al., 2006

19 Van breed naar specifiek

20 Nederland vs. Amerika (1) NederlandAmerika Screening betaald vanuit overheidsgeldScreening betaald via zorgverzekering Zorgverzekering verplicht voor iedereen<65 jaar = Private Insurance Company >65 jaar = Medicare (80% dekking) Uitgaven gezondheidszorg 9,4% BNP Levensverwachting 80 jaar (in 2007) Healthy Life expectancy 73 jaar Uitgaven gezondheidszorg 15,3% BNP Levensverwachting 78 jaar Healthy Life expectancy 70 jaar World Health Statistics, 2009 In 2009 was 16,7% van de bevolking in Amerika niet verzekerd (50,7 miljoen mensen) Income, Poverty and Health Insurance Coverage in the United States: 2009 DeNavas et al., 2010

21 Nederland vs. Amerika (2) NederlandAmerika Bevolkingsprogramma voor Mammacarcinoom Cervixcarcinoom Screeningsonderzoek kanker Longcarcinoom Prostaatcarcinoom Coloncarcinoom ACS richtlijnen voor Mammacarcinoom Cervixcarcinoom Colorectale carcinomen en poliepen Endometriumcarcinoom Prostaatcarcinoom Kankergerelateerde check-up VWS => Gezondheidsraad => MinisterVerschillende richtlijnen /aanbevelingen American Cancer Society (ACS) National Comprehensive Cancer Network (NCCN) American Society of Clinical Oncology (ASCO) U.S. Preventative Service Task Force (USPSTF) Nationale Cancer Institute (NCI) Centers for Disease Control (CDC) Several Specialty organizations; (AMA, AAFP, AUA, ACOG etc.) Diane Alwain, 2011 Cancer-related check-up For people aged 20 or older having periodic health exams, a cancer-related check-up should include health counseling and depending on a person’s age and gender, exams for cancer of the thyroid, oral cavity, skin, lymph nodes, testes, and ovaries, as well as for some non-malignant diseases. American Cancer Society. Cancer Facts & Figures 2010

22

23 Darmkanker (NL) Jaarlijks ruim nieuwe ziektegevallen Kans om darmkanker te krijgen (algemene bevolking) 4-5% In 2008 overleden 4843 mensen aan darmkanker Blijft jarenlang onopgemerkt Langdurig, goed herkenbaar voorstadium (voortgeschreden adenomen) Zeker geschikt voor screening 1400 overlijdens kunnen voorkomen worden Gezondheidsraad, 2009; Van Veen & Mali, 2009

24 Darmkankerscreening? Een verwarrend aantal methoden beschikbaar 1.Klassieke guajaktest (gFOBT ) 3dgn ontlastingmonsters verzamelen 2.Bloedsporen op immunologische basis vaststellen (iFOBT) 1 ontlastingmonster 3.Sigmoïdoscopie = distale deel van de dikke darm 4.Colografie met CT (virtuele coloscopie) = hele dikke darm 5.Coloscopie (opsporen / verwijderen in een keer mogelijk) Gouden standaard 6.Moleculaire biomarkers (CEA, AF, …..) (7.)Röntgenfoto van de dikke darm (ACS, 2008) KWF, 2007; Van Veen & Mali, 2009

25 Nederland vs. Amerika (1) Amerika 1 Nederland 2 Mannen en vrouwen vanaf 50 jaar Mannen en vrouwen jaar Tests to find polyps and cancer (1 vd 4) Flexbele sigmoidoscopie (5 jaar) Coloscopie (10 jaar) Rontgen dikke darm (5 jaar) CT colonography (5 jaar) Bevolkingsonderzoek (vanaf 2013) Thuistest iFOBT (2 jaar) Of Tests that primarily find cancer (1 vd 3) gFOBT (1 jaar) iFOBT (1 jaar) Stool DNA test (?) 1)American Cancer Society Guidelines, )Gezondheidsraad, 2009; Van Veen & Mali, % 2,5%

26 Prostaatkanker (NL) Jaarlijks ruim 9500 nieuwe ziektegevallen Ruim 70% van hen is 65 jaar of ouder Overall vijfjaarsoverleving ongeveer 80% Prostaatkanker geeft pas in een heel laat stadium klachten Slechts 1 op de 10 mannen met prostaatkanker krijgt hiervan op den duur klachten Screeningsmethode PSA Kankerregistratie, 2008; KWF, 2011; NHG, 2011; Oncoline, 2007

27 Prostaatkankerscreening? 2 grote studies ERSPC & PLCO ERSPC 1 Screening verminderd prostaatkanker mortaliteit met 20% Overdiagnose en overbehandeling belangrijke bijwerkingen. PLCO 2 In de 2 groepen; geen significant verschil in prostaatkanker mortaliteit. (na 7-10 jaar follow-up) 2 grote studies, 2 verschillende uitkomsten 1 Heijnsdijk et al., 2009; Schröder et al., Andriole, % 2%

28 Nederland vs. Amerika (1) AmerikaNederland 2 American Cancer Society, 2010 > 50 jaar met levensverwachting > 10 PSA +/- rectaal onderzoek Jaarlijks als > 2.5(ng/mL) / 2-jaarlijks als < 2.5 Advies Gezondheidsraad moet volgen National comprehesive cancer network, 2010 Screening met PSA gebaseerd op ERSPC, Baseline PSA en DRE bij 40 jaar Online gedetailleerde beschrijving van advies NHG (2009); Grootschalig bevolkingsonderzoek (d.m.v. PSA) nu niet geïndiceerd. Opportunistische screening; oudere mannen, geen klachten nu niet geïndiceerd. Huisartsen hoeven bestaande terughoudende screeningsbeleid dus niet aan te passen. USPSTF, 2008 < 75 jaar: onvoldoende bewijs voor screening > 75 jaar: niet screenen (schade > dan winst) American urological society, 2009 Screening PSA vanaf 40 jaar (ERSPC) Niets doen is ook een optie

29

30 Tot Slot Vragen?

31 Literatuur (1) Van der Aalst, C.M. Smoking, smoking cessation and lung cancer screening in the NELSON trial. Thesis. Rotterdam; Erasmus Universiteit Rotterdam, Andriole G.L., (2009) N Engl J Med. Mar 26;360(13): Beemsterboer, P.M.M. Evaluation of screening programmes. Thesis. Rotterdam; Erasmus Universiteit Rotterdam, Grimes, D.A., Schulz, K.F. Uses and abuses of screening tests. The Lancet 2002; 359: Gezondheidsraad. Bevolkingsonderzoek naar darmkanker. Den Haag: Gezondheidsraad, 2009; publicatienr. 2009/13. Heijnsdijk E.A. (2009) Overdetection, overtreatment and costs in prostate-specific antigen screening for prostate cancer. Br J Cancer Dec 1;101(11): De Koning, H.J. De mysterieuze massa. Inaugurele rede Hoogleraar Evaluatie van vroegopsporing van ziekten. Rotterdam: Erasmus MC, Korfage, I.J., de Koning, H.J., Roobol, M., Schröder, F.H., Essink-Bot, M-L. Prostate cancer diagnosis; the impact on patients’ mental health. Eur J Cancer 2006; 42:165-70

32 Literatuur (2) KWF, Signaleringscommissie Kanker. Biomarkers en kankerbestrijding Amsterdam: Thieme NHG. NHG-Standpunt over screening op prostaatkanker screening-op-prostaatkanker.htm Raad voor de Volksgezondheid en Zorg. Screening en de rol van de overheid, 2008 Schröder, F.H., Hugosson, J., Roobol, M.J., et al.Screening and prostate-cancer mortality in a randomized European studyN Engl J Med. 2009, Mar 26;360(13): Van Veen, W., Mali, W.P.Th.M. Bevolkingsonderzoek naar darmkanker; advies van de Gezondheidsraad. Ned Tijdschr Geneeskd 2009;153: A1441- VIKC/ Nederlandse Vereniging voor Urologie. Richtlijn ptrostaatcarcinoom Wolf, A. et al. American Cancer Society guideline for the early detection of prostate cancer: Update CA: A Cancer journal for Clinicians, 2010; 60 (2): 70-98


Download ppt "8 e Post O.N.S. Meeting Changes in screening guidelines Van verwarrende berichten naar heldere patiëntenvoorlichting Ineke Lokker Verplegingswetenschapper/"

Verwante presentaties


Ads door Google