De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Omgaan met alcohol en drugs in de eerste lijn Achtergrond en theoretisch kader Dr. Hendrik Peuskens 24-10-2013 Psychiatrische kliniek Broeders Alexianen.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Omgaan met alcohol en drugs in de eerste lijn Achtergrond en theoretisch kader Dr. Hendrik Peuskens 24-10-2013 Psychiatrische kliniek Broeders Alexianen."— Transcript van de presentatie:

1 Omgaan met alcohol en drugs in de eerste lijn Achtergrond en theoretisch kader Dr. Hendrik Peuskens Psychiatrische kliniek Broeders Alexianen Tienen

2 Middelengebruik in Vlaanderen Gezondheidsenquête 2008 –Alcohol –Nicotine –Cannabis en andere illegale middelen –Medicatie Health Interview Survey, Belgium, 2008 Demarest et al Health Interview Survey Interactive Analysis PK Broeders Alexianen Tienen

3 Middelengebruik in Vlaanderen Abstinent - occasioneel 1-7 E /wk8-14 E /wk15-21 E /wk22+ E /wk Health Interview Survey, Belgium, 2008 Demarest et al Health Interview Survey Interactive Analysis PK Broeders Alexianen Tienen

4 Middelengebruik in Vlaanderen Gezondheidsenquête 2008 –Alcohol problematisch gebruik CAGE –vragenlijst –Heeft u weleens het gevoel gehad het alcoholgebruik te moeten minderen? (Cut down) –Heeft u zich ooit weleens vervelend of geïrriteerd gevoeld over opmerkingen van anderen over uw drankgebruik? (Annoyed) –Heeft u zich ooit schuldig gevoeld over iets wat u gedaan heeft toen u had gedronken? (Guilty) –Heeft u ooit 's ochtends alcohol gedronken om u rustiger te voelen of om minder last te hebben van trillende handen of misselijkheid? (Eye- opener) Health Interview Survey, Belgium, 2008 Demarest et al Health Interview Survey Interactive Analysis PK Broeders Alexianen Tienen

5 Middelengebruik in Vlaanderen Gezondheidsenquête 2008 –Alcohol problematisch gebruik CAGE –vragenlijst –Heeft u weleens het gevoel gehad het alcoholgebruik te moeten minderen? (Cut down) –Heeft u zich ooit weleens vervelend of geïrriteerd gevoeld over opmerkingen van anderen over uw drankgebruik? (Annoyed) –Heeft u zich ooit schuldig gevoeld over iets wat u gedaan heeft toen u had gedronken? (Guilty) –Heeft u ooit 's ochtends alcohol gedronken om u rustiger te voelen of om minder last te hebben van trillende handen of misselijkheid? (Eye- opener) Health Interview Survey, Belgium, 2008 Demarest et al Health Interview Survey Interactive Analysis 10.6% PK Broeders Alexianen Tienen

6 Middelengerelateerde problematiek Esemed-studie –Life time risico voor alcoholgerelateerde stoornis: 11% PK Broeders Alexianen Tienen

7 Middelengebruik in Vlaanderen Gezondheidsenquête 2008 –Andere drugs afgelopen jaar % Cannabis4.6 Cocaïne0.8 XTC/amfetamines1 Heroïne/opioide0.1 Health Interview Survey, Belgium, 2008 Demarest et al Health Interview Survey Interactive Analysis % Nicotine26,7 PK Broeders Alexianen Tienen

8 Andere drugs afgelopen jaar Sedativa afgelopen 24h Middelenmisbruik in Vlaanderen 8 PK Broeders Alexianen Tienen

9 Middelengerelateerde problematiek Breed spectrum PK Broeders Alexianen Tienen

10

11 DSM-IV-TR (2000) Middelengerelateerde stoornissen Stoornissen in gebruik –Misbruik –Afhankelijkheid Stoornissen door gebruik –Intoxicatie, onthouding, delirium –Psychose, stemmingsstoornis, angststoornis, slaapstoornis, seksuele dysfunctie,… door middelengebruik –Persisterende amnestische stoornis, dementie PK Broeders Alexianen Tienen

12 Middelenafhankelijkheid Patroon van onaangepast gebruik van een middel dat significante beperkingen of lijden veroorzaakt, zoals in een periode van twaalf maanden blijkt uit drie of meer van de volgende: –Tolerantie –Onthouding –Controleverlies –Weinig succesvolle stoppogingen –Groot deel van de tijd gaat op aan inspanningen om middel te bekomen, te gebruiken of te recupereren van het gebruik –Belangrijke bezigheden (sociaal, werkgerelateerd, vrije tijd) worden opgegeven of verminderd –Gebruik wordt voortgezet ondanks wetenschap dat er een belangrijk lichamelijk of psychisch probleem is DSM-IV-TR PK Broeders Alexianen Tienen

13 DSM V ‘Misbruik’ en ‘Afhankelijkheid’ afgeschaft Nieuwe term: ‘Substance use disorder’ –Vertrouwde reeks criteria –+ expliciet noemen van ‘craving’ –‘Ernst’-specifiers PK Broeders Alexianen Tienen

14 Substance Use Disorder A maladaptive pattern of substance use leading to clinically significant impairment or distress, as manifested by 2 (or more) of the following, occurring within a 12-month period: –recurrent substance use resulting in a failure to fulfill major role obligations at work, school, or home –recurrent substance use in situations in which it is physically hazardous –continued substance use despite having persistent or recurrent social or interpersonal problems caused or exacerbated by the effects of the substance –tolerance, as defined by either of the following: a. a need for markedly increased amounts of the substance to achieve intoxication or desired effect b. markedly diminished effect with continued use of the same amount of the substance ( Note: Tolerance is not counted for those taking medications under medical supervision such as analgesics, antidepressants, ant-anxiety medications or beta-blockers.) DSM-V PK Broeders Alexianen Tienen

15 Substance Use Disorder A maladaptive pattern of substance use leading to clinically significant impairment or distress, as manifested by 2 (or more) of the following, occurring within a 12-month period: –withdrawal, as manifested by either of the following: a. the characteristic withdrawal syndrome for the substance b. the same (or a closely related) substance is taken to relieve or avoid withdrawal symptoms (Note: Withdrawal is not counted for those taking medications under medical supervision such as analgesics, antidepressants, anti-anxiety medications or beta- blockers.) –the substance is often taken in larger amounts or over a longer period than was intended –there is a persistent desire or unsuccessful efforts to cut down or control substance use –a great deal of time is spent in activities necessary to obtain the substance, use the substance, or recover from its effects DSM-V PK Broeders Alexianen Tienen

16 Substance Use Disorder A maladaptive pattern of substance use leading to clinically significant impairment or distress, as manifested by 2 (or more) of the following, occurring within a 12-month period: –important social, occupational, or recreational activities are given up or reduced because of substance use –the substance use is continued despite knowledge of having a persistent or recurrent physical or psychological problem that is likely to have been caused or exacerbated by the substance. –Craving or a strong desire or urge to use a specific substance. Severity specifiers: –Moderate: 2-3 criteria positive –Severe: 4 or more criteria positive DSM-V PK Broeders Alexianen Tienen

17 DSM V Substance Use and Addictive Disorders –Verruiming –Omvat ‘pathologisch gokken’ Voorheen impulscontrole stoornissen Overeenkomsten op vlak van klinisch beeld, etiologie, comorbiditeit, neurofysiologie en behandeling PK Broeders Alexianen Tienen

18 Somatische stoornissen 18 PK Broeders Alexianen Tienen J. Rehm, 2013 Blauw= protective

19 Somatische stoornissen, relatieve risico’s Van den Berg BMC Medicine 2008, 6:36 19 Men Women Men Women Men Women Men Women Men Women Men Women Men Women PK Broeders Alexianen Tienen Slide: Prof. L. Annemans

20 Somatische stoornissen, attributable risk PathologiesHill’s Coefficients (men) Hill’s Coefficients (women) Psychosis and alcohol dependence syndrome 100% Digestive system disorders Acute alcoholic hepatitis 100% Liver cirrhosis 91%69% Acute pancreatitis 40% Chronic pancreatitis 70%55% Cancers Mouth 84%24% Pharynx 89%30% Œsophagus 86%55% Rectum 12%5% Liver 71%54% Larynx 76%15% Pancreas 20% Breast -16% Cardiovascular diseases Ischemic cardiopathy 39%7% Alcoholic cardiomyopathy 100% Cerebral vascular disease 26%8% Diseases of the respiratory tract Pneumonia, influenza 36%7% 20 PK Broeders Alexianen Tienen Slide: Prof. L. Annemans

21 Alcohol geïnduceerde mortaliteit 15-64jr (EU 2004) 21 PK Broeders Alexianen Tienen

22 DALYs toegeschreven aan alcohol PK Broeders Alexianen Tienen

23 DALYs toegeschreven aan alcohol DALYs in Europe (millions) WHO. Global health risks, 2009 DALY=disability-adjusted life year Leading risk factors for burden of ill health in Europe (WHO 2009) 23 Slide: Prof. L. Annemans

24 Omvang van het probleem J. Rehm, 2013

25 Nutt et al, Lancet 2010 PK Broeders Alexianen Tienen Globale schade

26 Nutt et al, Lancet 2010 PK Broeders Alexianen Tienen Globale schade

27 Financiële kost in België: 4.2 miljard euro 27 PS1: cancer 3.1; diabetes 3.5; heart disease 5.0 miljard PS2: accijnzen op alcohol 1.5 miljard euro Adjusted for GDP, health expenditure, alcohol use, crime, & drunk driving Slide: Prof. L. Annemans

28 Middelengerelateerde problematiek Breed spectrum Frequent voorkomen PK Broeders Alexianen Tienen

29 Middelengerelateerde problematiek Breed spectrum Frequent voorkomen Te beperkt opgepikt? PK Broeders Alexianen Tienen

30 Middelengerelateerde problematiek (Huis)artsen herkennen 6-36% van alcoholmisbruik of problematiek Aertgeerts et al, 2000 PK Broeders Alexianen Tienen

31 Middelengerelateerde problematiek (Huis)artsen herkennen 6-36% van alcoholmisbruik of problematiek Patiënten stellen hulpvraag uit Aertgeerts et al, 2000 PK Broeders Alexianen Tienen

32 Middelengerelateerde problematiek (Huis)artsen herkennen 6-36% van alcoholmisbruik of -problematiek Patiënten stellen hulpvraag uit –Alcohol Mediane duur tussen ontstaan van stoornis en eerste behandelcontact 18 jaren Slechts 13% zoekt hulp in het jaar waarin zich de stoornis ontwikkelt Aertgeerts et al, 2000 ESEMeD-studie PK Broeders Alexianen Tienen

33 ‘Treatment gap’ Kohn et al. Bull World Health Organ 2004;82:858–866 Verschil tussen het aantal mensen met een stoornis dat hulp nodig heeft en het aantal mensen dat hulp krijgt PK Broeders Alexianen Tienen

34 ‘Treatment gap’ Kohn et al. Bull World Health Organ 2004;82:858–866 PK Broeders Alexianen Tienen

35 ‘Treatment gap’ in alcohol afhankelijkheid Kohn et al. Bull World Health Organ 2004;82:858–866 PK Broeders Alexianen Tienen

36 ‘Treatment gap’ in alcohol afhankelijkheid Kohn et al. Bull World Health Organ 2004;82:858–866 PK Broeders Alexianen Tienen

37 Middelengerelateerde problematiek Dacht dat probleem vanzelf zou overgaan55% In het begin niet veel last75% Wilde het liever zelf oplossen54% Dacht dat behandeling geen zin had74% Eerdere behandeling had niet geholpen55% Bang dat het teveel geld zou kosten54% Bang wat anderen zouden denken37% Praktische moeilijkheden54% Wist niet waarheen37% ESEMeD-studie Patiënten stellen hulpvraag uit PK Broeders Alexianen Tienen

38 Redenen waarom patiënten geen hulp zoeken (VS, ) Percent SAMHSA 2007, National Survey on Drug Use and Health (NSDUH) Niet klaar om te stoppen met gebruik Financiële barrière Sociaal stigma Toegankelijkheid Dacht geen therapie nodig te hebben Wist niet waar therapie kon Geen tijd Idee dat therapie niet helpt Andere barrière PK Broeders Alexianen Tienen

39 Middelengerelateerde problematiek (Huis)artsen herkennen 6-36% van alcoholmisbruik of problematiek Patiënten stellen hulpvraag uit –Alcohol Mediane duur tussen ontstaan van stoornis en eerste behandelcontact 18 jaren Slechts 13% zoekt hulp in het jaar waarin zich de stoornis ontwikkelt Aertgeerts et al, 2000 ESEMeD-studie PK Broeders Alexianen Tienen

40 Middelengerelateerde problematiek Hulpverleners stellen interventie uit –‘Patiënt nog niet ver genoeg gevorderd’, moet eerst ‘rock bottom’ raken, ‘nog niet te motiveren’ Cave: volgende stap: ‘niet meer te motiveren’, ‘heeft toch geen zin meer’ PK Broeders Alexianen Tienen

41 Middelengerelateerde problematiek Hulpverleners stellen interventie uit –‘Patiënt nog niet ver genoeg gevorderd’, moet eerst ‘rock bottom’ raken, ‘nog niet te motiveren’ Cave: volgende stap: ‘niet meer te motiveren’ –‘te weinig deskundig’ –‘te weinig tijd’ –‘te gevoelig onderwerp’ –‘moet naar gespecialiseerde hulp’ PK Broeders Alexianen Tienen

42 Middelengerelateerde problematiek Middel -hoeveelheid -frequentie -toedieningsvorm -… MENS Individu -genetica -leeftijd -attitudes -… Milieu -beschikbaarheid, kost -normen, regels,… -stressoren en support… PK Broeders Alexianen Tienen

43 Middelengerelateerde problematiek PK Broeders Alexianen Tienen

44 Middelengerelateerde problematiek Eerste incident Verschillende levensdomeinen beheerst door gebruik Aanpassingen aan herhaalde incidenten PK Broeders Alexianen Tienen

45 Middelengerelateerde problematiek Eerste incident Verschillende levensdomeinen beheerst door gebruik Aanpassingen aan herhaalde incidenten Normaliseren Minimaliseren Rationaliseren Ontkennen Projecteren PK Broeders Alexianen Tienen

46 Middelengerelateerde problematiek Intensief langdurig programma PK Broeders Alexianen Tienen

47 Middelengerelateerde problematiek Korte interventie PK Broeders Alexianen Tienen

48 Middelengerelateerde problematiek Brief intervention –Korte sessies, gewoonlijk in gerekend in minuten 5-15min, gewoonlijk 1-4 sessies –Gericht op veranderen van gebruik Op zichzelfstaand voor cliënten met problematisch of riskant gebruik zonder afhankelijkheid Onderdeel in cliënten helpen aanhaken bij therapie voor cliënten met ernstige middelengerelateerde problematiek of afhankelijkheid PK Broeders Alexianen Tienen

49 Middelengerelateerde problematiek Hulpverleners stellen interventie uit –‘Patiënt nog niet ver genoeg gevorderd’, moet eerst ‘rock bottom’ raken, ‘nog niet te motiveren’ Cave: volgende stap: ‘niet meer te motiveren’ –‘te weinig deskundig’ –‘te weinig tijd’ –‘te gevoelig onderwerp’ –‘moet naar gespecialiseerde hulp’ –‘impact van interventies is klein’ PK Broeders Alexianen Tienen

50 Middelengerelateerde problematiek Brief intervention –Uitgebreid onderzoek over korte en vroege interventies bij alcoholgebruik PK Broeders Alexianen Tienen

51 Middelengerelateerde problematiek Brief intervention –Uitgebreid onderzoek over korte en vroege interventies bij alcoholgebruik Effectief in verminderden van alcoholgebruik, zeker op termijn van 3-6maanden Moyer 2002, Miller & Wilbourne 2002 NNT=8 om gebruik terug te brengen naar laag risico-gebruik Anderson & Boumberg, op 3 van problematische overlijdens door alcohol voorkomen; kort advies aan 282 patiënten overkomt 1 overlijden per jaar Cuypers et al, 2004 PK Broeders Alexianen Tienen

52 Middelengerelateerde problematiek Brief intervention –Uitgebreid onderzoek over korte en vroege interventies bij alcoholgebruik Effectief in verminderden van alcoholgebruik, zeker op termijn van 3-6maanden Moyer 2002, Miller & Wilbourne 2002 NNT=8 om gebruik terug te brengen naar laag risico-gebruik Anderson & Boumberg, op 3 van problematische overlijdens door alcohol voorkomen; kort advies aan 282 patiënten overkomt 1 overlijden per jaar Cuypers et al, 2004 PK Broeders Alexianen Tienen

53 Ingrediënten van effectieve ‘korte interventie’ FRAMES –Feedback Gepersonaliseerde terugkoppeling van informatie –Evt. resultaat van screening (vb. AUDIT, ASSIST…) –Informatie over persoonlijke risico’s gelinkt aan huidig niveau van gebruik en aan algemene informatie over risico’s en gevolgen van gebruik –Evt. vergelijking tussen eigen gebruik en populatie niveau PK Broeders Alexianen Tienen

54 Ingrediënten van effectieve ‘korte interventie’ FRAMES –Responsibility Expliciteer dat cliënt verantwoordelijk is (en blijft) voor zijn eigen gedrag en ook eigen keuzes mag maken. ‘wat je doet is jouw keuze!’ Het gevoel controle te houden is belangrijk voor de motivatie van cliënten en blijkt ‘weerstand’ te verminderen PK Broeders Alexianen Tienen

55 Ingrediënten van effectieve ‘korte interventie’ FRAMES –Advice Duidelijk advies dat verminderen of stoppen van gebruik het risico op toekomstige problemen Verhoogt het bewustzijn van de risico’s en geeft argumenten om gedragsverandering te overwegen PK Broeders Alexianen Tienen

56 Ingrediënten van effectieve ‘korte interventie’ FRAMES –Menu of alternative change options Keuze laten verminderd weerstand, versterkt gevoel van zelfcontrole. Voorbeelden: –Verwijzen naar andere informatie of zelfhulpbronnen (brochure, website,…) –Uitnodiging voor opvolgingssessies –Informatie naar gespecialiseerde (zelf-)hulp PK Broeders Alexianen Tienen

57 Ingrediënten van effectieve ‘korte interventie’ FRAMES –Menu of alternative change options Keuze laten verminderd weerstand, versterkt gevoel van zelfcontrole. Voorbeelden: –Dagboek/registratie bijhouden van gebruik (waar, wanneer, hoe veel, met wie, waarom?) –Eigen gedragsregels opstellen –Hoge risicosituaties identificeren en ontdekken hoe deze te voorkomen –Alternatieve situaties/activiteiten opzoeken –Steunfiguren identificeren –Uitgespaard geld reserveren voor iets anders PK Broeders Alexianen Tienen

58 Ingrediënten van effectieve ‘korte interventie’ FRAMES –Empathy Warme, betrokken (empathische) houding van diegene die de interventie uitvoert. PK Broeders Alexianen Tienen

59 Ingrediënten van effectieve ‘korte interventie’ FRAMES –Self efficacy (confidence). Vertrouwen versterken dat cliënten in staat zijn veranderingen te maken. Gevoel/geloof iets te kunnen veranderen maakt het waarschijnlijker dat ze dat ook effectief zullen doen, dan wanneer mensen zich machteloos of hulpeloos voelen Mensen laten uitdrukken wat ze zullen doen is erg zinvol, omdat zij geneigd zijn te doen wat ze zichzelf horen zeggen PK Broeders Alexianen Tienen

60 Besluit Korte interventies –zijn kort –zijn nuttig –zijn doenbaar –Veronderstellen een genuanceerd besef en kennis van de problematiek bij de hulpverlener –Veronderstellen een aangepaste attitude PK Broeders Alexianen Tienen


Download ppt "Omgaan met alcohol en drugs in de eerste lijn Achtergrond en theoretisch kader Dr. Hendrik Peuskens 24-10-2013 Psychiatrische kliniek Broeders Alexianen."

Verwante presentaties


Ads door Google