De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Overheidsfinanciën College 2, 6 mei 2008 Robert Inklaar

Verwante presentaties


Presentatie over: "Overheidsfinanciën College 2, 6 mei 2008 Robert Inklaar"— Transcript van de presentatie:

1 Overheidsfinanciën College 2, 6 mei 2008 Robert Inklaar

2 College vandaag • H6: Collectieve goederen •Onderwijs • H7: Overdrachten •(Sociale) verzekeringen & sociale zekerheid

3 Collectieve goederen: definitie • Kernbegrippen: •Rivaliteit •Uitsluitbaarheid • Voorbeeld: defensie •Defensie voor 1 vermindert niet defensie voor een ander (niet rivaal) •Defensie voor 1 is defensie voor allen (niet uitsluitbaar) • Algemeen: •Niet rivaal: marginale kosten per gebruiker van nul •Niet uitsluitbaar: liftersgedrag (free riders)

4 Collectieve goederen: afbakening • Muziek als collectief goed? • Onzuivere collectieve goederen: rivaal of uitsluitbaar tot op zekere hoogte •Tolwegen •Dijken • Quasi-collectieve goederen •Wel rivaal & uitsluitbaar •Toch markt falen (externe effecten, marktmacht, onzekerheid) •Bijvoorbeeld: onderwijs • Rivaliteit en uitsluitbaarheid: niet voldoende of noodzakelijke voorwaarde

5 Collectieve goederen: hoeveel? • Rivale & uitsluitbare producten: •Marginale baten per persoon per product = marginale kosten per product • Collectieve goederen: extra product voor 1 is extra product voor allen •Som van marginale baten = marginale kosten •Informatieprobleem: nut is niet bekend •Wegingsprobleem: nut van meer mensen afwegen => Arrow (h3): niet mogelijk

6 Effecten overheidsuitgaven • Bestedingseffecten •Hogere uitgaven => meer bestedingen => hoger BBP •Generiek: een euro is een euro, type besteding is minder belangrijk • Programmaeffecten •Type is essentieel: euro voor kinderopvang is anders dan een euro voor onderwijs •Meer geld naar onderwijs => beter geschoolde bevolking (?) => hogere economische groei of een gezondere bevolking (?) •Meer geld naar kinderopvang => meer werkende ouders => verlichting vergrijzingsdruk

7 Onderwijs: publiek of privaat? NL: voornamelijk hoger onderwijs

8 Waarom publiek? • Incomplete markten: lenen tegen toekomstig inkomen niet mogelijk •Onzekerheid te groot •Puur privaat systeem: alleen rijkeren kunnen onderwijs veroorloven • Kwesties bij publieke financiering •Aan wie geef je meer uit? •Hoe hou je kwaliteit op peil?

9 H7 Overdrachten 1.Verzekeringstheorie 2.Zorg 3.Sociale zekerheid • 2 & 3 veel over situatie in 1997 • Nadruk op algemene vraagstukken => zie deze sheets

10 Verzekeringstheorie • Verzekering: afdekken van risico •Premie in ruil voor dekking •Verzekeraar: bundeling van risico’s geeft stabiliteit • Premie=Risico*Uitbetaling + Kosten verzekeraar •Risico-avers: nut van zekerheid kan opwegen tegen kosten verzekeraar •Hangt af van risico en potentiële kosten •Voorbeeld: verzekering tegen tandarts- of ziekenhuiskosten

11 Sociale verzekeringen essentieel Bron: CBS Zorgrekeningen

12 Martkfalen bij verzekeringen • Adverse selection •De beste risico’s verzekeren zich niet => •De premie moet omhoog => •De iets minder goede risico’s verzekeren zich niet => •De premie moet verder omhoog => •Etc. • Moral hazard •Zonder prijsprikkel en met elastische vraag leidt verzekering tot grotere afname (bijv. zorg) •Eigen risico, eigen bijdragen, no-claim

13 Overheidsingrijpen zorg • Adverse selection •Verzekeringsplicht • Moral hazard •Potentieel ongeremde vraag naar zorg • Informatie achterstand patiënten •Potentieel ongeremd aanbod van zorg • Huidige aanpak NL (p. 141): •Concurrentie op verzekeringsmarkt •Onderhandelingen verzekeraars – zorgaanbieders •Eigen risico •Betere kostenprikkels door declaratiesysteem

14 Verzekeringen & voorzieningen • Verzekeringen •Vrijwillig •Premie-inkomsten • Sociale verzekeringen •Verplicht voor bepaalde groepen •Gefinancierd uit premies, uitbetaling afhankelijk van dekking • Sociale voorzieningen •Gefinancierd uit algemene middelen, gaat uit van behoeftes

15 Uitdagingen in sociale zekerheid • Vergrijzing: meer druk op sociale zekerheid, minder financiering •Omslagstelsel •Fiscalisering AOW • Effect op arbeidsaanbod •Hogere premies => grotere wig •Lengte werkloosheidsuitkeringen •Arbeidsongeschiktheid als afvloeiing •Bijstand is moeilijk uit te komen •Kinderopvang • Uitvoering publiek of privaat?

16 Hervormingen stimuleren arbeidsaanbod

17 Effecten sociale zekerheid • Lange termijn: •Raken mensen uitgerangeerd? •Sociaal kapitaal? •Wat zijn de kosten? •Wordt de inkomensverdeling niet te scheef? • Korte termijn: •Sociale zekerheid als automatische stabilisator •Uitgaven stijgen automatisch bij slechtere conjunctuur


Download ppt "Overheidsfinanciën College 2, 6 mei 2008 Robert Inklaar"

Verwante presentaties


Ads door Google