De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Dak- en thuisloosheid in Vlaanderen Pistes voor een meer woongericht beleid Publieksmoment Vlaamse Woonraad Brussel, 13 mei 2016.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Dak- en thuisloosheid in Vlaanderen Pistes voor een meer woongericht beleid Publieksmoment Vlaamse Woonraad Brussel, 13 mei 2016."— Transcript van de presentatie:

1 Dak- en thuisloosheid in Vlaanderen Pistes voor een meer woongericht beleid Publieksmoment Vlaamse Woonraad Brussel, 13 mei 2016

2 Verwelkoming Bernard Hubeau Voorzitter Vlaamse Woonraad

3 Programma Voorstelling advies Vlaamse Woonraad David Van Vooren, beleidsmedewerker Vlaamse Woonraad Reflecties op het advies van de Vlaamse Woonraad Alain Bielen, directeur SHM Cordium & voorzitter CAW Limburg Koen Hermans, KU Leuven – Centrum voor Sociologisch Onderzoek / LUCAS Goele Mondelaers, Raadgever Wonen, Kabinet van Vlaams viceminister-president Liesbeth Homans Vragen van het publiek

4 Dak- en thuisloosheid in Vlaanderen: pistes voor een meer woongericht beleid David Van Vooren Beleidsmedewerker Vlaamse Woonraad

5 Inhoud presentatie Waarom dit advies? (beleidsrelevantie) Dak- en thuisloosheid in Vlaanderen Definitie, aantallen, profiel, oorzaken Hulpverlening (woon- en welzijnsbeleid) Beschouwingen van de Vlaamse Woonraad

6 1. Beleidsrelevantie Vlaams Actieplan Armoedebestrijding Dak- en thuisloosheid voorkomen en bestrijden Preventief en woongericht beleid 2016: opmaak Vlaams strategisch plan dak- en thuisloosheid Doel = constructieve bijdrage Vlaamse Woonraad Focus op (mogelijke) rol woonbeleid in strijd tegen dak- en thuisloosheid

7 2.1. Definitie dak- en thuisloosheid ETHOS (ETHOS Typology on Homelessness and Housing Exclusion) 4 concepten die wijzen op ontbreken van een (t)huis: Dakloosheid Thuisloosheid Instabiele huisvesting Ontoereikende huisvesting Advies Vlaamse Woonraad Focus op ETHOS categorieën dakloos (mensen zonder vaste verblijfplaats of in nachtopvang), thuisloos (diverse vormen van tijdelijke opvang, bv. opvangcentra voor thuislozen, instellingsverlaters) (dreigende) uithuiszetting

8 2.2. Aantallen Aantal dak- en thuislozen in Vlaanderen niet gekend Diverse studies / ramingen 764 daklozen (waarvan 53 kinderen) in winteropvang thuislozen (waarvan kinderen) in thuislozenzorg CAW of doorgangswoningen OCMW ca dakloze personen in OCMW hulpverlening, waarvan chronische cliënten Jaarlijks vorderingen tot uithuiszettingen, effectieve uithuiszettingen onbekend (raming: 30% of ca /jaar) Instabiele woonsituatie of ontoereikende huisvesting: geen data

9 2.3. Profiel Kenmerk Geslacht Mannen Vrouwen Leeftijd < 30 jaarn.b jaarn.b > 50 jaarn.b Bron van inkomsten Belangrijkste inkomen uit arbeid Werkloosheidsuitkering Bijstand (OCMW) Allochtonen* Bron: Steunpunt Algemeen Welzijnswerk en

10 2.4. Oorzaken Vaak complex en onderling samenhangend Vier types van risicofactoren: structureel, institutioneel, relationeel, persoonlijk specifieke gebeurtenissen (‘triggers’) kunnen direct aanleiding geven tot dak- en thuisloosheid of dit proces verder in de hand werken Advies Woonraad: focus op structurele en institutionele factoren

11 2.4. Oorzaken Oorzaak Factor van kwetsbaarheid Trigger StructureelEconomische processen (armoede, werkloosheid) Achterstal huur of hypotheek Uithuiszetting Verlies van vaste verblijfplaats Verandering van woonplaats Processen op woningmarkt Sociale bescherming / welvaart Nieuwkomers Wijziging verblijfsstatuut Beperkte toegang tot betaalbare huisvesting en sociale bescherming Immigratie, burgerschap Institutioneel Tekort aan gepaste dienstverlening en gebrek aan samenwerking tussen bestaande diensten om tegemoet te komen aan zorg- of hulpvragen Einde van ondersteuning of gebrek aan gepaste hulp Toewijzingsmechanismen Verblijf in instelling (jeugdzorg, gevangenis, hospitalisatie,…) Ontslag uit instelling Verlies van woning tijdens verblijf in instelling Institutionele procedures (toelating, ontslag) Bron: Busch-Geertsema, V., Edgar, W., O’Sullivan, E., & Pleace, N. (2010)

12 Structurele oorzaken Vlaanderen: Relatief welvarende regio, met een goede sociale bescherming en een laag armoederisico Woningmarkt: ‘slechts’ 7% bevolking met te hoge woonkost (>40% inkomen) Slechte score op betaalbaarheid private huurmarkt: 31% private huurders met te hoge woonkost Hoog aandeel inkomensarme huurders laag aandeel sociale huurwoningen beperkte ondersteuning private huurmarkt  Dit beïnvloedt mogelijkheden tot structurele aanpak dak- en ……..thuisloosheid (bv. doorstroming uit opvang, uithuiszettingen ……..door huurachterstal)

13 Structurele oorzaken

14

15 Institutionele oorzaken ≈ tekort aan gepaste dienstverlening en gebrek aan samenwerking tussen bestaande diensten, de toewijzing tot sociale huisvesting of procedures bij ontslag uit een residentiële instelling Advies bevat beknopte beschrijving van hulpverlening aan dak- en thuislozen (vanuit welzijn, woonbeleid, OCMW) Advies besteedt veel aandacht aan toewijzing en samenwerking

16 3. Hulpverlening aan dak- en thuislozen Diverse maatregelen binnen welzijns- en woonbeleid Door lokale besturen (OCMW) en particuliere initiatieven (CAW) Vlaamse Woonraad: focus op woonbeleid, met linken naar…………… …..welzijnsbeleid Bv. CAW omslag van residentiële opvang naar begeleid wonen Capaciteit Residentiële opvang % % % Begeleid wonen21715%97038% % Totaal

17 3. Hulpverlening aan dak- en thuislozen Diverse initiatieven in kader van ‘woonbeleid’ (ruime zin) Sociale huurmarkt Sociale verhuurkantoren Sociale huisvesting Private huurmarkt Huursubsidie Preventie uithuiszettingen Wet humanisering uithuiszettingen Fonds preventie uithuiszettingen Preventieve woonbegeleiding CAW

18 3.1. Sociale Verhuurkantoren Toewijzing via puntensysteem gebaseerd op o.a. woonnood, kinderlast, besteedbaar inkomen Prioriteit ‘woonnood’ ≈ ETHOS-categorieën (o.a. dakloos, instellingsverlaters, ongeschikte woningen,…) gevolg: of 60% van de toewijzingen aan ‘bijzondere ‘doelgroepen aantal & aandeel is voorbije jaren gestegen

19 3.1. Sociale Verhuurkantoren ≈≈ Totaal aantal toewijzingen Subtotaal bijzondere doelgroepen80847%98754% % (1) Dakloos, straatslaper (2) Dakloos, verblijf in instelling (3) Dakloos, noodwoning, crisisopvang (4) Dakloos, verblijf bij kennissen (5) Gerechtelijke uithuiszetting (vonnis)715 (6) Wonen op camping10159 (7) Onbewoonbaar / ongeschikt met bevel… (8) Onbewoonbaar / ongeschikt zonder bevel… (9) Overbewoond verklaarde woning met bevel… 5431 (10) Ongeschikt of niet-conform met >= 35 strafpunten 91618

20 3.2. Sociale huisvesting (SHM) Jaarlijks ± toewijzingen aan nieuwe huurders Diverse manieren van toewijzing Rechtstreeks: Reguliere toewijzing (o.a. chronologie, rationele bezetting) + onrechtstreeks: doorstroming vanuit SVK (o.m.v. huursubsidie) Aantal reguliere toewijzingen aan (ex) dak- en thuislozen onbekend Bijzondere omstandigheden sociale aard (Art. 24 §1 KSH) Aantal toewijzingen + doelgroep onbekend Versnelde toewijzingen (Art. 24 §2 KSH): Jaarlijks 5% toewijzingen aan kwetsbare doelgroepen (o.a. daklozen, uitstromers psychiatrie en bijzondere jeugdbijstand) Voorwaarde: begeleidingsovereenkomst met welzijnsorganisatie Aantal versnelde toewijzingen & onderlinge verhouding doelgroepen onbekend (i ndien 5%: ± 400 per jaar)

21 3.2. Sociale huisvesting (SHM) Diverse manieren van toewijzing (vervolg) Lokaal toewijzingsreglement specifieke doelgroep (Art. 28 KSH) 15 toewijzingsreglementen ‘specifieke doelgroepen’ hebben betrekking op dak- en thuislozen (vnl. instellingsverlaters) Relatief beperkt aantal woningen Verhuring buiten het sociale huurstelsel (Art. 55 bis KSH) Indien geen rechtstreekse verhuring mogelijk aan doelgroep of tijdelijke opvang in noodsituatie maximum 1% patrimonium Geen zicht op instroom (ex-) dak- en thuislozen (wellicht beperkt) Diverse mogelijkheden tot gerichte toewijzing gebrek aan globale data en monitoring

22 3.2. Sociale huisvesting (SHM) Projecten Wonen-Welzijn ( ) 11 projecten, met o.a. doelstellingen i.v.m. de preventie van uithuiszetting; het verbeteren van de instroom van kwetsbare doelgroepen de uitbouw van unieke sociale woonconcepten met begeleiding voor specifieke doelgroepen. Projecten ‘Housing first’ (vanaf 2013) Doel = zo snel mogelijk toegang tot reguliere huisvesting Begeleiding beperkt tot een wekelijks en vrijwillig bezoek van een hulpverlener. Intensievere begeleiding op vrijwillige basis.  eerste tussentijdse evaluatie is positief (vnl. wooncoaches Gent: hoog % behoud woning)

23 3.3. Vlaamse huursubsidie Tegemoetkoming in de huurprijs bij Verhuis van ongeschikte naar geschikte woning Verhuis naar SVK-woning Dakloosheid Categorie Aanvragen (aantal + kolom %) Goedkeuringen (aantal + rij %) Weigeringen (aantal + rij %) In behandeling (aantal + rij %) Ongeschikt naar geschikt (28%) (29%) 381 (19%) (80%) (1%) 606 Onaangepast naar aangepast 447 (6%) 429 (5%) 152 (34%) (65%) (1%) 125 Naar SVK (27%) (24%) (81%) (19%) (0%) 405 Ex-dakloos (30%) (37%) (52%) (47%) (1%) Niet ingevuld 642 (9%) 344 (4%) 14 (2%) (98%) (0%) 71 Totaal (45%) (54%) (1%) 2.311

24 3.4. Preventie uithuiszettingen Diverse wettelijke regelingen en beleidsinstrumenten: Wet humanisering uithuiszettingen Regelt betrokkenheid OCMW in gerechtelijke procedure Fonds preventie uithuiszettingen Doel: preventie uithuiszetting bij huurachterstal Slechts 325 aansluitingen in 2014 Tot maart 2015: 8 vonnissen, waarvan 3 toekenningen Preventieve woonbegeleiding CAW 2013: begeleidingen in sociale huursector, in 71% uithuiszetting voorkomen, personeelsinzet 44,50 VTE 2015: verruiming naar private huurmarkt

25 4. Beschouwingen Vlaamse Woonraad Beschouwingen/aanbevelingen op diverse niveaus: Woningmarkt(beleid): meer betaalbare huurwoningen Juridisch kader: versterkt recht op wonen Vlaamse strategie dak- en thuisloosheid Conceptueel: keuze voor ‘woongericht’ beleid Operationele bijsturingen Preventie uithuiszettingen Samenwerking Wonen-Welzijn Alternatieve woonvormen Vlaamse strategie tegen dak- en thuisloosheid dient deze elementen op doordachte manier te combineren en integreren

26 4.1. Woningmarkt(beleid): meer betaalbare huurwoningen Vlaamse Woonraad herhaalt pleidooi voor: Uitbreiding sociale huurwoningen (tot minimum 9% woningbestand) Specifiek investeringsprogramma SHM huurwoningen voor dak- en thuislozen (zie verder) Verruiming huursubsidie Fiscale voordelen verhuurders bij geconventioneerde verhuring  = Belangrijke randvoorwaarden voor structureel, preventief beleid inzake dak- en thuisloosheid

27 4.2. Juridisch: versterkt recht op wonen Vlaamse woonraad herhaalt pleidooi voor ‘Versterkt recht op wonen’ (cf. advies 2013) Individueel afdwingbaar recht op wonen bij manifeste schending grondrecht op wonen (van inspannings- naar resultaatverbintenis) Initiële doelgroep dak- en thuislozen, stelselmatig uitbreiden Decretale verankering (Vlaamse Wooncode) doelstelling beperken en voorkomen dak- en thuisloosheid Cf. Art. 31 Europees Sociaal Handvest: “de kans om dakloos te worden te voorkomen en te beperken, teneinde die dreiging geleidelijk aan weg te werken” Verantwoordelijkheid Vlaamse overheid i.s.m. lokale woonactoren Goede praktijk rechtenbenadering Schotland

28 4.3. Vlaamse strategie dak- en thuisloosheid Vlaams actieplan armoedebestrijding: 5 doelstellingen Geen straatslapers bij gebrek aan opvang Geen lang verblijf in opvang bij gebrek aan doorstroommogelijkheden naar (begeleid) wonen; Geen ontslag uit een instelling zonder nazorg en oplossing voor woonsituatie; Geen uithuiszetting bij gebrek aan begeleidings- en huisvestingsmogelijkheden; Terugdringen thuisloosheid jongvolwassen Woonraad onderschrijft doelstellingen, maar vraagt ambitieuze overkoepelende doelstelling: dak- en thuisloosheid op middellange termijn beëindigen cf. Finland reduction programme; : elimination programme Nood aan grondige meting en monitoring dak- en thuisloosheid

29 4.4. conceptueel: Keuze voor woongericht beleid Wat? = Stabiele huisvesting met huurbescherming aanbieden en/of bestendigen als een eerste stap om gevallen van thuisloosheid op te lossen of te voorkomen Uitgangspunt = huisvesting als fundamenteel recht en basisvereiste om andere problemen op te lossen (cf. voorstel juridisch kader: rechtenbenadering)

30 4.4. conceptueel: Keuze voor woongericht beleid Vergt (verdere) omslag in denken van beleid en terreinactoren (wonen en welzijn) Cf. diverse initiatieven (toewijzing KSH): verplichte begeleiding als voorwaarde tot bekomen van woning Voorstel: bijsturing / verruiming projectoproep wonen-welzijn Botst op grenzen (ambulante) begeleidingscapaciteit vanuit welzijnsvoorzieningen (met impact voor huurder en omgeving) Na eerste stap (huisvesting) nood aan gepaste ondersteuning of begeleiding (zie verder wonen-welzijn)

31 4.5. Operationele bijsturingen Private huurmarkt Verbeterde toegang voor kwetsbare groepen door optreden tegen discriminatie aangepaste huurwaarborgregeling zekerheid verhuurders + drempels kandidaat-huurders Verruiming + aanpassing huursubsidie Nagaan impact op betaalbaarheid (hoogte bedrag) Take-up verhogen (weigering ≈ niet-inschrijving SHM) Sociale Verhuurkantoren Uitdagingen inzake Woonondersteuning / toegenomen begeleidingslast Zeer zwak inkomensprofiel >< niet inkomens-gerelateerde huurprijs

32 4.5. Operationele bijsturingen Sociale huisvesting (SHM) Veelheid aan toewijzingsregels KSH Benutting / effectiviteit onbekend Vraag om toewijzingsbeleid SHM globaal te herdenken Verruimde aandacht voor kandidaten met sterke woonnood Contingentering chronologie / woonnood (bv. puntensysteem) Grotere autonomie SHM bij toewijzing o.b.v. woonnood (i.f.v. spreiding, nabijheid begeleiding) Uitbouw meer verspreid, kleinschalig SHM patrimonium Via (ver)nieuwbouw, aankoop bestaande woningen Deconcentratie meest kwetsbare groepen Bijzonder investeringsprogramma woningen

33 4.6. Preventie van uithuiszettingen Diverse wettelijke regelingen en beleidsinstrumenten: Wet humanisering uithuiszettingen (betrokkenheid OCMW in gerechtelijke procedure) Fonds preventie uithuiszettingen Preventieve woonbegeleiding CAW Onvoldoende slagkrachtig (diverse redenen: timing betrokkenheid …..in procedure, onvoldoende middelen,…) Pleidooi voor globale herziening wettelijk kader + bijhorende & …..complementaire instrumenten  6de Staatshervorming biedt hiertoe opportuniteiten

34 4.7. Samenwerking wonen-welzijn Aanpak dak- en thuisloosheid wordt (mede) bepaald door tendensen welzijnswerk o.a. ‘vermaatschappelijking’ van de zorg, omslag van residentiële naar ambulante hulpverlening Rekening houden met ‘limieten’ van vermaatschappelijking Voorzien in gepast ambulant begeleidingsaanbod Personen met beperkte begeleidingsvraag  voorzien in woonondersteuning, cf. basisbegeleidingstaken SVK en SHM, zeer beperkt op private huurmarkt Intensievere begeleidingsnood: ‘housing first’ aanpak

35 4.7. Samenwerking wonen-welzijn Vergt uitbreiding ambulante, multidisciplinaire begeleiding >< huidige begeleidingsaanbod: te beperkt en versnipperd, instellings- i.p.v. cliëntgebonden begeleiding, gebrek aan afstemming woon- en welzijnsactoren, nood aan vertrouwenspersonen en coördinatie hulpverlening

36 4.8. Alternatieve woonvormen Beschikbaarheid huisvesting + gepaste begeleiding biedt geen …..garantie op ‘modelbewoners’ Voor (zeer) beperkt aantal mensen alternatieve woonvormen …..voorzien, bv. zorghuis oudere daklozen, schadebeperking in …..drugshostel, containerwoning (‘skaeve huse’)

37 5. Besluit Opmaak Vlaamse strategie is belangrijke opportuniteit tot globale aanpak dak- en thuisloosheid Nood aan integratie van Structurele maatregelen woningmarkt(beleid) Aangepaste juridische context voor versterkt recht op wonen Conceptuele keuze voor woongerichte beleidsbenadering Operationele / institutionele wijzigingen op diverse deelmarkten (sociale en private huurmarkt) Integratie diverse instrumenten preventie uithuiszettingen Samenwerking wonen-welzijn (uitbreiding ambulante begeleiding) Alternatieve woonvormen (in beperkte mate)

38 Dank voor uw aandacht


Download ppt "Dak- en thuisloosheid in Vlaanderen Pistes voor een meer woongericht beleid Publieksmoment Vlaamse Woonraad Brussel, 13 mei 2016."

Verwante presentaties


Ads door Google