De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

College 2: Oud- nederlands TAALGESCHIEDENIS DT JAAR 1, 2015-2016, PERIODE 3.

Verwante presentaties


Presentatie over: "College 2: Oud- nederlands TAALGESCHIEDENIS DT JAAR 1, 2015-2016, PERIODE 3."— Transcript van de presentatie:

1 College 2: Oud- nederlands TAALGESCHIEDENIS DT JAAR 1, , PERIODE 3

2  Germaanse klankverschuiving  Duits, Duuts, Diets  West-Germaans  Oudnederlands  Middelnederlands KERNBEGRIPPEN COLLEGE 2

3  Je kunt vertellen wanneer het Germaans is ontstaan en er een paar typische kenmerken van noemen.  Je kunt uitleggen hoe het Germaans zich heeft opgedeeld in nieuwe taalfamilies.  Je kunt vertellen waar het Oudnederlands werd gesproken.  Je kunt een paar typische kenmerken van het Oudnederlands opnoemen.  Je kunt een paar taalveranderingen noemen die horen bij de overgang van Oud- naar Middelnederlands. DOELEN COLLEGE 2

4 TERUGBLIK COLLEGE 1

5 1.Het Fries, het Russisch en het Spaans zijn verwante talen. 2.Wat we 'de geschiedenis van het Nederlands' noemen, is voor het grootste deel de geschiedenis van een heleboel dialecten. 3.De woorden 'moeder' en 'drie' vormen een goed hulpmiddel bij onderzoek naar taalverwantschap. 4.Rond 200 n.C. waren de verschillen tussen de Germaanse dialecten van Zweden en Nederland nog erg klein. 5.Het golfmodel laat zien hoe talen met elkaar verwant zijn. 6.De grote meerderheid van de Europese talen is ontstaan uit het Latijn. 7.Taalverandering komt alleen tot stand door externe factoren, zoals prestige van een bepaalde taalgemeenschap. WAAR OF NIET WAAR? WAAROM?

6  Filmpje over het *Indo-Europees Filmpje over het *Indo-Europees HET BEGIN VAN DE TAALGESCHIEDENIS

7 HET GERMAANS

8 Proto-Indo- Europees (verg. Latijn) Germaans p - pater - piscis - pedis f / v - father, Vater, vader, faar - fish, Fisch, vis, fisk - foot, Fuß, voet, foet k (c) - canis - cordis - cannabis h - hound, Hund, hond, hûn - heart, Herz, hart, hert - hemp, Hanf, hennep, himp d - duo - decem t - two, Zwei [tswai], twee, twa - ten, Zehn [tseen], tien, tsien GERMAANSE KLANKVERSCHUIVING

9 KLEMTOON Proto-Indo-Europees (verg. Latijn) Germaans (Nederlands) wisselende klemtoonvaste klemtoon op de eerste lettergreep patérváder fráterbróeder

10 GERMAANS Zuid-Germaans Germaanse klankverschuiving klemtoon ± 1000 v. C.

11 Germaans = Duits (Diets, Duuts, Tsjutsk enz.) GERMAANS?

12  Vanaf ongeveer 200 n.C. worden de verschillen tussen Noord-, Oost- en West-Germaans langzaam groter: GROEIENDE VERSCHEIDENHEID Noord-Germaans (bv. Noors)West-Germaans -T natt -CHT night, Nacht, nacht, nacht - ulv W- wolf, Wolf, wolf, wolf - år J- year, Jahr, jaar, jier

13  Rond 400 n.C. begint de Anglo-Friese klankverschuiving, waardoor het Noordzee-Germaans en het Land-Germaans ontstaan. GROEIENDE VERSCHEIDENHEID Noordzee-GermaansLand-Germaans TS(J) church [tsjurtsj], tsjerke cheese [tsjiez], tsiis K Kirche, kerk Käse, kaas J yarn, jern way, wei G Garn, garen Weg, weg EE / IE sheep, skiep deed, die AA Schaf, schaap Tat, daad

14  Rond 600 n.C. begint de Hoogduitse klankverschuiving, waardoor het Hoogduits en Nederduits ontstaan. GROEIENDE VERSCHEIDENHEID HoogduitsNederduits (P)F Apfel Pfund Schlafen P apple, appel, appel pound, pond, pûn sleep, slapen, sliepe CH Buch brechen K book, boek, boek break, breken, brekke (T)S zwei [tswai] essen was T two, twee, twa eat, eten, ite what, wat, wat

15  Na 600 n.C. is het dus mogelijk 'Oudnederlandse' dialecten op basis van een aantal klankverschillen te onderscheiden van:  Noord-Germaanse en Oost-Germaanse dialecten  Noordzee-Germaanse (Friese en Engelse) dialecten  Hoogduitse dialecten Er is geen duidelijke oostelijke grens tussen Oudnederlands en overige Nederduitse dialecten. OUDNEDERLANDS

16  Malbergse Glossen 6 e eeuw (handschriften 8 e eeuw)  Wachtendonckse Psalmen 10 e eeuw  Leidse Willeram 11 e eeuw  Hebban olla uogala 12 e eeuw OUDNEDERLANDSE TEKSTEN

17 HET BEKENDSTE OUDNEDERLANDS?

18  OPDRACHT 1  Pak tekst 1 erbij. a)Lees de tekst. b)Noteer verschillen tussen Oudnederlands en hedendaags Nederlands op het gebied van: - uitspraakverschillen in vergelijkbare woorden - woordenschat - naamvalsuitgangen - woordvolgorde

19  Klank: - Volle klinkers aan woordeinde: singit (vs 2), ertha (vs 2), namon (vs 2) enz. - th-klank: ertha (vs 2), thing (vs 3) enz.  Verdwenen woorden: quethet, kierit, thurriton  Naamvallen: - singit gode (vs 2) [‘zingt voor God] - gesiet uuerk godis (vs 5) [‘ziet de daden van God’] - herro (vs 3), o Heer!  Syntaxis (zinsbouw): - bezittelijk vnw. na zelfst. nmw.: namon sinin (vs 2) ENKELE KENMERKEN OUDNEDERLANDS

20  OPDRACHT 2  Pak de teksten 2, 3 en 4 erbij. a)Hoe ziet het voegwoord 'en' eruit in het Oudnederlands? b)En in het Nederlands van daarna? c)Komen er in het Oudnederlands veel onbeklemtoonde volle klinkers in de laatste lettergreep voor? d)En in het Nederlands van daarna? e)Welke Oudnederlandse klank vinden we in het Middel- en Nieuwnederlands niet meer?

21 In de 12e eeuw beginnen er veranderingen plaats te vinden, bijvoorbeeld:  De volle klinkers aan het woordeinde worden een sjwa: enda -> ende.  Veel naamvalsuitgangen verdwijnen.  De th-klank wordt een d. De periode van het Middelnederlands begint. HET EINDE VAN HET OUDNEDERLANDS

22  Je kunt vertellen wanneer het Germaans is ontstaan en er een paar typische kenmerken van noemen.  Je kunt uitleggen hoe het Germaans zich heeft opgedeeld in nieuwe taalfamilies.  Je kunt vertellen waar het Oudnederlands werd gesproken.  Je kunt een paar typische kenmerken van het Oudnederlands opnoemen.  Je kunt een paar taalveranderingen noemen die horen bij de overgang van Oud- naar Middelnederlands. DOELEN COLLEGE 2

23  Voor het huiswerk: zie het uitgedeelde collegemateriaal.  Volgende week: het Middelnederlands AFSLUITEND


Download ppt "College 2: Oud- nederlands TAALGESCHIEDENIS DT JAAR 1, 2015-2016, PERIODE 3."

Verwante presentaties


Ads door Google