De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 51 Stralingsbescherming deskundigheidsniveau 5 Frits Pleiter.

Verwante presentaties


Presentatie over: "20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 51 Stralingsbescherming deskundigheidsniveau 5 Frits Pleiter."— Transcript van de presentatie:

1 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 51 Stralingsbescherming deskundigheidsniveau 5 Frits Pleiter

2 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 52 Indeling  atoom- en kernfysica(1)  wisselwerking(3) o röntgentoestel (2) o afscherming (3) o detectie (4) o radiobiologie (6) het objectieve risico van straling (6) subjectieve risicoacceptatie (6)  grootheden en eenheden(5)  wet- en regelgeving(7) o praktische stralingshygiëne (8 - 10) o afval (11)

3 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 53 Radiobiologie cel celkern celplasma celmembraan celkern bevat 23 paren van chromosomen de chromosomen zijn de dragers van de erfelijke informatie

4 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 54 Radiobiologie DNA chromosoom = DNA-molecuul polymeer van afwisselend suikergroep en fosfaatgroep suikergroep bevat stikstofbase A = adenine C = cytosine G = guanine T = thymine dubbele helixstructuur A - T C - G reparatie bij schade duplicatie bij celdeling

5 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 55 Radiobiologie DNA gen gen bevat code voor een specifiek eiwit 4 letters A, C, G en T 4  4  4 = 64 drieletterwoorden gen = reeks van drieletterwoorden = stukje DNA genen eiwit eiwit = polymeer van (tot 2000) aminozuren 20 verschillende aminozuren eigenschappen bepaald door 3-dimensionale structuur

6 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 56 Radiobiologie synthese van eiwit

7 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 57 Radiobiologie van mens tot DNA

8 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 58 Radiobiologie stralingsschade directe schade door ionisatie van biomoleculen koolhydraat, eiwit, vet, DNA,... weefsel bevat ongeveer 60% water vorming van vrije radicalen H en OH door ioniserende straling indirecte schade door chemische reacties met biomoleculen dit is de belangrijkste bijdrage

9 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 59 Radiobiologie stralingsschade in delende cel is DNA het kritische molecuul een snel delende cel heeft onvoldoende tijd voor reparatie meest stralingsgevoelig zijn stamcellen en prolifererende cellen beenmerg, darmepitheel minst stralingsgevoelig zijn gedifferentieerde en functionele cellen zenuwcel, hersenen

10 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 510 Radiobiologie stralingsschade tijdschaalproces sabsorptie van stralingsenergie svorming van radicalen door radiolyse sreactie van radicaal met biomolecuul seconden - minutenbiochemische verandering (enzymen) minuten - urenreparatie van schade  hersensyndroom dagenceldood  darmsyndroom dagen - wekenmeer acute effecten  beenmergsyndroom, huidsyndroom maanden - jarenlate effecten, kanker generatiesgenetische schade bij nakomelingen

11 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 511 Radiobiologie stralingsschade somatisch effect schade komt tot uitdrukking in de bestraalde generatie genetisch effect schade komt tot uitdrukking in het nageslacht acuut effect schade komt binnen enkele maanden tot uitdrukking laat effect schade komt pas na jaren tot uitdrukking

12 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 512 Radiobiologie stralingsschade schadelijke weefselreactie (deterministisch effect, niet kansgebonden effect) ernst van het effect hangt af van de dosis dosis-effectrelatie vertoont een drempel manifesteert zich soms korte tijd na bestraling (acuut effect) komt soms na lange latentieperiode tot expressie (laat effect) kansgebonden effect (stochastisch effect) waarschijnlijkheid van optreden hangt af van de dosis ernst van het effect hangt NIET af de dosis er is GEEN drempelwaarde

13 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 513 Radiobiologie schadelijke weefselreactie en stralingssyndroom treedt altijd op boven een zekere drempeldosis ernstiger naarmate de dosis hoger is bij totale lichaamsbestraling is LD 50  3-5 Gy stralingssyndroommortaliteitdrempeldosis beenmergsyndroom10-30 dagen1 Gy darmsyndroom4-10 dagen10 Gy hersensyndroombinnen 2 dagen Gy huidsyndroom hersensyndroom heet ook wel centraal zenuwstelselsyndroom

14 Radiobiologie schadelijke weefselreactie en huidsyndroom Gilam, Iran, juli 1996 huiddosis  50 Gy lichaamsdosis  4,5 Gy 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 514

15 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 515 Radiobiologie schadelijke weefselreactie en dosis-effectrelatie

16 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 516 Radiobiologie schadelijke weefselreactie en lensvertroebeling de kans van optreden van staar bij patiënten die een behandeling met radiotherapie hebben ondergaan; tussen de beide lijnen is de kans 0 < p < 1, onder dit gebied is p = 0, daarboven is p = 1

17 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 517 Radiobiologie schadelijke weefselreactie en het ongeboren kind week 1alles-of-niets-effect: spontane abortus drempeldosis  100 mGy week 2-8vorming van organen (organogenese) stralingsschade kan leiden tot misvormingen week 8-15ontwikkeling van de hersenen stralingsschade kan leiden tot vermindering van IQ drempeldosis  100 mGy week 16-36voltooiing van de ontwikkeling stralingsschade kan leiden tot groeiachterstand

18 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 518 Radiobiologie kansgebonden effect en kanker geen drempeldosis effect onafhankelijk van dosis (alles-of-niets-effect) zeer lange latentietijd begint met DNA-schade risicofactor = 5% per sievert afgeleid uit epidemiologisch onderzoek onder overlevenden van de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki

19 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 519 Radiobiologie kansgebonden effect en dosis-effectrelatie

20 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 520 Radiobiologie kansgebonden effect en latentieperiode minimaal 3 tot 5 jaar voor leukemie minimaal 10 jaar voor overige vormen van kanker

21 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 521 Radiobiologie kansgebonden effect en genen (proto)onco-gen bevordert kankergroei tumorsuppressor(TS)-gen remt kankergroei onco-genkankerTS-genkanker N-rasneuroblastomaNF-1zenuwweefsel leukemiemyeoïde leukemie Ki-raslong, eierstokkenNF-2hersenen darm, alvleesklier c-myclymfeweefselp-53veel kankers borst, maag, long BRCA-1borst, eierstokken Bcl-1borst, hoofd, hals BRCA-2borst Bcl-2lymfeweefselVHLnier

22 20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 522 Radiobiologie kansgebonden effect en het nageslacht stralingsschade in de geslachtscellen voor de zwangerschap zaadcel bij man eicel bij vrouw elk stadium in de vorming van de geslachtscellen heeft zijn eigen gevoeligheid voor stralingsschade teratogeen effect = risico van erfelijke afwijkingen is waarschijnlijk veel kleiner dan tot nu toe gedacht risico voor ongeboren kind ongeveer gelijk aan dat voor jong kind


Download ppt "20/11/2014stralingsbescherming deskundigheidsniveau 51 Stralingsbescherming deskundigheidsniveau 5 Frits Pleiter."

Verwante presentaties


Ads door Google