De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Vulkanisch vuurwerk V W O. Vulkanen en wat ze achterlaten Soorten vulkanen –Stratovulkaan Caldera –Schildvulkaan Spleetvulkaan  Mid-oceanische rug Hot.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Vulkanisch vuurwerk V W O. Vulkanen en wat ze achterlaten Soorten vulkanen –Stratovulkaan Caldera –Schildvulkaan Spleetvulkaan  Mid-oceanische rug Hot."— Transcript van de presentatie:

1 Vulkanisch vuurwerk V W O

2 Vulkanen en wat ze achterlaten Soorten vulkanen –Stratovulkaan Caldera –Schildvulkaan Spleetvulkaan  Mid-oceanische rug Hot spotvulkaan Hoe explosief zijn ze? Welke gesteenten horen er bij? Wat is een pyroklastische stroom? En hoe werkt een geyser? Waar vind je zwarte rokers? Hoe ontstaan lahars?

3 Vulkanen en wat ze achterlaten

4 Stratovulkanen Kenmerkende vorm: –steil –hoog –kegelvormig –gelaagd (= stratum) Uitstoot van –gashoudend magma –as –pyroklastica of tefra: brokstukken in uitgestoten materiaal (‘vuurgesteente’) lapilli, vulkanische bommen, puimsteen, as Opgebouwd uit lagen van gestolde lava en tefra Siliciumhoudende lava koelt snel af.

5 Stratovulkanen: gevreesde vuurbergen Boven subductiezones –kenmerkend: de Ring van Vuur rond de Pacific In rijen, evenwijdig aan een diepzeetrog Vaak samen met aardbevingen Andesietgesteente –hoog siliciumgehalte = zuur (felsisch) –dik en kleverig magma verstopt de vulkaanmond

6 Stratovulkanen: haat-liefdeverhouding Vulkanische as –bevat veel mineralen en is vruchtbaar –is goed waterdoorlaatbaar –is goed bewerkbaar Mount Toba, Sumatra ( j): eiland bedekt met 300 m as Pompei begraven onder conserverende aslaag Tambora (1815): zon wereldwijd verduisterd,twee slechte zomers

7 Stratovulkanen: echte gifkikkers Andesietvulkanen zijn zeer explosief en behoorlijk giftig  opwellend magma breekt door de granitische continentale korst  neemt meer silicium op  magma wordt zuurder  verzamelt zich in magmakamer onder de vulkaan * samen met andere gassen en verbindingen: -oceaanwater(damp) -broeikasgas CO 2 -zwavel en chloor Vaak wordt de vulkaantop weggeblazen * bijvoorbeeld Santorini, 1628 vC

8 Stratovulkanen: niet overal en nergens Welke tektonische gebeurtenis laat de grafiek (onder) zien? Welke samenhang in beide figuren valt je op?

9 Pyroklastische stroom Hete stroom of gloedwolk van as, verzengende gassen, gloeiende slakken en steentjes Snelheden tot 150 km/u Temperaturen tussen 100 en 800°C Voorbeeld: 1902 uitbarsting Mont Pelée, Martinique Gloedwolk doodt bijna de gehele bevolking van de hoofdstad St. Pierre en directe omgeving ( inwoners) Voorbeeld: Bij de Merapi (Java) werd een prop gestolde lava in de kraterpijp omhoog geperst, totdat hij boven de kraterrand uitkwam en uiteenbarstte. Het hete materiaal kwam als gloedwolk razendsnel omlaag

10

11 Voor en na de uitbarsting van de Mount Saint Helens Uitbarsting 18 mei 1980 Een stratovulkaan Aardbeving en pyroklastische stroom voorafgaand aan de eruptie Uitbarsting zijwaarts gericht: –enorme verwoestingen –57 doden Ontstaan van een grote caldera

12 Wat gebeurde in mei ’80? A. Noordwand bolt op door ondiepe magmaprop B. Door een aardbeving trilt de noordflank los en schuift af C. Doordat de druk van de magmaprop is, explodeert deze D. Na de ontploffing duurt het ontsnappen van gashoudende lava voort

13 Welke processen verklaren de tektonische verschijnselen in Italië? In een complex deel van de aardkorst Op de rand van twee botsende platen Afrikaanse plaat duikt onder Eurazië: –subductievulkanisme ten noorden van de Etna in de Tyrrheense Zee Stromboli, Vulcano Geen rechte plaatrand –veel hoeken en bochten langs microplaten Bij de Etna is er juist rek in de aardkorst –daardoor langs scheuren basaltische magma omhoog –vanuit de aardmantel

14 De Etna en de Liparische (Eolische) eilanden

15 Het breukensysteem rond de Etna: een hotspotvulkaan? Welke breuktypen herken je op de kaartjes? Welke tektonische vormen zie je in het zuiden van Sicilië?

16 Schildvulkanen Brede, ondiepe vulkaankegel –meer breed dan hoog –vaak grote omvang  want: dun vloeibare basaltische lava (mafisch) Rustige uitstroom van lava vormt een (omgekeerd) schildvormig oppervlak Effusief: weinig rook,as en tefra Welke vulkaantypen? –hotspotvulkanen en spleetvulkanen

17 Hotspotvulkaan: een echte brandhaard Kan midden op platen voorkomen Vrijwel nooit langs plaatgrenzen Reeks vulkanen op rij Stroperig vloeiende basalt: –weinig silicium –type schildvulkaan –effusief Alleen de jongste hotspotvulkanen zijn actief

18 Sporen van hotspots In welke richting beweegt de Pacifische plaat?

19 Hotspot vulkanen gestookt door mantelpluim Voorbeeld: Hawaii- Emperorketen Kilauea –de meeste daarvan onder de zeespiegel Voedende magmastroom diep in de aardkorst: mantelpluim Niet beïnvloed door convectiestromingen: –stationaire ligging Berekenen van snelheid en trekrichting van de oceanische plaat mogelijk –als van elke vulkaan in de reeks de ouderdom van de gesteenten bekend is

20 Yellowstone: slapende supervulkaan?

21 Geothermisch werk Het geiserveld in Yellowstone National Park is verreweg het grootste en meest actieve ter wereld In de negen bassins komen evenveel geisers voor (bijna 400) als in de rest van de wereld –Old Faithful (fotoserie) is van de vele geisers de meest actieve –de ‘ouwe getrouwe’ blaast om de 60 tot 80 minuten stoom in de lucht –een uitbarsting kan liter kokend water zo'n 56 m hoog spuiten –spuitduur is 1 tot 6 minuten Geisers zijn van drie factoren afhankelijk: –waterverzorging in de vorm van een waterhoudende grondlaag –een warmtebron in de vorm van een mantelpluim –minstens één waterreservoir met bijbehorend aan- en afvoersysteem

22 Geyser: een hogedrukpan met veiligheidsventiel Oppervlaktewater sijpelt langzaam in de grond Wordt opgewarmd door heet gesteente dat wordt verhit door onderliggend magma Terwijl de geiser zich vult met water, koelt het bovenop liggende water af Het koudere water bovenop drukt op het hetere water onderop De waterinhoud raakt verhit tot ver boven het kookpunt De temperatuur onderin de geiser loopt zo hoog op dat het water begint te koken De stoomdruk duwt steeds grotere hoeveelheden water uit de pijp De druk loopt terug Het water koelt af tot onder het kookpunt Langzaam begint het grondwater weer binnen te dringen en de cyclus begint opnieuw.

23 Spleetvulkanen: grootste vulkanen ter wereld Extreem lang, lintvormig Dun vloeibare basalt: weinig silicium Bij een Midoceanische rug vrijwel altijd onder zeespiegel –Uitzondering IJsland: boven de zeespiegel Langs oceanische spreidingszones en andere divergentiezones Soms zwarte rokers in de buurt…

24 Zwarte rokers… Een vulkanische schoorsteen –onderzeese hydrothermale bron –water tot ruim 400°C komt uit de bodem –zeer hoge druk Verzadigd met mineralen –o.a. goud, zink, koper en ijzer Neerslag vaak in vorm van schoorsteenachtige pijpen –enige meters tot tientallen meters hoogte Langs Midoceanische ruggen Chemosynthese in uniek ecosysteem

25 …en tuf(steen) Tufsteen, tuf of tuffiet Sedimentair gesteente van vulkanisch materiaal: –vulkanoklastisch gesteente Bestaat voor merendeel uit vulkanische as Afgezet rond stratovulkanen Zachte steensoort: –gemakkelijk te bewerken –vroeger veel gebruikt als bouwmateriaal –Foto: Etruskische graven, uitgehakt in de tufsteenrotsen waarop Orvieto (Umbria) is gebouwd

26 Caldera’s Grote komvormige kraters, gevormd door vulkanische activiteit Ontstaan: –afblazen van de vulkaantop voorbeeld Mount Saint Helens –door uitstoot van grote hoeveelheden pyroklastisch materiaal dak van magmakamer wordt niet meer ondersteund  zakt in en stort in magma kamer Als de vulkaantop in de krater stort wordt de kraterpijp geblokkeerd –vorming van een kratermeer omvang: van 2 km tot wel 50 km breed grootste caldera: Yellowstone, 65 km doorsnede

27 Lahar Modderstroom van vulkanoklastisch materiaal en brokken gesmolten of gestolde lava Meestal ontstaan bij een vulkaanuitbarsting As en puimsteen op de vulkaanhelling worden vermengd met –regenwater van tijdens erupties ontstane wolkbreuken –smeltende sneeuw


Download ppt "Vulkanisch vuurwerk V W O. Vulkanen en wat ze achterlaten Soorten vulkanen –Stratovulkaan Caldera –Schildvulkaan Spleetvulkaan  Mid-oceanische rug Hot."

Verwante presentaties


Ads door Google