De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Hoofdstuk 1 Endogene en exogene processen Paragraaf 1 t/m 5.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Hoofdstuk 1 Endogene en exogene processen Paragraaf 1 t/m 5."— Transcript van de presentatie:

1

2 Hoofdstuk 1 Endogene en exogene processen Paragraaf 1 t/m 5

3 inhoud Rusteloze aarde (par. 1) De opbouw van de aarde (par. 2) Platentectoniek (par. 3) Vulkanisme (par. 4) Aardbevingen (par. 5)

4 Rusteloze aarde De miljoenenstad Napels ligt op nog geen 10km van de Vesuvius, niemand lijkt zich zorgen te maken… Toch ging het in 79 na Chr. grandioos mis… De inwoners van Pompei waren volledig verrast Dankzij de opgraving in Pompei weten we hier erg veel van.

5 In mei 1980 was iedereen voorbereid op een uitbarsting van de Mount St. Helens. Toch had nie- mand verwacht dat het zo heftig zou verlopen Na afloop bleek het grootste deel van de vulkaankegel te zijn verdwenen. De gevolgen waren onvoorstelbaar. Rusteloze aarde

6 Hoewel we steeds meer van de aarde weten, laten veel mensen zich steeds weer verrassen door de vaak moeilijk voorstel- bare processen binnen en buiten de aarde. Rusteloze aarde

7 Continentale korst Oceanische korst -licht gesteente -zwaar gesteente -graniet-basalt -ligt ±4km hoger -ligt ±4km lager Twee soorten aardkorst

8 Aardkorst Aardmantel Vast gesteente (aardkorst) Vast gesteente (aardmantel) Gedeeltelijk vloeibaar (aardmantel) Aardkorst + bovenste deel aardmantel ► Deel van de aardmantel ► Welke uitspraak is juist? 1 De aardkorst drijft op de aardmantel. 2 De lithosfeer drijft op de asthenosfeer. De drijvende aardkorst

9 Kern 1 binnenkern 2 buitenkern 3 mantel vast, kernreacties ▼ verwarmt buitenkern ▼ vloeibaar ▼ verwarmt mantel ▼ Convectiestroming (4) in vast gesteente 6400 km De kern van de aarde bevat een natuurlijke kernreactor die veel warmte produceert. De inwendige processen in de aarde moeten er voor zorgen dat de aarde die warmte weer kwijt raakt. Maar hoe? De opbouw van de aarde

10 Wat is het verschil tussen de Zuid-Amerikaanse plaat en de Nazca plaat, wat betreft omvang, opbouw en snelheid? De Zuid-Amerikaanse plaat is groter, bestaat uit oceanische en continentale korst en beweegt langzamer. Platentektoniek

11 Aardkorstplaten bewegen t.o.v. elkaar … convergentdivergenttransform Platentektoniek

12 Oceaanbodem Ontstaat en Verdwijnt terwijl continenten blijven drijven 1 De Nazcaplaat groeit aan de ene kant aan en verdwijnt aan de andere kant. 2 De Zuid- Amerikaanse plaat groeit in het oosten aan en blijft in het westen gelijk. Basalt nieuwe oceaan- bodem Platentektoniek Midoceanische rug Subductie

13 Drie theorieën 1 Drijven: convectiestroming, de aardkorst drijft mee. 2 Duwen, opstijgende magma duwt de aardkorst uit elkaar 3 Trekken, de zware wegduikende oceaanbodem trekt de rest van de plaat mee 4 Een combinatie van deze twee of drie 1 Drijven; convectiestroming, de aardkorst drijft mee. 2 Duwen, opstijgende magma duwt de aardkorst uit elkaar 3 Trekken, de zware wegduikende oceaanbodem trekt de rest van de plaat mee De kracht achter platentektoniek, diverse theorieën

14 Platentektoniek, een doorgaande beweging

15 De bewegingsrichting van de continenten* ▼ De bewegingsrichting draait om ▼ ◄De continenten zijn grotendeels naar elkaar gedreven: Pangaea ◄De continenten bewegen uit elkaar, alleen Europa en Afrika naderen elkaar ◄De continenten bewegen naar elkaar ▼ De bewegingsrichting draait om ▼ * Bedenk dat eigenlijk de aardkorstplaten bewegen en niet de afzonderlijke continenten

16 Platentekoniek bepaalt het vulkanisme. Divergerende beweging op de oceaanbodem ▼ Rustige (effusieve) erupties Convergente beweging, subductie ▼ explosieve erupties Vulkanisme

17 1 Het mantelgesteente is vast door de combinatie van een hoge druk en hoge temperatuur. 2 Zodra het mantelgesteente omhoog komt bij de midoceanische rug, wordt de druk minder en smelt het gesteente door de hoge temperatuur Effusieve erupties 3 Door het gat tussen de platen stroomt de magma rustig naar buiten.

18 Oceaanbodem (basalt) + sediment + water duiken naar beneden 2 Op 150km diepte smelt het basalt, sediment en water en vormt lichte maar stroperige magma 3 De lichte magma stijgt tot in de magmakamer 4 Pas als de druk groot genoeg is komt er een explo- sieve eruptie. Hoe langer deze uitblijft, des te groter de eruptie 5 Een deel van de magma stijgt maar stolt langzaam ondergronds > een intrusie Explosieve erupties

19 Magma Lava Intrusie > graniet Andesiet Pyroklastisch materiaal: verpulverd materiaal Vulkanisch materiaal

20 Deze stratovulkaan is opgebouwd bij elke uitbarsting met lagen lava en as Vulkanisch materiaal Vulkanisme is een ‘opbouwend’ proces

21 er een heel grote explosie komt waarbij zoveel materiaal naar buiten verdwijnt dat de vulkaan instort > caldera … totdat Vulkanisme is een ‘opbouwend’ proces

22 De meeste vulkanen liggen aan de randen van platen en functioneren in overeenstemming met de aard van de plaatbeweging. Vulkanen die hier niet aan voldoen worden ‘hotspot’- vulkanen genoemd omdat: 1 omdat ze midden op een plaat liggen 2 omdat ze anders functioneren dan je bij die plaatbeweging zou verwachten Hot spots

23 Voorbeelden van hotspot- vulkanen: - IJsland - Azoren - Canarische eilanden - Yellowstone - Hawaii Zijn dit voorbeelden van 1 of 2? Hot spots

24 Door de platentektoniek ontstaat er rek en druk bij convergente en divergente plaatbewegingen rek druk convergent divergent Convergente / divergent / rek / druk ….. Aardbevingen

25 Het ontstaan van een aardbeving

26 Twee aardkorstplaten bewegen in tegengestelde richting langs elkaar. Ze zitten klem tegen elkaar maar de beweging gaat door… Het ontstaan van een aardbeving

27 Terwijl de platen klem zitten tegen elkaar, verbuigt het gesteente, het is elastisch. Van deze vervorming merkt niemand iets maar met nauwkeurige apparatuur kan het wel worden gemeten. En… terwijl het gesteente verbuigt, bouwt er zich een spanning op in het gesteente. Wanneer deze spanning te groot wordt breekt, het gesteente en verplaatsen de twee platen in tegengestelde richting langs elkaar. Dit voorbeeld vindt plaats bij een transforme plaatbeweging. Bij convergerende en divergerende bewegingen ontstaat een aardbeving in principe hetzelfde. Het ontstaan van een aardbeving

28 Schaal van MercalliDe schaal van Richter t.o.v. Mercalli (bij benadering) Inten- siteit GevolgenMagnitude XIIbuitengewoon catastrofaal; naast de enorme verwoestingen verandert het landschap 9 XIcatastrofaal; algemene verwoesting van alle constructies Xvernietigend; naast gebouwen word ook grond verplaatst en is er schade aan dijken en dammen IXverwoestend; de schade aan gebouwen en infrastructuur is groot8 VIIIvernielend; grote schade aan alle soorten gebouwen7 VIIzeer sterk; veel schade aan slecht gebouwde huizen VIsterk; muren in huizen raken beschadigd, paniek6 Vvrij sterk; iedereen voelt het, gebroken ramen, kasten vallen om4,5 IVmatig; ’s nachts worden mensen wakker, krakende geluiden in huis. De trillingen lijken afkomstig van zwaar verkeer IIIlicht; vergelijkbaar met trillingen van het verkeer; niet iedereen voelt het3 IIzeer licht; wordt door enkele personen gevoeld, vooral bovenin gebouwen1,2 Iwordt niet gevoeld, alleen door seismografen geregistreerd De schaal van Mercalli meet de intensiteit van een aardbeving aan de hand van de hoeveelheid schade. De schaal van Richter meet de magnitude van een aardbeving aan de hand van de hoeveelheid energie die vrijkomt. De schalen van Mercalli en Richter

29 Het effect van rek en druk op de aardkorst op de lange termijn is groot! Bij welke foto horen de volgende kenmerken? -rek -druk -gesteente buigt -gesteente breekt -aardbeving -geleidelijk -aan de oppervlakte -diep in de aardkorst Vervorming van de aardkorst

30 -druk -gesteente buigt -geleidelijk -diep in de aardkorst -rek -gesteente breekt -aardbeving -aan de oppervlakte Vervorming van de aardkorst

31 Horst? Slenk? Horst Slenk Breuk Oost-Afrika: Kenia Plooiings- of breukgebergte?

32


Download ppt "Hoofdstuk 1 Endogene en exogene processen Paragraaf 1 t/m 5."

Verwante presentaties


Ads door Google