De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Vermoeidheid, Wat kunnen we hiermee? Aglaia Zedlitz, neuropsycholoog/onderzoeker Radboud Universiteit Nijmegen & Sint Maartenskliniek Nijmegen & Annette.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Vermoeidheid, Wat kunnen we hiermee? Aglaia Zedlitz, neuropsycholoog/onderzoeker Radboud Universiteit Nijmegen & Sint Maartenskliniek Nijmegen & Annette."— Transcript van de presentatie:

1 Vermoeidheid, Wat kunnen we hiermee? Aglaia Zedlitz, neuropsycholoog/onderzoeker Radboud Universiteit Nijmegen & Sint Maartenskliniek Nijmegen & Annette Baars-Elsinga, ergotherapeut UMC UTRECHT

2 Vermoeidheid:

3 Opzet: 1.Achtergrond: Vermoeidheid na een CVA 2.Adviezen voor de praktijk 3.Omgaan met beperkte belastbaarheid, onderzoek naar de behandeling

4 Hoe vermoeid is iedereen nu? 0 Topfit/ Helemaal niet moe 1Redelijk fit 2Wat vermoeid 3Moe 4Heel erg moe/ kan bijna alleen nog maar slapen

5 Hoe vermoeid is iedereen nu? 0 Topfit/ Helemaal niet moe 1Redelijk fit 2Wat vermoeid 3Moe 4Heel erg moe/ kan bijna alleen nog maar slapen  en waarom? Hoe omschrijf je in je eigen woorden vermoeidheid? Wanneer ben je zelf “echt” moe?

6 Dus: Meten is moeilijk Vermoeidheid blijft, net zoals pijn, een subjectieve ervaring, die alleen indirect meetbaar is Algemeen: twee manieren van meten: 1. als subjectieve ervaring (meestal via zelfrapportageschalen) Bijvoorbeeld: CIS20-R of FSS 2. als prestatie afname (gedragsmaten ) B ijvoorbeeld: registratielijsten/observatie/activiteitenweger 1. Achtergrond

7 Vermoeidheid ≠ pathognomisch (≠ kenmerkend voor 1 bepaald ziektebeeld) Vermoeidheid na CVA: •Komt veel voor 25-95% (Stulemeijer et al., 2005); 38-77% (Lerdal et al, 2009), Ook na traumatisch hersenletsel (TBI): 21-70%, en tumoren ± 40% In tegenstelling tot CFS: % •Is vaak chronisch •≠ depressie (wel overlap 20-40%) ± 50% heeft na jaren nog last van de vermoeidheid Fatigue as a window to the brain. John DeLuca (Ed.),2005

8 Website over PSF: veel behoefte aan informatie & behandeling Cijfers : Ongeveer unieke hits (1.5 jr) Van 335 ingevulde vragenlijsten (alleen CVA) : • 14% voldoende informatie gekregen over de oorzaken van vermoeidheid • en 5,2% over behandelmogelijkheden • 54% heeft nogal tot veel behoefte aan behandeling

9 Hoofdkenmerk/klacht: versneld optredende vermoeidheid bij mentale en/of fysieke activiteiten (+suboptimaal herstel)  Vaak sneller moe & vaak langer herstel nodig •Gerelateerde klachten (top 5): - Hoofdpijn - Verhoogde prikkelbaarheid - Geheugen- en concentratieproblemen - Intolerantieklachten (geluid, drukte, licht) - Somberheid/spanning •Lichamelijk / mentaal: 1. Achtergrond

10 Maar…..Waarom?

11 Primaire oorzaak: Hersenletsel Specifieke gebieden Hormonen Ontstekingen Netwerken 1. Achtergrond

12 Primaire oorzaak: Hersenletsel Specifieke gebieden Hormonen Ontstekingen Netwerken 1. Achtergrond Overschakeling van automatische naar gecontroleerde informatieverwerking

13 Primaire oorzaak: Hersenletsel Specifieke gebieden Hormonen Ontstekingen Netwerken 1. Achtergrond Minder efficiënt  Harder werken om hetzelfde te doen

14 Implicaties voor behandeling: Het energieniveau kan niet meer tot het premorbide niveau worden hersteld:  om leren gaan met vermoeidheid  vermoeidheid voorkomen Implicaties voor behandeling: Het energieniveau kan niet meer tot het premorbide niveau worden hersteld:  om leren gaan met vermoeidheid  vermoeidheid voorkomen 1. Achtergrond

15 Secundaire oorzaken / wisselwerking: Conditie / Parese Slaap Pijn Stemming & Angst Stemming & Angst Medicatie Omgaan met… Pre-morbide vermoeidheid 1. Achtergrond

16 Implicaties voor behandeling: Conditie / Parese Slaap Pijn Stemming & Angst Stemming & Angst Medicatie Omgaan met… Pre-morbide vermoeidheid 1. Achtergrond Psychologie/ CGT Conditie verbeteren Gedrags- adviezen, mbt belastbaarheid & Evt psycholoog Kijken naar slaap: Slaapapneu ? Adviezen cq behandeling

17 Adviezen in de praktijk

18 Evenwicht tussen activiteit en rust (wat doe ik?) Een uitgebalanceerde levensstijl met een evenwicht tussen: Zelfverzorging Werk / huishouden Hobby / vrije tijd Rust

19 Adviezen voor het nemen van rust •Rust voordat je oververmoeid raakt (dan minder hersteltijd / minder ernstige vermoeidheid) •Liever vaker / kortere rustpauzes •Experimenteer met duur, tijd en frequentie rustpauzes •Wissel rust / activiteit af •Plan rusttijden in / plan de activiteiten eromheen

20 Afname van belastbaarheid

21 Jojo effect

22 Afwisseling werkzaamheden (variëren) Wissel zware en lichte werkzaamheden met elkaar af. Zware activiteiten niet te lang achter elkaar uitvoeren Voorkomen van piekbelasting

23 Bij mentale vermoeidheid (variëren) Ook mentale inspanning kan veel energie kosten! Wissel daarom Denk- en Doe-activiteiten met elkaar af

24 Neem de tijd voor activiteiten • Laat je niet opjagen (hoe doe je iets in je eigen tempo!) • Sla geen pauzes over…

25 Kijk of een andere taakverdeling mogelijk is Niet afschuiven, maar taken anders verdelen: • Delegeren van zware activiteiten • Zelf lichtere activiteiten op je nemen of activiteiten waarbij meer afwisseling mogelijk is

26 Verdeel uw activiteiten over de dag en de week Maak gebruik van de momenten waarop je je het best voelt (wanneer doe je iets?) Verdeel activiteiten in etappes (stoppen voordat je moe bent! Door rustmomenten tussendoor) Maak bewuste keuzes over wat je wel en niet wilt doen

27 Denk vooruit Dit vereist een goede planning! • Plan wanneer je weer gaat plannen • Deel je planning met anderen • Plan eerst de dingen die moeten en dan de rust eromheen. • Plan ruim! Met ruimte voor onverwachte gebeurtenissen en schakeltijd

28 Let op je werkhouding • Een goede houding is essentieel • Houding regelmatig afwisselen • Benodigdheden binnen handbereik (scheelt denkwerk en daarmee vermoeidheid)

29 Communicatie over vermoeidheid •Gebruik vergelijkingen om uw vermoeidheid te omschrijven. •Leg uit wat de ander kan doen om te helpen. •Betrek anderen bij uw beslissingen.

30 Een effectieve manier om “extra” vermoeidheid te voorkomen

31 Samenvattend •Vermoeidheid na een CVA komt veel voor  Eerder moe & langer de tijd nodig om te herstellen Omgaan met vermoeidheid door: • Meer rust te nemen of soms juist actiever te zijn • Activiteiten anders te verdelen over de dag en week • Activiteiten op een energiebesparende manier uit te voeren • Energie besparen door te plannen (overzicht en extern geheugen)

32 Hoe vermoeid is iedereen nu? 0 Topfit/ Helemaal niet moe 1Redelijk fit 2Wat vermoeid 3Moe 4Heel erg moe/ kan bijna alleen nog maar slapen

33 Cognitive and Graded Activity Training (COGRAT)  Kleine groepen chronische CVA patiënten (4) Cognitieve behandeling neuropsycholoog (met CBT- expertise) 1x week (12 weken) Graded Activity Training Fysiotherapeut 2x week (12 weken) Gedragsverandering (3 compensatie strategieën: variëren, plannen & ontspannen) + CGT Verbetering van lichamelijke conditie, kracht en flexibiliteit (voorzichtig)  Voorkomen van vermoeidheid en omgaan met vermoeidheid  Generalisatie van beweging naar de thuissituatie 3. Onderzoek COGRAT

34 Overbelasten, Onderbelasten en slaapproblemen/slaapritme Aantal Stappen Per minuut Tijd (24 uur) 3. Onderzoek COGRAT

35 Cognitieve Behandeling 3. Onderzoek COGRAT COGRAT 3. Compensatie Strategien (3) 2. Self Monitoring/ registratie 1. Informatie & stellen van doelen

36 Cognitieve Behandeling 3. Compensatie Strategien (3) 2. Self Monitoring/ registratie 1. Informatie & stellen van doelen 1.Varieren 2.Plannen 3.Ontspannen 3. Onderzoek COGRAT

37 (1) VARIEREN: Wat, Hoe, Hoelang en Wanneer Wat: Energiegevers en energievreters Hoe: Hollen, stilstaan, of op je eigen tempo Hoelang: Variëren:Stoppen en afwisselen, voordat je moe bent Wanneer: Wanneer doe je wat? Een vermoeiende taak: wanneer je je goed voelt Afwisseling van verschillende activiteiten Bewegen/ rusten / werken / rusten etc. 3. Compensatie Strategien (3)

38 (2) PLANNING Een goede planning geeft rust en overzicht Hoe plan je in? -> Op papier/ zakcomputer? moet mee te nemen zijn -> Weekoverzicht 1. De Vaste dingen 2. De Rust 3. Plan de Planning 4. Rekening houden met de omgeving/ het gezin 5. Vooruitkijken en flexibel (geen keurslijf!) 3. Compensatie Strategien (3)

39 (3) ONTSPANNING Ontspannen: nu actief ervoor gaan zitten..?! Inventariseren: wat is ontspannend? Wanneer? •Muziek luisteren, •Wandelen, etc •Ontspanningsoefeningen •……………………….  een lijst van ontspannende activiteiten zodat je er niet over hoeft na te denken wanneer je eenmaal moe bent!!! 3. Compensatie Strategien (3)

40 Omgaan met Beperkte Belastbaarheid (COGRAT) Behandelprotocol via: 3. Onderzoek COGRAT

41 Behandeling Sign p<0.001 CIS20-R- vermoeidheid (voorlopig van n=54 t/m T4) Wachtlijst Not sign. Follow-up Not sign. Conclusie: De behandeling werkt Conclusie: De behandeling werkt 3. Onderzoek COGRAT

42 Zijn er nog vragen?

43 En: hoe vermoeid is iedereen nu? 0 Topfit/ Helemaal niet moe 1Redelijk fit 2Wat vermoeid 3Moe 4 Heel erg moe/ kan bijna alleen nog maar slapen

44 Meer informatie: Pijn- en energiemeter


Download ppt "Vermoeidheid, Wat kunnen we hiermee? Aglaia Zedlitz, neuropsycholoog/onderzoeker Radboud Universiteit Nijmegen & Sint Maartenskliniek Nijmegen & Annette."

Verwante presentaties


Ads door Google