De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Bas Kruiswijk Amersfoort 11 mei 2009 Minicollege Service Oriented Architecture.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Bas Kruiswijk Amersfoort 11 mei 2009 Minicollege Service Oriented Architecture."— Transcript van de presentatie:

1 Bas Kruiswijk Amersfoort 11 mei 2009 Minicollege Service Oriented Architecture

2 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 2 Overzicht Deel 1: Terugblik op eerste minicollege –Terugblik op eerste college –Wrap-up –Wat is blijven hangen en wat sprak aan? –SOA vanuit een technisch perspectief –SOA vanuit een organisatorisch perspectief –Procesbesturing in een SOA –De SOA infrastructuur –Applicaties in een SOA –Praktijkvoorbeelden

3 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 3 Drie ‘typen’ architectuur Enterprise- architectuur Software- architectuur Service- georiënteerde architectuur Individuele systeemscope Gericht op ontwerp, realisatie en specificatie Organisatiebrede scope Gericht op strategie en communicatie Conceptuele basis

4 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 4 Enterprisearchitectuur Wat is het? –Enterprisearchitectuur geeft inzicht in en een geïntegreerd overzicht van –Bedrijfsprocessen –(Informatievoorzienings)functionaliteiten –Informatiesystemen/applicaties –Technische infrastructuur in samenhang! –Omvat ook de relaties met de omgeving –Naast modellen omvat een enterprisearchitectuur ook de principes en uitgangspunten die het ontwerpen en de ontwikkeling door de tijd sturen –Definieert het gemeenschappelijk ICT-platform, zoals middleware etc. –Rechtvaardigt langetermijninvesteringen in ICT (bijvoorbeeld voor het gemeenschappelijk ICT-platform) –Bewerkstelligt de gewenste flexibiliteit en integratie –Is het belangrijkste, inhoudelijke communicatiemiddel in de ICT

5 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 5 Views and viewpoints View Architecture Viewpoint Stakeholder

6 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 6 Architectuurraamwerk Twynstra Gudde –4 deelarchitecturen –Business architectuur –Bedrijfsprocessen, producten en diensten –Informatie architectuur –Fuctionaliteiten, generieke voorzieningen en gegevens –Applicatie architectuur –Applicaties en interfaces –Technische architectuur –Hardware, netwerk en locaties –Onderlinge samenhang 1.Aplicaties ondersteunen bedrijfsprocessen 2.Bedrijfsprocessen worden ondersteund door informatievoorziening 3.Informatievoorziening wordt gerealiseerd door applicaties 4.Applicaties maken gebruik van technische infrastructuur

7 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 7 Softwarearchitectuur Wat is het? –Structuur, opbouw en samenhang binnen één (of enkele) individuele systemen –Gericht op het realiseren van ‘goede’ software –Kwalitatief goed product, vanuit perspectief van gebruiker én ontwikkelaar –Kwalitatief goed proces van ontwerp en ontwikkeling –Kernconcepten vanuit de software engineering –Separation of concerns –Modulariteit –Anticiperen op veranderingen (flexibiliteit)

8 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 8 Gedistribueerde drie- en meerlaagse softwarearchitectuur Presentatie Businesslogica Data Presentatie Processervices Data Samengestelde services Basisservices

9 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 9 Terugblik Wat is blijven hangen en wat sprak aan? –Wat waren de belangrijkste zaken / onderwerpen / punten die uit het eerste college zijn blijven hangen? –Zijn er nog vragen naar aanleiding van het eerste college? –Wat zijn de aandachtspunten voor het vervolg?

10 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 10 Overzicht Deel 2: SOA vanuit technisch perspectief –Terugblik op eerste college –SOA vanuit een technisch perspectief –Relatie met software architectuur –Web services –SOA vanuit een organisatorisch perspectief –Procesbesturing in een SOA –De SOA infrastructuur –Applicaties in een SOA –Praktijkvoorbeelden

11 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 11 SOA Concepten Vanuit technisch perspectief –Services –In technische zin een doorontwikkeling van object- en componenttechnologie –Brede adoptie van (internet)standaarden voor webservices –Basisconcept van (bijna) alle ontwikkelplatforms –Heterogeniteit / Interoperabiliteit –Heterogeniteit is een gegeven in complexe omgevingen –Verschillende (ontwikkel)platforms, –talen en infrastructuur –Platformonafhankelijkheid –Losjes koppelen van systemen –Beperking van de afhankelijkheden tussen systemen –Flexibiliteit: minimalisering van de impact bij wijzigingen

12 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 12 Services Dienstinhoud (implementatie) Dienstaanvraag (request) Dienstbeschrijving (interface) Dienstresultaat (respons) De van buitenaf zichtbare beschrijving van dienst De interne realisatie van de dienst middels werkende software request respons

13 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 13 Web services XML bericht Ingepakt als SOAP bericht Verzonden via internet (HTTP)

14 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 14 XML Voorbeeld Don Box Essential XML 34,95 Linus Torvalds Gewoon voor de Fun 34,

15 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 15 HTML en XML –HTML –HyperText Markup Language –Vaste tag-structuur –Opmaak in Cascading Stylesheet (CSL) –XML –eXtensible Markup Language voor gegevens-uitwisseling, -opslag en – presentatie –Inhoud: XML –Structuur: XML Schema –Opmaak: XSL (eXtensible Stylesheet Language)

16 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 16 XML Schema voorbeeld … …

17 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 17 Een SOAP bericht van aan // Beste Header Body Envelop

18 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 18 SOAP, WSDL en UDDI –SOAP –Simple Object Access Protocol –Aanroep van een service door een XML-bericht te sturen –Volledig op basis van standaard internet technologie (HTTP) –Bij uitstek geschikt voor communicatie tussen heel verschillende systemen (vaak buiten de eigen onderneming) –WSDL –Web Service Definition Language –Interface definitie (technische gebruiksaanwijzing) –UDDI –Universal Description, Discovery and Integration –Gouden gids voor web services

19 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 19 Web services protocollen IP TCP HTTP XML SOAP Transport protocol Applicatie protocol WSDL UDDI Ondersteunend protocol

20 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 20 Voorbeeld SuwiNet Inkijk – Vraag POST /UwvInkijk/execute.ASP HTTP/1.1 Content-Type: text/xml Host: Content-Length: 352 SOAPAction:

21 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 21 Voorbeeld SuwiNet Inkijk – Antwoord HTTP/ OK Content-Length: 384 Content-Type: text/xml; charset=“UTF-8“

22 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 22 Presentatie Logica Data Presentatie Enterprise Servicebus Internet HTTP bericht SOAP bericht (XML) XML Bericht WSDL bestand

23 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 23 Losjes koppelen Sterke koppelingLosse koppeling Koppelingen tussen systemenDirect, 1:1Via intermediair CommunicatiestijlSynchroonAsynchroon DatamodelGedeeld, geharmoniseerd Eenvoudige gemeenschappelijke datatypes TypesystemSterkZwak Interactiepatronen Navigatie door ingewikkelde structuren Eenvoudige, ‘self contained’ berichten ProcesbesturingCentrale regieDecentrale regie BindingStatischDynamisch PlatformafhankelijkheidAfhankelijkOnafhankelijk Transacties2-phase commitCompensatie DeploymentGelijktijdigGespreid VersiebeheerExpliciete upgradesImpliciete upgrades

24 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 24 Overzicht Deel 3: SOA vanuit organisatorisch perspectief –Terugblik op eerste college –SOA vanuit een technisch perspectief –SOA vanuit een organisatorisch perspectief –Software services en organisatiediensten –Domeinen –Lagenstructuur en procesondersteuning –Procesbesturing in een SOA –De SOA infrastructuur –Applicaties in een SOA –Praktijkvoorbeelden

25 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 25 SOA Concepten Vanuit organisatorisch perspectief –Software- en organisatiediensten –Softwarediensten (services) corresponderen met organisatiediensten –Services zijn voor gebruikers betekenisvolle diensten –Domeinen –Verantwoordelijkheidsgebied binnen een organisatie –Verleent diensten aan andere domeinen –Betrekt diensten van andere domeinen –Is zelf verantwoordelijk voor de wijze waarop die diensten worden geleverd –Diensten en processen –Services / Diensten zijn de verantwoordelijkheid van een domein –Processen overstijgen dit niveau

26 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 26 Business-ICT paradigma Accepteren heterogeniteit van systemen en technologie Uitgaan van verschillende eigenaren van systemen en gegevens IT organiseren o.b.v. business- activiteiten Belangen / politiek dus slim organiseren Ontwikkeling organisatie (aanpassing aan veranderingen omgeving en technologie) = Diensten (services) Losse koppelingen

27 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 27 Belofte van SOA –IT oerwoud => Business controle –IT Transparantie –Afstemming van IT op de business –IT rigiditeit => IT soepeler meebewegen met business (IT flexibiliteit) –business innovatie –makkelijk efficiency verbetering realiseren –Maakt het mogelijk een veranderstrategie te kiezen die past bij veranderambitie (incrementeel versus bigbang) –Output orientatie (stimuleert denken over nut en efficiency) –Efficientie door hergebruik –geen duplicatie van functionaliteit in verschillende applicaties –services van buiten organisatie gebruiken

28 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 28 Basisdiensten Elementaire diensten ontsluiten databases en bestaande systemen Database Backends Basisdiensten Bestaand systeem

29 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 29 Afnemers gebruiken diensten Database Backends Basisdiensten Bestaand systeem Afnemers (presentatie)

30 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 30 Domeinen zijn eigenaar van diensten Eigenaarschap is in de organisatie belegd Database Backends Basisdiensten Bestaand systeem Domein Afnemers (presentatie)

31 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 31 Samengestelde diensten Database Backends Basisdiensten Bestaand systeem Afnemer (presentatie) Samengestelde diensten Domein

32 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 32 Procesdiensten Ondersteuning van bedrijfsprocessen Database Backends Basisdiensten Bestaand systeem Afnemers (presentatie) Samengestelde diensten Domein Procesdiensten

33 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 33 Enterprise servicebus Servicebus Database Backends Basisdiensten Bestaand systeem Samengestelde diensten Domein Procesdiensten Afnemers (presentatie)

34 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 34 Orkestratie engine Servicebus Database Backends Basisdiensten Bestaand systeem Afnemers (presentatie) Samengestelde diensten Domein Procesdiensten Orchestration engine

35 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 35 Portaal Servicebus Database Backends Basisdiensten Bestaand systeem Afnemers (presentatie) Samengestelde diensten Domein Procesdiensten Orchestration engine Portaal

36 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 36 Servicebus Backends Basisdiensten Samengestelde diensten Procesdiensten Portaal Presentatie Orkestratie engine BPEL XML, SOAP WSDL, UDDI J2EE (EJB etc.).NET (C# etc.) J2EE Portlets.NET Web parts HTML, XML, XSL J2EE JSP / Java Beans).NET ASP / ActiveX) ODBC, JDBC

37 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 37 Overzicht Deel 4: Procesbesturing in een SOA –Terugblik op eerste college –SOA vanuit een technisch perspectief –SOA vanuit een organisatorisch perspectief –Procesbesturing in een SOA –Orkestratie –Event-driven (choreografie) –De SOA infrastructuur –Applicaties in een SOA –Praktijkvoorbeelden

38 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 38 aanvraag antwoord Orkestratie in een service georiënteerde architetuur domein orkestratie uitvoering

39 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 39 Voorbeeld Vergunningverlening bij een overheidsorganisatie Besluiten Controll Bezwaar en Beroep Facilitaire zaken CultuurWelzijn Financiën Juridische zaken DIS Tekstverzorging Postkamer Mandaten Gedeputeerde Staten Provinciale Staten Interne controle Audit Accounting Context Welzijn en Cultuur

40 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 40 besluit bezwaar aanvraag antwoord domein orchestratie uitvoering Orkestratie van proces subsidieverlening financiën verzendingarchivering Interne controle Juridische zaken bezwaarschrift beschikking besluit bezwaar

41 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 41 Overzicht Deel 5: De SOA infrastructuur –Terugblik op eerste college –SOA vanuit een technisch perspectief –SOA vanuit een organisatorisch perspectief –Procesbesturing in een SOA –De SOA infrastructuur –Enterprise Servicebus (ESB) –Portaal –Orkestratie engine –Applicaties in een SOA –Praktijkvoorbeelden

42 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 42 Middleware / Enterprise Servicebus –Middleware = Generieke software die de koppelingen tussen applicaties ondersteunt – “software glue” –(Enterprise) Servicebus = specifieke vorm van middleware in een service georiënteerde architectuur –Overbrugt technische verschillen tussen applicaties –Biedt mogelijkheid tot standaardisatie –Biedt aanvullende diensten voor beveiliging, monitoring, controles, transformaties etc. A1 A2 A3 A4 A1A2A3A4 Middleware / Servicebus beveiliging autorisatie logging / monitoring technische conversie bericht transformatie controles

43 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 43 Functie van middleware / Enterprise Servicebus –Reductie van complexiteit van koppelingen door –centraal ontkoppelpunt van applicaties –centraal beheer van koppelingen mogelijk –technische standaardisering middels ‘stekkers’ –stimuleert generieke services en berichten, en maakt daardoor hergebruik mogelijk –Eénmalig generiek in de middleware ipv in elke applicatie opnieuw –technische conversies –beveiliging en autorisatie –monitoring en logging –controles, gegevensmapping, transformaties

44 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 44 Web services en een servicebus Twee manieren van routering –Rechtstreeks –Service register wordt geraadpleegd voor locatie van de service –Service wordt rechtstreeks aangeroepen –Via ESB –Service wordt niet rechtstreeks aangeroepen –ESB routeert vraag en antwoord –Bericht- en technische conversie is mogelijk

45 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 45 Portaal Functionaliteit op hoofdlijnen –De functionaliteit van een portaal –Ontsluiting van informatie (á la intranet) –Platform voor samenwerking en kennisdeling –Ondersteuning van werkprocessen (vaak gewoon toegang tot applicaties) –Toekomstbeeld –De digitale werkplek –Gebruikers krijgen afhankelijk van hun rol toegang tot alle relevante informatie én functionaliteit die nodig is voor hun werk –Kenmerken –Web-gebaseerd –Beveiliging / authenticatie –éénmalige rolgebaseerde autorisatie –Gepersonaliseerd –Werkproces georiënteerd

46 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 46 Portaal Ondersteuning van werkprocessen –In een service georiënteerde architectuur met orkestratie –Het uitvoeren van een taak = aanroepen van een service –Dit kan –een ‘nieuwe’ service zijn (bijvoorbeeld een basisdienst, maar ook procesdienst) –een stap in een lopend proces zijn (bijv. op een takenlijst) –User interface bij een service is een scherm of (liever nog) een portlet of web part –Andere manieren –Integreren van een complete web-applicatie in het portaal –Bestaande schermen ‘ophangen’ in nieuwe navigatiestructuur –Op basis van stylesheets uniformeren van de vormgeving –Combineren van user-interface componenten van applicaties die beschikbaar zijn als portlet of web part –Single sign-on voor web-applicaties en user-interface componenten

47 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 47 Orkestratie engine –Orkestratie engine –Ondersteunt zowel ontwerpen als executeren van processen –Een proces = een service –BPEL is veelgebruikte standaard –Business Process Execution Language –Gebaseerd op XML –BPMN voor ‘echt’ modelleren –Business Process Modeling Notation –Grafische notatie –Vertaalbaar naar BPEL

48 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 6

49 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 49 Overzicht Deel 6: Applicaties in een SOA –Terugblik op eerste college –SOA vanuit een technisch perspectief –SOA vanuit een organisatorisch perspectief –Procesbesturing in een SOA –De SOA infrastructuur –Applicaties in een SOA –Applicaties als eenheid van ontwikkeling en beheer –Applicatiegrenzen vervagen –Praktijkvoorbeelden

50 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 50 ‘Complete’ applicaties in een service georienteerde architectuur Database Backends Basisdiensten Bestaand systeem Afnemers (presentatie) Samengestelde diensten Domein Procesdiensten Applicatie A Applicatie B

51 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 51 Applicatiegrenzen vervagen Database Backends Basisdiensten Bestaand systeem Afnemers (presentatie) Samengestelde diensten Domein Procesdiensten Applicatie A Applicatie B Applicatie C bijv. administratieve processen Applicatie D bijv. klantprocessen

52 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 52 Overzicht Deel 7: Praktijkvoorbeelden –Terugblik op eerste college –SOA vanuit een technisch perspectief –SOA vanuit een organisatorisch perspectief –Procesbesturing in een SOA –De SOA infrastructuur –Applicaties in een SOA –Praktijkvoorbeelden –Waterschap: SOA architectuur op basis van NORA –Gemeente: Procesbesturing en gegevenslogistiek –Werk en inkomen keten: Geïntegreerde dienstverlening

53 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 53 1: Vraag 2: Antwoord 3: Aanvraag 4: Aanmaken zaak 5: Doorzetten naar backoffice 6: Status / Resultaat E-Dienstverlening

54 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 54 Voorbeeld van SOA principes verwerkt in een informatie architectuur

55 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 55

56 © Twynstra Gudde Minicollege Service Oriented Architecture 56 Alle intellectuele eigendomsrechten met betrekking tot deze presentatie berusten bij Twynstra Gudde. Niets uit deze presentatie mag worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt zonder schriftelijke toestemming van Twynstra Gudde. Bas Kruiswijk


Download ppt "Bas Kruiswijk Amersfoort 11 mei 2009 Minicollege Service Oriented Architecture."

Verwante presentaties


Ads door Google