De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

College 4: Klemtoon en ritme Prosodie: Klemtoon en ritme.

Verwante presentaties


Presentatie over: "College 4: Klemtoon en ritme Prosodie: Klemtoon en ritme."— Transcript van de presentatie:

1 College 4: Klemtoon en ritme Prosodie: Klemtoon en ritme

2 1. Cyclische SPE-regels: problematisch 1.1 Probleem 1.2 Iambic Reversal 2. Alternatieve representatie: Boomdiagrammen 3. Alternatieve representatie: Grids 3.1 Stress clash 3.2 Bomen en grids 3.3 Probleem: clash 4.Euritmieregels 4.1 Ritmische patronen 4.2 Alternerend ritme 5. Klemtoon & Ritme in OT Opbouw van het college

3 Cyclische SPE-regels Cycliciteit [ [ [land] [bouw] ] [machine] ] Klankleer 1: MSR:[  …  1  ] CSR: [[1][2]] NSR:[[2][1]]

4 Bracket Erasure Convention BEC: de stressverhoudingen binnen brackets zijn onveranderbaar

5 Cyclische SPE-regels Cycliciteit en BEC de stressverhoudingen binnen brackets zijn onveranderbaar tennis:love - fiftéen Probleem: cycliciteit

6 Cyclische SPE-regels Cycliciteit en BEC de stressverhoudingen binnen brackets zijn onveranderbaar tennis:fífteen - love Probleem: cycliciteit

7 Cycliciteit en BEC de stressverhoudingen binnen brackets zijn onveranderbaar guitár 'guítar man' Cyclische SPE-regels Probleem: cycliciteit

8 [fifteen][men] 1 1 Cyclische SPE-regels Probleem: cycliciteit

9 [[fifteen][men]] Cyclische SPE-regels Probleem: cycliciteit

10 Nevenaccentverschuivingen geen accentkwestie, maar ritmische kwestie: Iambic Reversal Rule [[fifteen][men]] Cyclische SPE-regels Probleem: cycliciteit

11 Iambic Reversal Rule (optionele ritmeregel) Stress clash vgl. Marcèl Báx w s S  s w S [1 stress] [1 stress] conditie: w   Cyclische SPE-regels Iambic Reversal

12 Probleem: ritmeregel kan alleen 'lineaire clashes' verantwoorden Er is geen stress clash, en toch nevenaccentverschuiving [[Mississippi][Delta]] s w s w S w Cyclische SPE-regels Iambic Reversal

13 Boomdiagrammen Liberman & Prince (1977): Stress is relatieve prominentie; d.w.z. een element is sterk ten opzichte van een ander element dat zwakker is Relatieve prominentie

14 Delta s w syllabeniveau Boomdiagrammen Relatieve prominentie Relatieve sterkteverhouding op:

15 MississippiDelta s w s w s w Relatieve sterkteverhouding op: syllabeniveau Boomdiagrammen Relatieve prominentie

16 MississippiDelta s w s w s w w s syllabeniveau voetniveau Boomdiagrammen Relatieve prominentie Relatieve sterkteverhouding op:

17 MississippiDelta s w s w s w w s s w Relatieve sterkteverhouding op: syllabeniveau voetniveau prosodisch woord fonologische frase Boomdiagrammen Relatieve prominentie

18 Op syllabeniveau is er geen clash in Mississippi Delta Toch kan Iambic Reversal plaatsvinden: clash op voetniveau Boomdiagrammen Relatieve prominentie

19 Grids Mis sis sip pi Del ta s w s w s w w s s w Accent & ritme

20 a.x voor elke  x x x x x x Mis sis sip pi Del ta s w s w s w w s s w Grids Accent & ritme

21 b.x voor elke sterkste  van elk lexicaal item (fonol. woord) a.x voor elke  x x x x x x x x Mis sis sip pi Del ta s w s w s w w s s w Grids Accent & ritme

22 c.x voor elke  s, zodat sterkste  s van constituent hogere kolom heeft dan de sterkste  s van de zwakke zusterconstituent. b.x voor elke sterkste  van elk lexicaal item (fonol. woord) a.x voor elke  x x x x x x x x x x x x Mis sis sip pi Del ta s w s w s w w s s w Grids Accent & ritme

23 x x x x x x x x x x x x Mis sis sip pi Del ta s w s w s w w s s w ritme accent Grids Accent & ritme

24 stress / accent: relatieve prominentie (klemtoon); reflecteert de groepering van syllabes in grotere prosodische eenheden (voet, woord, fonologische frase, …) Grids Accent & ritme

25 stress / accent: relatieve prominentie (klemtoon); reflecteert de groepering van syllabes in grotere prosodische eenheden (voet, woord, fonologische frase, …) ritme: (regelmatig) patroon van beklemtoonde en onbeklemtoonde syllabes; fysische stimuli Grids Accent & ritme

26 stress / accent: relatieve prominentie (klemtoon); reflecteert de groepering van syllabes in grotere prosodische eenheden (voet, woord, fonologische frase, …) ritme: (regelmatig) patroon van beklemtoonde en onbeklemtoonde syllabes; fysische stimuli metrum: volledig regelmatig ritme; (psychologische) perceptie van ritmische stimuli Grids Accent & ritme

27 Verschil ritme en metrum: Grids Accent & ritme

28 Verschil ritme en metrum: Grids Accent & ritme

29 Clash in de grid: twee adjacente x-en met op het direct daaronder liggende niveau geen x er tussen xxxxx Grids Stress clash

30 Clash in de grid: twee adjacente x-en met op het direct daaronder liggende niveau geen x er tussen xxx xxxxx Grids Stress clash

31 Clash in de grid: twee adjacente x-en met op het direct daaronder liggende niveau geen x er tussen x x x xxx xxxxx Grids Stress clash

32 Reversal: linker x in clash verschuift naar de eerst mogelijke landingsplaats ter linkerzijde xx xxx xxxxx Grids Stress clash

33 x x x xxx xxxxxx MississippiDelta Grids Stress clash

34 xx xxx xxxxxx MississippiDelta Grids Stress clash

35 Waarom grids? Hayes (1984): boom  accent / structuur grid  ritme Bomen & grids

36 Sommige frases hebben een zelfde boom, maar verschillende grids: Goodlooking girlMontana Bank Jan - Wou ter ZwartRoe lien tje B. wswswsws s sw Grids

37 Sommige frases hebben een zelfde boom, maar verschillende grids: xxxxxxxx Goodlooking girlMontana Bank wswswsws s sw Bomen & grids Grids

38 Sommige frases hebben een zelfde boom, maar verschillende grids: xxxxx xxxxxxxx Goodlooking girlMontana Bank wswswsws s sw Bomen & grids Grids

39 Sommige frases hebben een zelfde boom, maar verschillende grids: x x xx xxxxx xxxxxxxx Goodlooking girlMontana Bank wswswsws s sw Bomen & grids Grids

40 Sommige frases hebben een zelfde boom, maar verschillende grids: x x xx xxxxx xxxxxxxx Goodlooking girlMontana Bank wswswsws s sw Bomen & grids Grids

41 Problemen met Iambic Reversal ontstaan waar Probleem

42 Problemen met Iambic Reversal ontstaan waar (a) geen clash is en toch een verschuiving, of Probleem

43 Problemen met Iambic reversal ontstaan waar (a) geen clash is en toch een verschuiving, of (b) wel een clash, maar toch geen verschuiving Probleem

44 (a)geen clash, toch verschuiving x xx xxxx ameri kaan Probleem

45 (a)geen clash, toch verschuiving x xx xxxx ameri kaan Probleem data: perfectionist, kaleidoscoop, Ticonderoga

46 (b)wel clash, geen verschuiving x x x xxx xxxxxx overspelige man Probleem

47 (b)wel clash, geen verschuiving x * x x xxx xxxxxx overspelige man Probleem data: ingewikkelde som vgl. ingewikkelde baby’s

48 Oplossing Hayes (1984): clash is niet de juiste trigger van nevenaccentverschuivingen Euritmieregels Ritmische patronen

49 Hayes (1984): clash is niet de juiste trigger van nevenaccentverschuivingen bepaalde ritmische output- structuren zijn hoogwaardig; om die te bereiken kunnen nevenaccenten verschuiven Euritmieregels Ritmische patronen

50 De Euritmieregels: op output gericht (daarmee voorloper OT) Quadrisyllabic Rule (QR) op het scandeerniveau liggen de x-en idealiter vier syllabes van elkaar verwijderd. Euritmieregels Alternerend ritme

51 Quadrisyllabic Rule (QR) op het scandeerniveau liggen de x-en idealiter vier syllabes van elkaar verwijderd Disyllabic Rule (DR) op een niveau lager liggen de x-en idealiter twee syllabes van elkaar verwijderd Euritmieregels Alternerend ritme

52 Quadrisyllabic Rule (QR) op het scandeerniveau liggen de x-en idealiter vier syllabes van elkaar verwijderd Disyllabic Rule (DR) op een niveau lager liggen de x-en idealiter twee syllabes van elkaar verwijderd Phrasal Rule (PR) op het een-na-hoogste niveau liggen de x-en zo ver mogelijk van elkaar af Euritmieregels Alternerend ritme

53 x x x xxx xxxxxx ahundredthirteenmen wswwss w s s w Euritmieregels Alternerend ritme QR en DR:

54 x xx xxx xxxxxx ahundredthirteenmen wswwss w s s w Euritmieregels Alternerend ritme QR :

55 x xx xxx xxxxxx ahundredthirteenmen wswwss w s s w Euritmieregels Alternerend ritme DR:

56 x xx x x xxx x x xx x xx xx x x x xx vijf en twin tig ou der wet se pla ten spe lers Euritmieregels Alternerend ritme

57 x xx x x xxx x x xx x xx xx x x x xx vijf en twin tig ou der wet se pla ten spe lers Euritmieregels Alternerend ritme

58 x x x xxx xxxxxx MississippiDelta Euritmieregels Alternerend ritme

59 xx xxx xxxxxx MississippiDelta Euritmieregels Alternerend ritme

60 xx xxx xxxxxx MississippiDelta van twee naar vier Euritmieregels Alternerend ritme

61 x xx xxx xxxxxxx overspeligemannen Euritmieregels Alternerend ritme

62 x *xx xxx xxxxxxx overspeligemannen Euritmieregels Alternerend ritme

63 x xx xxx xxxxxxx overspeligemannen geen aanpassing: vijf syllabes is geen verbetering t.o.v. drie syllabes Euritmieregels Alternerend ritme

64 x xx xxx xxxxxxx 's Hertogenbosschecentrum Euritmieregels Alternerend ritme

65 x xx xxx xxxxxxx 's Hertogenbosschecentrum Euritmieregels Alternerend ritme

66 x xx xxx xxxxxxx 's Hertogenbosschecentrum vijf syllabes verschil is beter dan twee Euritmieregels Alternerend ritme

67 accent en ritme moeten verschillend gerepresenteerd worden, dus Conclusies

68 accent en ritme moeten verschillend gerepresenteerd worden, dus bomen en grids zijn beide nodig voor de representatie van accent en ritme alternatief: Bracketed Grids zie voor uitvoerige discussie van alle mogelijke representaties: Hogg & McCully – Metrical Phonology, a coursebook, Cambridge 1987 Conclusies

69 Prosodic Word (PrWd)(x ) PrWd Foot (  )(x )  (x)  Syllable (  )(x)(x)(x) bariton Bracketed Grids (Hayes, 1995)

70 accent en ritme moeten verschillend gerepresenteerd worden, dus bomen en grids zijn beide nodig voor de representatie van accent en ritme stress clash is niet genoeg om ritmische aanpassingen te verklaren; Conclusies

71 accent en ritme moeten verschillend gerepresenteerd worden, dus bomen en grids zijn beide nodig voor de representatie van accent en ritme stress clash is niet genoeg om ritmische aanpassingen te verklaren; in taal bestaan (universele?) ritmische ideaalpatronen voor de output, die trigger zijn voor (optionele) ritmische aanpassingen Conclusies

72 College 4b: Stress in OT Prosodie: Klemtoon in OT

73 Hoofdklemtoon Data1. Major Generalisaties 2. Minor Generalisaties Nevenklemtoon Klemtoon in een parametrische theorie Hoofdklemtoon in OT Nevenklemtoon in OT (ritme) Opbouw van het college

74 Hoofdklemtoon in het Nederlands valt moeilijk te beregelen (zie klankleer 1) Veel uitzonderingen Dissertatie Kager (1989): Major generalisaties vrijwel uitzonderingsloos Minor generalisaties geven sterke tendensen aan Hoofdklemtoon

75 Hoofdklemtoon bevindt zich nooit verder dan drie syllabes verwijderd van de rechter woordgrens Deze generalisatie staat bekend als: three-syllable window uitz.: Schéveningen, nóminatief Major generalisaties 1

76 …  # finaal penult antepenult Three Syllable Window

77 Hoofdklemtoon valt op de syllabe vóór een syllabe die een (onderliggende) schwa als kern heeft en waarin deze schwa voorafgegaan wordt door een consonant schwallable-restrictie: vb. kalíber, helikópter, colónne Major generalisaties 2

78 Hoofdklemtoon kan niet op de voorvoorlaatste (antepenult) syllabe vallen, indien de voorlaatste syllabe (penult) gesloten is en een volle vocaal bevat of indien de voorlaatste syllabe een diftong bevat vb. agénda, eléktron, appéndix, thesáurus Major generalisaties 3

79 Woorden met finaal superzware (VVC of VCC) syllabes hebben finaal hoofdklemtoon vb.abrikóos, schavúit, ledikánt uitz.Nícolaas, árbeid, ólifant Minor generalisaties 1

80 Woorden met finaal een diftong hebben finaal hoofdklemtoon vb. karwéi, lakéi; uitz.Móskou, kénau Minor generalisaties 2

81 Woorden met finaal een gesloten syllabe met een korte vocaal hebben antepenult hoofdklemtoon vb.báriton, álmanak uitz.pelotón ingeval van tweesyllabige woorden op de penult (kájak; uitzondering tabák) Minor generalisaties 3

82 Woorden met finaal een open syllabe hebben penult hoofdklemtoon vb.pyjáma uitz.Cánada Minor generalisaties 4

83 OT doet geen uitspraken over de aard van fonologische representaties !!! Klemtoon in een parametrische theorie

84 ParametersOpties FOOT FORMLeft-Strong/Right-Strong FOOT TYPEQS/QI (Quantity-(in)sensitive) FOOT SIZEBounded/Unbounded DIRECTIONLeft-to-Right; Right-to-Left EXTRAMETRICALITYYes/No EDGE (of EXTRAM.)Left/Right WORD FORMLeft-Strong/Right-Strong Klemtoon in een parametrische theorie

85 ParametersOpties Nederlands FOOT FORMLeft-Strong/Right-Strong FOOT TYPEQS/QI (Quantity-(in)sensitive) FOOT SIZEBounded/Unbounded DIRECTIONLeft-to-Right; Right-to-Left EXTRAMETRICALITYYes/No (extram. CVC-syllabes) EDGE (of EXTRAM.)Left/Right WORD FORMLeft-Strong/Right-Strong Klemtoon in een parametrische theorie

86 Constraints op de vorm van voeten: FTBIN (Foot Binarity)  = ,  RHT = T (Rhythm Type = Trochaic) (  ) = (  s  w ) WSP (Weight to Stress Principle) *(LH), *(HH) Klemtoon Constraints in OT

87 Uitgangspunt in de meeste klemtoonanalyses van het Nederlands: Open syllabes zijn L Er is een verschil in fonotactisch gedrag en prosodisch gedrag Gesloten syllabes zijn H (in sommige analyses: VCC# of VVC# en ook ViVj# (finale diftong) zijn SH) L en H

88 Constraints op de positie van de klemtoon: Nonfin  (Nonfinality Syllable) *  s ] PrWd EDGEMOSTAlign (PrWd, R,  s, R) Faithfulness/Correspondence Constraint: Parse-  Klemtoon Constraints in OT

89 ongedomineerd: Lx = Pr (ieder lexicaal item heeft een prosodische vorm) RHT = T (rhythm type = trochaic) Rangschikking: FTBIN >> Nonfin  s >> WSP >> Edgemost >> Parse-  Ranking in OT

90 LL-woorden china FTBIN Nonf  s WSPEdgemost Parse-  (chí na) w#w# (chí) na *! w#w# * chi (ná) *!** ☞

91 LLL-woorden pyjama FTBIN Nonf  s WSPEdgemost Parse-  (pýja)ma  w  w #! * py(jáma) w#w# * (pýja)(ma) *! (pyja)(má) *!* ☞

92 LHL-woorden agenda FTBIN Nonf  s WSPEdgemost Parse-  a(gén)da w#w# **! (ágen)da *! ww#ww# * a(génda) w#w# * (ágen)(da) *! * ww#ww# (agen)(dá) *!** ☞

93 LH-woorden robot FTBIN Nonf  s WSPEdgemost Parse-  (ró)(bot) *! w#w# ro(bót) *!* (róbot) * w#w# ☞

94 LLH-woorden bariton FTBIN Nonf  s WSPEdgemost Parse-  (bári)(ton)  w  w # (bari)(tón) *! ba(ríton) *! w#w# * ☞

95 So far so good, maar: Woorden als ledikant (dubbelgesloten syllabe) Oplossing aanpassing onderliggende structuur is lelijk, maar wel vaak gedaan: catalexis: creatie van een fantoomsyllabe (Giegerich 1985, Van der Hulst & Van Lit 1987, Langeweg 1988, Kiparsky 1992, Harris 1994, Kager 1995, Van Oostendorp 1995) Probleem

96 LLSH-woorden ledikant FTBIN Nonf  s WSPEdgemost Parse-  (lédi)(kan.tø)  w  w!  w# (ledi)(kán.tø) w#w# le(díkan)tø *! ww#ww# ** le(díkan.tø) *! * ww#ww# * ☞ echter: ledikántcatalexis: kant = kan $ tø fantoomsyllabe bewerkstelligt het omgekeerde van nonfinality

97 Woorden als karwei (finale diftong) De hier voorgestelde OT-analyse geeft de verkeerde kandidaat als optimaal aan Groter Probleem

98 karwei FTBIN Nonf  s WSPEdgemost Parse-  (kár)(wei) w#w# kar(wéi) *!* (kárwei) *! w#w# ☞

99 Introductie PK-PROM (Prince & Smolensky 1993, p.39) Element x is een betere peak dan element y als de intrinsieke prominentie van x groter is dan die van y VCC en ViVj zijn superzwaar PK-PROM-SH Constraint komt tussen FTBIN en Nonfinality in (geldt dus alleen voor SUPERzware  ’s) Oplossing

100 karwei FTBINPK- PromSH Nonf  s WSP (kár)(wei) *! kar(wéi) * (kárwei) *!* ☞

101 ledikant FTBINPK- PromSH Nonf  s WSP (lédi)(kant) *! (ledi)(kánt) * le(díkant) *!* ☞

102 vijand FTBINPK- PromSH Nonf  s WSP (vij)(ánd) *! (víj)(and) ☞ twee adjacente superzware syllabes

103 Introductie *HD-Schwallable Een syllabe waarvan het hoofd geen vocaalplaatskenmerken domineert (schwa dus) moet zich in de zwakke positie van een voet bevinden kritiek: Is dit een universele constraint ??? Finale Schwallable

104 kaliber FTBIN Nonf  s *Hd- Schwallable WSP (káli)ber *! ka(líber) * (káli)ber *! (kali)(bér) *!* ☞

105 ongedomineerd: Lx=Pr; RhT=T FTBIN >> PK-PROM SH >> NONFIN  >> *HD-SCHWALLABLE >> WSP >> EDGEMOST >> PARSE-  ingewikkeld, maar data ook Ned. Hoofdklemtoon in OT:

106 Hoe beoordeel je zo’n analysevoorstel? 1.Zijn de constraints universeel gemotiveerd? 2.Zitten er ad hoc constraints tussen om de puzzel op te lossen? 3.Geven alternatieve rangschikkingen van de constraints alternatieve klemtoonsystemen weer of is het ook mogelijk om d.m.v. re- ranking onmogelijke patronen af te leiden? Discussie

107 voordeel: uitzonderingen kunnen beschreven worden als kleine variaties in de rangschikking van constraints: verschil in kracht van de verschillende invloeden op prominentie vgl. báriton – pelotón parametrische theorie kan niet zo makkelijk met uitzonderingen omgaan Ned. Hoofdklemtoon in OT:

108 normale patroon LLH-woorden bariton FTBIN Nonf  s WSPEdgemost Parse-  (bári)(ton)  w  w # (bari)(tón) *! ba(ríton) *! w#w# * ☞

109 uitzonderlijk patroon LLH-woorden peloton FTBINWSPEdgemost Nonf  sParse-  (pélo)(ton)  w !  w # (pelo)(tón) *! pe(lóton) *! w#w# * ☞ promotie WSP & Edgemost; demotie van Nonfinality

110 báriton – pelotón zijn beide af te leiden Nonfinality >> Edgemost >> WSP geeft als optimale output voor LLH: pelóton Komen dergelijke patronen voor LLH-woorden voor, dan is dat goed voor deze analyse Zo niet, dan geeft de mogelijkheid tot re-ranking teveel mogelijkheden en is dat een argument tegen Discussie

111 Tentamenvraag

112 a. Geef een boomdiagram en een gridrepresentatie voor de ritmische structuur van de frase Zevensnarige Luit. Licht de opbouw van de grid toe. b. Is het volgens jou mogelijk om het nevenaccent in deze frase van sna naar Ze te verplaatsen? Ondersteunt jouw intuïtie de voorspelling volgens Hayes' Quadrisyllabic Rule? Voorbeeld Opdracht

113 zevensnari ge luit swswws w s s w Uitwerking opdracht

114 xxxxxx zevensnari ge luit swswws w s s w Uitwerking opdracht

115 xxx xxxxxx zevensnari ge luit swswws w s s w Uitwerking opdracht

116 x xxx xxxxxx zevensnari ge luit swswws w s s w Uitwerking opdracht

117 xx xxx xxxxxx zevensnari ge luit swswws w s s w Uitwerking opdracht

118 xx xxx xxxxxx zevensnari ge luit swswws w s s w Uitwerking opdracht

119 Het nevenaccent kan (volgens mijn intuitie) naar de eerste syllabe verplaatsen; Dit komt niet overeen met de voorspelling van de Quadrisyllabic Rule, want vijf syllabes verschil is niet beter dan drie Mogelijke verklaringen voor de verschuiving: –De verplaatsing wordt veroorzaakt door de Phrasal Rule; –Getallen in samenstellingen hebben de neiging klemtoon naar zich toe te trekken, evenals preposities Uitwerking opdracht


Download ppt "College 4: Klemtoon en ritme Prosodie: Klemtoon en ritme."

Verwante presentaties


Ads door Google