De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Intelligentie en cognitiewetenschap: van hoofd naar handen Marc Slors.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Intelligentie en cognitiewetenschap: van hoofd naar handen Marc Slors."— Transcript van de presentatie:

1 Intelligentie en cognitiewetenschap: van hoofd naar handen Marc Slors

2 Intelligentie en cognitiewetenschap Overzicht 1. Variatie in intelligentie 2. ‘Top-down’ en ‘bottom-up’ benaderingen: van hoofd naar handen. 3. Een bottom-up benadering van ‘hoofd- intelligentie’?: consequenties voor het begrip ‘intelligentie’.

3 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 1. Variatie in intelligentie Algemene definitie van ‘intelligentie’, in 1994 onderschreven door 52 onderzoekers: A very general mental capability that, among other things, involves the ability to reason, plan, solve problems, think abstractly, comprehend complex ideas, learn quickly and learn from experience. It is not merely book learning, a narrow academic skill, or test-taking smarts. Rather, it reflects a broader and deeper capability for comprehending our surroundings—"catching on", "making sense" of things, or "figuring out" what to do. (Intelligence Gottfredson, 1997, p. 13)

4 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 1. Variatie in intelligentie Vermogens: Redeneren Plannen Abstract denken Begrijpen complexe ideeën Leren Probleemoplossen

5 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 1. Variatie in intelligentie Vermogens: Redeneren Plannen Abstract denken Begrijpen complexe ideeën Leren Probleemoplossen Is vaak vorm van probleem oplossen

6 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 1. Variatie in intelligentie Vermogens: Redeneren Plannen Abstract denken Begrijpen complexe ideeën Leren Probleemoplossen Is vaak vorm van probleem oplossen Hoe kan ik X?: probleemoplossen

7 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 1. Variatie in intelligentie Vermogens: Redeneren Plannen Abstract denken Begrijpen complexe ideeën Leren Probleemoplossen Is vaak vorm van probleem oplossen Hoe kan ik X?: probleemoplossen Krijgen betekenis tegen de achter- grond van een vraag of probleem

8 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 1. Variatie in intelligentie Vermogens: Redeneren Plannen Abstract denken Begrijpen complexe ideeën Leren Probleemoplossen Is vaak vorm van probleem oplossen Hoe kan ik X?: probleemoplossen Krijgen betekenis tegen de achter- grond van een vraag of probleem Veelal van competenties die kunnen helpen in context van probleem

9 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 1. Variatie in intelligentie Als de notie ‘probleemoplossend vermogen’ breed wordt geïnterpreteerd—bijvoorbeeld als het vermogen antwoord te geven op de vraag ‘wat nu?’ in een breed scala van situaties—overlapt het grotendeels met leren, abstract denken, het begrijpen van complexe ideeën, redeneren en plannen.

10 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 1. Variatie in intelligentie Als de notie ‘probleemoplossend vermogen’ breed wordt geïnterpreteerd—bijvoorbeeld als het vermogen antwoord te geven op de vraag ‘wat nu?’ in een breed scala van situaties—overlapt het grotendeels met leren, abstract denken, het begrijpen van complexe ideeën, redeneren en plannen. We kunnen dus ‘probleemoplossend vermogen’ (in brede zin) als werkdefinitie voor intelligentie gebruiken.

11 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 1. Variatie in intelligentie Howard Gardner et. al.: To my mind, a human intellectual competence must entail a set of skills of problem solving—enabling the individual to resolve genuine problems or difficulties that he or she encounters and, when appropriate, to create an effective product—and must also entail the potential for finding or creating problems—and thereby laying the groundwork for the acquisition of new knowledge. [Gardner, H., Kornhaber, M. and Wake, W. (1996). Intelligence: Multiple Perspectives. Fort Worth: Harcourt Brace College Publishers.]

12 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 1. Variatie in intelligentie Variatie in problemen:

13 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 1. Variatie in intelligentie Variatie in problemen: –Logische, abstracte of wiskundige problemen

14 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 1. Variatie in intelligentie Variatie in problemen: –Logische, abstracte of wiskundige problemen –Technische problemen

15 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 1. Variatie in intelligentie Variatie in problemen: –Logische, abstracte of wiskundige problemen –Technische problemen –Sociale of politieke problemen

16 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 1. Variatie in intelligentie Variatie in problemen: –Logische, abstracte of wiskundige problemen –Technische problemen –Sociale of politieke problemen –‘Biologische problemen’: voorzien in dagelijkse behoeften

17 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 1. Variatie in intelligentie Variatie in problemen: –Logische, abstracte of wiskundige problemen –Technische problemen –Sociale of politieke problemen –‘Biologische problemen’: voorzien in dagelijkse behoeften –Praktische problemen: aanpassing aan je omgeving –Enz.

18 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 1. Variatie in intelligentie Variatie in problemen: –Logische, abstracte of wiskundige problemen –Technische problemen –Sociale of politieke problemen –‘Biologische problemen’: voorzien in dagelijkse behoeften –Praktische problemen: aanpassing aan je omgeving –Enz. Dus: als intelligentie probleemoplossendvermogen is zijn er heel veel soorten intelligentie.

19 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap De afgelopen 20 jaar is in de cognitiewetenschappen de aandacht verschoven van ‘top-down’ benaderingen van cognitie en intelligentie naar ‘bottom-up’ benaderingen.

20 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap De afgelopen 20 jaar is in de cognitiewetenschappen de aandacht verschoven van ‘top-down’ benaderingen van cognitie en intelligentie naar ‘bottom-up’ benaderingen. –Top-down: begin met een beschrijving van cognitie en intelligentie zoals we die kennen uit het dagelijks leven; zoek daarna naar een theorie die uitlegt hoe onze hersenen intelligentie/cognitie implementeren.

21 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap De afgelopen 20 jaar is in de cognitiewetenschappen de aandacht verschoven van ‘top-down’ benaderingen van cognitie en intelligentie naar ‘bottom-up’ benaderingen. –Top-down: begin met een beschrijving van cognitie en intelligentie zoals we die kennen uit het dagelijks leven; zoek daarna naar een theorie die uitlegt hoe onze hersenen intelligentie/cognitie implementeren. –Bottom-up: begin met te kijken hoe onze hersenen feitelijk werken en probeer van daaruit toe te werken naar een theoretisch begrip van cognitie/intelligentie zoals we dat dagelijks ervaren en gebruiken.

22 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap De afgelopen 20 jaar is in de cognitiewetenschappen de aandacht verschoven van ‘top-down’ benaderingen van cognitie en intelligentie naar ‘bottom-up’ benaderingen. –Top-down: begin met een beschrijving van cognitie en intelligentie zoals we die kennen uit het dagelijks leven; zoek daarna naar een theorie die uitlegt hoe onze hersenen intelligentie/cognitie implementeren. –Bottom-up: begin met te kijken hoe onze hersenen feitelijk werken en probeer van daaruit toe te werken naar een theoretisch begrip van cognitie/intelligentie zoals we dat dagelijks ervaren en gebruiken. Wat ik wil laten zien: deze ontwikkeling zorgde ervoor dat voor wat betreft intelligentie de aandacht grotendeels verschoof van hoofd naar handen.

23 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Voordelen van een top-down benadering:

24 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Voordelen van een top-down benadering: –Cognitie/intelligentie blijft ‘herkenbaar’

25 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Voordelen van een top-down benadering: –Cognitie/intelligentie blijft ‘herkenbaar’ –In de AI wordt toegewerkt naar systemen die intelligentie/cognitie vertonen op hetzelfde ‘persoonlijke’ (i.p.v. Sub-persoonlijke) niveau als dat we het bij mensen kennen.

26 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Voordelen van een top-down benadering: –Cognitie/intelligentie blijft ‘herkenbaar’ –In de AI wordt toegewerkt naar systemen die intelligentie/cognitie vertonen op hetzelfde ‘persoonlijke’ (i.p.v. Sub-persoonlijke) niveau als dat we het bij mensen kennen. –Levert goede expertsystemen op.

27 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Voordelen van een top-down benadering: –Cognitie/intelligentie blijft ‘herkenbaar’ –In de AI wordt toegewerkt naar systemen die intelligentie/cognitie vertonen op hetzelfde ‘persoonlijke’ (i.p.v. Sub-persoonlijke) niveau als dat we het bij mensen kennen. –Levert goede expertsystemen op. Nadelen van een top-down benadering:

28 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Voordelen van een top-down benadering: –Cognitie/intelligentie blijft ‘herkenbaar’ –In de AI wordt toegewerkt naar systemen die intelligentie/cognitie vertonen op hetzelfde ‘persoonlijke’ (i.p.v. Sub-persoonlijke) niveau als dat we het bij mensen kennen. –Levert goede expertsystemen op. Nadelen van een top-down benadering: –‘Programma’ van intelligentie/cognitie is zeer sterk geïdealiseerd.

29 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Voordelen van een top-down benadering: –Cognitie/intelligentie blijft ‘herkenbaar’ –In de AI wordt toegewerkt naar systemen die intelligentie/cognitie vertonen op hetzelfde ‘persoonlijke’ (i.p.v. Sub-persoonlijke) niveau als dat we het bij mensen kennen. –Levert goede expertsystemen op. Nadelen van een top-down benadering: –‘Programma’ van intelligentie/cognitie is zeer sterk geïdealiseerd. –Implementatie van zo’n programma op neuraal niveau is problematisch: theorieën daarover zijn niet verifieerbaar.

30 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Voordelen van een top-down benadering: –Cognitie/intelligentie blijft ‘herkenbaar’ –In de AI wordt toegewerkt naar systemen die intelligentie/cognitie vertonen op hetzelfde ‘persoonlijke’ (i.p.v. Sub-persoonlijke) niveau als dat we het bij mensen kennen. –Levert goede expertsystemen op. Nadelen van een top-down benadering: –‘Programma’ van intelligentie/cognitie is zeer sterk geïdealiseerd. –Implementatie van zo’n programma op neuraal niveau is problematisch: theorieën daarover zijn niet verifieerbaar. –Cognitie/intelligentie van klassieke AI systemen schiet tekort zodra het om flexibel gedrag/aanpassing aan omgeving gaat.

31 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Voordelen van een bottom-up benadering:

32 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Voordelen van een bottom-up benadering: –Geen probleem met neurale implementatie: de hersenen worden nagebootst.

33 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Voordelen van een bottom-up benadering: –Geen probleem met neurale implementatie: de hersenen worden nagebootst. –Succes met het zelf laten leren van computers.

34 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Voordelen van een bottom-up benadering: –Geen probleem met neurale implementatie: de hersenen worden nagebootst. –Succes met het zelf laten leren van computers. –Toepasbaar in robotica: intelligent gedrag is niet beperkt tot linguistisch gedrag, maar is feitelijk belichaamd gedrag.

35 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Voordelen van een bottom-up benadering: –Geen probleem met neurale implementatie: de hersenen worden nagebootst. –Succes met het zelf laten leren van computers. –Toepasbaar in robotica: intelligent gedrag is niet beperkt tot linguistisch gedrag, maar is feitelijk belichaamd gedrag. –Kan daardoor rekening houden met het feit dat cognitie/intelligentie veel te maken heeft met flexibele omgang met nieuwe situaties (probleemoplossen!) in bredere (fysieke) zin.

36 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Voordelen van een bottom-up benadering: –Geen probleem met neurale implementatie: de hersenen worden nagebootst. –Succes met het zelf laten leren van computers. –Toepasbaar in robotica: intelligent gedrag is niet beperkt tot linguistisch gedrag, maar is feitelijk belichaamd gedrag. –Kan daardoor rekening houden met het feit dat cognitie/intelligentie veel te maken heeft met flexibele omgang met nieuwe situaties (probleemoplossen!) in bredere (fysieke) zin. Het grote nadeel van bottom-up benaderingen:

37 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Voordelen van een bottom-up benadering: –Geen probleem met neurale implementatie: de hersenen worden nagebootst. –Succes met het zelf laten leren van computers. –Toepasbaar in robotica: intelligent gedrag is niet beperkt tot linguistisch gedrag, maar is feitelijk belichaamd gedrag. –Kan daardoor rekening houden met het feit dat cognitie/intelligentie veel te maken heeft met flexibele omgang met nieuwe situaties (probleemoplossen!) in bredere (fysieke) zin. Het grote nadeel van bottom-up benaderingen: –Talige, conceptuele, ‘hogere’ cognitie—dus cognitie die we kennen van het ‘persoonlijke’ niveau—is veel te complex om via bottom-up manier te worden verklaard.

38 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Illustratie van verschuiving top-down naar bottom-up: CYC versus Robo-kakkerlak

39 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Illustratie van verschuiving top-down naar bottom-up: CYC versus Robo-kakkerlak

40 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap In slogan-vorm (en een beetje gechargeerd): Het paradigmatiche voorbeeld van ‘intelligentie’ in de cognitiewetenschappen is verschoven van de schaakcomputer naar een robot die met een bord hete soep door de kamer kan wandelen.

41 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Dus:

42 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Dus: Top-down benadering –Modelleert vooral ‘hoofd intelligentie’

43 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Dus: Top-down benadering –Modelleert vooral ‘hoofd intelligentie’ –Levert goede expertsystemen op

44 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Dus: Top-down benadering –Modelleert vooral ‘hoofd intelligentie’ –Levert goede expertsystemen op –Negeert belichaamd-gesitueerd karakter van cognitie

45 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Dus: Top-down benadering –Modelleert vooral ‘hoofd intelligentie’ –Levert goede expertsystemen op –Negeert belichaamd-gesitueerd karakter van cognitie –Kan weinig met ‘flexibiliteit/aanpassingsvermogen/leren’

46 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Dus: Top-down benadering –Modelleert vooral ‘hoofd intelligentie’ –Levert goede expertsystemen op –Negeert belichaamd-gesitueerd karakter van cognitie –Kan weinig met ‘flexibiliteit/aanpassingsvermogen/leren’ –Kan neurale implementatie van cognitie niet uitleggen

47 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Dus: Top-down benadering –Modelleert vooral ‘hoofd intelligentie’ –Levert goede expertsystemen op –Negeert belichaamd-gesitueerd karakter van cognitie –Kan weinig met ‘flexibiliteit/aanpassingsvermogen/leren’ –Kan neurale implementatie van cognitie niet uitleggen Bottom-up benadering

48 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Dus: Top-down benadering –Modelleert vooral ‘hoofd intelligentie’ –Levert goede expertsystemen op –Negeert belichaamd-gesitueerd karakter van cognitie –Kan weinig met ‘flexibiliteit/aanpassingsvermogen/leren’ –Kan neurale implementatie van cognitie niet uitleggen Bottom-up benadering –Modelleert vooral ‘handen intelligentie’

49 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Dus: Top-down benadering –Modelleert vooral ‘hoofd intelligentie’ –Levert goede expertsystemen op –Negeert belichaamd-gesitueerd karakter van cognitie –Kan weinig met ‘flexibiliteit/aanpassingsvermogen/leren’ –Kan neurale implementatie van cognitie niet uitleggen Bottom-up benadering –Modelleert vooral ‘handen intelligentie’ –Levert goede robots op

50 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Dus: Top-down benadering –Modelleert vooral ‘hoofd intelligentie’ –Levert goede expertsystemen op –Negeert belichaamd-gesitueerd karakter van cognitie –Kan weinig met ‘flexibiliteit/aanpassingsvermogen/leren’ –Kan neurale implementatie van cognitie niet uitleggen Bottom-up benadering –Modelleert vooral ‘handen intelligentie’ –Levert goede robots op –Kan neurale implementatie goed uitleggen

51 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 2. Verschuivingen in de cognitiewetenschap Dus: Top-down benadering –Modelleert vooral ‘hoofd intelligentie’ –Levert goede expertsystemen op –Negeert belichaamd-gesitueerd karakter van cognitie –Kan weinig met ‘flexibiliteit/aanpassingsvermogen/leren’ –Kan neurale implementatie van cognitie niet uitleggen Bottom-up benadering –Modelleert vooral ‘handen intelligentie’ –Levert goede robots op –Kan neurale implementatie goed uitleggen –Kan vooralsnog weinig met ‘hoofd intelligentie’

52 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 3. Een bottom-up/top-down combinatie? Is er niet een ‘best of both worlds’ benadering mogelijk?

53 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 3. Een bottom-up/top-down combinatie? Is er niet een ‘best of both worlds’ benadering mogelijk? Stelling: Ja, maar die heeft consequenties voor de status van een begrip als ‘intelligentie’.

54 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 3. Een bottom-up/top-down combinatie? Is er niet een ‘best of both worlds’ benadering mogelijk? Stelling: Ja, maar die heeft consequenties voor de status van een begrip als ‘intelligentie’. Uitleg: –Probleem met ‘hoofd-intelligentie’ (top-down) is neurale implementatie.

55 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 3. Een bottom-up/top-down combinatie? Is er niet een ‘best of both worlds’ benadering mogelijk? Stelling: Ja, maar die heeft consequenties voor de status van een begrip als ‘intelligentie’. Uitleg: –Probleem met ‘hoofd-intelligentie’ (top-down) is neurale implementatie. –De noodzaak tot een theorie daarover vervalt wanneer we ‘hoofd- intelligentie’ vooral gaan zien als een interpreterende beschrijving van cognitie/intelligentie op lager niveau.

56 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 3. Een bottom-up/top-down combinatie? Is er niet een ‘best of both worlds’ benadering mogelijk? Stelling: Ja, maar die heeft consequenties voor de status van een begrip als ‘intelligentie’. Uitleg: –Probleem met ‘hoofd-intelligentie’ (top-down) is neurale implementatie. –De noodzaak tot een theorie daarover vervalt wanneer we ‘hoofd- intelligentie’ vooral gaan zien als een interpreterende beschrijving van cognitie/intelligentie op lager niveau. –We moeten, m.a.w., het persoonlijke- van het sub-persoonlijke niveau onderscheiden en niet proberen om b.v. gedachten en redeneringen etc. letterlijk terug te vinden in de hersenen.

57 Marc Slors Intelligentie en cognitiewetenschap 3. Een bottom-up/top-down combinatie? Is er niet een ‘best of both worlds’ benadering mogelijk? Stelling: Ja, maar die heeft consequenties voor de status van een begrip als ‘intelligentie’. Uitleg: –Probleem met ‘hoofd-intelligentie’ (top-down) is neurale implementatie. –De noodzaak tot een theorie daarover vervalt wanneer we ‘hoofd- intelligentie’ vooral gaan zien als een interpreterende beschrijving van cognitie/intelligentie op lager niveau. –We moeten, m.a.w., het persoonlijke- van het sub-persoonlijke niveau onderscheiden en niet proberen om b.v. gedachten en redeneringen etc. letterlijk terug te vinden in de hersenen. –‘Intelligentie’ is dus niet zozeer een objectieve capaciteit, maar eerder een nuttige interpretatie/beschrijving van de oorzaken achter bepaald gedrag.


Download ppt "Intelligentie en cognitiewetenschap: van hoofd naar handen Marc Slors."

Verwante presentaties


Ads door Google