De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

1 ECONOMIE, EEN INLEIDING 2010 16 – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Hoofdstuk 16: Het BBP.

Verwante presentaties


Presentatie over: "1 ECONOMIE, EEN INLEIDING 2010 16 – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Hoofdstuk 16: Het BBP."— Transcript van de presentatie:

1 1 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Hoofdstuk 16: Het BBP doorheen tijd en ruimte Economie, een Inleiding

2 2 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte  Vorig hoofdstuk: nationale rekeningen l Niveau van macro-economische grootheden  Dit hoofdstuk: evolutie van economische activiteit l Reëel BBP (versus waarde en nominaal BBP) l Verandering, groei  In euro’s  Procentueel  Met indexcijfer

3 3 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel 1.Nominaal en reëel BBP 2.De link tussen nominaal en reëel BBP 3.Van niveaus naar groeivoeten 4.Conjunctuur verloop Groei van het BBP en welvaart

4 4 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel 1.Nominaal en reëel BBP 2.De link tussen nominaal en reëel BBP 3.Van niveaus naar groeivoeten 4.Conjunctuur verloop Groei van het BBP en welvaart

5 5 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 1. Nominaal en reëel BBP  Aandacht voor evolutie van kwantiteiten, welvaart l Prijswijzigingen buiten beschouwing l Reëel BBP

6 6 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel 1.Nominaal en reëel BBP 1.Het BBP aan lopende en aan constante prijzen 2.Kettingindices 3.Internationale prijsverschillen en koopkrachtpariteiten 2.De link tussen nominaal en reëel BBP 3.Van niveaus naar groeivoeten 4.Conjunctuur verloop Groei van het BBP en welvaart

7 7 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

8 8 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 1.1. Het BBP aan lopende en aan constante prijzen  BBP tegen lopende prijzen, algemeen:  BBP tegen lopende prijzen, Tabel (2009):  BBP tegen lopende prijzen = nominaal BBP

9 9 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 1.1. Het BBP aan lopende en aan constante prijzen  Nominaal BBP l Vraag: Veranderingen BBP afkomstig van:  Veranderingen in hoeveelheden?  Veranderingen in prijzen?  Veranderingen in beide factoren?  Reëel BBP l Focus op veranderingen in hoeveelheden l Vergelijking doorheen tijd

10 10 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 1.1. Het BBP aan lopende en aan constante prijzen  BBP tegen prijzen basisjaar (reëel BBP), algemeen:  BBP tegen prijzen basisjaar, Tabel (2011): l Vergelijk met nominaal BBP (2011):

11 11 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 1.1. Het BBP aan lopende en aan constante prijzen  Tabel 16.2.: lopende en constante prijzen: l Jaar 2000: nominaal BBP = reëel BBP l Toename nominaal BBP mede door prijsstijgingen l Jaar 2009:  Reëel BBP gedaald = recessie  Maar ook nominaal BBP gedaald

12 12 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

13 13 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel 1.Nominaal en reëel BBP 1.Het BBP aan lopende en aan constante prijzen 2.Kettingindices 3.Internationale prijsverschillen en koopkrachtpariteiten 2.De link tussen nominaal en reëel BBP 3.Van niveaus naar groeivoeten 4.Conjunctuur verloop Groei van het BBP en welvaart

14 14 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 1.2. Kettingindices  Wegfilteren prijsveranderingen kan euvel worden over langere periode, omwille van l Kwaliteitsverbetering doorheen tijd  Reële toegevoegde waarde l Nood aan wegingscoëfficiënten  Relatieve waarde van economische activiteit  Marktprijzen: bereidheid tot betalen

15 15 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 1.2. Kettingindices  Preciezer beeld schetsen van (groei van) binnenlandse productie: l Techniek van ‘kettingprijzen’  ‘spreidstand’ tussen basisjaar en jaar waarvoor men reëel BBP berekent vermijden  Keuze van constante prijzen voor elk jaar t: prijzen van het jaar voordien  Voorbeeld: reëel BBP van 2009 in kettingprijzen, referentiejaar 2000

16 16 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel 1.Nominaal en reëel BBP 1.Het BBP aan lopende en aan constante prijzen 2.Kettingindices 3.Internationale prijsverschillen en koopkrachtpariteiten 2.De link tussen nominaal en reëel BBP 3.Van niveaus naar groeivoeten 4.Conjunctuur verloop Groei van het BBP en welvaart

17 17 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 1.3. Internationale prijsverschillen en koopkrachtpariteiten  Vergelijking doorheen ruimte: l Hoge prijsverschillen l BBP vergelijkbaar maken  Geproduceerde goederen en diensten in verschillende landen uitdrukken in gemeenschappelijke prijzen  Voorbeeld: Chinese yuan (‘CNY’) en Amerikaanse dollar  Of omgekeerd,

18 18 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 1.3. Internationale prijsverschillen en koopkrachtpariteiten  Vergelijkbaar BBP: l Chinees BBP in eigen prijzen in Chinese yuan: l Chinees BBP in eigen prijzen in Amerikaanse dollar (of, wegens koopkrachtpariteit, in Amerikaanse prijzen):

19 19 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 1.3. Internationale prijsverschillen en koopkrachtpariteiten  Koopkrachtpariteit: l Purchasing Power Parity l (Theoretische) wisselkoers die ervoor zorgt dat aan onderstaande gelijkheid wordt voldaan: l Nominale wisselkoersen geven immers niet noodzakelijk gelijkheid:  Voorbeeld: flesje parfum goedkoper in China dan in V.S.

20 20 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 1.3. Internationale prijsverschillen en koopkrachtpariteiten  In dergelijke gevallen l PPP-dollarwisselkoers < nominale dollarwisselkoers l Bijgevolg: BBP China in PPP-dollars > BBP China in dollars via nominale wisselkoers:

21 21 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 1.3. Internationale prijsverschillen en koopkrachtpariteiten  Arme landen l Koopkracht dollar vaak groter dan nominale wisselkoers laat vermoeden l BBP met nominale wisselkoersen vaak onderschat

22 22 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

23 23 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 1.3. Internationale prijsverschillen en koopkrachtpariteiten  Tabel 16.3.: l Internationale vergelijking BBP’s per capita in 2008 l Zonder en met correctie koopkrachtverschillen  Zonder PPP-correctie: Welvaartsniveau China 7% van dat van V.S.  Met PPP-correctie: Welvaartsniveau China 13% van dat van V.S.

24 24 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel 1.Nominaal en reëel BBP 2.De link tussen nominaal en reëel BBP 3.Van niveaus naar groeivoeten 4.Conjunctuur verloop Groei van het BBP en welvaart

25 25 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 2. De link tussen nominaal en reëel BBP  Nominaal BBP:  Reëel BBP:

26 26 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel 1.Nominaal en reëel BBP 2.De link tussen nominaal en reëel BBP 1.De BBP-deflator 2.De Laspeyres-prijsindex 3.De hoeveelheidindex van het BBP 3.Van niveaus naar groeivoeten 4.Conjunctuur verloop Groei van het BBP en welvaart

27 27 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 2.1. De BBP-deflator  BBP-deflator definiëren: l Factor waar we volume-indicator Q t (reëel BBP) mee moeten vermenigvuldigen om tot Y t (nominaal BBP) te komen: l BBP-deflator kan berekend worden als:

28 28 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

29 29 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 2.1. De BBP-deflator  BBP-deflator is prijsindex l Gewogen gemiddelde van prijsveranderingen van alle individuele goederen  Paasche-index  Gewichten: aandelen van goederen in BBP van lopend jaar

30 30 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel 1.Nominaal en reëel BBP 2.De link tussen nominaal en reëel BBP 1.De BBP-deflator 2.De Laspeyres-prijsindex 3.De hoeveelheidindex van het BBP 3.Van niveaus naar groeivoeten 4.Conjunctuur verloop Groei van het BBP en welvaart

31 31 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 2.2. De Laspeyres-prijsindex  Alternatieve prijsindex l Gewogen gemiddelde van prijsveranderingen van alle individuele goederen  Laspeyres-index  Gewichten: aandelen van goederen in BBP van basisjaar

32 32 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 2.2. De Laspeyres-prijsindex  Toepassing: consumptieprijsindex (CPI) l Voorgedefinieerde lijst van hoeveelheden (korf van goederen) l Meting van maandelijkse veranderingen in kosten van levensonderhoud  Aan hand van kostprijs vastgelegde korf goederen en diensten l Belangrijk om realistisch beeld te krijgen:  Samenstelling getuigenkorf regelmatig bijstellen

33 33 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 2.2. De Laspeyres-prijsindex  Tabel 16.5.: l CPI voor 2004 (basisjaar), 2007 en 2010 l Jaarlijkse cijfers:  Gemiddelde van maandelijkse indexcijfers l Gezondheidsindex: geen schadelijke goederen zoals alcohol, tabak, autobrandstoffen, …

34 34 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

35 35 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 2.2. De Laspeyres-prijsindex  Prijsindex van consumptie geregeld onderwerp van discussie (in België basis voor aanpassing van lonen en salarissen aan prijsevolutie); kritiek; l Consumptiekorf slechts om twee jaar aangepast  Systematische overschatting inflatie l Consumptieprijsindex meet ook prijsstijgingen ten gevolge van kwaliteitsverbetering l Eigenbelang regeringen

36 36 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel 1.Nominaal en reëel BBP 2.De link tussen nominaal en reëel BBP 1.De BBP-deflator 2.De Laspeyres-prijsindex 3.De hoeveelheidindex van het BBP 3.Van niveaus naar groeivoeten 4.Conjunctuur verloop Groei van het BBP en welvaart

37 37 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 2.3. De hoeveelheidindex van het BBP  Nominaal BBP in indexvorm:  Product van Paasche-prijsindex en Laspeyres-volume- index Q t :

38 38 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 2.3. De hoeveelheidindex van het BBP  Hoeveelheidindex Q t is Laspeyres-index:

39 39 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel 1.Nominaal en reëel BBP 2.De link tussen nominaal en reëel BBP 3.Van niveaus naar groeivoeten 1.Absolute en relatieve toename 2.Groeivoet en indexcijfers met basis De gemiddelde jaarlijkse groeivoet 4.Waarom logaritmes zo handig zijn bij groei 5.Bijdrage aan de groei van verschillende componenten 4.Conjunctuur verloop Groei van het BBP en welvaart

40 40 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

41 41 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.1. Absolute en relatieve toename  Tabel 16.6.: l Absolute toename (kolommen 2 en 6):  Voorbeeld: absolute verandering reëel BBP l Jaarlijks groeicijfer (kolommen 3 en 7):  Voorbeeld: procentuele groei reëel BBP  Voorbeeld: procentuele groei nominaal BBP

42 42 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.1. Absolute en relatieve toename  Jaarlijks groeicijfer l In procent: vermenigvuldiging met 100 l Peruun: zonder vermenigvuldiging

43 43 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel 1.Nominaal en reëel BBP 2.De link tussen nominaal en reëel BBP 3.Van niveaus naar groeivoeten 1.Absolute en relatieve toename 2.Groeivoet en indexcijfers met basis De gemiddelde jaarlijkse groeivoet 4.Waarom logaritmes zo handig zijn bij groei 5.Bijdrage aan de groei van verschillende componenten 4.Conjunctuur verloop Groei van het BBP en welvaart

44 44 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.2. Groeivoet en indexcijfers met basis 100  Groeivoeten ook anders te schrijven:  Bijgevolg:

45 45 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.2. Groeivoet en indexcijfers met basis 100  Indexcijfer: Q t /Q t-1 x 100 l 100, bij groeivoet in procent  Vertrekjaar/basisjaar gelijkgesteld aan 100 l 1, bij groeivoet in peruun  Toepassing: over meerdere jaren: l Voorbeeld: indexcijfer met basis 1998=100 l Observatie: over 12 jaar is BBP op wereldvlak dus met 40,3% toegenomen

46 46 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel 1.Nominaal en reëel BBP 2.De link tussen nominaal en reëel BBP 3.Van niveaus naar groeivoeten 1.Absolute en relatieve toename 2.Groeivoet en indexcijfers met basis De gemiddelde jaarlijkse groeivoet 4. Waarom logaritmes zo handig zijn bij groei 5. Bijdrage aan de groei van verschillende componenten 4.Conjunctuur verloop Groei van het BBP en welvaart

47 47 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.3. De gemiddelde jaarlijkse groeivoet  Groei: l Niet-lineair proces l BBP jaar na jaar, met groeivoet in peruun: l Vertrekkend van 1998:

48 48 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.3. De gemiddelde jaarlijkse groeivoet  Relatie tussen Q 1998 en Q 2000 :  Voor kleine groeipercentages en weinig periodes is productterm erg klein l Groei tussen 1998 en 2000 wordt dan (relatief precies) benaderd door som van jaarlijkse groeivoeten

49 49 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.3. De gemiddelde jaarlijkse groeivoet  Algemeen: gemiddelde jaarlijkse groeivoet l Vergelijking steeds één jaar achteruit herschrijven tot in vertrekjaar:

50 50 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.3. De gemiddelde jaarlijkse groeivoet  Algemeen: gemiddelde jaarlijkse groeivoet l Introductie van denkbeeldige groeivoet g, laatste lijn van vorige vergelijking wordt: l Bijgevolg: gemiddelde jaarlijkse groeivoet te berekenen als:  Ook toegepast om groei over kortere periodes (dan één jaar) te herrekenen alsof deze zich een jaar lang zou voordoen

51 51 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.3. De gemiddelde jaarlijkse groeivoet  Omzetten groei over kortere periodes naar jaarlijkse groei l Groei derde kwartaal l Uitdrukken op jaarbasis (doel: vergelijkbaarheid met jaarlijkse groeicijfers)

52 52 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel 1.Nominaal en reëel BBP 2.De link tussen nominaal en reëel BBP 3.Van niveaus naar groeivoeten 1.Absolute en relatieve toename 2.Groeivoet en indexcijfers met basis De gemiddelde jaarlijkse groeivoet 4.Waarom logaritmes zo handig zijn bij groei 5.Bijdrage aan de groei van verschillende componenten 4.Conjunctuur verloop Groei van het BBP en welvaart

53 53 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.4. Waarom logaritmes zo handig zijn bij groei  Hierboven: groei berekend over periodes van zekere lengte l Voorbeeld: kwartaal, jaar of meerdere jaren  Niet-lineair groeiproces kan ook weergegeven worden in continue vorm

54 54 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.4. Waarom logaritmes zo handig zijn bij groei  Groeivoet g: ogenblikkelijke groeivoet die geldt op elk moment in tijd (‘instantaneous growth’) l Verandering Q(t) bij voortschrijden tijd: l Illustratie exponentieel verband: bovenpaneel Figuur l Relatieve verandering:

55 55 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.4. Waarom logaritmes zo handig zijn bij groei  Sterkte van continue formulering:  Schatting mogelijk met regressietechniek: l Verloop van (logaritme van) BBP doorheen tijd l Richtingscoëfficiënt: geschatte gemiddelde jaarlijkse groeivoet Belgische economie tussen 1846 en 2010 l Dit is trendgroei: groei over heel lange termijn

56 56 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

57 57 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.4. Waarom logaritmes zo handig zijn bij groei  Figuur 16.1.: l Wereldoorlog 1 l Interbellum  ‘Roaring twenties’  Maar dan: beurscrash l Wereldoorlog 2 l ‘Gouden’ jaren zestig  Groei > Trendgroei

58 58 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.4. Waarom logaritmes zo handig zijn bij groei  Aantal perioden nodig om grootheid te verdubbelen? l Voorbeeld:  g = 3,5%  Welvaartsverdubbeling in twintig jaar  g = 1%  Welvaartsverdubbeling in zeventig jaar  Conclusie: kleine verschillen in groeivoet hebben zware implicaties

59 59 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

60 60 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.4. Waarom logaritmes zo handig zijn bij groei  Tabel 16.8.: l Recentste groeicijfers van aantal landen in wereld- economie l Op wereldvlak lopen groeivoeten sterk uiteen l Crisis 2009  Westerse landen: negatieve groeicijfers  China en India: groeivertraging l Japan, VK en Duitsland: zwaar getroffen door recessie

61 61 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

62 62 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel 1.Nominaal en reëel BBP 2.De link tussen nominaal en reëel BBP 3.Van niveaus naar groeivoeten 1.Absolute en relatieve toename 2.Groeivoet en indexcijfers met basis De gemiddelde jaarlijkse groeivoet 4.Waarom logaritmes zo handig zijn bij groei 5.Bijdrage aan de groei van verschillende componenten 4.Conjunctuur verloop Groei van het BBP en welvaart

63 63 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.5. Bijdrage aan de groei van verschillende componenten  Groei BBP tegen constante prijzen op te splitsen als: l Groei BBP = som groeivoeten van onderliggende componenten met wegingsfactor w i l Wegingsfactor: aandeel van component in aggregaat van jaar voordien  Figuur 16.2.: l Illustreert ontleding van groei l Spectaculaire inzinking vierde kwartaal 2008 en eerste kwartaal 2009

64 64 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 3.5. Bijdrage aan de groei van verschillende componenten  Figuur 16.2.: l Vierde kwartaal 2008:  Negatieve groei (-1,9%) in hoofdzaak te wijten aan scherpe daling investeringen en netto-uitvoer l Eerste kwartaal 2009:  Voorraadwijzigingen sterk negatief l Einde terugval in tweede kwartaal 2009:  Herneming netto-export l Pril herstel in derde kwartaal 2009:  Groei voorraadvorming

65 65 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

66 66 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel 1.Nominaal en reëel BBP 2.De link tussen nominaal en reëel BBP 3.Van niveaus naar groeivoeten 4.Conjunctuur verloop De samenhang tussen nominale groei, reële groei en inflatie 2.Inflatie 3.Reële groei 4.De outputkloof 5.Groei van het BBP en welvaart

67 67 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.1. De samenhang tussen nominale groei, reële groei en inflatie  We vertrekken van:  Overstap naar groeicijfers: verhouding t.o.v. waarde van variabele in jaar voordien:  Herschrijven in vorm van groeivoeten:

68 68 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.1. De samenhang tussen nominale groei, reële groei en inflatie  Relatie tussen deze drie groeivoeten:  Bijgevolg bekomen we onderstaande benadering:  Voorbeeld: l g t N = 3,5% l ∏ t = 2% l  g t dan ongeveer = 1,5%  Benaderingsfout = 0,03 procentpunt (0,015 x 0,02)

69 69 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.1. De samenhang tussen nominale groei, reële groei en inflatie  Figuur 16.3.: l Nominale en reële groei en inflatie voor Belgische economie in periode tussen 1960 en 2011  Nominale groei = Reële groei + Inflatie l Recessie 2009:  Reële groei sterk negatief (-3%)  Beperkte inflatie (1%)  Nominale groei negatief (-2%)

70 70 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

71 71 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel 1.Nominaal en reëel BBP 2.De link tussen nominaal en reëel BBP 3.Van niveaus naar groeivoeten 4.Conjunctuur verloop De samenhang tussen nominale groei, reële groei en inflatie 2.Inflatie 3.Reële groei 4.De outputkloof 5.Groei van het BBP en welvaart

72 72 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.2. Inflatie  Figuur 16.4.: l Inflatie midden jaren zeventig in België ver boven 10%:  Hoge inflatie met lage reële groei  stagflatie (stagnatie en inflatie) l Let wel: dalende prijzen op zijn minst even grote economische zorg als te sterk stijgende prijzen

73 73 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

74 74 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel 1.Nominaal en reëel BBP 2.De link tussen nominaal en reëel BBP 3.Van niveaus naar groeivoeten 4.Conjunctuur verloop De samenhang tussen nominale groei, reële groei en inflatie 2.Inflatie 3.Reële groei 4.De outputkloof 5.Groei van het BBP en welvaart

75 75 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.3. Reële groei  Figuur 16.5.: l Reële groei voor België en wereld l Recessie = groeivertraging zo fors dat ze leidt tot inkrimping reëel BBP (en negatieve groei voor minstens twee kwartalen)  1975; 1981; 1993; 2009 l Gouden jaren zestig l Oliecrisis met devaluatie in 1982 l Vertrouwenscrisis 1990 (Irak) l Midden jaren negentig: opnieuw snelle groei l Dotcom bubble barst in 2001 l Financiële crisis 2007

76 76 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

77 77 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel 1.Nominaal en reëel BBP 2.De link tussen nominaal en reëel BBP 3.Van niveaus naar groeivoeten 4.Conjunctuur verloop De samenhang tussen nominale groei, reële groei en inflatie 2.Inflatie 3.Reële groei 4.De outputkloof 5.Groei van het BBP en welvaart

78 78 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.4. De outputkloof  Schommelingen van economische activiteit ook op andere manier te belichten  Feitelijk BBP versus potentieel BBP l Potentieel BBP: BBP indien groei steeds op langetermijn- gemiddelde zou gebleven zijn  Twee manieren om potentieel BBP te berekenen: l Langetermijngroeivoet berekenen via regressie schatting  Trendgroei  trend-BBP l Potentieel BBP bepalen aan hand van productiefunctie die rekening houdt met volume beschikbare productie- factoren en stand technologie

79 79 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

80 80 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.4. De outputkloof  Outputkloof: verschil tussen feitelijk en potentieel of trend-BBP (in procent potentieel BBP)  Figuur 16.7.: l Outputkloof voor België en V.S. l Langetermijngroeivoet verandert zelf ook (onder invloed van structurele factoren), … l … doch potentieel BBP schommelt minder dan feitelijk BBP l Conjunctuuranalyse: studie van schommelingen rond trendlijn

81 81 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN

82 82 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 4.4. De outputkloof  Hoogconjunctuur (feitelijk BBP > potentieel BBP): l Vaak gepaard met lage werkloosheid en groeiende internationale handel  Laagconjunctuur (feitelijk BBP < potentieel BBP): l Vaak gepaard met hoge werkloosheid en dalende internationale handel  Interessante vraag: zware recessie van 2009 enkel effect op feitelijk BBP, of werd langetermijngroei ook beïnvloed?

83 83 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Het BBP doorheen tijd en ruimte - Inhoudstafel 1.Nominaal en reëel BBP 2.De link tussen nominaal en reëel BBP 3.Van niveaus naar groeivoeten 4.Conjunctuur verloop Groei van het BBP en welvaart

84 84 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 5. Groei van het BBP en welvaart  Verantwoord welvaartsconclusies trekken: l Internationale prijsverschillen en prijsveranderingen doorheen tijd: correct in rekening brengen l Nationaal inkomen in open economie verschilt van binnenlandse productie  Goede welvaartsindicator: reëel BNI per capita  BNI: bruto nationaal inkomen

85 85 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 5. Groei van het BBP en welvaart  Reëel BNI per capita (PPP-dollars): l Geschikte welvaartsindicator, maar niet perfect  Bepaalde goederen en diensten niet in rekening gebracht: huishoudelijk werk, zwartwerk, …  Andere goederen wel in rekening gebracht hoewel weinig zin  Welvaart heeft ook te maken met verdeling Belang van maatschappelijke voorkeuren  Duurzaamheid productie?  Vrije tijd niet in rekening gebracht

86 86 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN 5. Groei van het BBP en welvaart  Tabel 16.9.: l Vergelijking van twee mogelijke welvaartsindicatoren:  BNI per capita  HDI (Human Development Index) Omvat ook levensverwachting en scholingsniveau l Merk op: Zuid-Afrika scoort beduidend slechter op HDI welvaartsindicator  Aidsepidemie

87 87 ECONOMIE, EEN INLEIDING – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN


Download ppt "1 ECONOMIE, EEN INLEIDING 2010 16 – HET BBP DOORHEEN TIJD EN RUIMTE © S. COSAERT, A. DECOSTER & T. PROOST UNIVERSITAIRE PERS LEUVEN Hoofdstuk 16: Het BBP."

Verwante presentaties


Ads door Google