De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Waterconflicten en oplossingen daarvoor in de geschiedenis L. Reijnders.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Waterconflicten en oplossingen daarvoor in de geschiedenis L. Reijnders."— Transcript van de presentatie:

1 Waterconflicten en oplossingen daarvoor in de geschiedenis L. Reijnders

2 Wereldwaterbalans

3 De zee (1) Romeins recht: zee gemeenschappelijk erfgoed Grotius, Elisabeth Tudor: mare librum Stuart koningen: mare clausum  Nazaat daarvan: territoriale wateren/continentaal plat  Deels gewapend conflict UK - IJsland over kabeljauwvisserij (jaren 50 en 70) & lopende geopolitieke conflicten over ijsvrij wordende Arctische wateren Pacificatie: internationale verdragen

4 De zee (2)

5 De zee (3) Wie regeert de golven?  Grotius: Nederlandse kaapvaart gerechtvaardigd  ‘Brittania rules de waves’  Recent: Israël en brekers blokkade Gaza (2010)  Komend: mangaanknollen? Pacificatie: internationale verdragen

6 Te land. Zeer lang bron van conflicten: waterkrapte (1) Bijvoorbeeld: Bijbel  Abraham versus koning Abimelech over bronnen tussen Gaza & Beer-Sheva

7 Te land. Zeer lang bron van conflicten: waterkrapte (2) Belangrijkste slachtoffer waterkrapte: landbouw In oude Midden Oosten, na ontstaan landbouw. Bij waterkrapte:  Vaak: roof oogst + gewapende verhuizingen om tekorten aan voedsel aan te vullen Migratie nog altijd belangrijk effect waterkrapte  recent: Darfoer, Ethiopië, ontvolking dorpen India

8 Oude vormen van waterkraptebestrijding Roep om bovennatuurlijke interventie Aanpassen:  teelt droogteresistente gewassen  verbeteren waterproductiviteit  aanleggen voedselvoorraden vgl. Jozef in Egypte: zeven vette & magere jaren Waterwerken & irrigatie Goede arrangementen verdeling krap water belangrijk voor vreedzame oplossing

9 Relatief recente veranderingen in waterkrapte bestrijding Nu:  Import ‘virtueel water’  Afgezien van China: vanaf 19e eeuw: vooral vertrouwen op aanvulling voedseltekorten door aankoop op wereldmarkt

10 Irrigatie en karakter staat Wittfogel: grootschalige irrigatiesystemen leiden tot zeer hiërarchische staatsvormen + hydraulische bureaucratie  Oude Egypte al zeer hiërarchisch voor opkomst farao’s  Gilgamesj-epos  Bali  Coöperaties van irrigeerders

11 Balinese watertemnpel

12 Waterkrapte als wapen Onklaar maken putten Bombarderen waterleiding (oorlogsvoering met Israel, Kossovo-oorlog, Irakoorlog)

13 Conflicten over omgang met teveel water Rijk vertegenwoordigd in Nederlandse geschiedenis; bijv. zestiende & zeventiende eeuw  Edam versus andere Zuiderzeesteden over waterkering (opgelost door Philips II)  Amsterdam tegen Rijnland over het Haarlemmermeer (onopgelost tot ver in 19e eeuw)  Bestuurders waterschap Delfland tegen ‘ambachtsbewaarders’ Maasland (opgelost door ‘polderen’)  Mijzenpolder versus Beemster (rechterlijke interventie) Schiller ( ): ‘Nederland is waterstaat’

14 Teveel water als wapen Nebuchadnezar: waterlinie rond Babylon Lage Landen  Sinds 1383, doorsteken dijken om opmars legers tegen te gaan  Later: ‘vaste’ waterlinies

15 Rivieren en rivaliteit (1) Westerschelde: Antwerpen versus Noord Nederlandse steden sinds 1321

16 Rivieren en rivaliteit (2) Middeleeuwen: wildgroei activiteiten op ‘gemeenschappelijk erfgoed’ Vijftiende eeuw: zalm oorlog in de Rijn/ Maas Delta Strategische functie rivieren Negentiende eeuw: Mark Twain over ‘Wilde Westen’: whisky is om te drinken, water om over te vechten & Egypte ten oorlog om de Nijl in handen te krijgen

17 Door mens gemaakte wateren ook belangrijk 4500 jaar geleden: oorlog tussen Lagish & Umma over irrigatiekanaal 4500 jaar geleden: oorlog tussen Lagish & Umma over irrigatiekanaal Eerste kanaal (kanaal van Corbulo) in Nederland diende militair doel Meer recent:  Albertkanaal mede tegen Duitse inval  Oorlogen over Suez kanaal

18 Pacificatie conflicten langs waterwegen Interventies ‘van bovenaf’ om conflicten tussen gebruikers te beslechten (effect op staatsvorming) Verdragen  Eerste verdrag over rivier: Weser (1212) Effectiviteit verdragen  Rijnverdrag tegen lozing chemicaliën (1870)  Zalmverdrag Rijn 1885  Nijlverdrag 1929 (Egypte 87% Nijlwater en veto t.a.v. bovenstroomse projecten)

19 Grondwater (1): hydroschizofrenie Verbazend weinig conflicten  Lang: gebrekkig begrip grondwaterdynamiek & beperkte technische mogelijkheden Meer recent van groter belang vanwege:  Sterke toename pompmogelijkheden  Privaat eigendom grond versus publiek karakter oppervlakte water  ‘Uit het oog uit het hart’

20 Grondwater (2): 20ste eeuw Opkomst grondwater conflicten 20 ste eeuw: boer versus boer, beschermers natte natuur versus boeren Oplossingen  Technische verbeteringen efficiency gebruik  Heffingen op verbruik, gebruiksbeperkingen  ‘Polderen’  Internationaal: verdragen


Download ppt "Waterconflicten en oplossingen daarvoor in de geschiedenis L. Reijnders."

Verwante presentaties


Ads door Google