De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

ONZE GEWESTEN IN DE MIDDELEEUWEN. DEEL 1. ONZE STREKEN 500-1300.

Verwante presentaties


Presentatie over: "ONZE GEWESTEN IN DE MIDDELEEUWEN. DEEL 1. ONZE STREKEN 500-1300."— Transcript van de presentatie:

1 ONZE GEWESTEN IN DE MIDDELEEUWEN

2 DEEL 1. ONZE STREKEN

3

4 843 : HET VERDRAG VAN VERDUN Ten westen van de Schelde : het latere Graafschap Vlaanderen (nu: West-VL, Oost-VL, Frans-VL, Zeeuws-VL) = leengebied van de Franse koning Ten oosten van de Schelde : het latere Hertogdom Brabant, Henegouwen, Prinsbisdom Luik, Loon, Limburg, … = leengebied van de Duitse koning/keizer

5 VLAANDEREN, LEENGEBIED VAN DE FRANSE KONING

6 DE TAALGRENS IN DE 10 E EEUW N van de taalgrens: Germaanse talen/dialecten Z van de taalgrens: Romaanse talen/dialecten

7 9 E -10 E EEUW: HET GEVAAR LOERT (EN NIET ENKEL LANGS DE KUSTEN)…

8 … EN NIET ALLEEN IN ONZE STREKEN

9 HOE ONTSTOND HET GRAAFSCHAP VLAANDEREN ?

10 HET BEGON LEKKER ROMANTISCH, MET DE SCHAKING VAN EEN KONINGSDOCHTER… Kerstdag 861 : Een zekere Boudewijn, gekend vechtjas, schaakt ene Judith (schaken: een vroege vorm van huwelijksbemiddeling ) Nu was dame Judith niet de eerste de beste: dochter van de koning van West- Francië (Karel de Kale) 17 jaar oud Al tweemaal weduwe (!) Judith liet zich gewillig schaken… (en ze kreeg hulp van haar broer, Lodewijk de Stamelaar)

11 HET BEGON LEKKER ROMANTISCH, MET DE SCHAKING VAN EEN KONINGSDOCHTER… Na een stevig conflict tussen Karel en Lodewijk…: … volgden uiteindelijk verzoening (na bemiddeling door de paus) en huwelijk (maar zonder Karel) en de benoeming van Lodewijk tot bestuurder van de Pagus Flandrensis… (dec. 863) … die toen een onbetekenend gebied leek, want : -in een uithoek van West-Francië -steeds weer aangevallen door Noormannen. Boudewijn I met de IJzeren Arm

12 HET BEGON LEKKER ROMANTISCH, MET DE SCHAKING VAN EEN KONINGSDOCHTER… Boudewijn I met de IJzeren Arm Boudewijn: -Bouwt versterkingen (in Atrecht, Gent, Brugge) -Roept de Vikingen een halt toe -Bouwt de eerste Sint-Donaaskerk in Brugge (mét relieken) -Sticht een klooster in Veurne (mét relieken) -Trekt zich uiteindelijk terug in een klooster, waar hij in 879 sterft

13 HET BEGON LEKKER ROMANTISCH, MET DE SCHAKING VAN EEN KONINGSDOCHTER… Meer weten over Boudewijn met de IJzeren arm ? Zie Wat verwezenlijkte hij zoal als eerste “graaf” van Vlaanderen? Wat had hij met dit beertje (Brugge) te maken? Op welke plaats eindigde hij in 2005 bij de verkiezing van de Grootste Belg (Vlaamse versie) aller tijden? …

14 DE OPVOLGERS VAN BOUDEWIJN… Boudewijn II (de Kale)  Arnulf I (de Grote) en zijn ‘medegraaf’ Boudewijn III Arnulf II  Boudewijn IV (met de Baard)  V (de Grote)  VI (Graaf van Vlaanderen én Henegouwen, 1067)  Arnulf III (de Ongelukkig)  Robrecht de Fries (1071) Zij bestreden met succes de Vikingen, bouwden versterkingen, stichtten jaarmarkten (Brugge, Kortrijk,…) bevorderden de economie : vilt vervaardiging en laken weverij breidden het territorium uit (bv. door verovering of huwelijk & erfopvolging) stichtten steden (vooral na 1000) Consolidering van het jonge Graafschap Consolideren : vast en duurzaam maken: een verworven positie consolideren

15 De welvaart neemt toe (textiel !) De steden worden machtiger en vrijer 11 E – 14 E EEUW VLAANDEREN WORDT STEEDS RIJKER

16 DE VLAAMSE LAKENINDUSTRIE Het kammen van de wol Het vollen en het verven Het spinnen

17 ONZE GEWESTEN: LAKENINDUSTRIE De Lakenhalle in Ieper: een van de grootste burgerlijke gebouwen van Europa in Gotische bouwstijl

18 VLAANDEREN: LAKENPRODUCTIE Belangrijkste economische activiteit in Vlaanderen: lakennijverheid 14 e eeuw: 2/3 beroepsbevolking in de steden in de Zuidelijke Nederlanden = textielarbeiders! “Laken” = stof, gemaakt uit wol (>< moderne lakens : veelal uit katoen) De wol wordt geweven en vervilt (naast vele andere handelingen) => Slijtvast, vuil- en waterafstotend => ging lang mee, weinig onderhoud nodig Vlaanderen was van het belangrijkste Europese centrum van de lakenindustrie : vooral Gent, Brugge, Ieper, Wervik Het kostbare Vlaamse Laken was “wereldberoemd” in heel Europa Laken bestond in verschillende kwaliteiten: dik of dun, stug of soepel, mat of glanzend, dicht- of losgeweven, meer of minder vervilt, verschillende kleurprocédés Zo ontstond een zeer gespecialiseerde industrie, die tot vandaag bestaat (denk bv. aan het tapijtbedrijf Beaulieu).

19 Internationale spanningen Binnenlandse spanningen Persoonlijke spanningen Financiële spanningen Economische spanningen SPANNINGEN IN HET MIDDELEEUWSE VLAANDEREN

20 1) Internationaal spanningsveld : POLITIEK  ECONOMIE Vlaanderen was ingekneld tussen Frankrijk  Engeland Vlaanderen behoorde in politiek opzicht (suzerein) tot Frankrijk …, maar in economisch opzicht was Engeland de belangrijkste partner (Engeland leverde namelijk de wol voor de lakenindustrie)

21 SPANNINGEN IN HET MIDDELEEUWSE VLAANDEREN 1) Internationaal spanningsveld: POLITIEK  ECONOMIE 2) Binnenlandse spanningen: CENTRAAL MACHTSSTREVEN  LOKALE AUTONOMIE De koningen, graven en hertogen  de rijke en machtige steden met hun privilegiën en vertegenwoordigers, de Staten (of Standen ) Vooral : Gent, Brugge, Ieper Binnen de steden : het gemeen  patriciërs De graaf steunde vaak het gemeen, om zo de macht van de patriciërs te breken Graaf had geld nodig => ‘beden’ aan de steden (= vraag van de graaf om nieuwe belasting te mogen heffen) In ruil: steden vroegen meer autonomie (aanpassing privilegiën)

22 SPANNINGEN IN HET MIDDELEEUWSE VLAANDEREN 1) Internationaal spanningsveld: POLITIEK  ECONOMIE (Frankrijk  Engeland) 2) Binnenlandse spanningen: CENTRAAL MACHTSSTREVEN  LOKALE AUTONOMIE 3) Persoonlijke spanningen: GRAAF : LAVEREN TUSSEN DE KONING (ZIJN SUZEREIN) EN HET BELANG VAN ZIJN ONDERDANEN (GEVAAR VAN OPSTAND) 4) Financiële spanningen: OORLOG VOEREN ZONDER EIGEN LEGER: MANSCHAPPEN EN GELD VNL. DOOR DE STEDEN GELEVERD => STEDEN EISEN NIEUWE PRIVILEGIËN IN RUIL VOOR HUN STEUN 5) Economische spanningen: GROEIENDE CONCURRENTIE VAN DE BRABANTSE EN HOLLANDSE STEDEN

23 FICHE: GULDENSPORENSLAG Wat? Wanneer (dag, maand, jaar)? Waar (zo precies mogelijk)? Aanleiding? Afloop? Gevolgen : op korte termijn? op lange termijn? Waar komt de naam vandaan? Wat is het historisch belang van de slag? Wat is vandaag nog de relevantie van de Guldensporenslag?

24 FICHE: GULDENSPORENSLAG Wat? Veldslag tussen Vlaamse milities en Frans ridderleger Wanneer (dag, maand, jaar)? 11 juli 1302 Waar (zo precies mogelijk)? Groeninghe-veld nabij Kortrijk Aanleiding? Frans leger bezet Vlaamse steden, graaf Gwijde van Dampierre gevangen Afloop? Vlaams voetleger verslaat Frans ridderleger Gevolgen : op korte termijn? Vlaanderen schudt het Franse juk af; op lange termijn? Geen noemenswaardige gevolgen

25 FICHE: GULDENSPORENSLAG Waar komt de naam vandaan? Honderden “gulden sporen” van gesneuvelde ridders werden op het slagveld ingezameld. Wat is het historisch belang van de slag? Sterkte in de 19 e eeuw het Vlaamse zelfbewustzijn Wat is vandaag nog de relevantie van de Guldensporenslag? Vlaamse feestdag: 11 juli

26 GENT TREKT TEN OORLOG

27 WIE IS DEZE MAN?

28

29 FICHE: JACOB VAN ARTEVELDE Rijke Gentse burger (lakenkoopman, grondbezitter) Leider van een Vlaamse opstand tegen de Fransen (ca. 1345) Vlaanderen was verstrikt geraakt in de Honderdjarige Oorlog Economische partner van Vlaanderen (en dus ook Gent) was Engeland (aankoop van wol) Enkele jaren lang de politieke leider van Vlaanderen Vermoord door eigen mensen Hoe heet Gent vandaag nog? Arteveldestad

30 Het antwoord vinden we… in de 19 e eeuw WAAROM ZIJN GEBEURTENISSEN UIT DE VEERTIENDE EEUW VANDAAG NOG ZO BELANGRIJK?

31 19 E EEUW : LAND EN VOLK OP ZOEK NAAR EEN IDENTITEIT 19 e eeuw: ontstaan van nieuwe landen, bv. België 1830 De nieuwe staat had helden nodig ( Belgische identiteit creëren ) + 19 e eeuw: Opkomst van een Vlaams volksbewustzijn (‘ Vlaamse Beweging ’, ‘Flamingantisme’) => “Vergeten” gebeurtenissen uit een ver verleden werden onderzocht, opgerakeld, “geromantiseerd” en “geheroïseerd”

32 “ROMANTISCHE IDENTITEITSSCHEPPING” : VIJF VOORBEELDEN

33 VOORBEELDEN VAN ROMANTISCHE IDENTITEITS-SCHEPPING (1) Ambiorix – leider van de Eburonen (1 e eeuw v.C.)

34 VOORBEELDEN VAN ROMANTISCHE IDENTITEITS-SCHEPPING (2) “Horum omnium fortissimi sunt Belgae, propterea quod a cultu atque humanitate provinciae longissime absunt, minimeque ad eos mercatores saepe commeant atque ea quae ad effeminandos animos pertinent important, proximique sunt Germanis, qui trans Rhenum incolunt, quibuscum continenter bellum gerunt.”

35 VOORBEELDEN VAN ROMANTISCHE IDENTITEITSSCHEPPING (Julius Caesar – 1 e eeuw v.C.) Van hen allemaal zijn de Belgen de dappersten, omdat ze het verst verwijderd wonen van de cultuur en de beschaving van de provincia, omdat er slechts zelden kooplui tot bij hen komen en dingen invoeren die bijdragen tot het verwekelijken van de geesten, en ze vlakbij de Germanen zijn, die over de Rijn wonen, en met wie ze voortdurend oorlog voeren.

36 Vlaams schrijver “De man die zijn volk leerde lezen” Hoofdwerk: “De Leeuw van Vlaanderen” = het verhaal van de Guldensporenslag, sterk geromantiseerd (3) HENDRIK CONSCIENCE ( ) VOORBEELDEN VAN ROMANTISCHE IDENTITEITSSCHEPPING

37 VOORBEELDEN VAN ROMANTISCHE IDENTITEITSSCHEPING (4) GULDENSPORENSLAG Guldensporenslag (museum Kortrijk, 19 e eeuw)

38 (5) BELGISCHE REVOLUTIE (1830) Gustave Wappers - ‘Episode van de septemberdagen 1830’ (KMSK Brussel)

39 DEEL 2 DE BOURGONDISCHE NEDERLANDEN

40 1384 : LODEWIJK VAN MALE, GRAAF VAN VLAANDEREN, STERFT ZIJN SCHOONZOON, FILIPS DE STOUTE, DE HERTOG VAN BOURGONDIË WORDT GRAAF VAN VLAANDEREN = ONTSTAAN VAN DE “BOURGONDISCHE NEDERLANDEN”

41 HUWELIJKSPOLITIEK

42 Zoon van de Franse koning Jan de Goede (Jean le Bon) Hertog van Bourgondië, dat hij van zijn vader gekregen had. FILIPS DE STOUTE

43 Margaretha van Vlaanderen: - was op haar elfde al weduwe - trouwde daarna met Filips de Stoute. - samen hadden ze 11 kinderen, waarvan er zeven volwassen werden. Eén daarvan was Jan zonder Vrees Na de dood van haar vader (Lodewijk van Male) werd Margareta gravin van Vlaanderen. Filips werd “graaf-gemaal”. pe_II_de_Bourgogne#Mariage_ avec_Marguerite_de_Flandre

44 Door zijn vele kinderen tactisch uit te huwelijken : grote gebiedswinsten !  Henegouwen, Holland en Zeeland onder Bourgondische heerschappij Filips de Stoute probeerde ook nog Brabant aan het Bourgondische Rijk te binden, maar dat zou pas na zijn dood lukken. FILIPS’ SLIMME HUWELIJKSPOLITIEK

45 PRAALGRAF VAN FILIPS DE STOUTE (DIJON), MET DE BEROEMDE ‘PLEURANTEN’

46 DE ‘PLEURANTEN’ (ROUWDRAGERS) VAN KLAUS SLUTER (DETAIL)

47 Snif… de arme Filips de Stoute ligt op drie plaatsen tegelijk begraven…

48 Zoon van Filips de Stoute Eigenlijk: Jean sans Peur (hij sprak, dacht en was Frans) “Zonder Vrees” : na zijn (mislukte) kruistocht tegen de Turken in Nicopolis (1396) JAN ZONDER VREES (JEAN SANS PEUR)

49 HET RIJKE NOORDEN Een belangrijke bron van inkomsten voor de hertog : de beden (= door de steden betaalde belastingen, in ruil voor privilegiën) Maar liefst 84 % van de beden in deze tijd kwamen uit Vlaanderen (de overige 16 % uit alle andere Bourgondische gebieden samen: Artesië, Frans- Vlaanderen, Bourgondië, Franche-Comté) !

50 Zoon van Jan zonder Vrees Sticht de universiteit van Leuven (1426) Sticht de Orde van het Gulden Vlies FILIPS DE GOEDE ( )

51 ORDE VAN HET GULDEN VLIES : GEWAAD EN HALSKETTING

52 Bondgenootschap met de Engelsen (uitlevering Jeanne d’Arc) in Honderdjarige Oorlog Verwierf Holland, Zeeland, Henegouwen (definitief) en Brabant, Namen, Luxemburg Hoe? Door huwelijken, listen en oorlog => Bracht alle delen van het latere België (en meer) onder één vorstenhuis Werd één van de machtigste (en rijkste) vorsten van Europa FILIPS DE GOEDE ( )

53 De (noordelijke) gebieden van zijn rijk werden De Nederlanden genoemd Filips versloeg het opstandige Gent (Slag bij Gavere, 1453) Maakte van Brussel de residentie van het Hertogelijk Hof => politieke en economische macht van Brabant neemt toe Stichtte nieuwe instellingen: Grote Raad (gerecht) Staten-Generaal FILIPS DE GOEDE

54 PRACHT EN PRAAL AAN HET BOURGONDISCHE HOF Grote luxe Reusachtige banketten, feesten en tornooien (tot vandaag in het taalgebruik: “Bourgondische levensstijl”) Bouw van paleizen (bv. Coudenberg in Brussel) Filips als kunstmecenas Wandtapijten Schilders: Jan van Eyck, Rogier van der Weyden …

55 Jan Van Eyck Portret van de bankier Giovanni Arnolfini en zijn vrouw

56

57 Zoon van Filips de Goede Ruzie met zijn vader Verwoest Beringen en Luik Wou koning worden Wou Bourgondië en de Nederlanden tot één geheel aaneensmeden => roekeloze veroveringen + oorlog met Frankrijk Sneuvelt bij Nancy KAREL DE STOUTE ( ) (CHARLES LE TEMERAIRE)

58 Karels lijk werd, half verslonden door de wolven, onder de sneeuw terug gevonden.

59 Dochter van Karel de Stoute Frankrijk zet de oorlog voort (na de dood van Karel de Stoute) 1477 : Gravin van Vlaanderen Ondertekent het Groot Privilege (een soort grondwet, met daarin alle eisen van de Staten) (zie bundel) 1477 : Maria huwt de Habsburgse kroonprins Maximiliaan => begin van de ‘Habsburgse Nederlanden’ (zie volgend schooljaar) MARIA VAN BOURGONDIË ( )

60 1477 : MARIA LEGT DE EED ALS GRAVIN AF Ick zweer gherichtige Vrouwe van Vlaenderen te zijn en van datter doe behoort; de Helighe Kerke haar rechte te doen, en te doen houdene ‘t lant van Vlaenderen in vrede; in wette en in rechte te doen houdene de privilegies, vrijheden, costume en rechten…

61 1482 : MARIA (25 JAAR OUD) STERFT NA EEN VAL VAN HAAR PAARD

62 FRANKRIJK VERLOOR VLAANDEREN DE NEDERLANDEN WERDEN HABSBURGS GEBIED (1482) NOG GEEN EEUW LATER (1581) : SPLITSING NOORDELIJKE EN ZUIDELIJKE NEDERLANDEN

63 DE BOURGONDISCHE GEBIEDEN IN wiki/File:Karte_Haus_Burgund _4_EN.png

64 Einde van de middeleeuwen! Dus einde van de les ! Is misschien een applausje waard…


Download ppt "ONZE GEWESTEN IN DE MIDDELEEUWEN. DEEL 1. ONZE STREKEN 500-1300."

Verwante presentaties


Ads door Google