De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Waarom zijn mensen zoals ze zijn? Over spiritualiteit in de palliatieve zorg Netwerk palliatieve zorg waardenland 22 September 2015 Prof Dr Carlo Leget,

Verwante presentaties


Presentatie over: "Waarom zijn mensen zoals ze zijn? Over spiritualiteit in de palliatieve zorg Netwerk palliatieve zorg waardenland 22 September 2015 Prof Dr Carlo Leget,"— Transcript van de presentatie:

1 Waarom zijn mensen zoals ze zijn? Over spiritualiteit in de palliatieve zorg Netwerk palliatieve zorg waardenland 22 September 2015 Prof Dr Carlo Leget, Universiteit voor Humanistiek

2 Het is een item…

3 “P alliatieve zorg is een benadering die de kwaliteit van het leven verbetert van patiënten en hun naasten die te maken hebben met een levensbedreigende aandoening, door het voorkomen en verlichten van lijden, door middel van vroegtijdige signalering en zorgvuldige beoordeling en behandeling van pijn en andere problemen van lichamelijke, psychosociale en spirituele aard.” (WHO-definitie) Richtlijn NL: 2010

4

5 VS: Consensusdocument Puchalski CM e.a., Improving the quality of spiritual care as a dimension of palliative care: the report of the consensus conference. Journal of Palliative Medicine 2009; 12: Consensusconferentie februari 2009, California -Voortbouwend op eerdere literatuur, National Consensus Project Guidelines, National Quality Forum Preferred Practices -Definitie spiritualiteit -Theoretisch raamwerk bio-psycho-sociaal-spiritueel model -Onderlinge situering van professionele rollen en competenties -Eigen professionele domein chaplain -Nadruk op scholing en institutionele inbedding

6

7 Maar… wat is het?

8 Levensbeschouwing in Nederland, CBS 2006

9 Wat is ‘spiritualiteit’? Zingeving (betekenis) Existentiële vragen Bestaansvragen (‘trage vragen’) Levensbeschouwing Geestelijk leven Geloof Godsdienst Religie

10 ‘Spiritualiteit is het levensbeschouwelijk functioneren van de mens, waartoe ook de vragen van zinervaring en zingeving gerekend worden’ (Richtlijn NL) ‘Spirituality is the aspect of humanity that refers to the way individuals seek and express meaning and purpose and the way they experience their connectedness to the moment, to self, to others, to nature, and to the significant or sacred’ (Consensus VS)

11 Spiritualiteit is de dynamische dimensie van het menselijke leven die verband houdt met de wijze waarop personen (individu en gemeenschap) betekenis, doel en transcendentie ervaren, tot uitdrukking brengen, en/of zoeken en de wijze waarop zij verbonden zijn met het moment, met zichzelf, met anderen, met de natuur, met datgene wat betekenisvol en/of heilig is. EAPC Taskforce 2010

12 Het kleine meisje van meneer Linh

13 Psychologisch Traumatische gebeurtenis: kind en kleinkind overleden Ontheemd Stagnatie in rouwproces: ontkenning van de realiteit Tekenen van dementie Interventie: nieuw thuis, goede verzorging en rouwtherapie

14 Spiritueel Wat houdt je gaande? Waar leef je voor? Waar is je thuis? Wie ziet je staan? Presentie: zich aandachtig en toegewijd op de ander betrekken… zien wat er bij die ander op het spel staat… begrijpen wie je kan zijn voor de ander (A. Baart)

15 Geen definitie, maar zoekontwerp: Wat inspireert je? Geraakt worden: ontvankelijkheid, emoties, cognities Levensvragen In beweging gezet worden Iets van buiten: een ‘meer’ (transcendentie) Transformatie (proces) Onderhouden (deugd, cultuur)

16 Waar zit het?

17 Rouw is het geheel van reacties… spiritueel lichamelijk sociaalpsycho- Verdriet, angst, agressie, schuld, machteloosheid, verwardheid, gespannenheid, concentratieverlies Teruggetrokkenheid, vermijden situaties, eenzaamheid Slaapproblemen, eetlust, hoofdpijn, energie verlies …die optreden na verlies van een persoon met wie een betekenisvolle relatie bestond

18 klacht – behoefte – vraag – wens – …? lichamelijk sociaalpsycho-

19 Door de uitingen heen luisteren spiritueel lichamelijk sociaalpsycho-

20 Spiritualiteit Religiositeit ‘Kerkelijkheid’ (institutioneel) Wat weten we van iemand?

21 Hoe doe je het?

22 zorgdimensie zorgpraktijk Vooraf: wie moet allemaal aan existentiële/spirituele zorg doen?

23 De juiste houding Ruimte in de zorgverlener luisteren: de vraag open aanhoren antwoorden: de vraag geopend teruggeven Ruimte in de zieke beleving en emoties openen van nieuwe perspectieven

24 Het begint bij: innerlijke ruimte -Openheid, ontvankelijkheid -Vertrouwen -Mildheid -Humor -Barmhartigheid “Ken uzelf”

25 Wat is innerlijke ruimte niet?

26 Wat is innerlijke ruimte wel?

27 Innerlijke ruimte … in de zorgverlener … in de zieke … in de naaste

28 Hoe luister je?

29 Hoe kom je erbij? spiritueel lichamelijk sociaalpsycho-

30 Luisteren in laagjes: Somatisch Beschrijving van de werkelijkheid Psycho- Ervaring en emoties Sociaal Verbinding met levensverhaal, identiteit Spiritueel Krachtbronnen, inspiratie Meer intiem en verborgen

31 Hoe doe ik het concreet? 1.Aandacht voor verschillende betekenislagen 2.Omgaan met vragen waarop je geen antwoord kunt geven (presentie) 3.Aandacht voor het spirituele proces (van normale worsteling tot crisis)

32 Aandacht t Begeleiding Crisis

33 (A) Verkennen (‘screening’) Korte verkenning: 1.Wat houdt u in het bijzonder bezig op dit moment? 2.Waar had u vroeger steun aan in moeilijke situaties? (Geloof? Levensbeschouwing? Gemeenschap?) 3.Wie zou u graag bij u willen hebben? Wie zou u kunnen steunen?

34 (B) In kaart brengen (‘spiritual history’) F: Faith and beliefs I : Importance of spirituality in the patient’s life C: Spiritual community and support A: How does the patient wish spiritual issues to be addressed in his or her care S: Spiritual belief system P: Personal spirituality I: Integration with a spiritual community R: Ritualized practices and restrictions I: Implications for medical care T: Terminal events planning Model Leget: ‘diamant’ als luisterraster

35 (B) Interpreteren en wegen (‘spiritual assessment’) Professionele competentie GV-er Geen vragenlijstje, maar interpretatief raamwerk: -Fitchett -Leget -Weiher

36 Doen - laten Innerlijke ruimte Herinneren -vergeten Vasthouden - loslaten Geloven - weten Ik - ander Hoe gaat u om met de pijn? Wat wilt u dat we nog doen? Wat wilt u dat we laten? Waar houdt u zich aan vast? Wie of wat geeft u kracht in deze situatie? Wat kunt u moeilijk loslaten? Heeft u de ruimte om uzelf te zijn tijdens uw ziekte? Is uw leven ‘af’? Neemt u afscheid van het leven op de manier die bij u past? Hoe wilt u herinnerd worden? Denkt u wel eens na over het einde? Wat betekent de dood voor u? Heeft u steun aan een geloof of levens- beschouwing? Als u terugkijkt op uw leven tot nu toe, hoe is de balans dan? Zijn er dingen die u nog recht wilt zetten? Verbinding met jezelf Verbinding met …God (?) Verbinding met je omgeving

37 Innerlijke ruimte … in de zorgverlener … in de zieke … in de naaste (interactie, dynamiek) vertrekpuntdoel

38 Doen - laten Innerlijke ruimte Herinneren -vergeten Vasthouden - loslaten Geloven - weten Ik - ander Hoe gaat u om met de pijn? Wat wilt u dat we nog doen? Wat wilt u dat we laten? Waar houdt u zich aan vast? Wie of wat geeft u kracht in deze situatie? Wat kunt u moeilijk loslaten? Heeft u de ruimte om uzelf te zijn tijdens uw ziekte? Is uw leven ‘af’? Neemt u afscheid van het leven op de manier die bij u past? Hoe wilt u herinnerd worden? Denkt u wel eens na over het einde? Wat betekent de dood voor u? Heeft u steun aan een geloof of levens- beschouwing? Als u terugkijkt op uw leven tot nu toe, hoe is de balans dan? Zijn er dingen die u nog recht wilt zetten?

39 1. Autonomie: ik en de ander

40 1. Ik en de ander 1 2 3

41 2. Lijden: doen of laten?

42 2. Doen en laten spiritueel lichamelijk sociaalpsycho- apathieactivisme

43 3. Afscheid: vasthouden en loslaten

44 3. Vasthouden en loslaten zelfbeeld lichaam dierbaren bezit, positie

45 4. Balans: herinneren en vergeten

46 4. Herinneren en vergeten schuld gevoel schuld Vasthouden van het goede (doorslaan = fixeren) Loslaten van het pijnlijke (doorslaan = ontkennen)

47 5. Na dit leven: geloven en weten

48 5. Geloven en weten geloven weten ‘niet weten’ nee ? subjectief ‘objectief’ (‘weten’) agnosticisme

49 Doen - laten Innerlijke ruimte Herinneren -vergeten Vasthouden - loslaten Geloven - weten Ik - ander Hoe gaat u om met de pijn? Wat wilt u dat we nog doen? Wat wilt u dat we laten? Waar houdt u zich aan vast? Wie of wat geeft u kracht in deze situatie? Wat kunt u moeilijk loslaten? Heeft u de ruimte om uzelf te zijn tijdens uw ziekte? Is uw leven ‘af’? Neemt u afscheid van het leven op de manier die bij u past? Hoe wilt u herinnerd worden? Denkt u wel eens na over het einde? Wat betekent de dood voor u? Heeft u steun aan een geloof of levens- beschouwing? Als u terugkijkt op uw leven tot nu toe, hoe is de balans dan? Zijn er dingen die u nog recht wilt zetten?

50 Dank voor uw aandacht Prof Dr Carlo Leget, Universiteit voor Humanistiek


Download ppt "Waarom zijn mensen zoals ze zijn? Over spiritualiteit in de palliatieve zorg Netwerk palliatieve zorg waardenland 22 September 2015 Prof Dr Carlo Leget,"

Verwante presentaties


Ads door Google