De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Gedrag van het Paard 2012 NHB Deurne. Inleiding Waarom doet mijn paard niet wat ik wil dat het doet? Waarom doet mijn paard niet wat ik wil dat het doet?

Verwante presentaties


Presentatie over: "Gedrag van het Paard 2012 NHB Deurne. Inleiding Waarom doet mijn paard niet wat ik wil dat het doet? Waarom doet mijn paard niet wat ik wil dat het doet?"— Transcript van de presentatie:

1 Gedrag van het Paard 2012 NHB Deurne

2 Inleiding Waarom doet mijn paard niet wat ik wil dat het doet? Waarom doet mijn paard niet wat ik wil dat het doet? Hoe krijg ik het paard zover dat het wel doet wat ik wil! Hoe krijg ik het paard zover dat het wel doet wat ik wil! Men probeert een “recept” maar kijkt niet naar de fundamentele oorzaak Men probeert een “recept” maar kijkt niet naar de fundamentele oorzaak

3 Inleiding Het probleem ligt bij ons omdat wij het paard niet begrijpen of doordat we de situatie verkeerd benaderen of door wat we van het paard verwachten. Het probleem ligt bij ons omdat wij het paard niet begrijpen of doordat we de situatie verkeerd benaderen of door wat we van het paard verwachten. Er bestaan fundamentele verschillen tussen paard en mens. Xenophon 2000 jaar geleden: “Als u zich gedwongen ziet om met paarden om te gaan, is het een zaak van gezond verstand om zich hierover enige kennis eigen te maken”. Er bestaan fundamentele verschillen tussen paard en mens. Xenophon 2000 jaar geleden: “Als u zich gedwongen ziet om met paarden om te gaan, is het een zaak van gezond verstand om zich hierover enige kennis eigen te maken”.

4 Inleiding Paardengedrag en paardenwelzijn gaan hand in hand! Paardengedrag en paardenwelzijn gaan hand in hand! Mensen hebben de neiging hun eigen ideeën en gevoelens op het paard te projecteren “ik heb het koud dus mijn paard moet een deken op” “of: “het gemak dient de mens Mensen hebben de neiging hun eigen ideeën en gevoelens op het paard te projecteren “ik heb het koud dus mijn paard moet een deken op” “of: “het gemak dient de mens De mens “bekrachtigt” vaak precies datgene wat ze het paard willen afleren !!! De mens “bekrachtigt” vaak precies datgene wat ze het paard willen afleren !!!

5 Wat verstaan we onder gedrag?

6 Ethologie Ethologie: Ethologie: De wetenschap die zich bezighoudt met het gedrag van een dier De wetenschap die zich bezighoudt met het gedrag van een dier Doel van gedrag: handhaven van een dier in zijn omgeving Doel van gedrag: handhaven van een dier in zijn omgeving

7 Gedrag van het paard Het gedrag van het paard is nog niet geëvolueerd Het gedrag van het paard is nog niet geëvolueerd Het paard de-domesticeerd erg gemakkelijk Het paard de-domesticeerd erg gemakkelijk

8 Gedrag Kuddedier Sociaal gedrag Vriendschapsbanden Domesticatie

9 Niet gedomesticeerde paarden Veiligheid: Grote groep sneller roofdier zien Grote groep sneller roofdier zien Grote groep individu minder kans te worden gedood. Grote groep individu minder kans te worden gedood.

10 Socialisatie paard vs andere soorten Veiligheid: Kuddes paarden zullen zonder problemen contact zoeken met andere dier soorten Kuddes paarden zullen zonder problemen contact zoeken met andere dier soorten Scherpere en meerdere zintuigen verhogen veiligheid Scherpere en meerdere zintuigen verhogen veiligheid Bv. Impala’s / gnoes /zebra’s Bv. Impala’s / gnoes /zebra’s

11 Voeding Natuurlijke behoefte: Darm functioneert op energiearm, vezelrijk rantsoen. Darm functioneert op energiearm, vezelrijk rantsoen. Darm functioneert bij continue vulling. Darm functioneert bij continue vulling.

12 Gedrag Paard is een vluchtdier = primaire respons

13 Veiligheid Natuurlijke behoefte: Zintuigen registreren roofdier. Zintuigen registreren roofdier. Vlucht is grootste overlevingskans. Vlucht is grootste overlevingskans.

14 Zintuigen Zicht Zicht Bijna 360 graden Bijna 360 graden Binoculair en monoculair Binoculair en monoculair

15 Sociale structuur kudde Natuurlijke behoefte: Paardenkudde: sociale groep van merries met nakomelingen met 1 of 2 hengsten. Paardenkudde: sociale groep van merries met nakomelingen met 1 of 2 hengsten.

16 Sociale organisatie Familiegroepen (harems) van vrij levende paarden bestaan vaak uit één dominante hengst, een beperkt aantal merries (meestal minder dan tien), en nakomelingen jonger dan 3 jaar. Familiegroepen (harems) van vrij levende paarden bestaan vaak uit één dominante hengst, een beperkt aantal merries (meestal minder dan tien), en nakomelingen jonger dan 3 jaar. 'multiple male bands' voor; allianties van een dominante hengst met volwassen satelliet hengsten 'multiple male bands' voor; allianties van een dominante hengst met volwassen satelliet hengsten Jongere groepen, dit zijn harems van jonge merries en hengsten (2-5 jr) Jongere groepen, dit zijn harems van jonge merries en hengsten (2-5 jr)

17 Peer group Sociaal: De veulen groep, gevormd van af een leeftijd van enkele weken, heeft een blijvende band De veulen groep, gevormd van af een leeftijd van enkele weken, heeft een blijvende band Merries verlaten de kudde: 1,5 - 2,5 jaar Merries verlaten de kudde: 1,5 - 2,5 jaar Hengsten verlaten de kudde: jaar Hengsten verlaten de kudde: jaar

18 Sociaal gedrag binnen de kudde De kudde is voor het individuele paard het belangrijkste in zijn bestaan om te overleven. De kudde is voor het individuele paard het belangrijkste in zijn bestaan om te overleven. Agressief gedrag komt in het wild veel minder voor als bij gedomesticeerde paarden. Agressief gedrag komt in het wild veel minder voor als bij gedomesticeerde paarden.

19

20 Merries De merries hebben onderling meestal een duidelijke rangorde De merries hebben onderling meestal een duidelijke rangorde De leidende merrie bepaalt de verplaatsing naar nieuwe graasgebieden en de richting van beweging De leidende merrie bepaalt de verplaatsing naar nieuwe graasgebieden en de richting van beweging Vriendschapsbanden Vriendschapsbanden

21 Dominantie Voor paarden is het belang van dominant zijn niet groot Voor paarden is het belang van dominant zijn niet groot Overleven is afhankelijk van een kudde Overleven is afhankelijk van een kudde Voortplanting zowel bij dominante als ondergeschikte merries Voortplanting zowel bij dominante als ondergeschikte merries Voeding is niet voorbehouden aan dominante dieren Voeding is niet voorbehouden aan dominante dieren

22 Conflicten door huisvesting Sociaal: isolatie/spenen/agressie Sociaal: isolatie/spenen/agressie Voeding: energierijk/tijdsduur Voeding: energierijk/tijdsduur Veiligheid: vlucht mogelijk- heid/beweging Veiligheid: vlucht mogelijk- heid/beweging

23 Waarom zijn onze paarden soms agressief ? Wij dwingen de afstand tot dominante dieren te verkleinen Wij dwingen de afstand tot dominante dieren te verkleinen Wij dwingen dominante en ondergeschikte dieren tegelijk te eten Wij dwingen dominante en ondergeschikte dieren tegelijk te eten Wij dwingen de dieren tot wisseling in contacten Wij dwingen de dieren tot wisseling in contacten

24 Wild / gedomesticeerd: spenen. Abrupt volledig weg halen bij moeder Abrupt volledig weg halen bij moeder Onbekende omgeving Onbekende omgeving Onbekend maatjes Onbekend maatjes Restrictie zintuigen Restrictie zintuigen

25 Acceptatie dominantie Paard accepteert dominantie gemakkelijk (ook van de mens) Ontwikkeling conflict: De mens begrijpt het paarden gedrag vaak niet. Het paard begrijpt menselijk gedrag vaak niet…. De mens begrijpt het paarden gedrag vaak niet. Het paard begrijpt menselijk gedrag vaak niet….

26

27 Onvrije conflicten Het paard is niet in staat de conflict situatie op te lossen Het paard is niet in staat de conflict situatie op te lossen Er ontstaat chronische stress Er ontstaat chronische stress Chronische stress leidt tot stereotypisch gedrag of automutilatie Chronische stress leidt tot stereotypisch gedrag of automutilatie

28 Verandering leefgewoontes Leefgewoontes van paarden zijn in loop van de tijd ook veel veranderd: Leefgewoontes van paarden zijn in loop van de tijd ook veel veranderd: Wilde paard 24 h per dag buiten / eten / rondtrekken Wilde paard 24 h per dag buiten / eten / rondtrekken Moderne sportpaard gemiddeld 6 uur of minder naar buiten / minder beweging / ander soort voer Moderne sportpaard gemiddeld 6 uur of minder naar buiten / minder beweging / ander soort voer

29

30 Stalondeugden…. Erfelijk Erfelijk Ontstaan uit basaal mechanisme wat bij alle paarden aanwezig is Ontstaan uit basaal mechanisme wat bij alle paarden aanwezig is Overdrijvingen van fundamentele gedragingen.. Overdrijvingen van fundamentele gedragingen.. GEEN ‘PRODUCTEN’ wat stalondeugden geneest of verhinderd!!! GEEN ‘PRODUCTEN’ wat stalondeugden geneest of verhinderd!!!

31 Welzijn gebaseerd op 5 vrijheden Vrij van dorst, honger en onjuiste voeding Vrij van dorst, honger en onjuiste voeding Vrij van fysiek en fysiologisch ongerief Vrij van fysiek en fysiologisch ongerief Vrij van pijn, verwondingen en ziekte Vrij van pijn, verwondingen en ziekte Vrij van angst en chronische stress Vrij van angst en chronische stress Vrij om hun natuurlijke (soorteigen) gedrag te vertonen Vrij om hun natuurlijke (soorteigen) gedrag te vertonen =>Gezondheid - en welzijnswet voor dieren

32 Conclusie: Het paard heeft het door de domesticatie in een aantal opzichten gemakkelijker Het paard heeft het door de domesticatie in een aantal opzichten gemakkelijker Echter door onbegrip is het mogelijk om conflictsituaties te ontwikkelen op de punten: Echter door onbegrip is het mogelijk om conflictsituaties te ontwikkelen op de punten: sociaal, sociaal, veiligheid veiligheid voeding voeding Met als gevolg: Met als gevolg: => onvrije conflicten => chronische stress => stereotypisch gedrag

33 Rol van het karakter? Wat is het? Wat zegt het? Hoe ga je er mee om?

34 Leerprocessen Overlevingskans van wilde dieren is afhankelijk van de mogelijkheid om opgedane ervaringen te benutten in latere omstandigheden Overlevingskans van wilde dieren is afhankelijk van de mogelijkheid om opgedane ervaringen te benutten in latere omstandigheden

35 Wat is leren? Instinct Instinct Aangeleerd gedrag (imprinting / training) Aangeleerd gedrag (imprinting / training) Leren = associaties maken

36 Conditioneren Aangenomen verandering van het gedrag Klassiek conditioneren: Klassiek conditioneren: Een zenuw prikkel herhaald koppelen aan een zgn. onvoorwaardelijke prikkel, zorgt dat deze prikkel alleen, het vermogen krijgt een reactie uit te lokken Een zenuw prikkel herhaald koppelen aan een zgn. onvoorwaardelijke prikkel, zorgt dat deze prikkel alleen, het vermogen krijgt een reactie uit te lokken =>Bv. Hond Pavlov: Bel lokt speekselen uit. Bel lokt speekselen uit.

37

38 Conditioneren Operant conditioneren: Operant conditioneren: Een gedrag die toevallig al in het gedrag van een dier optreed, gebruiken om een omgevingsverandering te laten optreden Een gedrag die toevallig al in het gedrag van een dier optreed, gebruiken om een omgevingsverandering te laten optreden NB. voorwaarde: Gewenste gedrag onmiddellijk belonen =>Vb. Skinner box, door op pedaal te drukken toegang tot voer.

39 Operant conditioneren Belonen of bestraffen snel na gewenste gedrag bekrachtigingbestraffing Positief Drukken op pedaal > voer Respons freq + Drukken op pedaal > schok Respons freq - Negatief Drukken op pedaal > uitblijven schok Respons freq + Drukken op pedaal > uitblijven voer Respons freq -

40 Inprenting Voorvallen uit de vroege jeugd hebben irreversibel invloed op latere gedrag Voorvallen uit de vroege jeugd hebben irreversibel invloed op latere gedrag Socialisatie periode van jonge dieren Socialisatie periode van jonge dieren

41 Inprenting Gevoelige periode Gevoelige periode Snel verloop Snel verloop Irreversibel Irreversibel

42 Inprenting

43 Latent leren Toevallig opgenomen informatie als leerervaring verwerken Toevallig opgenomen informatie als leerervaring verwerken Opgedane kennis van soortgenoten, roofdieren zijn gevaarlijk, zonder kennis te maken met roofdieren Opgedane kennis van soortgenoten, roofdieren zijn gevaarlijk, zonder kennis te maken met roofdieren

44 Imitatie leer Dieren kopiëren gedrag van soortgenoten Dieren kopiëren gedrag van soortgenoten

45 Conclusie Er zijn een aantal natuurlijke manieren van leren voor een paard: Conditioneren (klassiek en operant) Conditioneren (klassiek en operant) Inprenting Inprenting Latent leren Latent leren Imitatie gedrag Imitatie gedrag => Tijdens de omgang met paarden zullen wij hier gebruik van moeten maken

46 Evolutie paard Begin evolutie van het paard: 50 miljoen jaar geleden Begin evolutie van het paard: 50 miljoen jaar geleden Begin domesticatie van het paard 6000 jaar geleden Begin domesticatie van het paard 6000 jaar geleden

47 Evolutie van het paard

48 Wat is evolutie?

49 taxonomie Rijk: Rijk: Rijk Dieren (Animalia) Animalia Stam: Stam: Stam Gewervelden (Vertebrata) Vertebrata Klasse: Klasse: Klasse Zoogdieren (Mammalia) Mammalia Orde: Orde: Orde Onevenhoevigen (Perissodactyla) Perissodactyla Familie: Familie: Familie Paardachtigen (Equidae) Equidae Geslacht: Geslacht: Geslacht Equus Soort: Soort: Equus caballus

50 Evolutie Evolutie: Evolutie: Voorouder paard, vosachtige (Eohippus / Hyracotherium) Voorouder paard, vosachtige (Eohippus / Hyracotherium) 70 mln jr geleden 70 mln jr geleden 4 tenen aan voorbeen, 3 tenen aan achterbeen 4 tenen aan voorbeen, 3 tenen aan achterbeen cm groot cm groot Moeras Moeras Vruchten en bladeren Vruchten en bladeren

51 Hyracotherium (Eohippus=dageraadpaard) Eoceen Ca. 55 miljoen jaar Ca 35 cm. Moerassige bossen Zachte bladeren Vier tenen voor drie tenen achter

52

53

54

55 miohippus Mioceen 18 miljoen jaar Ca 60 cm. Explosieve uitbreiding grasvlakten Grassen Drie tenen

56

57 Pliohippus Plioceen 5 miljoen jaar Ca 120 cm. Grasvlakten grassen Één teen

58

59 Equus holoceen heden paardachtigen paard ezel zebra Één teen

60 Equus caballus (huidige paard)

61 Equus

62

63 Rudimenten Griffelbeentjes Overblijfselen van de 2e en 4e vinger

64 Rudimenten Zwilwrat Overblijfsel van de duim Spoor Overblijfsel van de pink

65 Domesticatie 4000 soorten zoogdieren --- het paard 1 van de 10 soorten die succesvol gedomesticeerd is soorten zoogdieren --- het paard 1 van de 10 soorten die succesvol gedomesticeerd is. Van de levenswijzen zijn er maar heel weinig geschikt om samen te gaan met de mens Van de levenswijzen zijn er maar heel weinig geschikt om samen te gaan met de mens Alle gedomesticeerde paarden die tegenwoordig op aarde leven stammen waarschijnlijk af van de paarden die 6000 jaar geleden werden gedomesticeerd in Oekraïne Alle gedomesticeerde paarden die tegenwoordig op aarde leven stammen waarschijnlijk af van de paarden die 6000 jaar geleden werden gedomesticeerd in Oekraïne

66 Domesticatie Paard niet is uitgestorven is een geweldige meevaller: Paard niet is uitgestorven is een geweldige meevaller: Groot Groot Laat geslachtsrijp Laat geslachtsrijp Maar 1 jong per keer Maar 1 jong per keer Gevoelig voor rampen (insectenplaag, moeilijk herstel populatie, i.v.m kleine dieren die snel voortplanten) Gevoelig voor rampen (insectenplaag, moeilijk herstel populatie, i.v.m kleine dieren die snel voortplanten)

67 Evolutie Evolutionaire voordelen : Evolutionaire voordelen : snelheid snelheid uithoudingsvermogen uithoudingsvermogen langere levensduur (alle zoogdieren leven gemiddeld 1,5 miljard hartslagen) langere levensduur (alle zoogdieren leven gemiddeld 1,5 miljard hartslagen) weinig voedsel, minimale kwaliteit weinig voedsel, minimale kwaliteit hebben van blindedarm hebben van blindedarm diasteem (ruimte tussen voortanden en kiezen) diasteem (ruimte tussen voortanden en kiezen) geen horens of gewei geen horens of gewei passieve standapparaat passieve standapparaat

68 domestisatie Ca jaar geleden Ca jaar geleden Uit de 3 type zijn 4 basistypen ontstaan Uit de 3 type zijn 4 basistypen ontstaan Keltische of hoogvlakte pony Keltische of hoogvlakte pony Europese en Aziatische pony Europese en Aziatische pony Steppenpaard Steppenpaard Woestijnpaard Woestijnpaard

69 Ras Een ras is een groep dieren Een ras is een groep dieren Binnen een bepaalde soort dieren Binnen een bepaalde soort dieren Bij onderlinge kruising worden erfelijke eigenschappen door gegeven Bij onderlinge kruising worden erfelijke eigenschappen door gegeven

70 Ras (voorbeeld) Een ras is een groep dieren Een ras is een groep dieren fries fries Binnen een bepaalde soort dieren Binnen een bepaalde soort dieren paard paard Bij onderlinge kruising worden erfelijke eigenschappen door gegeven Bij onderlinge kruising worden erfelijke eigenschappen door gegeven zwarte kleur / veel behang zwarte kleur / veel behang

71 stamboek In een stamboek worden paarden geregistreerd In een stamboek worden paarden geregistreerd Een stamboek kan allen voor een bepaald ras zijn Een stamboek kan allen voor een bepaald ras zijn Een stamboek kan voor paarden met een bepaald doel zijn Een stamboek kan voor paarden met een bepaald doel zijn

72 stamboek Ieder ras heeft een stamboek Ieder ras heeft een stamboek Niet ieder stamboek heeft een ras Niet ieder stamboek heeft een ras

73 Type Paard gefokt voor een bepaald gebruiksdoel Paard gefokt voor een bepaald gebruiksdoel

74 Type (voorbeeld) Paard gefokt voor een bepaald gebruiksdoel Paard gefokt voor een bepaald gebruiksdoel Springpaard Springpaard Dressuurpaard Dressuurpaard Quarterhorse Quarterhorse

75 koudbloed Zwaar gebouwd paard met een rustig temperament Gefokt voor langdurige arbeid in een laag tempo

76 warmbloed Licht gebouwd temperamentvol paard Gefokt voor korte arbeid in een hoog tempo Gefokt voor korte arbeid in een hoog tempo

77 Arabisch volbloed Woestijnpaard Woestijnpaard grondlegger van de Thouroughbred, de Engelse Volbloed grondlegger van de Thouroughbred, de Engelse Volbloed De Arabier heeft 17 ribben, 5 lendenwervels en 16 staartwervels, andere rassen respectievelijk 18, 6 en 18 De Arabier heeft 17 ribben, 5 lendenwervels en 16 staartwervels, andere rassen respectievelijk 18, 6 en 18

78 Engels volbloed Ontstaan in Engeland Ontstaan in Engeland voorbestemd voor galoprennen voorbestemd voor galoprennen Drie hengsten aan de basis van het ras: Darley Arabian, Godolphin Arabian en Byerley Turk. Drie hengsten aan de basis van het ras: Darley Arabian, Godolphin Arabian en Byerley Turk. Ingeschreven in het General Studbook in Engeland Ingeschreven in het General Studbook in Engeland

79 Tegenwoordig Naast het moderne sportpaard leeft ook nog steeds (in kleine getale) het wilde steppepaard Naast het moderne sportpaard leeft ook nog steeds (in kleine getale) het wilde steppepaard De verschillen zijn enorm! De verschillen zijn enorm!

80 Vragen?


Download ppt "Gedrag van het Paard 2012 NHB Deurne. Inleiding Waarom doet mijn paard niet wat ik wil dat het doet? Waarom doet mijn paard niet wat ik wil dat het doet?"

Verwante presentaties


Ads door Google