De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

NaH bij kinderen en jongeren Feiten, fabeltjes en interventies E. Hermans.

Verwante presentaties


Presentatie over: "NaH bij kinderen en jongeren Feiten, fabeltjes en interventies E. Hermans."— Transcript van de presentatie:

1 NaH bij kinderen en jongeren Feiten, fabeltjes en interventies E. Hermans

2 VILANS -Kennisinstituut voor de langdurende zorg (fusie van o.m. NIZW Zorg en iRv) -Doel: verbetering kwaliteit van leven en participatie voor mensen die van zorg afhankelijk zijn -Activiteiten zijn gericht op het realiseren van blijvende veranderingen -Twee locaties: Utrecht en Hoensbroek

3 DEFINITIE niet-aangeboren hersenletsel (NaH) Hersenletsel t.g.v. welke oorzaak dan ook, anders dan door of vanwege de geboorte ontstaan, dat leidt tot een onomkeerbare breuk in de levenslijn en het aangewezen zijn op de hulpverlening (LCP 1992)

4 OORZAKEN -Traumatisch: val 43%, verkeer 22%, geweld 15%, sport 7%, werk 4% (over alle leeftijden) -Niet traumatisch (tumor, encefalitis, anoxie, meningitis, infarct, bloeding) -Verhouding traumatisch - niet traumatisch is niet goed bekend (80-20?)

5 INCIDENTIE (traumatisch NaH) p.j. in ziekenhuizen (75/ totale bevolking / jaar) Meerhoff et al. NTVG 2000;144 (40): (NaH: iedereen met GCS 3 t/m 15; indien 15: ook PTA of bewustzijnsverlies) Op elke gediagnosticeerde 3 á 5 niet gediagnosticeerden Bernstein 1999

6 INCIDENTIE -In VS alle gevangenen op “death row”: 100% Lewis et al ”Gewone” gevangenen VS: 42-87% Brewer-Smyth et al 2004; Sarapata et al 1998, Slaughter et a; Bevolking doorsnee Amerikaans stadje: 7% “ongoing problems” t.g.v. NaH Silver et al Slechts 11% van degenen die speciaal onderwijs nodig hebben krijgt dit Glang et al 2004

7 INCIDENTIE Onderzoek op 2 willekeurige scholen in VS 8% van alle leerlingen: -beoordeelde zichzelf als “zonder beperkingen” -maar had wel verleden van “’blow to the head” met bewustzijnsverlies en NaH-sensitieve klachten Conclusie: NaH is belangrijke oorzaak van maatschappelijk falen Gordon & Brown, Brain Injury Professional 2008; 5(2):8-11

8 ERNST: Glasgow Coma Scale (3-15) E-M-V (Beste Eye, Motor, Verbal response) -ernstig: 3-8 (5%) -matig: 9-12 (10%) -licht: (85%) Voor kinderen aparte kinderversie

9 VERDELING NaH OVER LEEFTIJDSKLASSEN 0-4 jaar:30% 5-9:13% 10-14:22% 15-20:35% Geslacht: M/V: 2/1 Meerhoff et al 2000

10 GEVOLGEN op LANGE TERMIJN BIJ KINDEREN VOORAL: -COGNITIEF -GEDRAGSMATIG -SOCIAAL-EMOTIONEEL

11 CASE Een 6/17 jaar oude jongen werd op zijn fiets aangereden door een auto en liep matig tot ernstig hersenletsel op. Volgens een getuige was hij direct na het ongeluk enkele minuten buiten bewustzijn. Bij binnenkomst in het ziekenhuis was hij bij bewustzijn, maar erg verward. Zijn verbale reacties waren onsamenhangend en zijn score op de Glasgow Coma Scale was 8. Lichamelijk onderzoek bracht diepe wonden maar geen breuken aan het licht. Gedurende de nacht fluctueerde zijn niveau van bewustzijn. Een hersenscan toonde diffuse zwelling. Neurochirurgische interventie was echter niet nodig. Hij bleef 10 dagen in het ziekenhuis en nog eens 2 weken later ging hij terug naar school.

12 VERWACHTINGEN omtrent VOLLEDIG HERSTEL Leeftijd 6Leeftijd 17 Ziekenhuis groep38%9% Niet-ziekenhuis groep14%*3% * p<0.05 Ziekenhuis groep: neurologen, kinderartsen (n=22) Niet ziekenhuis groep: revalidatie artsen, AVG-artsen, jeugdartsen (n=35) Hermans E. Oral presentation 7th World Congress on Brain Injury, Lisbon 2008

13 DE FABELTJESKRANT Kennard-principe “jong is beter”: onjuist! Compared to the adult after TBI the child may not be protected by greater brain plasticity, but conversely - because of developmental aspects - even run a greater risk for long-term sequelae Benz et al 1999

14 MEER FABELTJES Licht NaH herstelt bijna altijd volledig: onjuist! Gedragsproblemen schoolkinderen na licht hersenletsel 3 mnd. na het letsel: 39% (controlegroep: 3,2%) 2 jaar later: bij 47% hiervan het probleem gelijk of verergerd Schoolproblemen schoolkinderen na licht hersenletsel 3 mnd. na het letsel: 26,7% (controlegroep: 3,6%) 2 jaar later: bij 33% hiervan het probleem gelijk of verergerd Bron: Hawley C.A. Brain Injury 2003

15 NÓG MEER FABELTJES De zorg voor kinderen met NaH in Nederland is goed: onjuist! Ziekenhuizen: -De helft heeft geen assessment protocol -Geen follow-up criteria -“Licht” hersenletsel wordt zelden opgevolgd -Geen doorverwijscriteria -Geen inbedding in NaH-netwerk Hermans et al. “Kopzorg over de nazorg” Medisch Contact 2006

16 Na ziekenhuis of RC is er onvoldoende -gezinsondersteuning -cognitieve revalidatie -onderwijsbegeleiding Voor zover er expertise is: teveel geografische witte vlekken Hermans et al. “Het moet beter, het kan beter” NIZW 2004

17 VALKUILEN -GCS: geen goede voorspeller lange termijn -GOS: nooit gebruiken als outcome maat bij kinderen! -Onderzoek vergelijkt groepsgemiddelden: individuele scores kunnen ver afwijken -Testruimte is iets anders dan het echte leven -Kinderen kunnen beperkingen lange tijd maskeren: “growing into deficits”

18

19

20

21

22

23 Bond Chapman, 2006 Growing Up Performance Brain Injury Normal Development Traumatic brain injury without intervention

24 “Brain injury is a silent epidemic in which the focus is on early surgical matters and on early physical rehabilitation. Only little attention is devoted to the long-term emotional, social, behavioural and cognitive problems”

25 WERKMODEL

26 GEZINSONDERSTEUNING Kind met NaH is een bron van ernstige morbiditeit in het gezin (ouders, brusjes) -Gedragsproblemen zijn bepalend -Wereldwijd weinig interventies beschikbaar

27 GEZINSONDERSTEUNING Wat ouders willen: -Informatie! -Rust en regelmaat in het gezin -Doorbreken sociaal isolement van kind en gezin

28 GEZINSONDERSTEUNING Resultaten schriftelijke enquête -Relatief weinig gezinnen die ondersteuning ontvangen -Ondersteuningsaanbod is nauwelijks NaH-specifiek Hermans et al (in press)

29 GEZINSONDERSTEUNING NaH-specifiek ondersteunings- aanbod wordt ontwikkeld door Vilans i.s.m. 10 AWBZ Zorgaanbieders

30 ONDERWIJS Project Onderwijsprotocol NaH (staat in de steigers; opdrachtgever LVC3) -Protocol ontwerpen -Toepassen in 5 regionale pilots - Zonodig bijstellen -Landelijk implementeren

31 SIGNALERING en VERWIJZING

32 CASE Een 6/17 jaar oude jongen werd op zijn fiets aangereden door een auto en liep matig/ernstig hersenletsel op. Volgens een getuige was hij kort na het ongeluk enkele minuten buiten bewustzijn. Bij binnenkomst in het ziekenhuis was hij bij bewustzijn, maar verward. Zijn verbale reacties waren onsamenhangend en zijn score op de Glasgow Coma Scale was 9. Lichamelijk onderzoek bracht diepe wonden maar geen breuken aan het licht. Gedurende de nacht fluctueerde zijn niveau van bewustzijn. Een hersenscan toonde diffuse zwelling. Neurochirurgische interventie was echter niet nodig. Hij bleef 10 dagen in het ziekenhuis en nog eens 2 weken later ging hij terug naar school.

33 NOODZAAK VAN GEZINS- EN SCHOOLSUPPORT GezinssupportSchoolsupport Lftd 6Lftd 17Lftd 6Lftd 17 Ziekenhuis groep Niet zkhs gr.85*87*76*70* p<0.01 Ziekenhuisgroep: neurologen en kinderartsen (n=22) Niet-ziekenhuis groep: revalidatieartsen, AVG artsen, jeugdartsen (n=35) Hermans E. Oral presentation 7th World Congress on Brain Injury, Lisbon 2008

34 BRAIN INJURY ALERT Vilans heeft een signaleringsinstrument ontwikkeld (17 items) -Moeite 2 dingen tegelijk doen -Moeilijk aandacht ergens bij houden -Moeite met nieuwe informatie onthouden -Moeite met informatie van langer geleden onthouden -Moeite met initiatief nemen -Moeite met plannen, organiseren -Moeite met begrip van geschreven en gesproken taal -Moeite met expressie Rasquin, Ritzen, Winkens en van Heugten. Vilans 2008

35 BRAIN INJURY ALERT -Somber, neerslachtig, depressief -Onverschillig, koel -Angstgevoelens -Snel emotioneel, huilen -Snel geïrriteerd, prikkelbaar -Weinig inzicht in eigen functioneren -Snel en vaak moe/hoofdpijn -Verminderde sociale contacten -Moeite met inschatting sociale situaties Rasquin, Ritzen, Winkens en van Heugten. Vilans 2008

36 BRAIN INJURY ALERT 4 antwoordmogelijkheden: 1 Weet niet of symptoom aanwezig is 2 Symptoom niet aanwezig 3 Symptoom aanwezig; staat ontwikkeling niet in de weg 4 Symptoom aanwezig; staat ontwikkeling in de weg  3 keer antwoordmogelijkheid 4 aangekruist? Trek dan aan de bel! Rasquin, Ritzen, Winkens en van Heugten Vilans 2008

37 No head injury is too severe to despair of, nor too trivial to ignore Hippokrates (4 eeuwen voor Chr.)


Download ppt "NaH bij kinderen en jongeren Feiten, fabeltjes en interventies E. Hermans."

Verwante presentaties


Ads door Google