De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

1 Overheidsmanagement K.U.Leuven Faculteit Sociale Wetenschappen.

Verwante presentaties


Presentatie over: "1 Overheidsmanagement K.U.Leuven Faculteit Sociale Wetenschappen."— Transcript van de presentatie:

1 1 Overheidsmanagement K.U.Leuven Faculteit Sociale Wetenschappen

2 2 Overzicht cursus overheidsmanagement Dag 1 Voormiddag Deel 1 Algemeen overheidsmanagement Deel 4 Strategisch management en financieel management Namiddag Deel 5 Kwaliteitsmanagement

3 3 Overzicht cursus overheidsmanagement Dag 2 Voormiddag Deel 3 Organisatiemanagement Namiddag Deel 2 HRM en veranderingsmanagement

4 4 Programma voormiddag Inhoud en leerdoelen van deel 1 en Deel 1: Algemeen overheidsmanagement Deel 4: Strategisch management Pauze Deel 4: vervolg Strategisch management Deel 4: Financieel management Reader: wat is leerstof? Slides: wat is leerstof? Lunch Deel 5: Kwaliteitsmanagement

5 5 Deel 1 Algemeen overheidsmanagement

6 6 Wat is goed openbaar bestuur? 3 opvattingen over succes en falen van de overheid Bestuurskundige kwaliteitsmaatstaven: Scherp en doelgericht (Sigma type) Eerlijk en rechtvaardig (Theta type) Robuust en dynamisch (Lambda type)

7 7 Scherpe en doelgerichte overheid Kwaliteitsmaatstaven: Doelgericht Effectief Efficiënt en productief Zuinig Geïntegreerd en gecoördineerd Succes en falen uitgedrukt in tijd en geld

8 8 Scherpe en doelgerichte overheid Reflecties Small is beautiful? Zeg mensen niet hoe ze iets moeten doen, zeg hen welk resultaat je van hen verwacht.

9 9 Eerlijke, integere, rechtvaardige en democratische overheid Kwaliteitsmaatstaven: Open en transparant Openbaar Inspraak Klantgericht Rechts- en belangenbescherming Verantwoording (‘accountability’) Succes en falen uitgedrukt in vertrouwen en legitimiteit

10 10 Eerlijke, integere, rechtvaardige en democratische overheid Reflecties Legitimiteit van de overheid Burgerparticipatie

11 11 Betrouwbare, robuuste, dynamische en aanpassende overheid Kwaliteitsmaatstaven: Overvloed Diversiteit Robuust Geïntegreerd Open en lerend Succes en falen uitgedrukt in veiligheid en zekerheid

12 12 Betrouwbare, robuuste, dynamische en aanpassende overheid Reflectie: Wat is kritische overheidsinfrastructuur? Quid nieuwe rol voor de overheid in privatiseringsgolven?

13 13 Hoe verhouden kwaliteitsmaatstaven zich tot elkaar? In contradictie, op niveau van concrete maatregelen Vbn: - integriteit versus efficiëntie en effectiviteit - efficiëntie versus betrouwbaar - transparant versus betrouwbaar Als complement, op maatschappijbreed niveau - minimumdrempels Paradox? Nee, overheid moet die maatregelen nemen die stroken met de dominante kwaliteitsverwachtingen.

14 14 Nieuw overheidsmanagement Megatrends in het openbaar bestuur Groei van het openbaar bestuur qua personeel en financiën afremmen Begrotingstekort terugdringen Privatiseren en taken afstaan Decentraliseren en dereguleren (?) Efficiëntie vergroten door informatietechnologie Management in openbaar bestuur herwaarderen NPM New Public Management: van bureaucratische naar ondernemingscultuur

15 15 Nieuw overheidsmanagement Doctrines van NPM (Hood, 1991 & 1995) : –Meer verantwoordelijkheid voor topmanagement –Duidelijke prestatienormen –Grotere nadruk op output-controle –Nadruk op efficiëntie en effectiviteit –Desaggregatie van grote bureaucratieën –Meer concurrentie binnen de publieke sector –Nadruk op managementtechnieken uit de private sector –Nadruk op discipline/zuinigheid bij het gebruik van publieke middelen –Meer gericht op prikkels vanuit de omgeving

16 16 Nieuw overheidsmanagement NPM ter discussie? Calimerocomplex van de overheid? Een te grote nadruk op ‘efficiëntie en effectiviteit’ verzwakt het evenwicht t.a.v. andere maatstaven als ‘rechtvaardig’ en ‘’dynamisch’

17 17 Voorbeelden van examenvragen Analyseer een krantenartikel. Welke kwaliteitsmaatstaven vind je terug in dit artikel? Is er sprake van conflicterende of complementaire kwaliteitsmaatstaven? Leg in eigen woorden uit wat bedoeld wordt met nieuw overheidsmanagement.

18 18 Deel 4 Strategisch management

19 19 Wat is strategisch management? Centrale managementproces Alle activiteiten en functies binnen een organisatie T.b.v. realisatie van de strategische agenda LT effectiviteit van de organisatie Benadering om de strategische objectieven van de organisatie te bepalen, te realiseren, te monitoren en te evalueren Holistische benadering van de organisatie

20 20 Strategisch plan Een strategisch plan geeft aan welke doelstellingen de organisatie nastreeft en welke strategieën zullen gehanteerd worden om de doelstellingen te bereiken Kernelementen: – Missie – Visie – Omgevingsanalyse: SWOT-analyse – Strategische doelstellingen – Operationele doelstellingen – Activiteiten, prestaties (+ indicatoren) – Middelen (personeel, financiën) – Risico-analyse

21 21 Kernelementen

22 22 Doelstellingen, indicatoren en normen Strategische doelstelling 1 : promoten van sport tijdens de schooluren Operationele doelstelling 1 : vanaf 2008 krijgen alle leerlingen van het basisonderwijs 2 x per jaar een sportinitiatie tijdens de schooluren Acties Periode – timing Afspraken maken met scholen begin schooljaar Lesgevers zoeken begin schooljaar Overzicht activiteiten maken 1x in oktober + 1x in februari Operationele doelstelling 2 : vanaf 2008 organiseren wij voor alle leerlingen van het basisonderwijs een sportdag Acties Periode - timing Afspraken maken scholen december Programma opstellen december Alles organiseren januari – juni

23 23 Doelstellingen, indicatoren en normen Operationele doelstellingen: steeds SMART geformuleerd SMART: specifiek, meetbaar, aangepast, realistisch, Tijdsgebonden Focus van doelstellingen: MAPE M – Middelen A – Activiteiten (of Processen) P – Prestaties (of Outputs) E – Effecten (of Outcomes)

24 24 Terugvalposities indicatoren

25 25 Strategische planning versus strategisch management Strategische planning vormt een belangrijk onderdeel van strategisch management, maar strategisch management omvat méér dan strategische planning. Het gaat over het integrale beheer van de organisatie op een strategische wijze, op een continue basis. “Strategische planning is analyse, strategisch management is synthese”.

26 26 Model van strategische planning (Poister & Streib, 1999)

27 27 Proces strategische planning / management (Bryson, 1995)

28 28 Waarom strategische planning? Een traject van plannen, doen, opvolgen en bijsturen (PDCA) Missie Waarvoor we staan Waarden en identiteit: wie zijn we? hoe willen we met onze burgers omgaan? Visie Waarvoor we gaan: wat willen we bereiken? Alle neuzen in dezelfde richting krijgen Hoe gaan we de gemeente van morgen beïnvloeden zodat we succes hebben? Strategie Ontwikkeld om de visie te realiseren: hoe gaan we de visie bereiken? Vertaald in doelstellingen en actieplannen

29 29 Missie: checklist (Bron: Politea BDO, 2007) Waar staat de organisatie voor? Wat is haar bijdrage aan haar omgeving? Heeft de missie draagvlak bij bestuur, managementteam en medewerkers? Is de missie richtinggevend voor het doen en laten van iedereen in de organisatie? Kunnen uit de missie concrete doelstellingen worden afgeleid, zowel voor de organisatie, als voor individuele medewerkers? Gaat de missie minstens één legislatuur mee? Is de missie motiverend?

30 30 Strategische plannen / beleidsnota: Vlaamse overheid Richtinggevende bepalingen -Timing -Methodiek van strategische planning -Omgevingsanalyse -Expliciteren van doelstellingen en gewenste effecten -Instrumenten / acties

31 31 Beleidsnota: definitie Tekst waarin het gepland handelen van een organisatie wordt beschreven en verantwoord Toekomstig of gepland handelen = het te voeren beleid (doelen én middelen) Beschrijven/uiteenzetten én verantwoorden/argumenteren Algemeen teksttype, verschillende termen: beleidsschets, discussienota, adviesnotitie, (eind)rapport, concept-beleidsplan, beleidsvoornemens,... → beleidsnota ten behoeve van de beleidsontwikkeling en/óf beleidsuitvoering en/óf beleidsevaluatie (dit zijn de verschillende fases van het beleidsproces)

32 32 Beleidsnota en beleidsbrief Beleidsnota Meerjarig Beleidsdoelstellingen en beleidsopties (Intern en) extern Nieuw beleid of aangepast beleid (zelden constant beleid) Beleidsbrief Jaarlijks Aanpassing meerjarenplan Concretisering voor 1 jaar van de beleidsdoelstellingen

33 33 Stelling 1 De tekst van de beleidsnota dient om het beleid te kunnen implementeren en evalueren.

34 34 Stelling 2 In de beleidsnota worden meetbare doelstellingen beter achterwege gelaten.

35 35 Stelling 3 In de beleidsnota maken we zo veel mogelijk duidelijk op welke maatschappelijke effecten we (als organisatie en/of als politiek verkozenen) afgerekend willen worden.

36 36 Case: strategische planning in de federale overheid Onderzoek Managementplannen in de federale overheid: een instrument van strategisch management ? (Meer info: Sys, J. et al. (2007). Managementplannen in de federale overheid als instrument van strategisch management. Leuven: Instituut voor de Overheid.

37 37 Inhoud managementplannen

38 38 Inhoud managementplannen

39 39 Inhoud managementplannen

40 40 Managementplannen: dieptestudie Managementplannen zijn het voorwerp van evolutie: –Op het vlak van voorbereiding –Op het vlak van schrijven –Op het vlak van opvolgen

41 41 Fases van strategisch management

42 42 Dieptestudie Managementplan: aanzet tot reflectie over de organisatie Statisch instrument Opvolging via andere instrumenten Weinig aandacht voor de budgettaire en menselijke middelen Overeenstemming met politieke strategische doelstellingen Zowel interne als externe stakeholders werden betrokken bij het opstellen van de plannen Plan wordt gecommuniceerd naar eigen werknemers Tastbaar maken van het plan in de organisatie is een uitdaging Communicatie naar externen ligt moeilijker De verschillende opvolgingsinstrumenten zijn niet geïntegreerd

43 43 Conclusie onderzoek: case strategische planning federale overheid Federale overheid heeft de weg ingeslagen naar een versterking van de strategische capaciteit in de organisatie Men is volop bezig met het maken van een mentaliteitswijziging op dit vlak

44 44 Voorbeeld examenvraag Uit een beleidsnota van een lokaal bestuur: Strategische doelstelling: ‘kwaliteit van de dienstverlening gericht op de behoeften van de maatschappelijke omgeving’ Operationele doelstelling: een directe, concrete, efficiënte, doeltreffende, klantvriendelijke en kwaliteitsvolle dienstverlening Geef je oordeel over de formulering van deze doelstellingen (beoordeel de mate waarin de realisatie van deze doelstelling kan geëvalueerd worden). Zou jij deze doelstelling anders formuleren? Zo ja, hoe?

45 45 Voorbeeld examenvraag Geef in eigen woorden het stappenplan weer dat je zal doorlopen bij de opmaak van een strategisch plan voor je organisatie

46 46 Deel 4 Financieel management

47 47 Van beleidscyclus

48 48 Naar financiële cyclus

49 49 Vraagstellingen voor financiële systemen BegrotingBoekhoudingAudit Wat zullen we doen gedurende een volgende tijdspanne? Wat gebeurt er tijdens de implementatie? Wat hebben we gedaan? Hoe hebben we het gedaan gedurende een vorige periode?

50 50 Integratie van beleid en financiën

51 51 Begroting Begroting: een wetgevend document waarbij de wetgevende macht aan de uitvoerende macht voor een in de tijd beperkte periode de toelating geeft om een bepaald bedrag aan ontvangsten te innen en een bepaald bedrag aan uitgaven te besteden Geeft een antwoord op de vraag « Wat moet er worden gedaan? »

52 52 Trends in begroten en plannen Decentralisatie van budgetverantwoordelijkheden; Introductie van resultaatgerichte begrotingstechnieken; Strategische meerjarenplanning

53 53 Begroting als multifunctioneel proces Wat mogen we uitgeven en ontvangen? Welke doelstellingen willen we bereiken? Wat is het gewenste niveau van uitgaven en ontvangsten dat we willen bereiken? Hoe willen we de doelstellingen bereiken (welke en hoeveel prestaties, tegen welke kost)?

54 54 Focus van begroten MAPE: –Middelen: verzamelnaam voor alle menselijke, materiële en immateriële inbreng (bv. financiën, personeel, materieel) die nodig is voor het opstarten en uitvoeren van een activiteit –Activiteiten: handelingen die door een organisatie worden uitgevoerd om bepaalde prestaties te leveren –Prestaties: produkten en/of verstrekte diensten die worden voortgebracht door de uitgevoerde activiteiten; –Effecten: effecten verwijzen naar situatieveranderingen in een beleidsveld bij bepaalde doelgroepen (bv. werklozen, kansarmen,...) of t.a.v. bepaalde fenomenen (bv. vervuiling) → gevolgen van prestaties

55 55 Focus van begroten Voorbeeld MAPE: uitbreiden mogelijkheden naschoolse kinderopvang binnen gemeente x MPersoneel, werkingsmiddelen, infrastructuur ABezoeken van scholen, opmaken van dossiers PAantal en omvang van de subsidies van scholen EToename in aantal plaatsen voor kinderopvang binnen gemeente x met x%

56 56 Formattering van de begroting (Martin, 2002)

57 57 Input- en outputgeoriënteerde begrotingsstructuren Inputgeoriënteerde begrotingsformaten (line-item) Outputgeoriënteerde begrotingsformaten (prestatiegerichte begroting) Begrotingsformaat: V: Wat zullen we doen in de volgende tijdspanne? A: Dit bedrag zal gespendeerd worden aan personeel, subsidies, etc. A: Dit bedrag zal gespendeerd worden om in bepaalde diensten te voorzien die gekoppeld zijn aan bepaalde doelstellingen Verandering van begrotingsformaat: V: Hoe evolueren begrotingen? A: Meestal op incrementele wijze A: Meestal gedeeltelijk zero-based

58 58

59 59 Randvoorwaarden Prestatiegegevens / Rationalisatie en professionalisering van beleid Steun van politieke actoren Organisatiecultuur Kennis/Capaciteit Organisatiestructuur IT Consolidatie

60 60 (0) Beschouwingen bij implementatie Copernicus – Beter Bestuurlijk Beleid Functies Continu spanningsveld: beheersfunctie financiële controlefunctie Hoe is de beheersfunctie van financiële documenten uitgewerkt? Allocatie van middelen vanuit prestatiegegevens Procedures Belangen wetgevende macht? Aansturing door horizontale diensten Hoe is controlefunctie georganiseerd?

61 61 (0) Beschouwingen bij implementatie Copernicus – Beter Bestuurlijk Beleid Format Spanningsveld: –Begrotingsinfo: focus op activiteiten, hogere beleidsdoelstellingen –Operationele plannen: focus op doelstellingen en prestatie- indicatoren, gedetailleerd Wat met de koppeling beleid, beheer en financieel management? Prestatiebegroting als intern managementinstrument Performante programmabegroting Performante begrotingsboekhouding

62 62 (0) Beschouwingen bij implementatie Copernicus – Beter Bestuurlijk Beleid Verschillende facetten vormen 1 geheel: beleids- en beheerscyclus, financiële cyclus, HRM-cyclus en contractcyclus Onderlinge afstemmingsmechanismen, geen nieuwe bureaucratie: taak van financiële actoren? Organisatorische en financiële ondersteuning Parallellisme tussen afbouw en uitbouw Kwaliteit van beheersdocumenten: doelstellingen, kostprijsgegevens, relatie MAPE, kwaliteit prestatie- informatie Zichtbaar maken toegevoegde waarde van hervorming

63 63 Voorbeeld examenvraag Leg uit hoe de stroming New Public Management gevolgen heeft voor de invulling van financieel overheidsmanagement.

64 64 Wat is leerstof? Presentatie (niet slides ) Syllabus Deel 1 ‘Goed openbaar bestuur’ niet box p ‘De opkomst van een nieuwe overheidsmanager’

65 65 Wat is leerstof? Syllabus Deel 4 ‘Het meten van prestaties in lokale besturen’: tekst enkel lezen ‘Causaliteit: hét centrale probleem in effectmeting’: tekst enkel lezen ‘Strategie, planning en besluitvorming’: Niet: 6.3, tabel 6.1, 6.5.2, 6.6 ‘De financiële hervorming als hefboom voor resultaatgericht management’: lezen en context begrijpen

66 66 Meer informatie over deel 1 en 4 Veerle Conings Parkstraat 45 bus 3609 Tel:


Download ppt "1 Overheidsmanagement K.U.Leuven Faculteit Sociale Wetenschappen."

Verwante presentaties


Ads door Google