De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

III. De ontwikkeling van een kritisch-emancipatorische agogiek Paolo Freire « Pedagogie van de onderdrukten », Oskar Negt « Sociologische verbeeldingskracht.

Verwante presentaties


Presentatie over: "III. De ontwikkeling van een kritisch-emancipatorische agogiek Paolo Freire « Pedagogie van de onderdrukten », Oskar Negt « Sociologische verbeeldingskracht."— Transcript van de presentatie:

1 III. De ontwikkeling van een kritisch-emancipatorische agogiek Paolo Freire « Pedagogie van de onderdrukten », Oskar Negt « Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren »

2 Praxisconcept P. Freire Mensen scheppen sociale werkelijkheid Door « inversie van de praktijk » (d.w.z. het ontstaan van « cultuur » Valt deze sociale werkelijkheid op mensen terug (d.w.z begrenst mensen in hun handelen)  Verandering = historische taak van mensen  Vereist culturele actie

3 Praxisconcept P. Freire Culturele actie = samen bezinnen over culturele identiteit en, via onthulling van de werkelijkheid, haar problematiseren en tegelijkertijd veranderen  actie en reflectie zijn dialectisch met elkaar verbonden = praxis.

4 Praxisconcept P. Freire Praxis maakt socialisatieproces tot grondpeiler in een cultuur Pedagogie is vandaaruit Een proces van permanente bevrijding Cfr. Mens is onaf in een onaffe werkelijkheid Een pedagogie van alle mensen Cfr. Recht op mee vormgeven aan werkelijkheid = ontologisch recht van elke mens

5 Praxisconcept P. Freire Pedagogie Brengt geen communiques over, maar brengt communicatie tot stand Gaat uit van vertrouwen in de mogelijkheden van eenieder (vertrouwen ontstaat in ontmoeting) Gaat uit van subject-subjectrelatie Gaat uit van samen onthullen en herscheppen van de wereld Wijze waarop dit proces tot stand komt is belangrijker dan de inhoud (vgl Warmenhoven)

6 Praxisconcept P. Freire = kritiek op « bankconcept » van de opvoeding Bankconcept : leerlingen = lege vaten waarin leraars kennis deponeren; Dit kennisdeposito is een weerspiegeling van het werkelijkheidsbeeld van de onderdrukkers  « opvoeding » en « onderwijs » - blokkeren in deze benadering de praxis - modelleren bewustzijn naar beeld onderdrukkers

7 Pedagogische interventie = vorm van culturele actie Culturele actie : « het wetenschappelijk proces van bevragen, van zoeken naar nieuwe werkelijkheidsdefinities, waardoor een probleem zijn geïsoleerd en persoonsgericht karakter ontnomen wordt, en zijn ware dimensie van cultuurprobleem krijgt, met veranderbaarheid als karakteristiek »

8 Pedagogische interventie  Verandering = werkelijkheid niet langer als een gegeven zien, gebaseerd op maatschappelijke concensus, doch als een voortdurende strijd tussen rivaliserende strategieën tot verwerven van economische, politieke en sociale macht.

9 Pedagogische interventie Begrepen als culturele actie, leidt pedagogische interventie tot emancipatie Emancipatie = Leren analyseren en transformeren machtsverhoudingen Verwerven van culturele identiteit : zich eigen maken van een praxishouding : voortdurend scheppen en herscheppen werkelijkheid via actie en reflectie

10 Pedagogische interventie Culturele actie = transcenderen « grenssituatie » Grenssituatie = niet beproefde mogelijkheid Culturele actie = dialogisch proces : « ik kan niet voor anderen, ook niet zonder anderen denken, evenmin kunnen anderen voor mij denken »

11 Culturele actie Komt tot stand via « problematiserend ontwikkelingswerk » Problematiserend ontwikkelingswerk = Solidarisering met onderdrukten Cfr. Sociale verandering niet te realiseren door welwillendheid machthebbers, maar door machtsverwerving door onderdrukten Opzet dialogische methodologie

12 Culturele actie Dialogische methodologie is gericht op doorbreken van de « cultuur van het zwijgen » Cultuur van het zwijgen = voorstelling van de werkelijkheid als gegeven waar men geen greep op heeft, waar men zich enkel als toeschouwer kan aan aanpassen Cultuur van het zwijgen ontstaat door « culturele invasie »

13 Culturele actie Methodes van culturele invasie : Manipulatie Bijv model van zichzelf aanbieden als mogelijkheid om hogerop te komen; inprenten van de smaak voor persoonlijk succes … Isolering in deelproblematieken Bijv afzondering economie, welzijn, veiligheid … Mythologisering van de werkelijkheid Bijv de mythe dat de orde van onderdrukking een « vrije maatschappij » zou zijn

14 Culturele actie Culturele invasie = indringen in de culturele context van een andere groep, zonder de mogelijkheden van die groep te respecteren  Onderscheid « marginaliteit » - « marginalisering »

15 Culturele actie Marginaliteit Kenmerken + verklaring (« oorzaken ») kansarmoede Deterministisch Sociale verandering = individuele verandering Marginalisering Hoe (via welke processen) komen mensen in kansarmoede terecht ? Reflexief + dialogisch Sociale verandering = culturele verandering

16 Culturele actie Vergt dialogische methodologie = samen de bestaande, existentiële en concrete situatie leren kennen, « onthullen » Verkenning situatie Codering situatie Decodering situatie

17 Culturele actie Verkennen situatie Op basis van verschillende bronnen In dialoog met mensen Codering situatie « ontsluiten » werkelijkheid door creëren mogelijkheid generatieve themata te ontdekken Aanvulling generatieve themata met scharnierthema’s, dwz een thema dat de verbinding tussen twee themata mogelijk maakt

18 Culturele actie Geheel van themata = thematisch universum Sommigen werken aan het behoud van dit thematisch universum, anderen aan de verandering ervan  thematische contradicties Decodering situatie = samen analyseren contradicties tot culturele synthese : meester worden van de grenssituatie

19 Culturele actie Een voorbeeld : Verkenningsfase Verkenning situatie (verschillende bronnen!) Opbouw samenwerkingsrelatie Coderingsfase Interviews Aanduiding kernthema’s in interviews Analyse kernthema’s samen met bewoners, tegelijk met studie andere bronnen Reconstructie + weergave contradicties

20 Culturele actie Decoderingsfase Terugkoppeling reconstructie naar verschillende bewonersgroepen Vergelijk : actie-onderzoek

21 Culturele actie Koppeling onderzoeks-en vormingsmethode aan concrete maatschappelijke problemen Mogelijkheden « problematiserend ontwikkelingswerk » hangen samen met thematisch universum waarin mensen verkeren Thematisch universum geeft historische configuraties of « epoches » aan waarin het bewustzijn heeft verkeerd

22 Culturele actie Onderscheiden bewustzijnsniveaus : Semi-intransitief Naiëf-transitief Kritisch  pedagogische interventie dient aan te sluiten bij in de maatschappelijke evolutie zelf reeds besloten bewustwording en moet deze intensifiëren

23 Oskar Negt « Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren » = sociologische herformulering exemplarisch principe Exemplarisch principe in schooldidactiek = reductie leerstof tot kernachtig geheel, met behoud vakindeling

24 Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren Doelstelling « sociologische herformulering » : Herwaardering van de reflectie over uitgangspunten en doeleinden van het vormingswerk. Deze reflectie gaat het uitwerken van een methodische theorie, hoezeer deze ook wenselijk is, vooraf Concept van leren ontwikkelen, waardoor arbeiders in staat gesteld worden om Hun eigen ervaringen in een bredere maatschappelijke context te plaatsen Nieuwe informatie zo snel en zo efficiënt mogelijk te verwerken

25 Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren Sociologische herformulering = Herziening tot dimensie van het verleden beperkte burgerlijke begrip van de geschiedenis Ontwikkeling sociologische denkwijze : integratie van de traditionele arbeidsverdeling tussen de afzonderlijke wetenschappen tot inzicht in het voor het bestaan van de maatschappij, de klassen en individuen relevante feitenmateriaal Met als doel de transformatie van nog niet politiek gemotiveerde vormen van klassenbewustzijn in politiek klassebewuste acties

26 Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren Bepaling vormingsinhoud op basis van inzicht in de aan het bewustzijn ten grondslag liggende vervreemdingsmechanismen Vormingsinhoud = verbinding tussen objectieve thema’s en met specifieke taalvormen en conflicten verbonden thema’s In deze verbinding ligt een emancipatorische component

27 Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren Basisanalyse Negt : Situatie arbeider is, in tegenstelling tot vroeger, niet ondubbelzinnig « gestructureerd » op basis van materiële ellende Voorkomende vaststellingen zijn daarentegen : politieke apathie, arbeids-, bedrijfs-en loontevredenheid

28 Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren  kenmerk actuele arbeiderssituatie = voortdurende spanning tussen gevoel onvermijdelijkheid sociale bestaansvoorwaarden en wens geen arbeider meer te hoeven zijn  spanningsveld leidt tot grotere ontvankelijkheid en tegelijk tot grotere neiging aanvaarding eerste de beste interpretatie

29 Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren  arbeidersbestaan als sociaal omvattend fenomeen als aanknopingspunt vormingswerk Doelstelling arbeidersvorming = ondersteunen leerproces arbeiders teneinde de zin te laten zien van bepaalde acties Inhoud van overeenkomsten, rechten etc te interpreteren En te toetsen aan dagelijkse handelingsbekwaamheid

30 Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren Vormingswerk is nodig : klassestrijd (sociale verandering) ontwikkelt zich niet mechanistisch  Motivering tot leren moet voortdurend aanwezig blijven in veranderende omstandigheden  Vermeden moet worden dat aan « stimulerende gebeurtenissen » (bijv succesvolle staking) een op zich « opvoedende functie » zou toegekend worden

31 Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren Arbeidersvorming : verbinding tussen Manifeste belangen, denkbeelden, maatschappijbeelden Wijze waarop arbeiders met manifeste belangen omgaan (  bewustwording nodig van vervreemdingsprocessen) Objectieve belangen en sociale bestaansvoorwaarden

32 Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren  Specifieke reactie arbeider tav verandering is integraal bestanddeel van een voorafgaande totaalreactie op het feit van zijn arbeidersbestaan « la condition ouvrière »  Eenzelfde uitspraak kan tegelijk « waar » en « vals » zijn (bijv rationalisatie, kiezen voor minste weerstand …)

33 Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren Methodische uitgangspunten Arbeiders beschouwen als zelfstandige subjecten in leerprocessen (vgl Freire : dialogische methodologie) Critische analyse concrete conflict-en crisiservaringen (vgl Freire : exploratie leefwereld) Zichtbaar maken dieperliggende verband tussen taalstructuren en historische bestaansvoorwaarden (vgl Freire : generatieve themata)

34 Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren Negt : vormingsproces = bepaald door drie centrale dynamieken : Functie « sociale topic » Leerprocessen = specifiek voor bevolkingslagen Dialectiek formele wetenschapstaal en praktisch bewustzijn

35 Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren Sociale topic = geheel van in de taal neergeslagen beelden, « sociale interpretatiemodellen », waarmee men zijn wijze van beschouwen en beleven van een bepaalde situatie « onder woorden » brengt

36 Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren Sociale topic : Van cenrale betekenis in dagelijkse taal omdat ze gecompliceerde economische en politieke gebeurtenissen kan helpen « plaatsen » Gebaseerd op collectieve ervaringen van eigen groep (of van groep waartoe men wil behoren) Instrument tot maatschappelijke oriëntatie en uitdrukking historische ervaringen en objectieve bestaansvoorwaarden

37 Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren Functie sociale topic Referentiekader voor individu tot subjectief begrijpelijk maken situatie In kader van vorming Aanknopingspunt voor vorming want uitdrukking « sociologische gevoeligheid » Blokkage vorming door erin vervatte « verzakelijking » van het denken, die bewustzijn eigen belangenpositie verhindert

38 Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren Risico bestaat dat « idolen » en « warenfetisjen » kapitalistische maatschappij de functie van topoi overnemen  vorming = bewustwording « er bestaat geen andere uitweg voor vervreemding dan door het volle bewustzijn van de vervreemding heen »

39 Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren Leerprocessen specifiek voor bevolkingslagen Cfr vorming motivatiestructuur door gezin, school, sociaal milieu… Inzicht in deze motivatiestructuur is nodig voor inzicht in ontvankelijkheid voor/weerstand tegen vorming Inzicht nodig in impact « stille verleiders » : stereotiepen, idolen die functie sociale topic dreigen over te nemen

40 Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren Verbinding formele wetenschapstaal en praktisch bewustzijn Cfr sociale wetenschappen hebben eis tot emancipatie opgegeven door historische dimensie « objectieve mogelijkheid » buiten de wetenschap te plaatsen Formele wetenschapstaal is niet afgestemd op denk-en handelingswereld arbeiders

41 Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren Vorming = ontwikkelen van een « sociologische fantasie » Cfr C.W. Mills, « The sociological imagination » (1959) Wanneer mensen zich slachtoffer voelen van ontwikkelen buiten hen om, hebben ze minder behoefte aan informatie dan wel aan een geestesgesteldheid die hen in staat stelt een totaalbeeld te krijgen van wat in de wereld gebeurt en wat er in hen omgaat »

42 Teksten bij deel III Freire, P., (1972) Pedagogy of the oppressed, Harmontsworth : Penguin. Negt, O., (1975), Sociologische verbeeldingskracht en exemplarisch leren, Groningen : Tjeenk Willink Negt, O., (1993), Cultuur als akkerbouw der zinnen : opstellen over cultuur, arbeid en leren, Hilversum : de Meerval Wildemeersch, D., (1984), De Rupelstreek tussen argwaan en hoop. Zoektocht naar een vormingsmethodiek

43 Teksten bij deel III Wildemeersch, D., (1984), De Rupelstreek tussen argwaan en hoop. Zoektocht naar een vormingsmethodiek, Leuven : Acco Inglis, T., (1997), Empowerment and Emancipation, in : Adult Education Quarterly, 48,1,3-17. Wildemeersch, D., Finger, M., Jansen, T.,(1998), (eds) Adult Education and Social Responsibility, Frankfurt am Main : Peter Lang.


Download ppt "III. De ontwikkeling van een kritisch-emancipatorische agogiek Paolo Freire « Pedagogie van de onderdrukten », Oskar Negt « Sociologische verbeeldingskracht."

Verwante presentaties


Ads door Google