De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Design Charles & Ray Eames - Hang it all © Vitra Democratisering van het hoger onderwijs in Vlaanderen: trends en beleidsvragen Ides Nicaise en Steven.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Design Charles & Ray Eames - Hang it all © Vitra Democratisering van het hoger onderwijs in Vlaanderen: trends en beleidsvragen Ides Nicaise en Steven."— Transcript van de presentatie:

1 Design Charles & Ray Eames - Hang it all © Vitra Democratisering van het hoger onderwijs in Vlaanderen: trends en beleidsvragen Ides Nicaise en Steven Groenez HIVA (K.U. Leuven) Hearing Vlaams Parlement 12/5/2010

2 12/05/20102 Overzicht Democratisering: – stand van zaken – verklaringen sociale ongelijkheid en sporen voor beleid Financiering van HO – rendementen voor student, overheid en maatschappij – evenwicht publiek-private financiering – outputfinanciering Andere topics

3 12/05/20103 Onderwijsexpansie in 20°eeuw (Vlaanderen) mannen (links) vrouwen (rechts) Geboortejaar

4 12/05/20104 Onderwijsexpansie algemeen arbeider mannen bediende hogere bediende

5 12/05/20105 Conclusies lange termijn evoluties Democratisering 1: Onderwijskansen van alle sociale groepen zijn sterk verbeterd als gevolg van een structurele onderwijsexpansie. Democratisering 2: zijn de relatieve kansen verbeterd, is de kloof kleiner geworden? – LSO: mannen en vrouwen vóór WOII – HSO: mannen vanaf jaren ’60, vrouwen vanaf jaren ’80 – HO: mannen nog niet, vrouwen vanaf jaren ’90 ? Kenniseconomie: Race tussen technologie en scholing – Kan het onderwijs tegemoet komen aan de stijgende vraag naar hooggeschoolden? – De onderwijsexpansie vertraagt: recrutering HO vertraagt en de ongekwalificeerde uitstroom stagneert (stijgt) – Nee: stijgende loonkloof naar scholingsgraad – Keerzijde: Toenemende werkdruk bij hooggeschoolden; laaggeschoolden verliezen aansluiting, groeiende sociale ongelijkheid Toekomst: Sociale ongelijkheid aanpakken is niet enkel een kwestie van sociale rechtvaardigheid maar wordt ook een maatschappelijke noodzaak

6 12/05/20106 ∆ Recruteringsvijver HO = % gediplomeerden HSO Kloof in recruteringsvijver verkleint, kloof in recruteringskracht blijft Gevolg van een verschillende expansie in het SO naar onderwijsvorm ◊ Recruteringskracht HO = %HO/%HSO-gediplomeerden Vader= arbeiderVader= Hogere bediende/kaderlid Stagnerende recruteringskracht van HO mannen vrouwen

7 12/05/20107 Lage SES Hoge SES Positie in SO op 15 jaar (PISA-Vlaanderen 2003)

8 12/05/20108 Overgang secundair-hoger onderwijs

9 12/05/20109 Democratisering hoger onderwijs: Hoe? Blijvende ongelijkheid, verklaring 1: gebrek aan liquide middelen – Is voor velen alleen een intertemporeel probleem – Vaststelling 1: Het huidige stelsel van studiefinanciering functioneert naar behoren voor de gemiddelde student maar ondersteunt onvoldoende de onderwijsparticipatie van personen met een lage financiële draagkracht Blijvende ongelijkheid, verklaring 2: onderinvesteringen tijdens de jeugd – cfr. ongekwalificeerde uitstroom en diplomavereiste toegang HO – Vroegtijdige investeringen meest kostenefficiënt om participatie te verhogen – Vaststelling 2 : Een ingrijpen aan de ingangspoorten van het hoger onderwijs volstaat niet. Blijvende ongelijkheid, verklaring 3: belang van interindividuele verschillen in risicoaversie – Investeringen in HO zijn fundamenteel risicovol (succesvol afronden van studies én binnen welke termijn?) en onzeker (bij succes wat zal arbeidsmarktsituatie en inkomen zijn?). – Personen met een lage financiële draagkracht zijn meer risico-avers – Vaststelling 3: De huidige studiefinanciering ondervangt onvoldoende de risico-aversie van studenten

10 12/05/ Het rendement van hoger onderwijs Privaat rendement van een jaar HO – meeropbrengst en meerkost tov diploma HSO – puur monetair: Vlaanderen 8,9 % België 7,44% – tal van niet-monetaire opbrengsten Sociaal rendement ≈ privaat rendement Fiscaal rendement 3,9% dus 100 € in 103,90€ terug Effect overheidsingrijpen: subsidiëring van het privaat rendement Het feit dat de overheid zowel een positief fiscaal rendement boekt als het rendement van HO-participanten subsidieert, impliceert dat het de niet-participanten zijn die de rekening betalen. De huidige balans tussen private en publieke financiering van hoger onderwijs verbergt een belangrijke omgekeerde inkomenstransfer (van niet-participanten naar participanten).

11 12/05/ Bestedingen aan hoger onderwijs

12 12/05/ Evenwicht private - publieke financiering Privaat rendement HO is hoog en zal nog stijgen. Publieke uitgaven per student liggen boven het Europese gemiddelde. Privaat rendement van HO wordt gesubsidieerd door overheid. De meerkost van een jaar HO behoort tot laagste in Europa. Rechtvaardigheidsargument: omgekeerde inkomenstransfer Ruimte voor verhoging van private bijdrage (inschrijvingsgeld)? → Ruimte voor verhoging van private bijdrage (inschrijvingsgeld)? – Extra middelen voor een vroegtijdig ondersteuningsbeleid. – Mag de participatie aan het hoger onderwijs niet ondergraven. – Prijsgevoeligheid van studenten? Is laag Neemt toe naarmate het inschrijvingsgeld stijgt. Is aanzienlijk hoger bij de lagere inkomensgroepen. Studietoelagestelsel omvormen tot een selectiever (lees krachtiger) instrument: hogere bedragen voor minder begunstigden. → Studietoelagestelsel omvormen tot een selectiever (lees krachtiger) instrument: hogere bedragen voor minder begunstigden.

13 12/05/ Te verkennen ? ‘ Equity participation schemes ’ Verhoogde inschrijvingsgelden én studieleningen (mét verzekeringselementen). Afbetaling lening is inkomensafhankelijk – idee: terugbetalen als je genoeg verdient – risico (niet slagen of niet genoeg verdienen): wordt gedragen dr overheid of met risicopremie Tov subsidies – Doelmatiger: toegankelijk voor alle studenten en kan ook leefkosten dekken. Vgl. met subsidies: minder publieke middelen voor bereiken van zelfde doel. – Rechtvaardiger inkomensongelijkheid: de omgekeerde inkomenstransfer intergenerationeel perspectief (het tijdelijk financieringsprobleem). Aandacht voor – studievoortgang – leenaversie: aan schuld zijn ‘psychologische kosten’ verbonden. – daarom belangrijk om subsidie-element te laten bestaan (voor doelgroepen).

14 12/05/ Financiële implicaties van de massificatie (1) Stelling 1:Om duurzame kwaliteit van hoger onderwijs te verzekeren in context van massificatie én financiële crisis zijn nieuwe middelen nodig => Verhoging inschrijvingsgelden (profijtbeginsel) gekoppeld aan verhoging studietoelagen en studieleningen (gelijke kansen). Studietoelagen zouden ook (een deel van) de indirecte studiekosten moeten dekken

15 12/05/ Financiële implicaties van de massificatie (2) Stelling 2: outputfinanciering wakkert marktwerking in het hoger onderwijs aan => hoe polarisatie en afromingsgedrag bij instroom tegengaan ? Recht op inschrijving verankeren in HO ? Gewichtenregeling in subsidiëring studenten ?

16 12/05/ Andere topics Sociale voorzieningen: wapen in de concurrentie op de quasi-markt, of hefboom van democratisering? Flexibilisering van curricula – Element van ‘zalm-model’… – …mits voldoende trajectbegeleiding Toelatingsexamens ‘selectie-instrument versus signaal’ Sociale vorming van het HO-personeel – i.v.m. sociale ongelijkheid in het HO – i.v.m. visie op / strategieën voor democratisering


Download ppt "Design Charles & Ray Eames - Hang it all © Vitra Democratisering van het hoger onderwijs in Vlaanderen: trends en beleidsvragen Ides Nicaise en Steven."

Verwante presentaties


Ads door Google