De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 1 Strenger straffen helpt niet, standvastiger straffen misschien wel Lezing Studium Generale Maastricht, 27.

Verwante presentaties


Presentatie over: "SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 1 Strenger straffen helpt niet, standvastiger straffen misschien wel Lezing Studium Generale Maastricht, 27."— Transcript van de presentatie:

1 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 1 Strenger straffen helpt niet, standvastiger straffen misschien wel Lezing Studium Generale Maastricht, 27 oktober 2010 door prof. dr. Henk Elffers hoogleraar empirische bestudering van de strafrechtpleging Faculteit der Rechtsgeleerdheid, VU

2 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 2 Wat zou u doen? Na een avond bij vrienden loopt u naar de bushalte. Het is doodstil. Op het voetpad ziet u plotseling een portefeuille liggen. Er is geen mens te zien. U raapt de portefeuille op, doet hem open. Er zit 15 Euro in, en een naamkaartje van een tienermeisje bij u in de straat. wat doet u? –u belt de volgende dag dat meisjes dat ze haar portefeuille kan komen ophalen –u steekt het geld bij u

3 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 3 Wat zou u doen? Na een avond bij vrienden loopt u naar de bushalte. Het is doodstil. Op het voetpad ziet u plotseling een portefeuille liggen. Er is geen mens te zien. U raapt de portefeuille op, doet hem open. Er zit een pak bankbiljetten in, totaal 8000 Euro, en een visitekaartje van de directeur van de ABN om de hoek. wat doet u? –u belt de volgende dag de bankdirecteur om te zeggen dat hij zijn portefeuille kan komen ophalen –u steekt het geld bij u

4 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 4 Waarom? Straf? Afkeuring door vrienden en familie? Schaamte? Het geld bij u steken is verduistering –art.321 Sr, max. 3 jaar gevangenis Beide zijn strafbaar, waarom toch het ene wel, het andere niet?

5 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 5 Hoe werkt straf bij het voorkomen van misdrijven? Werken? Twee straffilosofieën –absoluut: straf is vergelding (“verdiende loon”) en hoeft helemaal niet te werken –relatief: straf moet afschrikken (“mores leren”), dus werken wij gaan nu in op de relatieve leer, dus of het werkt

6 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 6 Relatieve strafdoelen resocialisatie –heropvoeding afschrikking –specifiek: zorgen dat een gestrafte dader niet nogmaals in de fout gaat (voorkomen recidive) –algemeen: zorgen dat anderen er lering uit trekken incapacitatie (onschadelijkmaking): –door opsluiting verhinderen (voor zo lang als dat duurt) dat de gestrafte zich misdraagt – in principe effectief, maar niet realistisch

7 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 7 Straf schrikt niet altijd af dat weet u uit uw eigen jeugd uit uw ervaring met uw kinderen uit het feit dat er veelvuldig recidive voorkomt –o.a. bij verkeersovertredingen

8 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 8 Vanwaar dat rotsvast vertrouwen in straf? uit de psychologie: straf werkt als hij –zeker, streng, en snel is –( maar dat geldt nu juist niet voor het strafrecht ) als je toegeeft dat het niet werkt, wat dan in vredesnaam? te naïeve toepassing van de op zich zo aantrekkelijke theorie van de rationele afweging (rationele-keuzetheorie, RKT)

9 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 9 Rationele-keuzetheorie bij keuze tussen gedragsopties: (impliciet) afwegen van voor- en nadelen die optie kiezen die het beste verwachte saldo biedt gaat de keuze tussen wel of niet overtreden dan zijn aan overtreden de nadelen verbonden van het betrapt worden

10 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 10 Wat telt als voordelen? (geval zonder straf) Koopt u een fles wijn van €4 of €40 voor een avondje met vrienden? nadeel van de laatste optie is de prijs voordelen van de laatste optie? –smaak –om uw vinologische partner te gerieven –om indruk te maken op uw vrienden persoonlijke afweging, variërend over –beslisser –momenten –sociale situaties

11 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 11 Wat telt als nadelen bij overtredingen? bestraffingskosten (BK) –kans dat autoriteit het merkt –er op reageert –en straf uitdeelt (en hoe streng die dan is) sociale kosten (SK) –afkeuring door belangrijke anderen uit de sociale omgeving (schaamte) morele kosten (MK) –schuldgevoel, ‘naar gevoel van binnen’ –wrekende gerechtigheid in het hiernamaals

12 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 12 Overtreden wordt al of niet voorkomen door de combinatie van bestraffingskosten BK, sociale kosten SK, morele kosten MK –persoonsafhankelijk: niet voor iedereen gelijk –situatieafhankelijk: niet altijd en overal gelijk het gaat daarbij om de perceptie door de afweger –niet of de straf (BK) hoog is –maar of hij denkt dat ie hoog is

13 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 13 Mijn stellingen bij heel veel regels zijn de SK en MK veel belangrijker dan de BK –de BK is heel klein: pakkans bij inbraak < 10%, straf soms nogal mild –maar ook zijn mensen zeer gevoelig voor SK hogere BK helpt soms, niet altijd

14 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 14 BK SK MK V BK SK MK V BK SK MK V hogere BK helpt niet altijd maar soms wel

15 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 15 Verhouding van kosten en baten Soms zijn de morele kosten doorslaggevend, soms de sociale, soms de bestraffingskosten, en soms kunnen ze niet opboksen tegen de voordelen verhogen van die kosten zal in sommige gevallen net de doorslag geven, maar vaak ook niet

16 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 16 Regelvolgingstypen geïnternaliseerde regels: –worden ook gevolgd als er geen bestraffing dreigt –de morele kosten zijn zeer hoog –andere kosten doen er daarom weinig of niet toe –voorbeelden: de meeste zware misdrijven voor de meeste mensen

17 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 17 Regelvolging wegens identificatie men volgt een regel omdat men zich met belangrijke anderen verbonden voelt (identificeert) die overtreding afkeuren regelvolging wordt door sociale kosten bepaald, morele kosten en bestraffings- kosten zijn relatief onbelangrijk voorbeeld: vloeken (voor a-religieuze mensen)

18 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 18 Regelvolging wegens zich voegen Geen sprake van internalisatie of identificatie Regel wordt al of niet gevolgd vanwege bestraffingskosten voorbeeld: snelheidsovertredingen –niet doen bij trajectcontrole –wel bij ‘gewone’ controle

19 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 19 Dus: Bij sommige regels is straffen belangrijk Bij andere niet Welke wel of niet? –Minoriteitsregels die de meeste mensen niet (meer) redelijk vinden –Majoriteitsregels die veruit de meeste mensen zonder meer vinden gelden

20 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 20 minoriteitsregels Regels die door een grote meerderheid niet worden geïnternaliseerd of door identificatie worden gevolgd Je mag ze niet overtreden “omdat ze strafbaar zijn gesteld” –niet omdat het inherent schandalig is dat te doen veelal instrumentele regels –mestwet, identificatieplicht, fout parkeren

21 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 21 Helpt straffen bij minoriteitsregels? In theorie wel, mits de straf maar hoog genoeg, draconisch is € voor een snelheidsovertreding? dat is onwaarschijnlijk in ons strafrecht –proportionaliteit –responsieve rechter (luistert naar het publiek), en zal dat soort straffen niet opleggen

22 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 22 BK SK MK V minoriteitsregels

23 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 23 SK MK V minoriteitsregels BK onhaalbaar

24 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 24 majoriteitsregels Regels die door de grote meerderheid van de bevolking worden onderschreven, en die ze vanuit identificatie of internalisatie volgen Geldt voor veel regels uit het Wetboek van Strafrecht

25 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 25 Helpt streng straffen bij majoriteitsregels? Voor de meerderheid niet –zij worden door internalisatie of identificatie gedreven wel geldt dat strafbaarheid (niet strafzwaarte) belangrijk is om de identificatie in stand te houden –“wij doen het goede”

26 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 26 BK SK MK V majoriteitsregel bestraffingskosten irrelevant

27 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 27 Helpt streng straffen voor de minderheid die de majoriteits-regels niet accepteert wel? bijvoorbeeld veelplegers –noch morele, noch sociale kosten –alleen bestraffingkosten relevant maar … –kans op straf (pakkans,…) belangrijker –dan strafzwaarte neutralisatie: ‘dat gebeurt mij niet’ ervaring: ‘zelden gepakt’ voor hen geldt: vaker straffen werkt, niet strenger straffen

28 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 28 Dus … Strenger straffen –lukt niet bij minoriteitsregels –hoeft niet voor de meerderheid bij majoriteitsregels –is niet de beste aanpak bij de minderheid die majoriteitsregels verwerpt die moet men vaker straffen, ipv zwaarder straffen kortom: streng(er) straffen is zelden of nooit de oplossing vaker (standvastiger) straffen voor een (heel) kleine groep wel

29 SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 29 H.Elffers (2008) Een straffe aanpak. Den Haag: Boom Juridische uitgevers Dank voor uw aandacht


Download ppt "SG Maastricht 2010 Streng of standvastig?/ 1 Strenger straffen helpt niet, standvastiger straffen misschien wel Lezing Studium Generale Maastricht, 27."

Verwante presentaties


Ads door Google