De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Vermaatschappelijking van de zorg: een fundamentele factor voor herstel en empowerment Een ervaring van geïntegreerde geestelijke gezondheidszorg in Lille.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Vermaatschappelijking van de zorg: een fundamentele factor voor herstel en empowerment Een ervaring van geïntegreerde geestelijke gezondheidszorg in Lille."— Transcript van de presentatie:

1 Vermaatschappelijking van de zorg: een fundamentele factor voor herstel en empowerment Een ervaring van geïntegreerde geestelijke gezondheidszorg in Lille oost – EPSM Lille Métropole Nicolas Daumerie – Psychologue / Chargé de mission Centre collaborateur de l’Organisation Mondiale de la Santé pour la recherche et la formation en santé mentale (Lille – France) EPSM Lille Métropole

2 Inhoud van de presentatie 1.Aanbevelingen van de WGO voor het gezondheidsbeleid 2.Veranderpraktijken ter destigmatisatie: de werkelijkheid in Frankrijk 3. Een voorbeeld: de organisatie van geestelijke gezondheid geïntegreerd in de buitenwijken ten oosten en ten zuiden van de metropool Rijsel 4. Lokale besturen van geestelijke gezondheid: een instrument voor lokaal gezondheidsbeleid

3 20th Century Model Hospital Outpatients Psych. nurse Primary Care

4 WHO: paradigmaverschuiving in 2001 Verandering van beleid: van het verstrekken van facilitaire diensten voor de gebruikers naar een beleid van het verstrekken van zorg voor de gebruiker WHO 2008 : « geen gezondheid zonder geestelijke gezondheid »

5 © 2001 R A P P O R T S A N T E D A N S LE M O N D E ALGEMENE AANBEVELINGEN 1.Stoornissen in de eerste lijn behandelen 2.Psychotrope geneesmiddelen beschikbaar maken 3.Zorg in de gemeenschap 4.Het informeren en educeren van de bevolking 5.Familie, hulpverleners en gebruikers betrekken 6.Het vaststellen van beleid, programma’s en wetgeving op nationaal niveau 7.Het ontwikkelen van human resources 8.Het leggen van contacten met andere sectoren (sociale sector, gezondheid, huisvesting, werkgelegenheid, vrije tijd,...) 9.Gezondheidsmonitoring in de geestelijke gezondheidszorg 10.Ondersteuning van onderzoek C H A P I T R E C I N Q © 2001

6 Instellingen voor geestelijke gezondheidszorg Beschutte woonvormen dienen te worden gesloten en te worden vervangen door communautaire zorg in de gemeenschap en goed georganiseerde afdelingen van de psychiatrie in de algemene ziekenhuizen R A P P O R T S U R L A S A N T E D A N S LE M O N D E © 2001 C H A P I T R E Q U A T R E © 2001

7 WHO Europa: Prioriteiten voor (Londen 9 oktober 2008) Vergroten van het bewustzijn van het belang van geestelijke gezondheid Leveren van een gezamenlijke strijd tegen het stigma. Empowerment en bijstand bieden voor mensen met geestelijke gezondheidsproblemen en hun gezinnen Geïntegreerde systemen van geestelijke gezondheidszorg en straathoekwerk organiseren en implementeren Trainen van competente hulpverleners De kennis en ervaring van mensen met psychische problemen en mantelzorgers erkennen

8 Aanbevelingen voor geestelijke gezondheidszorg in de samenleving (WHO 2005) Voorzien van rehabilitatie en behandelprogramma’s in de samenleving Ontwikkelen van gespecialiseerde geestelijke gezondheidszorg voor de behandeling van en zorg voor mensen in de gemeenschap. Toegankelijke diensten: 24 uur per dag – 7 op 7 – mobiel team Residentiële diensten aanbieden Het voorzien van diensten voor crisisinterventie, mobiele teams en samenwerking met het AZ Informatie, educatie en training Samenwerken met diensten in de samenleving en in ziekenhuizen Onderzoek verrichten Een reële band met de andere sectoren: gezondheid, sociale bescherming, werkgelegenheid, huisvesting, justitie, school, vrije tijd...

9 Aantal bedden geestelijke gezondheidszorg op inwoners

10 Opnamecijfers in bedden voor geestelijke gezondheid per inwoners

11 Aantal psychiaters per inwoners

12 Aantal verpleegkundigen werkzaam in de geestelijke gezondheidszorg per inwoners

13 Mental Health Programme Begroting of uitgaven voor GGZ tov het totale budget of begroting voor de gezondheidszorg

14 VERGELIJKINGEN BINNEN EUROPA Op inwoners PSYCHIATERSBEDDENOPNAMESBUDGET ggz /GZ FRANKRIJK+++ (22) þ +++ (100) þ +++ (1000) þ +++ (12%) þ ITALIE+ (9) þ + (5) þ ++ (800) þ + (5%) þ UK++ (12) þ + (20) þ + (300) þ +++ (14%) þ BELGIE+++ (23) þ ++++ (155) þ +++ (900) þ ++ (8%) BULGARIJE+ (8) þ ++ (62) þ ++ (580) þ - (2%) þ

15 Acute Hospital Acute Hospital CMHTs Primary Care Primary Care Secure places Secure places Inclusion and rehabilitation Inclusion and rehabilitation Residential Care Residential Care Service Model 21st Century Self Help Family Placement Short Term Family Placement Short Term Home Care Treatement Home Care Treatement

16 Stigmatisatie, discriminatie en psychiatrische praktijken: aanbevelingen van de WHO in het werkveld voor Frankrijk

17 Psychische stoornissen in Frankrijk De prevalentie van psychische stoornissen in de algemene bevolking bedraagt 30% (angststoornissen, stemmingsstoornissen, verslavingsproblemen, psychotische stoornissen: 2.3% waarvan schizofrenie 1%) Santé mentale en population générale C.C. OMS (Lille France) 2004 Psychische stoornissen zijn: - de belangrijkste oorzaak van invaliditeit, de tweede belangrijkste oorzaak van werkverlet, de derde belangrijkste oorzaak van langdurige ziekte Sécurité sociale CNAM, CRAM 2004 De totale kost van psychische stoornissen, waaronder indirecte kosten (kortere levensduur en verlies van kwaliteit van leven, dood, productie verlies) wordt geraamd op 107 miljard per jaar. Dit is vijf maal de directe kosten (medisch sociale kosten, uitkeringen,voordelen...) Documentation Française 2009

18 psychiaters (½ zelfstandigen, ½ verbonden aan ziekenhuis) verpleegkundigen bedden in openbare diensten ( medisch sociale diensten) klinische bedden diensten voor volwassen psychiatrie (op gemiddeld inwoners) -70% à 80% van het budget gaat naar het psychiatrisch ziekenhuis -20 à 30% naar de gemeenschap Budget voor GGZ van 18 milliard euro

19 WHO-criteria toegepast op de openbare psychiatrische diensten in Frankrijk 2003: 23 sectoren op 830 beantwoorden aan 5 criteria 3 sectoren op 830 beantwoorden aan 6 criteria Uit verslagen van de sectoren ingevuld door de verantwoordelijken van de afdelingen (bron DREES) – laatst beschikbare cijfers Geen gesloten hospitalisatie 29% 2- Meer dan 50% van het personeel in de extramurale zorg 30% 3- Telefonische permanentie (reactie van een verzorger in de sector: 30%) 71% 4- Hulpverlening steeds in samenspraak met de huisartsen 21% 5-Ten minste één vergadering per maand met de verenigingen van gebruikers en gezinnen 5% 6- Dringende hulpverlening 82%

20 Aantal patiënten langer dan 1 jaar opgenomen in het ziekenhuis 0 patiënten : 9,4% 1 tot 3 patiënten : 13,1% 4 tot 10 patiënten : 22,9% 11 tot 20 patiënten : 20% Meer dan 20 patiënten : 14,9% van de sectoren Source : DRESS rapport de secteur 2003

21 GROTE VARIATIE IN WERKING Vb. : afzondering en beveiliging 71% van de instellingen hebben een gesloten eenheid –80% in psychiatrisch ziekenhuis –68% in het algemeen ziekenhuis –57% in regionaal ziekenhuis 63% van de diensten zijn steeds gesloten 85% van de instellingen hebben een afzonderingskamer en maken ook gebruik van dwangmaatregelen –50% gebruikt een uitgeschreven protocol voor afzondering of dwangmaatregelen Source : Drees 2000

22 Uitingsvormen van psychische stoornissen volgens verschillende gedragingen (in %) Source : Enquête SMPG – CCOMS

23

24 Sectoroverschrijdende diensten van geestelijke gezondheid in de nabijheid van de bevolking Verandering ter destigmatisatie

25 De nota van 15 maart 1960 De doelstellingen zijn de volgende: - behandelen in een vroeg stadium, - de patiënt zo weinig mogelijk van zijn familie en milieu scheiden, - nazorg aanbieden ter voorkoming van verschillende ziekenhuis opnames. De nodige middelen zijn: - hospitalisatie niet langer dan noodzakelijk, - structuren buiten het ziekenhuis zoals: opvangtehuizen, beschutte woonvormen en beschutte werkplaatsen, - een zelfde team binnen als buiten het ziekenhuis.

26 Geestelijke gezondheidszorg geïntegreerd in de stad: Voorbeeld van de oostelijke en zuidelijke buitenwijken van Lille = secteur 59 g 21 = EPSM Lille Métropole

27 Vanwaar komen we? 3

28 DIRM – EPSM Lille-Métropole 1

29

30 De principes van « vermaatschappelijking van de psychiatrie »  De rechten van de mens en van de burger zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, het voorkomen van psychische stoornissen brengt deze in geen enkel geval in het gedrang.  Justitie en psychiatrie, de gevangenis en het ziekenhuis, opsluiting en behandeling mogen niet meer worden verward met elkaar.  Het is de samenleving en dus de geestelijke gezondheidszorg, die zich moet aanpassen aan de behoeften van de patiënt en niet omgekeerd.  Exclusie van zieken dient te worden vermeden en sites met een asielfunctie moeten worden gesloten (denk aan 1945)  De strijd tegen stigmatisatie is van essentieel belang  De strijd tegen stigmatisatie is van essentieel belang: de bevolking dient gesensibiliseerd te worden om de vooroordelen over gevaar, onbegrip en ongeneeslijkheid van psychische stoornissen uit de wereld te helpen.

31 De toepassing van deze beginselen in het oosten van Lille Integratie van de psychiatrie in de geneeskunde en integratie van de geestelijke gezondheid in de algemene gezondheidssector. Geestelijke gezondheid is een zaak van iedereen: zowel specialisten en niet- specialisten in de psychiatrie en sociale uitsluiting zijn verenigd in de strijd tegen psychische stoornissen. Mantelzorgers en patiënten worden systematisch betrokken. Informatie over psychisch ziek zijn en de behandeling, preventie en psychosociale rehabilitatie maken deel uit van de rechten van de patiënt en de plichten van de samenleving.

32 De toegang tot zorg vereenvoudigen, is strijden tegen stigmatisatie. Strijden tegen stigmatisatie, is toegang tot zorg vereenvoudigen. - Het globale doel is om voor de bevolking laagdrempelig te worden: het voorstellen van aanvaardbare zorg, - Integratie van de psychiatrie in de geneeskunde en van de geestelijke gezondheidszorg in de gezondheid, - Zorgvoorzieningen moet worden gevestigd in de stad, dicht bij de bevolking, - Exclusie van zieken dient te worden vermeden en sites met een asielfunctie moeten worden gesloten (denk aan1945), - Families en vrienden moeten worden betrokken in de zorg, gezien zij het eerste vangnet zijn voor de patiënten.

33 Vergemakkelijken van de toegang tot zorg: vb. de oostelijke buitenwijken van Lille De consultaties gaan door in:  groepspraktijken van de huisartsen,  diensten van de sociale geneeskunde,  centra voor sportgeneeskunde,  gemeentelijke sociale centra Dag of deeltijdse activiteiten:  in de gemeentelijke sociale en culturele centra Vb. : Galerie van Hedendaagse Kunst + therapie workshops

34 Geestelijke gezondheid is een zaak van iedereen: zowel van deskundigen als van leken in de psychiatrie en sociale uitsluiting  Huisartsen, apothekers en verpleegkundigen zijn geïntegreerd in psychiatrische zorg : huisartsen schrijven voor, verpleegkundigen en apothekers leveren en dienen de behandeling toe,  Specialisten in de psychiatrie zijn geïntegreerd in de gemeentelijke sociale diensten : mensen met psychische stoornissen zijn nog steeds burgers: zij kunnen steun krijgen voor hun sociale problemen,  Integratie in culturele diensten : alle gemeentelijke culturele en artistieke diensten zijn toegankelijk voor mensen die te kampen hebben met psychische problemen, waar ze aanwezig zijn op het hetzelfde moment als de rest van de bevolking.

35 Vervanging van het ziekenhuis door een gevarieerd zorgaanbod (1) Aanbod van consultatie: -Elke aanvraag wordt binnen 24 uur door een verpleegkundige ontvangen (op verzoek van de huisartsen nog dezelfde dag) -Evaluatie van de ernst -Pluridisciplinair advies (waaronder het advies van de behandelend geneesheer)‏ - Oriëntatie Intensive Care geïntegreerd in de stad – 10 plaatsen -Link met de mantelzorgers, de huisarts en de andere zorgverleners -Team dat aan huis gaat bestaande uit verpleegkundigen, een psychiater en de andere hulpverleners van het team -Dagelijks tot meerdere keren per dag

36 Gezinnen als alternatief voor ziekenhuisopname (2009): - 13 beschikbare plaatsen / 10 families - Gemiddelde verblijfsduur: dagen - Dagelijkse opvang met een totaal zorgaanbod Volledige ziekenhuisopname (2009): - Gemiddelde verblijfsduur: 7,24 dagen (41d nationaal DREES 2003)‏ - Gemiddeld 7 gehospitaliseerde patiënten - Heropname 2007 : 32 % (nationaal > 50%) - Open afdeling (ongeacht de wijze van opname in een ziekenhuis, met inbegrip van gevangenis) Dient te worden verplaatst in de stad in 2010 (12 bedden gewenst)‏ Vervanging van het ziekenhuis door een gevarieerd zorgaanbod (2)

37 24h/24h aanwezigheid op het veld:  Verpleegkundige, psychiater van wacht,  Dagelijks contact met de hulpdiensten,  Antwoord op elke medische vraag,  Coördinatie van alle diensten: »conference call met alle partners ‘s morgens en ‘s avonds, »wekelijkse vergadering met het ganse team, »wachtdienst 24h/24h : coördinatie, beheer van noodsituaties en begeleiding » , intranet – Forum – Lotus agenda voor alle hulpverleners  Geen enkele situatie laten verslechteren Vervanging van het ziekenhuis door een gevarieerd zorgaanbod (3)

38 ACTIVITEITEN 2008 – inwoners Actief bestand van 2336 mensen (1700 mensen in 2002)  88 % van de gevolgde personen werden nooit opgenomen (2002 : 80%)  Heropname 2007 : 32 % (idem in 2006). In de andere sectoren van EPSM LM gemiddeld 46%. Dit resultaat ondanks een korte gemiddelde opnameduur (7,24 dagen - 4X minder dan het gemiddelde van EPSM LM) en ondanks een lager aantal ziekenhuisopnames dan andere instellingen huisbezoeken ambulante consultaties in 2006 (2002: ) 2508 dagen volledige hospitalisatie (2002 : 7000, 2006 : 3594) 3037 dagen in de gastgezinnen (2002 : 2646, 2006 : 2300) Data van 25 febr 2008

39 Daling van verblijven en volledige opnames door de opstart van de gastgezinnen en de intensieve begeleiding geïntegreerd in de stad (thuiszorg) voor inwoners Volledige opnames Opnamedag en Opnamedu ur (41 d nationaal DREES 2003) Opnames in AFT Opnamedage n in AFT Opnameduu r AFT Opnames SIIC / HAD DMS : 15 dagen Data van 25 febr 2008

40 Begeleiding voor de psychische beperking (1) Een specifieke vereniging (AMPS) omvat de burgemeesters, de gebruikers, de families, de kunstenaars, culturele organisaties, huisvestingskantoren, de curatoren, sociale diensten, de psychiatrie en de burgers. De vereniging vereenvoudigt de toegang tot: –Wonen : Doorgangs appartement Samuel Beckett voor mensen die wachten op beschut wonen: 4 plaatsen 60 plaatsen in beschut wonen: worden tegewezen aan en verdeeld tussen studenten en gebruikers. 12 plaatsen in gesubsidieerde opvangtehuizen. Résidence André Breton

41 –Werk : therapeutische workshop, beschutte werkplaats, een betrekking aan de gemeente (het statuut van werknemer) –Cultuur : campagne ter promotie van de mentale gezondheid in samenwerking met de burgemeesters, de lokale kunstenaars en de bevolking (grote affiches in de steden « A la Folie »), galerie Frontières, fonds voor hedendaagse kunst. Begeleiding voor de psychische beperking (2)

42 Engagement van de partners (1) Info vergadering twee keer per jaar voor de gebruikers, families, plaatselijke politici, huisartsen en maatschappelijk werkers, Het psychiatrisch team participeert in de gemeentelijke gezondheidsdienst, Animatie programma ter bevordering van de gezondheid voor mensen in precaire situaties, Oprichting van een plaatselijk bestuur voor geestelijke gezondheid:, verkozen ambtenaren, gebruikers, families, gezondheidszorg, sociale diensten en psychiatrie Partner ZIJN ipv partners HEBBEN

43 Geestelijke gezondheid is een zaak van iedereen!  Twee zelfhulpgroepen beheerd door de gebruikers :  Amitié Partage (Mons en Baroeul) et les Ch’tis Bonheur (Ronchin)‏  Aanwezigheid van het hoofdkwartier van de Noordelijke afdeling van de UNAFAM (Mons en Baroeul)‏  Regelmatig contact met de Vereniging van Burgemeesters van het noorden  Ontwikkeling van het Peer Helping Programma Engagement van de partners (2) MAAR OOK

44 Netwerken om de continuïteit van zorg te waarborgen:  Geestelijke gezondheid bij kwetsbare mensen « Diogène »: 7 psychiatrische teams werken samen met 17 onthaalhuizen  Depressie/urgentie in de psychiatrie: Huisartsen worden geholpen bij noodsituaties door opleiding in vroegtijdige diagnostiek om op die manier preventief beter te kunnen werken  Urgentie : Centre d’Accueil et de Crise de Lille au CHRU (aanwezigheid van medicus en verpleegkundige) – St. Vincent de Paul Mobiele equipe 24/24 (huisbezoeken, huisartsen, families en de psychiatrische voorzieningen)‏ Engagement van de partners (3)

45 Consultaties in groepspraktijken, de huisartspraktijk en bij zelfstandig verpleegkundigen Gezondheidsnetwerk in de stad : scholing, vergadering en uitwisseling Huisbezoeken met de huisarts in het kader van thuiszorg , voorschrift van de huisarts op advies van de psychiater Antwoord en eerste evaluatie op verzoek van de huisartsen binnen 24 uur Engagement van de partners (4) De huisartsen (82 in dit gebied)

46 Wat wij doen voor de anderen –Van een asiel naar de stad (Trieste, 1976) – Lille,1977 –Investering in het gezin ipv in ziekenhuisopnames – één familie = één bed (Madison USA 1998) – Lille, 2000 –Thuiszorg 7d/7d (Birmingham (2000) – Lille, 2005 –Volledig open dienstverlening (Merzig, 1997) – Lille, 1999 –Verpleegkundigen op de eerste lijn (Mauritanie, 2001) – Lille, 2003 –Crisiscentra voor 72h Centre Hospitalier Universitaire de Lille, 2001 –Operationeel netwerk met de huisartsen (Oviedo, 2002) – Lille, 2003 –Coöperaties voor toegang tot werk (Trieste, Turin 2003) – Lille, 2007 –Verenigingen en vrijwilligers (Québec 1987 et 2006, Luthon et Monaghan 2005) – Lille, 2005 –Het Peer Helping Programma (les « Stars » RU 2005, Québec 2008)

47 Psychiatrische diensten volledig geïntegreerd in de stad: Oostelijke wijken van Lille: inwoners In 2008: 2336 mensen in begeleiding, waarvan 85 % nooit opgenomen

48 Samenstelling van het psychiatrisch team (130 medewerkers)‏ HUMAN RESOURCES 2008 – inwoners  5 psychiaters + 4 assistenten (9 dokters per inw. (nationaal gemiddelde: 22))  65 FTE verpleegkundigen  1 hoger kaderfunctie  4 FTE hoofdverpleegkundigen en 1 diensthoofd  11 FTE sociaal assistenten  7 FTE verzorgenden en medisch- psychologische hulpen  9 FTE ziekenhuispersoneel  9 FTE secretarissen  3.6 FTE psychomotorisch therapeuten  6.5 FTE klinisch psychologen (8 medewerkers)  1 FTE psycholoog verantwoordelijk voor de missie herintegratie in de maatschappij via werk  1 FTE ergotherapeut  1 FTE tekenleraar  50 uur/week leraar kunst of sport  Opvanggezinnen als alternatief voor opname: 10 FTE (13 plaatsen)  Medisch sociaal verblijf : 7 FTE verpleeghulpen en medisch- psychologische hulpen, 1 FTE hoofdverpleegkundige, 3 FTE ziekenhuispersoneel  WHO CC : 1 Directeur (0.2 FTE) - 1 secretaris FTE – 2.4 FTE verantwoordelijken (5 medewerkers)

49  ‘ s Morgens en ‘ s avonds 1 conference call met de partners  1 keer per week vergadering met het ganse team  Wachtdienst 24h24h: co ö rdinatie, beheer van noodsituaties en begeleiding  , intranet – Forum – Lotus Agenda als communicatie tussen alle hulpverleners TECHNISCHE MIDDELEN inwoners

50

51 Lokale besturen van de geestelijke gezondheid Nationale context

52 3 bewegingen Concept van sector overstijgende geestelijke gezondheidszorg Door minder de klemtoon te leggen op welbevinden, maar eerder op te treden als facilitator van: -doorbreken van de barrieres tussen gezondheid en welzijn - uitbouw van een gemeenschappelijke cultuur 2000…. Erkenning van rechten en de participatie van gebruikers van de gezondheidszorg 1990… Professionele crisis in de sociale wereld Professionelen hebben moeite om andere zaken te doen buiten hun klassieke interventies en hebben nood aan extra psychologische en psychiatrische competenties. Deze moeilijkheden zijn ook een afspiegeling van de problemen die de bevolking heeft met deze problematiek ….. Psychiatrie als sector - afbakening in de sector Volledige begeleiding: preventie /zorg/post- cure/rehabilitatie

53 Geestelijke gezondheid als lokale expertise De burgemeesters, behalve Parijs, hebben een voorlopige autoriteit om mensen in de psychiatrie te laten opnemen in geval van dreigend gevaar voor de veiligheid » Article L du CSP Geestelijke gezondheid, een overkoepelend thema voor de lokale verkozenen omwille van - Beperkte toegankelijkheid voor de meest kwetsbaren - Toenemende mogelijkheid voor de gemeenten tot voeren van eigen politiek Opkomst van een « nieuwe volksgezondheid » Specifieke kenmerken van Parijs Comissariaten beschikken over specifieke bevoegdheid mbt hospitalisatie en een psychiatrisch verpleegkunde is geïntegreerd in de werking Bewustmaking van de verkozenen, los van hun macht om mensen te laten opnemen in de psychiatrie

54 Niveaus van het partnerschap binnen de geestelijke gezondheidszorg Conferenties of discussie fora Cel operationeel beheer van problematische situaties Vele variaties op Frans grondgebied: van alertheid tot fora voor overleg en projectontwikkeling van de lokale actoren - Een plenaire vergadering - Een stuurgroep - Thematische werkgroepen Lokaal bestuur van geestelijke gezondheid: Forum voor overleg en project- ontwikkeling

55 Doelstellingen van een lokaal bestuur van geestelijke gezondheid Toegang tot psychiatrische zorg Psychologische hulp Vermaatschappe lijking en vereniging: - Wonen - Cultuur - Vrije tijd - Werk Voor mensen met: - ernstige ziektes - milde pathologie, depressie en angst - psychosociale nood

56 Conclusies: De organisatie van nabije, aangepaste, geïntegreerde, intersectorele zorg in de stad, de gegeven informatie en lokale preventie hebben een direct effect op de risicofactoren verbonden aan stigmatisatie: –toegang tot zorg en continuïteit van zorg –het beperken van de blootstelling van gebruikers aan slachtofferschap, uitsluiting en het feit dat ze enkel op zichzelf kunnen terugvallen. Goede professionele praktijken hebben een positieve invloed op de perceptie en het imago en verminderen de stigmatisatie en discriminatie: Je moet geen partnerschap hebben, maar partner zijn Het is niet ZIJ, het is ONS!

57 Meer informatie op onze website Rubrique CCOMS Contact :


Download ppt "Vermaatschappelijking van de zorg: een fundamentele factor voor herstel en empowerment Een ervaring van geïntegreerde geestelijke gezondheidszorg in Lille."

Verwante presentaties


Ads door Google