De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Reizen door de tijd Algemene relativiteit Patrick De Causmaecker Katholieke Universiteit Leuven Campus Kortrijk.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Reizen door de tijd Algemene relativiteit Patrick De Causmaecker Katholieke Universiteit Leuven Campus Kortrijk."— Transcript van de presentatie:

1 Reizen door de tijd Algemene relativiteit Patrick De Causmaecker Katholieke Universiteit Leuven Campus Kortrijk

2 Om terug te reizen in de tijd moeten we het licht te snel af zijn •Speciale relativiteit laat dit niet toe –Beschrijft het verband tussen inertiaalstelsels (eenparig rechtlijnige beweging) –Versnelling en gravitatie zijn niet aangeroerd –(wel energie, denk aan E = mc 2, maar daar hebben we hier de tijd niet voor) •Deze laatste vergelijking lijkt wel aan te geven dat er een verband bestaat tussen massa en energie –massa speelt ook een rol bij gravitatie… moet Herr E. gedacht hebben.

3 Een gedachte-experiment van Einstein Newton: F = m a F = G m M / R 2 => a = G M / R 2 onafhankelijk van m! Einstein’s equivalentieprincipe: Er is geen fysisch verschil tussen de twee referentiestelsels in de figuur: één onder invloed van een gravitatieveld en één dat versneld wordt.

4 Anders gesteld De twee skidivers voelen het gravitatieveld van de aarde niet, ze voelen de weerstand opgewekt door de wrijving van de lucht

5 Nog anders De ruimtewandelaars ervaren geen gravitatieveld, maar eigenlijk zijn ze in vrije val in het gravitatieveld van de aarde

6 En dus De astronaut in deze capsule in vrije val voelt zich als in een inertiaalstelsel. Wat is het verband tusssen dergelijke stelsels? Hoe verloopt de tijd relatief? Wat gebeurt er met een lichtstraal die door één van de raampjes valt?

7 Nog een gedachte-experiment Het superballetje beweegt in een boog in het stabiele huis alsof het huis versneld wordt. Zodra het huis in vrije val gaat volgt het balletje een rechte lijn. Dit is met het licht niet anders!

8 Licht wordt dus afgebogen Newton had al gesuggereerd dat het licht door gravitatie zou afgebogen worden. Einstein voorspelde een afbuiging die tweemaal groter was. Deze werd gemeten tijdens een zonsverduistering in 1919.

9 Licht is het snelste… •Principe van Fermat: het licht volgt steeds de kortst mogelijke weg •In een gravitatieveld wordt het licht afgebogen •Dit moet dus de kortste weg zijn, Einstein interpreteert dit als een kromming van de ruimte (kortste weg is de rechte)

10 Een gekromde ruimte •Een massa veroorzaakte een kromming van de ruimte. •Objecten in vrije val bevinden zich op elk ogenblik in een lokaal inertiaalstelsel.

11 De tijd loopt trager op het oppervlak van de aarde •Denk aan de klok van de kerktoren. •Deze bevindt zich eigenlijk in een versneld assenstelsel. •Denk aan de tweelingenparadox: versnelling doet de tijd trager lopen •De tijd tussen twee tikken van de klok is dus korter dan gezien vanuit een inertiaalstelsel in de ruimte. Gravitationele roodverschuiving

12 Dit is echt zo Atoomklokken in GPS satellieten worden ontworpen om 38 microseconden per dag trager te lopen dan de klokken op aarde. Dit moet twee effecten compenseren: •Snelheid van de satelliet op km hoogte •Gravitationele vertraging t.o.v. de klokken op aarde

13 De algemene relativiteitstheorie •Albert Einstein baseerde zich op deze principes om vergelijkingen op te stellen voor een ruimte met massa. •Elke oplossing van deze vergelijkingen stelt een mogelijke geschiedenis van de kosmos voor. •Sommige oplossingen hebben eigenaardige eigenschappen… Marcel Grossman en Albert Einstein en Kurt Gödel Willem de Sitter en Albert Einstein Karl Schwarzschild

14 Schwarzschild metriek •Het Schwarzschild vacuüm beschrijft de ruimte in de buurt van een niet roterende sferische massa. •De Schwarzschild radius (Rs) is een horizon voor de gebeurtenissen. •Een niet roterende massa die kleiner is dan de Rs is een zwart gat. ObjectMassRSRS Sun2.0 × kg3.0 × 10 3 m3 km Earth6.0 × kg8.7 × m8.7 mm Moon7.3 × kg1.1 × m0.11 mm Jupiter1.9 × kg2.2 m Neutron star 2.8 × kg4.2 × 10 3 m4.2 km

15 De Sitter metriek •Beschrijft een universum zonder massa dat uitdeint •Ons universum zal misschien naar een dergelijke ruimte evolueren •Het is ook een eenvoudig model voor het vroege universum vlak na de big bang

16 Gödel metriek •Kurt Gödel’s oplossing beschrijft een vacuüm gevuld met stof dat rond een as draait •Niet intuïtief: de as heeft bijvoorbeeld wel een richting maar geen positie •Niet realistisch: astronomen (Hubble tel.) nemen geen rotatie waar •Bevat TIJDACHTIGE krommen –Dit is de eerste theoretische tijdmachine X2 T X = T X = -T x t G2 G1 T2 T1 t2 t1 X1

17 Wormgaten (Carl Sagan, Kip Thorne) •Bepaalde oplossingen van de vergelijkingen zien eruit zoals hiernaast (maar dan in 4 dimensies). •Men denkt dat dit soort objecten op kleine schaal (Planck lengte~1, m) veelvuldig voorkomt •Dit behoort tot de slecht begrepen quantum versie van gravitatie •Reizen door een dergelijk gat creëert een tijdachtige kromme. •Een gat van realistische grootte (een paar km) vereist de totale energie van de zon en negatieve energie •niet uit te sluiten maar..

18 De meeste fysici… •Geloven of hopen dat algemene relativiteit tijdachtige lussen verbiedt in realistische omstandigheden vanwege –De grootvader paradox –Causaliteit in het algemeen –Vrije wil –De paradox van de professor •We bespreken nog twee principes –chronologie bescherming –zelf-consistentie

19 Chronologiebescherming (Hawking, 1992) •Hawking: quantum fluctuaties veroorzaken energiedichtheden aan de ingang van een wormgat waardoor –De machine vernietigd wordt –Het binnengaan onmogelijk is  De natuur verbiedt steeds bruikbare tijdachtige lussen  Quantumgravitatie is onvoldoende bekend om dit aan te tonen (cfr. zwarte gaten)  Natuurwet zoals behoud van energie, toename van entropie…

20 Zelf-consistentie (Novikov, ~1980) •Als je naar het verleden reist zal je je moeder niet kunnen vermoorden •Je kunt eventueel wel je eigen vader worden… •In termen van de fysica: –Een biljartbal die door een wormgat zichzelf raakt kan dit doen als daarbij een consistente baan ontstaat –Dit is nagerekend. Er ontstaan veel mogelijke banen en het determinisme lijkt verloren te gaan. => Veel werelden interpretatie.

21 Besluit •Tijd is niet zo absoluut als men zou denken •Algemene relativiteit sluit schijnbaar geen werelden uit waarin men achteruit in de tijd kan reizen •Realistische omstandigheden lijken dit wel te verbieden •Het antwoord ligt (misschien) in een volwaardige theorie van gravitatie op het kleinste niveau

22 Is dit de tijdsreis die H.G. Wells zich voorstelde? NEE Epiloog

23 Epiloog:Tijdsreis •In het boek lopen de klokken achteruit, veranderen de seizoenen in omgekeerde volgorde, vult een gemorst kopje zichzelf…alleen de reiziger behoudt zijn uitzicht en de machine blijft op dezelfde plaats staan. •maar de aarde verplaatst zich door het zonnestelsel, door de melkweg… •…

24 Epiloog:De pijl van de tijd •Wells tijd is die van de toenemende entropie •Gemorste koffie kan terug in het kopje komen, met een zeer kleine waarschijnlijkheid… •In principe kunnen we ook Bach nog clavecimbel horen spelen… of toch niet!? •De pijl van de tijd •Dit is een ander verhaal.


Download ppt "Reizen door de tijd Algemene relativiteit Patrick De Causmaecker Katholieke Universiteit Leuven Campus Kortrijk."

Verwante presentaties


Ads door Google