De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Sociaal Werk & Duurzame Ontwikkeling Een presentatie ter inspiratie voor lectoren en docenten uit SW 1.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Sociaal Werk & Duurzame Ontwikkeling Een presentatie ter inspiratie voor lectoren en docenten uit SW 1."— Transcript van de presentatie:

1 Sociaal Werk & Duurzame Ontwikkeling Een presentatie ter inspiratie voor lectoren en docenten uit SW 1

2 Inleidende nota 2 Belangrijk: Gelieve eerst onderstaande nota te lezen!

3 Inhoud 1.De uitdaging: transitie 2.Wat is duurzame ontwikkeling? 3.Wat betekent duurzame ontwikkeling voor sociaal werk? 4.Discussies/ spanningsvelden 5.Wat betekent duurzame ontwikkeling voor de verschillende vormen van sociaal werk? 6.Strategie voor maatschappelijke transitie 7.Illustraties 8.Bronnen 3

4 1. DE UITDAGING: TRANSITIE 4

5 Arm-rijk: groeiende kloof

6 Wat is duurzame ontwikkeling? Vb. Ecologische Voetafdruk per werelddeel: sociaal rechtvaardig – ecologisch verantwoord – economisch haalbaar? 6

7 Transitie Ecol Econ (PTJONES)7 LPR-rapport 2006: Mondiale ecologische voetafdruk in % groter dan draagvlak planeet aarde September 2008 Ecologische ‘Overshoot’

8 Gebaseerd op Carley en Spapens Wat is duurzame ontwikkeling? 8 De huidige consumptie- en productiepatronen zijn sociaal en ecologisch niet duurzaam

9 Rechtvaardige consumptie- en productiepatronen : niet noodzakelijk duurzaam Gebaseerd op Carley en Spapens Wat is duurzame ontwikkeling? 9

10 Evolutie wereldvoetafdruk

11 Impasse: relatieve schaarste Het "Scylla-Charybdis"-principe: "Zolang het huidige wereldbestel in voege blijft, kan men niet anders dan tussen twee klippen laveren. Hoe groter het gedeelte van de wereldbevolking is dat in welstand leeft, hoe meer het ecosysteem in gevaar is; hoe meer het ecosysteem wordt gevrijwaard, hoe meer dit gepaard gaat met mateloze ellende." E. Vermeersch (De ogen van de panda, Brugge: Marc Van de Wiele, 1988, p. 41)

12 levenskwaliteit draagkrachtrechtvaardigheid macht en inspraak Gebaseerd op Carley en Spapens Wat is duurzame ontwikkeling? 12

13 De uitdaging Behoeftebevreding en creëren van welzijn voor elke wereldbewoner met behoud van het ‘natuurlijk kapitaal’.

14 ‘Contractie en Convergentie’ MILIEUGEBRUIKSRUIMTE Ontwikkelingslanden Industrielanden Vroegere Oostblok landen Welvaartsniveau Gebruik hulpbronnen per inwoner Plafond (= overconsumptie) Vloer (= waardig leven lijn) Gebaseerd op Rochol

15 Complementaire strategieën Efficiëntiestrategie – Verhogen productiviteit hulpbronnen – Gesloten kringlopen Sufficiëntiestrategie – Kwaliteit i.p.v. kwantiteit – Welzijn i.p.v. materiële welvaart als doel – Aandacht voor tijd: Time is meaning (JP) Herverdelingsstrategie (cf. VODO, ‘KaDO’, p.70-71)

16 Dematerialisatie van economie ‘Factor 4’: verdubbeling van de globale welvaart met halvering van het gebruik van hulpbronnen tegen 2025 ‘Factor 10’: efficiëntie 10 maal verhogen tegen 2050 Duurzame productie- en consumptiepatronen: westerse industrielanden : factor ?

17 Hoge levens- kwaliteit maar... zware voetafdruk Hoge levens- kwaliteit, beperkte voetafdruk Decent work & green jobs Decent work & green jobs Oktober Transitie Ecol Econ (PTJONES) Transitie naar sociaal-ecologische economie

18 Wat is duurzame ontwikkeling? Duurzame ontwikkeling gaat om een maatschappelijke transitie die geen enkele sector van de samenleving ongemoeid laat. DO ontwikkeling raakt hoe dan ook het Sociaal Werk 18

19 2. WAT IS DUURZAME ONTWIKKELING? 19

20 Wat is duurzame ontwikkeling? een “ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie zonder de mogelijkheid van de toekomstige generaties in het gedrang te brengen om in hun eigen behoeften te voorzien” Er liggen twee gedachten aan de grondslag: – het concept ‘behoeften’, in het bijzonder de basisbehoeften van de armen van de wereld die prioriteit moeten krijgen; – de notie van beperkingen door de huidige stand van de technologie en de sociale organisatie op de mogelijkheid van het milieu om aan de huidige en toekomstige behoeften te voldoen.” (WCED 1989: 60) “ Volhoudbare ontwikkeling ” (Zuid-Afrikaans) 20

21 Wat is duurzame ontwikkeling? Het gaat om de behoeften van mensen Twee dimensies: – De ruimtelijke dimensie: hier en elders  behoeften van álle mensen  mondiaal perspectief! – De tijdsdimensie: nu en in de toekomst  huidige en toekomstige generaties  “We do not inherit the earth from our ancestors, we borrow it from our children” Native American Quote 21

22 Wat is duurzame ontwikkeling? Bron: Hengstum

23 Wat is duurzame ontwikkeling? Dimensies: people, planet, prosperity politiek-institutionele dimensie: Duurzame ontwikkeling is een politiek begrip dat invulling krijgt vanuit belangengerichte standpunten 23

24 DO: een politiek begrip Duurzame ontwikkeling is een politiek begrip dat invulling krijgt vanuit belangengerichte standpunten Gevolg: veelvoud aan invullingen, definities, agenda’s, voorstellingen … Voor SW: welke agenda?

25 Modellen om DO voor te stellen EvenwichtHolistisch Beeld: gebaseerd op Hart,

26 Interpretaties van DO Uit: Hopwood (2005) 26

27 Natuurlijk kapitaal 4 milieufuncties (Ekins e.a. 2003) – Hulpbronnen (sources): grondstoffen, energie, water… – Absorptie- en verwerkingsmogelijkheid afval (sinks) – Life-support systems: stabiel klimaat, beschermende ozonlaag, waterzuivering… – Leefbaarheidsvoorzieningen: esthetische en spirituele meerwaarde Hoe groot is de ‘milieugebruiksruimte’? Intrinsieke waarde van de natuur?

28 28 Beeld:

29 Welke duurzaamheid? Zachte duurzaamheid – Natuurlijk kapitaal kan gesubstitueerd worden door menselijk (artificieel) kapitaal (werktuigen, machines, gebouwen, infrastructuur) – Oogsten van bronnen biodiversiteit Harde duurzaamheid – Behoud van kritisch natuurlijk kapitaal en van biodiversiteit – Cf. Brundtlandrapport (WCED)

30

31 Vlaams decreet DO Duurzame ontwikkeling: een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie zonder de mogelijkheden tot behoeftevoorziening van toekomstige generaties in het gedrang te brengen, (A) waarbij aandacht gegeven wordt aan de integratie van en de synergie tussen de sociale, de ecologische en de economische dimensie, (B) en waarvan de realisatie een veranderingsproces vergt waarin het gebruik van hulpbronnen, de bestemming van investeringen, de gerichtheid van technologische ontwikkeling en institutionele veranderingen worden afgestemd op zowel toekomstige als huidige behoeften. (C)

32 Normatief kader DO Ontwikkeling die de kwaliteit van het leven van alle mensen verbetert (behoeftebevrediging) Respect voor de ecologische draagkracht van de aarde Gedeelde maar gedifferentieerde verantwoordelijkheid Sociale rechtvaardigheid op mondiaal vlak Intragenerationele rechtvaardigheid of solidariteit (environmental justice) Intergenerationele rechtvaardigheid of solidariteit Actieve participatie en inspraak Gendergelijkheid, aandacht voor diversiteit Op basis van WCED-proces 32

33 Vlaams decreet DO Duurzame ontwikkeling: een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie zonder de mogelijkheden tot behoeftevoorziening van toekomstige generaties in het gedrang te brengen, (A) waarbij aandacht gegeven wordt aan de integratie van en de synergie tussen de sociale, de ecologische en de economische dimensie, (B) en waarvan de realisatie een veranderingsproces vergt waarin het gebruik van hulpbronnen, de bestemming van investeringen, de gerichtheid van technologische ontwikkeling en institutionele veranderingen worden afgestemd op zowel toekomstige als huidige behoeften. (C)

34 Het gangbare beeld Samenleving Economie Het domein van DO Ecologie

35

36 Een alternatief beeld Society seeks a more environmentally sustainable and socially cohesive system Economy contributes through responsible business Environment is better protected and improved Action through collaborative governance, innovation and change Bron: Nigel Room

37 Voordelen holistisch beeld Reëler d.i. ecologischer wereldbeeld Maakt belang van harde duurzaamheid duidelijker Sluit aan bij concept van ecologische economie Inbedding van de economie in de samenleving Sluit aan bij contextuele visie in traditie van SW Maakt duidelijk waarom ecologische vraagstukken sociale vraagstukken zijn Bemiddelende positie van de sociale sfeer voor maatschappelijke actie

38 September 2008Transitie Ecol Econ (PTJONES)38 ‘Lege wereld’:  Kleine economie  Lage economische output  Gezonde & overvloedige stroom milieudiensten ‘Volle wereld’:  Supereconomie  Degradatie/uitputting van milieudiensten (cf. 60%, Millennium Ecosystem report)  No analogue state

39 Criteria voor integratie Respect voor ecologische grenzen koppelen aan eis tot sociale rechtvaardigheid - EAA: eerlijk aardeaandeel - environmental (ecological) justice - herverdeling van wat er is Economische dimensie beoordelen vanuit creatie van welvaart (prosperity) - economie ‘anders meten’ - inbedding Oriëntatie op duurzame productie-en consumptiepatronen (duurzame levenswijzen) - bestrijding van ‘rijkdom’ als beslag op hulpbronnen

40 Nieuwe theoretische kaders Ecologische economie Nieuwe welzijnstheorie

41 Ecologische economie Het vastleggen van een ecologisch ‘duurzame’ productieschaal vraagt om een politiek onderhandelingsproces op het gepaste niveau (regionaal, nationaal, mondiaal) (planet). Vervolgens is ook de rechtvaardige verdeling (people) van welvaart (prosperity) een politieke opdracht van eerste orde. Voor een optimale allocatie van goederen en diensten (prosperity) is de markt wel geschikt, maar dat komt pas op de derde plaats.

42 Welzijn Herdefiniëring van ‘goed leven’ Herdenken van ‘emancipatie’ - o.a. relatie tot arbeid en consumptie Van individualisme naar een relationeel mensbeeld: autonomie in verbondenheid Belang van natuurlijke omgeving Relatie/verschil tussen geluk en zin

43 43 BNP-groei en subjectief welzijn (LS) Zie NEF, ‘A well-being manifesto for a flourishing society’, 2004

44 3. WAT BETEKENT DUURZAME ONTWIKKELING VOOR SOCIAAL WERK? 44

45 Sociaal werk ‘The social work profession promotes social change, problem solving in human relationships and the empowerment and liberation of people to enhance well-being. Utilising theories of human behaviour and social systems, social work intervenes at the points where people interact with their environments. Principles of human rights and social justice are fundamental to social work’ (IASSW & IFSW, 2001) 45

46 Probleemstelling Afwezigheid ecologisch discours en normstelling binnen het SW - omgeving = sociale omgeving - DO = milieuzorg Reële verbondenheid van sociale en ecologische problemen Ontwikkelen van ecologisch georiënteerde praktijken in het werkveld Eerste theoretische ontwikkelingen: - ecological social work (VS – Canada) - ecological social approach (Europa)

47 Even terug naar ‘duurzame ontwikkeling’ Enkele normatieve principes DO (1) Ontwikkeling die de kwaliteit van het leven van alle mensen verbetert Respect voor de ecologische draagkracht van de aarde Gedeelde maar gedifferentieerde verantwoordelijkheid 47

48 Even terug naar ‘duurzame ontwikkeling’ Enkele normatieve principes DO (2) Sociale rechtvaardigheid op mondiaal vlak Intra- en intergenerationele rechtvaardigheid (solidariteit) Actieve participatie en inspraak Gendergelijkheid, aandacht voor diversiteit 48

49 Sociaal werk en DO Doelstelling sociaal werk: verbetering welzijn – Mensenrechten en menselijke waardigheid: respect voor het recht op zelfbepaling; promotie van het recht op participatie; behandeling van een persoon als een totaliteit; identificatie en ontwikkeling van sterkten. – Sociale rechtvaardigheid: aanvechten van negatieve discriminatie; erkenning van diversiteit; gelijke verdeling van beschikbare middelen; aanvechten van onrechtvaardig beleid en praktijken; werken in solidariteit. 49

50 Duurzame ontwikkeling Sociaal werk Sociaal werk behoeftebevredigingwelzijn respect voor ecologische grenzen - afwezig - compatibel: afhankelijk van het gehanteerde begrip van welzijn: hier deelt het SW in de problemen van onze samenleving, zoals zich die ook voor DO stellen gedeelde maar gedifferentieerde verantwoordelijkheid - impliciet: volgt uit algemene opvattingen van billijkheid, en zicht op de eigen mogelijkheden en beperkingen van mensen - kenmerkt ook empowerment - accent op onderscheid tussen individuen en tussen groepen in de samenleving, i.p.v. tussen landen mondiale sociale rechtvaardigheid ja intragenerationele solidariteit ja intergenerationele solidariteit - eigen accent van DO - compatibel: afhankelijk van verantwoordelijkheidsbegrip, en als gedifferentieerd in overeenstemming met empowerment actieve participatie en inspraak ja gendergelijkeid en aandacht voor diversiteit ja

51 SW en duurzame ontwikkeling? Sociaal werk als sociale beweging 51

52 Wat is duurzame ontwikkeling? As 1: sociaal rechtvaardig – economisch haalbaar – verhouding welvaart (behoeftebevrediging) tot algeheel welzijn – recht op arbeid - kwaliteit van die arbeid – coöperatief ondernemen – sociale economie als terrein binnen het sociaal werk – … As 2: sociaal rechtvaardig – ecologisch verantwoord – rechtvaardige verdeling van hulpbronnen: ecologische voetafdruk en EAA (eerlijk aardeaandeel) ‘rechtvaardige duurzaamheid’ (Peter Tom Jones, Terra incognita) – belang kwaliteit fysische omgeving voor levenskwaliteit (eco-social approach) – betekenis van natuur voor mens-zijn (ecological social work) – … As 3: ecologisch verantwoord – economisch haalbaar: – milieuvriendelijk ondernemen – efficiëntiecriteria – voeding en duurzame landbouw – … 52

53 Sociaal werk en DO Sociaal werk – sociale beweging Rechtvaardigheid – ecological justice 53

54 Sociaal werk en DO sociale en culturele ontplooiing gelijke kansen participatie emancipatie diversiteit Burgerschap → Het sociaal werk bezit de potentie om de noodzakelijke holistische aanpak van de sociale, ecologische en economische facetten van een maatschappelijk probleem te bevorderen Sociale pijler van DO 54

55 Duurzamere samenleving via sociaal leerproces wegen naar onduurzaamheid zijn meestal goed gekend, deze naar duurzame ontwikkeling heel wat minder. Oplossingen die op het eerste gezicht interessant lijken, blijken achteraf soms grote risico’s in te houden voor de huidige en de toekomstige generaties. Duurzame ontwikkeling veronderstelt daarom per definitie een continu leerproces. Precies hier komt ook het sociaal werk in beeld. 55

56 Voorbeelden acties Sociaal werk Vb. Klimaat- en energiebeleid – Beleidsinitiatieven bereiken enkel de overtuigden – Premies voor energiebesparende maatregelen voor wie het kan betalen (cf. Mattheüseffect) – Initiatieven in sociaal werk Energiesnoeiers Minder verbruiken = minder betalen Samenlevingsopbouw project Duurzaam Huis in Gent Huishouden vraagt energie 56

57 individueel schuld Energiesnoeiers & 'Minder verbruiken = minder betalen’ ongeval ‘Huishouden vraagt energie’Bouwblokrenovatie in de Dampoortwijk 'Duurzaam Huis' maatschappelijk 57

58 duurzame ontwikkeling als referentiekader voor het sociaal handelen Beleid – structuurgericht werken – repolitisering van het sociaal werk waar sociale problemen maatschappelijk veroorzaakt worden, daar dienen zij maatschappelijk opgepakt te worden, anders wordt SW ‘dweilen met de kraan open’. 58

59 DO een politiek begrip dat invulling krijgt vanuit belangengerichte standpunten. SW dient zich dit begrip op een eigen manier toe te eigenen; en kan zelf bijdragen aan de invulling ervan vanuit zijn eigen kader. 59

60 Decennium Educatie voor Duurzame Ontwikkeling – Rol van sociaal werk Sociaal-cultureel werk (niet-formeel en informeel leren) 60

61 SW en DO over en weer SW dient zijn contextuele kijk te verbreden tot de fysische omgeving – betekenis van natuurlijke omgeving – ruimtelijke planning en inrichting SW kan sociale dimensie van DO verder uitdiepen – emancipatorische focus – bottom-up benadering van empowerment en participatie vormen daarbij een troef – focus op verdelingsvraagstukken verscherpen – sociale economie SW kan de focus van DO op behoeften helpen verbreden naar aandacht voor welzijn

62 4. DISCUSSIES/SPANNINGSVELDEN 62

63 Ecologische grenzen en sociale rechtvaardigheid De sociale context ligt ingebed in een ecologische context: dat is binnen het sociaal werk grotendeels buiten het aandachtsveld gebleven. Mensenrechten versus ‘planetaire rechten’ Vraag naar welvaart of welzijn? – welzijn ruimer benaderen dan het klassieke behoeftebegrip (DO) 63

64 Empowerment versus controle Drie dimensies DO: Ecologisch, sociaal en economisch kapitaal Empowerment: psychologisch kapitaal Uitdaging sociaal werk: bottom-up benadering Sociaal werk: maatschappelijke context kritisch (kunnen) bekijken; structurele maatregelen 64

65 Recuperatie van empowerment Empowerment is een centraal concept binnen SW, en heeft vanuit zijn ontstaansgeschiedenis naast een sociaal-psychologische ook een politiek-structurele dimensie. In het gangbare discours over empowerment zien we een recuperatie van het concept empowerment door een beweging van psychologisering, individualisering en instrumentalisering. Het wordt daardoor zelfs verdacht in de ogen van kritische SW-ers, omdat de emancipatorische oriëntatie daarbij verloren dreigt te gaan.

66 Top-down versus bottom-up Spanning tussen gedepolitiseerde concepten van DO (post-politieke consensus), met nadruk op multistakeholderoverleg en concepten van het ecologische als een nieuw terrein van sociaal-politieke strijd (cf. ecological justice movement). 66

67 Beleidsgerichte en politieke actie Structurele maatregelen versus oplapwerk – waar sociale problemen maatschappelijk veroorzaakt worden, daar dienen zij maatschappelijk opgepakt te worden, anders wordt SW ‘dweilen met de kraan open’. Politisering van het SW – DO is een politiek begrip dat invulling krijgt vanuit belangengerichte standpunten. SW dient zich dit begrip op een eigen manier toe te eigenen en kan zelf bijdragen aan de invulling ervan vanuit zijn eigen kader. 67

68 Werk en/of beweging SW wordt in het algemeen gekenmerkt door een onophefbare spanning tussen SW als ‘werk’ (goed werk leveren binnen de bestaande contexten en organisaties), en SW als ‘beweging’ van maatschappelijke verandering (cf. internationale definitie). Op theoretisch vlak komt dat uiting in diverse stromingen binnen de SW-theorieën.

69 Nood aan interdisciplinariteit Het SW is in de Vlaamse situatie opgedeeld in verschillende werkvormen (o.a. MW, SCW, MAD, PW (mede bepaald door de feitelijke subsidiëringsstromen). - tegenstelling met SW in andere landen DO vraagt om systeembenadering en interdisciplinariteit: dus het doorbreken van de hokjes 69

70 bottom-up benadering en empowerment; een realistische kijk op verschillende belangen (gedeelde en gedifferentieerde verantwoordelijkheid; 70

71 4. WAT BETEKENT DUURZAME ONTWIKKELING VOOR DE VERSCHILLENDE VORMEN VAN SOCIAAL WERK? Nog verder uit te werken door lerend netwerk! 71

72 Algemeen Educatie voor duurzame ontwikkeling via informeel en non-formeel leren Interdisciplinair werken … 72

73 Maatschappelijke dienstverlening Juridisch adviseurs – Soc: mensen bijstaan in hun rechten – Econ: recht op arbeid vs. controle op tewerkstelling – Ecol: gezond werk Sociale huisvesting – Soc: een aangename woning – Econ: een goed gelegen woning (bvb. nabij winkels) – Ecol: goed geïnsoleerde woning → Structurele maatregelen vs. oplapwerk! 73

74 Maatschappelijk werk budgetbeheer – Soc: recht op menswaardig bestaan – Econ: leefloon – Ecol: duurzame consumptiepatronen vs. consumentisme Empowerende consumenteneducatie → Van maatschappelijk werker naar maatschappelijk denker : buiten de denkkaders kunnen denken, maatschappelijke context kritisch kunnen bekijken 74

75 Personeelswerk Personeelwerker – Soc: arbeidsvoorwaarden, gelijkheid tussen man en vrouw, oog voor werknemers én de groep achter de werknemers – Econ: zorg voor kinderopvang – Ecol: zorg mobiliteit → Hoe komen we tot sociaal personeelswerk, waar een stakeholdersmodel centraal staat, in plaats van een shareholdersmodel? 75

76 Sociaal-cultureel werk Plattelandsontwikkeling: – Soc: ruimte om te wonen, om te leven – Econ: ruimte voor industrie, landbouw en recreatie – Ecol: ruimte voor natuur Cultureel werker: rol van de media → Interdisciplinariteit → Informeel en non-formeel leren speelt belangrijker rol in context van Educatie voor Duurzame Ontwikkeling 76

77 Syndicaal werk/sociaal beleid Duurzaamheidsambtenaar – Soc: participatie van burgers, bvb. In project ‘met belgerinkel naar de winkel’ – Econ: lokale winkels betrekken in de actie – Ecol: CO 2 - uitstoot beperken → Solitair werker/excuustruus versus ‘een algemeen draagvlak binnen het beleid creëren’ Sociale beweging – Bvb. Environmental justice movement 77

78 6. Strategie voor maatschappelijke transitie 78

79 Hoge levens- kwaliteit maar... zware voetafdruk Hoge levens- kwaliteit, beperkte voetafdruk Decent work & green jobs Decent work & green jobs Oktober Transitie Ecol Econ (PTJONES) Transitie naar sociaal-ecologische economie

80 Fundamentele verandering op systeemniveau Regime = dominante structuur/cultuur  Bv. gecentraliseerd elektriciteitsnetwerk, privé-auto’s Niche = opkomende, afwijkende structuur/cultuur op kleine schaal – Bv. HE en eerste vormen van decentralisatie, car sharing Niche kan uitgroeien tot een ‘machtig’ niche-regime dat huidige regime vervangt Maar... regime is conservatief en verweert zich (bv. Electrabel): “een kalkoen laat zichzelf niet slachten” September 2008Transitie Ecol Econ (PTJONES)80

81 Informatie & kennis Pro-milieu attitude Pro-milieu gedrag September Transitie Ecol Econ (PTJONES) Persuation theory en beleid

82 Informatie & kennis Pro-milieu attitude Pro-milieu gedrag ? ? Storende tegensignalen September Transitie Ecol Econ (PTJONES) Persuation theory en beleid

83 Gewoontevorming!! 83 Beeld uit presentatie Peter Tom Jones

84 September 2008 Experimenten Tipping point Opschalen Transitie Ecol Econ (PTJONES)

85 Collectief InternExtern Individueel September Transitie Ecol Econ (PTJONES)

86 Collectief InternExtern Individueel Gedrag, invloed routines en gewoonten Ontkenning, externe locus of control, etc. Regulerend fiscaal kader, technologie Wereldbeeld, cultuur, ethiek, sociale normen September Transitie Ecol Econ (PTJONES)

87 Attitude Gedrag Cultuur Structuren September 2008 Duurzame productie Duurzame consumptie 87Transitie Ecol Econ (PTJONES)

88 Attitude Gedrag Cultuur Structuren September 2008 Duurzame productie Duurzame consumptie 88Transitie Ecol Econ (PTJONES)

89 Mogelijk maken - Regulering - Informatie - Faciliteren - Alternatieven geven Bron: ‘I will if you will’, Sustainable Development Council, VK. September Transitie Ecol Econ (PTJONES)

90 Mogelijk maken - Regulering - Informatie - Faciliteren - Alternatieven geven Bron: ‘I will if you will’, Sustainable Development Council, VK. Stimuleren - EcoBelastingen - EcoSubsidies - Fiscaliteit - Quota September Transitie Ecol Econ (PTJONES)

91 Mogelijk maken - Regulering - Informatie - Faciliteren - Alternatieven geven Toelichten/illustreren - Het voorbeeld geven - Consistent beleid Bron: ‘I will if you will’, Sustainable Development Council, VK. Stimuleren - EcoBelastingen - EcoSubsidies - Fiscaliteit - Quota September Transitie Ecol Econ (PTJONES)

92 Mogelijk maken - Regulering - Informatie - Faciliteren - Alternatieven geven Betrekken - Community action - Samenwerken - Mediacampagnes Toelichten/illustreren - Het voorbeeld geven - Consistent beleid Bron: ‘I will if you will’, Sustainable Development Council, VK. Stimuleren - EcoBelastingen - EcoSubsidies - Fiscaliteit - Quota September Transitie Ecol Econ (PTJONES)

93 September 2008Transitie Ecol Econ (PTJONES)93

94 September 2008Transitie Ecol Econ (PTJONES)94

95 September 2008Transitie Ecol Econ (PTJONES)95

96 Grote mogelijkheid om te verbeteren September Transitie Ecol Econ (PTJONES) Beperkte mogelijkheid om te verbeteren Weinig bereidheid tot actie Veel bereidheid tot actie Enable Engage Enable Engage Encourage Exemplify Enable Encourage Exemplify Enable Encourage Enable Encourage Enable Positive greens Cautious participants Waste watchers Concerned consumers Sideline supporters Stalled starters Honestly disengaged

97 7. ILLUSTRATIES 97

98 Illustraties 98

99 Illustraties 99

100 Illustraties 100 © Seppo Leinonen Gelieve toestemming te vragen om de cartoon te gebruiken via

101 Illustraties 101 © Seppo Leinonen Gelieve toestemming te vragen om de cartoon te gebruiken via

102 Illustraties 102 © Seppo Leinonen Gelieve toestemming te vragen om de cartoon te gebruiken via

103 Illustraties 103 © Seppo Leinonen Gelieve toestemming te vragen om de cartoon te gebruiken via

104 Illustraties 104 © Seppo Leinonen Gelieve toestemming te vragen om de cartoon te gebruiken via

105 Illustraties 105 © Seppo Leinonen Gelieve toestemming te vragen om de cartoon te gebruiken via

106 8. BRONNEN 106

107 BRONNEN Ecologische voetafdruk: Stryckers Paul (2008) Samen op weg: duurzame ontwikkeling in een natuurexcursie. (kan besteld worden bij het Centrum voor Milieu- en natuureducatie)Centrum voor Milieu- en natuureducatie Vakreview ‘Denkraam voor duurzame ontwikkeling’ Report of the World Commission on Environment and development ‘Our Common Future’ (Brundtland-rapport) 107

108 BRONNEN – Peeters Jef (2008) Conceptueel onderzoek SOWEDO %20conceptueel%20onderzoek.pdf %20conceptueel%20onderzoek.pdf – VODO (2008) KaDO: Kader voor Duurzame Ontwikkeling – Ecologische voetafdruk:  Vakreview ‘Denkraam voor duurzame ontwikkeling’  Report of the World Commission on Environment and development ‘Our Common Future’ (Brundtland-rapport) ocf.htmwww.un-documents.net/wced- ocf.htm  Van Poeck Katrien (2008) Duurzame ontwikkeling en sociaal werk, een logisch samengaan? Socia-cahier (11), pp ling%20en%20sociaal%20werk%20-%20Katrien%20Van%20Poeck.pdf ling%20en%20sociaal%20werk%20-%20Katrien%20Van%20Poeck.pdf 108

109 BRONNEN  Jones, P.T. & R. Jacobs (2006), Terra Incognita. Globalisering, ecologie en rechtvaardige duurzaamheid, Gent: Academia Press. (2de druk, met nieuw woord vooraf 2007)  Jones, P.T. (2007), Globaal ten Onder? Pleidooi voor een ecologische economie, 2de herziene druk, Wetenschappelijke Raad van Attac Vlaanderen, i.s.m. Attac Nederland, VODO en Terra Reversa, Gent, info:  Jones, P.T., V. De Meyere & E. Keytsman (2008), ‘Bouwstenen voor een duurzaamheidtransitie’, ‘Deel I: Het referentiekader’, Oikos, nr.44, 1/2008,  Department for Environment, Food and Rural Affairs (Defra) (2008), A framework for pro-environmental behaviours, London, jan  Meer toepasselijke cartoons: 109


Download ppt "Sociaal Werk & Duurzame Ontwikkeling Een presentatie ter inspiratie voor lectoren en docenten uit SW 1."

Verwante presentaties


Ads door Google