De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

VERSPREIDING CULTUUR IN MIDDELEEUWEN College 2. De Middeleeuwse maatschappij Vrijwel volledig analfabeet Vrijwel volledig analfabeet Weinigen beheersen.

Verwante presentaties


Presentatie over: "VERSPREIDING CULTUUR IN MIDDELEEUWEN College 2. De Middeleeuwse maatschappij Vrijwel volledig analfabeet Vrijwel volledig analfabeet Weinigen beheersen."— Transcript van de presentatie:

1 VERSPREIDING CULTUUR IN MIDDELEEUWEN College 2

2 De Middeleeuwse maatschappij Vrijwel volledig analfabeet Vrijwel volledig analfabeet Weinigen beheersen het schrift Weinigen beheersen het schrift Vooral mondelinge overdracht van literatuur Vooral mondelinge overdracht van literatuur Literatuur wordt: Literatuur wordt: gezongen gezongen voorgedragen voorgedragen Cfr. cantiga, canción, dezir

3 Begin Spaanse letterkunde Moeilijk te definiëren Moeilijk te definiëren Oudst dateerbare gedichtje: 1042 (jarcha) Oudst dateerbare gedichtje: 1042 (jarcha) In Mozarabisch dialect In Mozarabisch dialect Opgeschreven met Arabische of Hebreeuwse lettertekens Opgeschreven met Arabische of Hebreeuwse lettertekens Liefde van vrouw voor man Liefde van vrouw voor man

4 Geschreven cultuur Arabische teksten – b.v. moaxaja Arabische teksten – b.v. moaxaja Latijnse teksten – b.v. religieuze werken Latijnse teksten – b.v. religieuze werken Hebreeuwse teksten – b.v.wetenschappelijke teksten Hebreeuwse teksten – b.v.wetenschappelijke teksten In volkstaal geschreven teksten In volkstaal geschreven teksten

5 Het Latijn Taal van de geletterden, vooral Kerk Taal van de geletterden, vooral Kerk Groot prestige Groot prestige Gebrek aan eenheidstaal Gebrek aan eenheidstaal Vulgair Latijn > alle Romaanse talen Vulgair Latijn > alle Romaanse talen

6 De Kerk Kloosters Kloosters Bibliotheken Bibliotheken Scholen Scholen Onderwijs wordt gegeven in kloosters  belangrijke rol van Kerk op dit gebied

7 Mondelinge cultuur Groot belang van mondelinge cultuur Groot belang van mondelinge cultuur Cultuur en literatuur worden oraal doorgegeven Cultuur en literatuur worden oraal doorgegeven Analfabetisme is groot Analfabetisme is groot Nochtans: cultuur komt tot in afgelegen dorpen Nochtans: cultuur komt tot in afgelegen dorpen

8 Cantigas (Liederen) Cantigas de amigo Cantigas de amigo Cantigas de amor Cantigas de amor Cantigas de escarnio o de maldecir Cantigas de escarnio o de maldecir

9 Cantigas de amigo

10 Tussen 1250 en 1350 Tussen 1250 en 1350 Gezongen Gezongen Parallellisme Parallellisme Leixaprén Leixaprén Waarschijnlijk twee koren Waarschijnlijk twee koren Vrouw beklaagt zich over afwezigheid vriend Vrouw beklaagt zich over afwezigheid vriend Melancholie Melancholie

11

12 Rol geheugen Belangrijk in Middeleeuwen Belangrijk in Middeleeuwen Memoriseren langere stukken tekst Memoriseren langere stukken tekst Hulpmiddelen Hulpmiddelen Rijm, parallellisme, beelden, enz. Rijm, parallellisme, beelden, enz.

13 Cultuur van de elite Versus populaire of volkscultuur Versus populaire of volkscultuur Cfr. De kaas en de wormen van Carlo Ginzburg Cfr. De kaas en de wormen van Carlo Ginzburg Italiaans landbouwer – 2 processen van Inquisitie Italiaans landbouwer – 2 processen van Inquisitie

14 Brede verspreiding cultuur: 5 factoren 1. Opkomst Universiteiten en scholen 1. Opkomst Universiteiten en scholen 2. Kerken en ‘kloosters’ - les en ‘artes’ 2. Kerken en ‘kloosters’ - les en ‘artes’ 3. ‘Juglares’ zingen romances 3. ‘Juglares’ zingen romances 4. Ontstaan volkstalen: Catalaans, Castiliaans, Galicisch-portugees, Portugees 4. Ontstaan volkstalen: Catalaans, Castiliaans, Galicisch-portugees, Portugees 5. Pelgrimsroute naar Santiago de Compostela - trage communicatie 5. Pelgrimsroute naar Santiago de Compostela - trage communicatie

15 Middeleeuwse manuscripten Prachtig versierde werken Prachtig versierde werken Duidelijk handschrift (niet in 16 e of 17 e eeuw) Duidelijk handschrift (niet in 16 e of 17 e eeuw) Overschrijven: enorm tijdrovend Overschrijven: enorm tijdrovend Tot uitvinding boekdrukkunst (15 e eeuw): alle werken zijn mss. Tot uitvinding boekdrukkunst (15 e eeuw): alle werken zijn mss. Normaal met illustraties (miniaturen) Normaal met illustraties (miniaturen) Boeken: schaars en erg duur Boeken: schaars en erg duur

16 Boeken Boeken maken = ingewikkeld Boeken maken = ingewikkeld Professionelen: soms 4-5 maanden om 200 blzn. te copiëren Professionelen: soms 4-5 maanden om 200 blzn. te copiëren Boeken = luxe-artikelen voor rijken Boeken = luxe-artikelen voor rijken Vooral te vinden in kloosters Vooral te vinden in kloosters Weinigen hebben toegang tot wetenschap van boeken Weinigen hebben toegang tot wetenschap van boeken

17

18

19 Mondelinge traditie Sinds oudheid Sinds oudheid Bij heuglijke gebeurtenissen (geboorte, oogst) Bij heuglijke gebeurtenissen (geboorte, oogst) Cfr. religieuze geschriften Cfr. religieuze geschriften Negat. commentaren Kerk: heidense liederen Negat. commentaren Kerk: heidense liederen

20 Flos sanctorum Neergeschreven heiligenlevens Neergeschreven heiligenlevens Voorbeeld voor gelovigen Voorbeeld voor gelovigen Voorgelezen, in kloosters b.v. Voorgelezen, in kloosters b.v. Voorgelezen in groep Voorgelezen in groep Verspreiding van leer Kerk Verspreiding van leer Kerk

21 Later: religieuze autobiografie Tegenhanger van heiligenlevens Tegenhanger van heiligenlevens Vooral in 17 e eeuw Vooral in 17 e eeuw Vrouwen (cfr. college 4) Vrouwen (cfr. college 4) Manuscripten: later gebruikt door Kerk Manuscripten: later gebruikt door Kerk

22 Visuele cultuur Zien = belangrijk Zien = belangrijk ME mens neemt cultuur op via ogen ME mens neemt cultuur op via ogen Religie: schilderijen en sculpturen in kerken Religie: schilderijen en sculpturen in kerken Voorbeelden: Voorbeelden: Valladolid: Museo de Escultura Valladolid: Museo de Escultura Gregorio Fernández (barok, ) Gregorio Fernández (barok, )

23

24 Auditieve cultuur Horen Horen juglares juglares toneelvoorstellingen toneelvoorstellingen voorlezen voorlezen

25 De juglar Rondreizend artiest Rondreizend artiest Brengt allerlei verhalen Brengt allerlei verhalen O.a. epische gedichten O.a. epische gedichten Zowel feiten als fictie Zowel feiten als fictie Informeren en amuseren Informeren en amuseren Leeft van zijn werk Leeft van zijn werk Vrij componeren Vrij componeren ‘mester de juglaría’ ‘mester de juglaría’

26 Juglar aan het hof van Alfonso VIII van Castilla

27 Middeleeuws toneel Vooral religieus Vooral religieus Auto de los Reyes Magos Auto de los Reyes Magos Gómez Manrique: één van de eerst bekende Spaanse dramaturgen Gómez Manrique: één van de eerst bekende Spaanse dramaturgen Grote ontwikkeling in Gouden Eeuw (zie verder) Grote ontwikkeling in Gouden Eeuw (zie verder)

28 Castiliaanse lyriek Villancicos, etc. Villancicos, etc. Niet opgeschreven vóór 15 e eeuw Niet opgeschreven vóór 15 e eeuw Bestond wel vroeger Bestond wel vroeger Verzameld in cancioneros, liederenboeken Verzameld in cancioneros, liederenboeken

29 Collectieve lectuur Eén persoon leest voor voor groep Eén persoon leest voor voor groep (meestal ongeletterden) (meestal ongeletterden) In kloosters, in dorpen, enz. In kloosters, in dorpen, enz. Uiteenlopende teksten Uiteenlopende teksten Veel religieuze, maar ook literaire of wetenschappelijke Veel religieuze, maar ook literaire of wetenschappelijke

30 Geschreven cultuur in volkstaal Gonzalo de Berceo Gonzalo de Berceo Eerste bekende Spaanse auteur Eerste bekende Spaanse auteur Monnik – 12 e – 13 e eeuw Monnik – 12 e – 13 e eeuw Klooster van San Millán de la Cogolla Klooster van San Millán de la Cogolla Bedoeling: aanzetten tot navolging + propaganda Bedoeling: aanzetten tot navolging + propaganda ‘mester de clerecía’ (kunst van de geestelijken) ‘mester de clerecía’ (kunst van de geestelijken)

31 Gonzalo de Berceo

32 Quiero fer una prosa / en latín paladino Quiero fer una prosa / en latín paladino en cual suele el pueblo / fablar con su vecino en cual suele el pueblo / fablar con su vecino ca non so tan letrado / por fer otro latino ca non so tan letrado / por fer otro latino Bien valdrá, como creo, / un vaso de buen vino Bien valdrá, como creo, / un vaso de buen vino (Ik wil een dichtwerk maken / in duidelijk Romaans (Ik wil een dichtwerk maken / in duidelijk Romaans de taal waarin vandaag de dag / ‘t volk met zijn buurman spreekt de taal waarin vandaag de dag / ‘t volk met zijn buurman spreekt want ik ben niet geleerd genoeg / om in ‘t Latijn te dichten want ik ben niet geleerd genoeg / om in ‘t Latijn te dichten Maar ik vermoed dat ik hiermee / een goed glas wijn verdien) Maar ik vermoed dat ik hiermee / een goed glas wijn verdien)

33 Milagros de Nuestra Señora Gaat over de redding van de zondaars Gaat over de redding van de zondaars Constante tussenkomst van de Maagd Maria Constante tussenkomst van de Maagd Maria Berceo heeft ideeen van zijn tijd en milieu overgenomen Berceo heeft ideeen van zijn tijd en milieu overgenomen 2 invloeden: mozarabische liturgie + Maria- leer van San Bernardo 2 invloeden: mozarabische liturgie + Maria- leer van San Bernardo

34 Originaliteit Niet zoals we dit nu kennen Niet zoals we dit nu kennen ME schrijver = imitatie + autoriteiten ME schrijver = imitatie + autoriteiten Bron = belangr.; geen blindelings copiëren Bron = belangr.; geen blindelings copiëren In ME: geschreven woord = waarheid In ME: geschreven woord = waarheid

35 Alfons X, de Wijze Belangrijk oeuvre Opkomen van Universiteiten. In 1254: Salamanca. (Eerste = Palencia) Actieve deelname aan Vertaalschool Toledo Actieve deelname aan Vertaalschool Toledo Propageert één taal, het castellano  eenheid Propageert één taal, het castellano  eenheid

36 Vertaalschool van Toledo Gelinkt aan fig. Alfonso X, de Wijze Gelinkt aan fig. Alfonso X, de Wijze Eerst: van Arabisch naar Latijn Eerst: van Arabisch naar Latijn Reden: enorm prestige Latijn Reden: enorm prestige Latijn Later: naar volkstaal, het Castiliaans Later: naar volkstaal, het Castiliaans Castiliaans = taal in ontwikkeling Castiliaans = taal in ontwikkeling

37 Het boek van goede liefde Juan Ruiz, aartspriester van Hita Juan Ruiz, aartspriester van Hita 1 e helft 14 e eeuw 1 e helft 14 e eeuw Gedicht in ong strofen Gedicht in ong strofen Veel humor Veel humor Meesterwerk, cfr. college 1 Meesterwerk, cfr. college 1

38 Een ongrijpbaar boek Goede liefde = dubbelzinnig Goede liefde = dubbelzinnig Inleiding boek: preek Inleiding boek: preek Verscheidenheid aan teksten Verscheidenheid aan teksten Put uit versch. tradities Put uit versch. tradities Concr. beschrijvingen van soc. klassen Concr. beschrijvingen van soc. klassen Parodie, ironie en ambiguïteit Parodie, ironie en ambiguïteit Vermengt genres, moralisme en humor Vermengt genres, moralisme en humor

39 Middeleeuwse mentaliteit God = centrum van universum God = centrum van universum Collectiviteit Collectiviteit Leven is een strijd Leven is een strijd Indien goed leven, dan wacht beloning Indien goed leven, dan wacht beloning Jorge Manrique, Coplas a la muerte de su padre Jorge Manrique, Coplas a la muerte de su padre

40 Coplas bij de dood van zijn vader 2 e helft XVe eeuw 2 e helft XVe eeuw Verschill. delen: Verschill. delen: algemene meditatie over dood algemene meditatie over dood manier waarop zijn vader de dood aanvaardt manier waarop zijn vader de dood aanvaardt Dood spreekt de stervende toe Dood spreekt de stervende toe Originele beelden Originele beelden Meesterwerk + afsluiting van een periode Meesterwerk + afsluiting van een periode

41 De Camino de Santiago Santiago de Compostela = pelgrimsoord Santiago de Compostela = pelgrimsoord Apostel Jacobus daar begraven Apostel Jacobus daar begraven Verschenen aan christenen Verschenen aan christenen Steun in strijd tegen moren Steun in strijd tegen moren Te paard en met zwaard Te paard en met zwaard Bijzonder belangrijke route Bijzonder belangrijke route

42 Overgang naar Renaissance Individu wordt belangrijk Individu wordt belangrijk Gevoelens Gevoelens Nieuwe levensvisie Nieuwe levensvisie Optimisme Optimisme Tijd van veranderingen Tijd van veranderingen

43 Fernando de Rojas, Celestina 1499 Enkel dialogen Enkel dialogen Niet echt theater; moeilijk opvoerbaar Niet echt theater; moeilijk opvoerbaar Liefde tussen Calisto en Melibea Liefde tussen Calisto en Melibea Celestina, proverbiale figuur Celestina, proverbiale figuur

44 Marginaal milieu: prostitués Marginaal milieu: prostitués Genieten (sexualiteit, eten en drinken), eigenbelang prevaleert Genieten (sexualiteit, eten en drinken), eigenbelang prevaleert Pessimistisch einde Pessimistisch einde

45 Einde feodale maatschappij Einde feodale maatschappij Verhouding heer / knecht verandert Verhouding heer / knecht verandert Geld wordt belangrijker Geld wordt belangrijker Meesterwerk Meesterwerk

46 Zie college 3: Invloed van de Kerk Controle, indoctrinatie en repressie Controle, indoctrinatie en repressie Biecht Biecht Prediking Prediking Inquisitie Inquisitie


Download ppt "VERSPREIDING CULTUUR IN MIDDELEEUWEN College 2. De Middeleeuwse maatschappij Vrijwel volledig analfabeet Vrijwel volledig analfabeet Weinigen beheersen."

Verwante presentaties


Ads door Google