De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De Dubbele dans der Sterren Paul Groot Afdeling Sterrenkunde, IMAPP Radboud Universiteit Nijmegen

Verwante presentaties


Presentatie over: "De Dubbele dans der Sterren Paul Groot Afdeling Sterrenkunde, IMAPP Radboud Universiteit Nijmegen"— Transcript van de presentatie:

1 De Dubbele dans der Sterren Paul Groot Afdeling Sterrenkunde, IMAPP Radboud Universiteit Nijmegen

2 Enkel en dubbel Tot nu toe naar enkele sterren gekeken: maar: 2/3 van alle sterren is een dubbel of meer- voudig systeem!!!

3

4 De meeste sterren zijn dubbel! 50% van alle ‘sterren’ zijn dubbele of meervoudige systemen.

5 Wat is een dubbelster? In een dubbelster draaien twee sterren om elkaar heen: ze zijn gravitationeel gebonden.

6 Waarom zoveel dubbelsterren? Hiervoor moeten we naar de evolutie van enkele sterren kijken En met name de geboorte……

7 Stervorming revisited

8

9

10

11

12

13 Stervorming

14 Probleem bij stervorming De hoeveelheid draaiing in de originele wolk moet behouden blijven Hoe lossen we dit op? Drie manieren: 1.Planetenstelsel 2.Dubbelsterren 3.Combinatie van planetenstelsel en dubbelsterren

15 Bekende dubbelsterren: Mizar en Alcor in de Grote Beer

16 Bekende dubbelsterren: Castor in de Tweelingen

17 Wanneer worden ze extreem? Daarvoor moeten we eerst even naar sterevolutie kijken Een ster is een evenwicht tussen zwaartekracht en druk De zwaartekracht wil alles naar binnen duwen en de gasdruk alles naar buiten. Zo lang het evenwicht gehandhaafd blijft, gaat alles goed…

18 De opbouw van de Zon

19 Kernfusies in het centrum

20

21

22 Eindproduct van de Zon: Een witte dwerg: 60% van de massa van de Zon in een bol zo groot als de Aarde Een mooie Ford Focus Wagon in een suikerklontje…

23 Maar als M > 8 M zon Dan volgt er een supernova explosie aan het einde van het leven van een ster.

24

25

26 Eindproducten van sterren: Als ster aan het begin van zijn leven < 8 M zon : witte dwerg Als 8 M zon < M < 20 M zon : neutronenster Als > 20 M zon : zwart gat Neutronenster: 1.4 M zon en 10 km straal Zwart gat: > 3 M zon en horizon ~10 km.

27 Twee belangrijke kenmerken: Hoe zwaarder de ster, hoe sneller de evolutie Alle sterren zwellen op in hun leven In een dubbelster leidt tot onherroepelijk tot massa-overdracht.

28 Roche potentiaal In een dubbelster is een gelimiteerde ‘ruimte’ voor beide sterren: de Roche potentiaal.

29 Detached Semi-detached ⇩ Massa-overdracht

30 Extreme dubbelsterren als… Ontvangende object een compact object is (witte dwerg, neutronen ster, zwart gat)

31 Extreme binaries: sinds ’60. Pas bij lancering satellieten kon de röntgenstraling uit de ruimte worden gedetecteerd.

32 De allereerste X-ray bron

33 Sco X-1 Ricardo Giaconni Nobelprijs 2002

34

35 Dubbelsterevolutie

36 In High-mass X-ray b.: pulsars

37

38 Low-Mass X-ray binaries: bursts ANS

39

40 X-ray Bursts Thermonucleaire reacties op het oppervlakte van een neutronenster. Ontvangen waterstof wordt omgezet naar zwaardere elementen.

41 X-ray Burst Simulatie

42 Milliseconde X-ray pulsars Pas in 1998 de eerste milli-seconde Röntgen pulsar gevonden: SAX : rotatiefrequentie is 400 Hz.

43 Echt extreme dubbelsterren Als beide objecten een compact object zijn! 1.Dubbele neutronensterren 2.Dubbele witte dwergen 3.Neutronenster-witte dwerg sterren

44 Dubbele neutronensterren Vaak ontdekt als 1 van de twee een radiopulsar is. Bekendste voorbeeld: de Hulse-Taylor pulsar.

45 Gravitatiestraling Door de versnelling van massa wordt de ruimte-tijd vervormd. Einsteins Algemene Relativiteitstheorie: gravitatiestraling. Gevolg: de baanperiode van een dubbele neutronenster moet korter worden.

46

47

48

49 Verkorten van de baanperiode PSR Hulse Taylor Pulsar,

50 PSR

51 PSR : final fate

52 Sterke zwaartekrachtstraling Zwaartekracht veroorzaakt buiging van licht in het heelal.

53 => Electromag. straling = > => Gravitatie straling = >

54 Laser Interferometry Space Antenna

55 LISA Bronnen: De beste bronnen voor LISA: dubbele witte dwergen Als ze massa-overdragen: AM CVn systemen

56 AM CVn systemen

57 Een baanperiode zo kort als 5.5 minuten Een grootte vergelijkbaar met het Aarde – Maan systeem Een ‘primary’ massa van 0.6 M zon De meest extreme dubbelsterren!

58 AM CVn systemen h = relatieve verplaatsing van testmassa’s


Download ppt "De Dubbele dans der Sterren Paul Groot Afdeling Sterrenkunde, IMAPP Radboud Universiteit Nijmegen"

Verwante presentaties


Ads door Google