De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

‘Donald Duck schilderde gisteren een mooi schilderij.’ Zie jij een verschil in tijd?

Verwante presentaties


Presentatie over: "‘Donald Duck schilderde gisteren een mooi schilderij.’ Zie jij een verschil in tijd?"— Transcript van de presentatie:

1

2 ‘Donald Duck schilderde gisteren een mooi schilderij.’ Zie jij een verschil in tijd?

3 Nederlands  Donald Duck schilderde, hij was aan het schilderen (hij was toen bezig) In het Latijn zou dit een imperfectum heten (iets was aan de gang, de handeling is nog niet voltooid)  Donald Duck schilderde, hij heeft geschilderd (en het schilderij is nu af) Dit is een perfectum in het Latijn (de handeling is voltooid)

4 De tijdlijn: NU

5 De tijdlijn: NU toekomst

6 Latijnse tijden De tijdlijn: NU toekomst Verleden

7 Latijnse tijden De tijdlijn: NU toekomst Verled en Nog niet gehad!

8 Nieuw: verleden tijd De tijdlijn: NU verleden praesens imperfectum _____ perfectum......

9 Werkwoord: praesens  Dit werkwoord staat in het praesens.  Praesens wil zeggen: tegenwoordige tijd. werkwoordbetekenistijd _  clamo = ik roep praesens = tegenwoordige tijd  dicimus = wij zeggen praesens = tegenwoordige tijd

10 Praesens  praesens: Voc-o Voc-a-s Voc-a-t Voc-a-mus Voc-a-tis Voc-a-nt  praesens: Voc-o Voc-a-s Voc-a-t Voc-a-mus Voc-a-tis Voc-a-nt Vertalen als: tegenwoordige tijd: ik roep

11 Twee soorten verleden tijd  Imperfectum: apart rijtje (vergelijk griekse imperfectum)  Perfectum: apart rijtje (vergelijk griekse aoristus)  Het is te leren en je kan de vormen gemakkelijk herkennen.

12 Het imperfectum: stam Het imperfectum heeft dezelfde stam als het praesens. stam praesensstamimperfectumstam a-stam narra-narra- i-stamaudi-audi- e-stamterre-terre- mk-stam dic-dic-

13 Onvoltooid verleden tijd: nadruk op voortduring of herhaling  imperfectum:BA voca-ba-m voca-ba-s voca-ba-t voca-ba-mus voca-ba-tis voca-ba-nt Vertalen als: onvoltooid verleden tijd: ik riep / ik was aan het roepen

14 Esse en posse imperf.  De imperfectum van esse en posse is onregelmatig en moet je dus leren  eram -ik was pot-eram – ik kon eras pot-eras erat pot-erat eramus pot-eramus eratis pot-eratis erant pot- erant

15 Het imperfectum: rijtjes a-stam e-stam i-stam * mk-stam * ev ik jij hij/zij/het voca-ba-m voca-ba-s voca-ba-t terre-ba-m terre-ba-s terre-ba-t audi-e-ba-m audi-e-ba-s audi-e-ba-t dic-e-ba-m dic-e-ba-s dic-e-ba-t mv wij jullie zij voca-ba-mus voca-ba-tis voca-ba-nt terre-ba-mus terre-ba-tis terre-ba-nt audi-e-ba-mus audi-e-ba-tis audi-e-ba-nt dic-e-ba-mus dic-e-ba-tis dic-e-ba-nt infinitivus geen aparte infinitivusvormen * De i-stam en de mk-stam krijgen een tussenklinker -e- tussen stam en -ba-.

16 Het perfectum: stam Het perfectum heeft een andere stam dan het praesens. stam praesensstam perfectumkenmerkperfectumstam a-stam narra- -v- achter stamnarrav- i-stamaudi--v- achter stam audiv- e-stamterre- -e- -u- terru- mk-stam dic--s- achter stam dix-

17 Voltooid Verleden tijd: Perfectum  perfectum: -i -isti -it -imus -istis -erunt Perf.stam +

18 De stam bij een perfectum is anders: je moet deze kunnen herkennen en kennen. Een perfectumstam eindigt vaak op een –v-, -u- of –s- (c+s =x)  perfectum: voca-v-i ik heb geroepen voca-v-isti voca-v-it voca-v-imus voca-v-istis voca-v-erunt Vertaal als: Ik riep Ik heb geroepen

19 Het perfectum: rijtjes a-stam e-stam i-stam mk-stam ev ik jij hij/zij/het errav-i errav-isti errav-it terru-i terru-isti terru-it audiv-i audiv-isti audiv-it dix-i dix-isti dix-it mv wij jullie zij errav-imus errav-istis errav-erunt terru-imus terru-istis terru-erunt audiv-imus audiv-istis audiv-erunt dix-imus dix-istis dix-erunt infinitivus errav-isse terru-isse audiv-isse dix-isse

20 Rijtje + betekenis errav-i errav-isti errav-it ik dwaalde / heb gedwaald * jij dwaalde / hebt gedwaald hij dwaalde / heeft gedwaald errav-imus errav-istis errav-erunt wij dwaalden / hebben gedwaald jullie dwaalden / hebben gedwaald zij dwaalden / hebben gedwaald errav-issete hebben gedwaald * Het maakt niet veel verschil of je met ‘heb gedwaald’ of ‘dwaalde’ vertaalt. Kijk wat het beste past in de zin.

21 Rijtje van ‘esse’ PerfectumPerfectumstam: fu- fu-i fu-isti fu-it ik was; ik ben geweest jij was; jij bent geweest hij was; hij is geweest fu-imus fu-istis fu-erunt wij waren; wij zijn geweest jullie waren; jullie zijn geweest zij waren; zij zijn geweest fu-issete zijn geweest Praesens sum es est ik ben jij bent hij is sumus estis sunt wij zijn jullie zijn zij zijn essete zijn

22 Verschil? !!!! MAAR WAT IS DAN HET VERSCHIL TUSSEN HET IMPERFECTUM EN HET PERFECTUM?!!!

23 Imperfectum Ik was aan het skaten Ik skatete -Handeling die voortduurde. Tijdlijn: __________ -Herhaling -achtergrondbeschrijvingen Omstandigheden, toestanden, situatie (in verl.tijd)

24 Perfectum Ik heb geskatet/Ik skatete -De handeling is afgesloten in het verleden (het begin, verloop en eind v.d. handeling is samengevat) -In een verhaal: een opeenvolging van belangrijke gebeurtenissen -De ene actie wordt gevolgd door de andere actie: Ik skatete, ik liep, ik zat, ik keek tv (Tijdlijn:.... Elke stip is een afgesloten handeling)

25 Imperfectum of perfectum?

26

27 Samengevat IMPERFECTUM = De handeling is nog niet klaar of herhaalt zich Ik was aan het lopen/ik liep Vaak: achtergrondinformatie PERFECTUM: De handeling is klaar Ik heb gelopen (= ik loop nu niet meer) Vaak: voorgrondinformatie, belangrijk moment in het verhaal Hij heeft geschilderd. (HET SCHILDERIJ IS KLAAR! BELANGRIJK MOMENT!)

28 Allebei als ‘ik liep’ vertalen IMPERFECTUM = De handeling is nog niet klaar Ik was aan het lopen Vaak: achtergrondinformatie PERFECTUM: De handeling is klaar Ik heb gelopen (= ik loop nu niet meer) Vaak: voorgrondinformatie, belangrijk moment in het verhaal Maar je mag ze in een verhaal vaak allebei als “ik liep” vertalen.

29 IMPERFECTUM = De handeling is nog niet klaar Ik was aan het lopen Vaak: achtergrondinformatie PERFECTUM: De handeling is klaar Ik heb gelopen (= ik loop nu niet meer) Vaak: voorgrondinformatie, belangrijk moment in het verhaal Het Latijn is nu eenmaal preciezer met tijden dan het Nederlands!

30  Het imperfectum is een verleden tijd van het Latijn.  Je vertaalt met ‘ik liep’.  Het imperfectum heeft  de stam van het praesens  met evt. een tussenklinker -e-  gevolgd door ipf-kenmerk -ba-  en uitgangen van het praesens 

31 Rijtje van ‘esse’ Imperfectum era-m era-s era-t ik was jij was hij was era-mus era-tis era-nt wij waren jullie waren zij waren geen infinitivus Perfectum Perfectumstam: fu- fu-i fu-isti fu-it ik was; ik ben geweest jij was; jij bent geweest hij was; hij is geweest fu-imus fu-istis fu-erunt wij waren; wij zijn geweest jullie waren; jl. zijn geweest zij waren; zij zijn geweest fu-issete zijn geweest

32 Rijtje van ‘posse’ Imperfectum pot-era-m pot-era-s pot-era-t ik kon jij kon hij kon pot-era-mus pot-era-tis pot-era-nt wij konden jullie konden zij konden geen infinitivus Perfectum Perfectumstam: potu- potu-i potu-isti potu-it ik kon; ik heb gekund jij kon; jij hebt gekund hij kon; hij heeft gekund potu-imus potu-istis potu-erunt wij konden; hebben gekund jullie konden; hebben gekund zij konden; zij hebben gekund potu-issete hebben gekund

33 Verschil imperfectum en perfectum Overeenkomst: het is allebei verleden tijd. Maar wat is het verschil? Als het gaat om een verhaal, dan wordt  het imperfectum (meestal) gebruikt om - een toestand of situatie te beschrijven. - achtergrondinformatie te geven.  het perfectum (meestal) gebruikt om - de ontwikkeling in het verhaal te beschrijven.

34 Verschil imperfectum en perfectum (1) Verschillende stam (2) Verschillende uitgangen (3) Verschillend gebruik

35 Voorbeelden perfectum  Veni, vidi, vici – Ik kwam, ik zag, ik overwon  Pater me adiuvit- Vader heeft me geholpen (ik ben nu al klaar en dan ga ik iets anders doen)  Vixerunt- zij hebben geleefd (maar zijn nu dood)

36 Oefening  1. Marcus ambulabat.  2. Aemilia audivit.  3. Marcus et Lucius de Aemilia narrabant.

37  Bij het perfectum zijn verschillen op te merken tussen de verschillende stammen.  a/i-stam: stam krijgt een –v- (vocare wordt voca-v-i)  e-stam: stam krijgt een –u- (tacere wordt tac-u-i, tacuisti, tacuit...)  Een medeklinker stam krijgt een –s- (manere wordt man-s-i) Let op: als een medeklinker stam eindigt op een –c- of een g  c of g + s = x Dicere--Dic-s-i  dixi regere -- Reg-s-I  rexi B + s = ps scribere  scripsi  Bij het perfectum zijn verschillen op te merken tussen de verschillende stammen.  a/i-stam: stam krijgt een –v- (vocare wordt voca-v-i)  e-stam: stam krijgt een –u- (tacere wordt tac-u-i, tacuisti, tacuit...)  Een medeklinker stam krijgt een –s- (manere wordt man-s-i) Let op: als een medeklinker stam eindigt op een –c- of een g  c of g + s = x Dicere--Dic-s-i  dixi regere -- Reg-s-I  rexi B + s = ps scribere  scripsi

38 Voorbeelden van stam op -v  Vocav-i vocare roepen  Audivi audire horen, luisteren  Petivi petere gaan naar, vragen,  Quaesivi quaerere zoeken  Explevi explere vervullen  Amavi amare liefhebben  Pugnavi pugnare strijden  Vocav-i vocare roepen  Audivi audire horen, luisteren  Petivi petere gaan naar, vragen,  Quaesivi quaerere zoeken  Explevi explere vervullen  Amavi amare liefhebben  Pugnavi pugnare strijden

39 Voorbeelden van stam op –u-  Tacui tacere zwijgen  Deserui deserere verlaten  Fui esse zijn  Potui posse kunnen  Monui monere waarschuwen  Habui habere hebben  Tenui tenere houden  Tacui tacere zwijgen  Deserui deserere verlaten  Fui esse zijn  Potui posse kunnen  Monui monere waarschuwen  Habui habere hebben  Tenui tenere houden

40 Stam op -s  Mansi manere blijven, wachten  Risi ridere lachen  Cessi cedere verlaten  Clausi claudere sluiten  Lusiludere spelen  Plausiplaudere klappen  Protexi protegere beschermen  Evasi evadere ontsnappen  Mansi manere blijven, wachten  Risi ridere lachen  Cessi cedere verlaten  Clausi claudere sluiten  Lusiludere spelen  Plausiplaudere klappen  Protexi protegere beschermen  Evasi evadere ontsnappen


Download ppt "‘Donald Duck schilderde gisteren een mooi schilderij.’ Zie jij een verschil in tijd?"

Verwante presentaties


Ads door Google